Thursday, October 31, 2013

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း

ဆရာ တစ္ခုေလာက္ ေမးလို႔ရမလား က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပါ။

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဆုိသည္မွာ ဗဟိုအာ႐ံုေၾကာစနစ္ကို ဖံုးထားသည့္ meninges အား ပိုးဝင္၍ ဦးေႏွာက္အေျမႇး ေရာင္ျခင္းကို ေခၚသည္။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ပါရာဆိုက္၊ မႈိတို႔ေၾကာင့္အျပင္ ေဆးဝါး၊ ကင္ဆာတို႔ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစသည္။ အခ်ဳိ႕က အလြယ္ႏွင့္ ေပ်ာက္ႏိုင္ေသာ္လဲ အခ်ဳိ႕မွာ ေအာက္ရွိ ဦးေႏွာက္၊ အာ႐ံုေၾကာမ်ားကို ထိခိုက္ေစၿပီး ျပင္းထန္သည္။ ပဋိဇီဝေဆး ေပးရသည္။ ကာကြယ္ေဆးလဲ ရွိသည္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား၊ လည္ပင္းတင္းၾကပ္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ အလင္းေရာင္ မႀကိဳက္ျခင္း၊ အသံ ဆူညံသည္ကို မႀကိဳက္ျခင္း၊ စိတ္ဆိုးလြယ္ျခင္း၊ စိတ္မၾကည္မလင္ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ငယ္ထိပ္ေဖာင္းျခင္း။

ကုသရန္၊ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးရမည္။ ဓာတ္မွန္႐ိုက္ရန္ လိုမည္။ အေရးေပၚအျဖစ္ ကုသေပးရမည္။

• Streptococcus pneumoniae and Neisseria meningitidis Meningitis ပိုးေတြေၾကာင့္ (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cephalosporin (Ceftriaxone or Cefotaxime) အသက္ ၃ ႏွစ္ေအာက္နဲ႔ ၅ဝ ေကာ္ Listeria monocytogenes = ceftriaxone or cefotaxime + ampicillin
- Chloramphenicol or Ceftriaxone တခါတည္းနဲ႔ရတာမ်ားတယ္။
• Streptococcus pneumoniae (Pneumococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲေဆးထိုးတာ ၂ ပါတ္ၾကာလုပ္ရမယ္။
- Penicillin G အေကာင္းဆံုး၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime အလတ္စား၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime + Vancomycin ပနယ္စလင္မတည့္သူ။
• Streptococcus agalactiae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Penicillin G or Ampicillin
• Staphylococci + gram-negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cefotaxime and Ceftriaxone ကို Staphylococcus aureus ပိုးအတြက္ေပးတယ္။
- Nafcillin နဲ႔ Vancomycin ေဆးလဲေပးႏိုင္တယ္။
• Neisseria meningitidis (Meningococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲ ၇ ရက္ထိုးေပးရမယ္။
- Penicillin G (သို႔) ampicillin ေပးပါ။
- ပနယ္စလင္မတည့္သူကို ceftriaxone (သို႔) cefotaxime ေပးပါ။
- အတူေနသူမ်ာကို Rifampin 600 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္။ ကေလးေတြကို 10 mg/kg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ေပးပါ။ ကိုယ္ဝန္မေပးရ။ Ciprofloxacin, Azithromycin (သို႔) Ceftriaxone ေပးပါ။
• Listeria monocytogenes Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- IV Ampicillin + Gentamicin ေသြးေၾကာထဲ ၃ ပါတ္ၾကာထိုးေပးပါ။
• Gram negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Pseudomonas aeruginosa Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftazidime
• Haemophilus influenzae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Viral meningitis ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ျပင္းထန္ျခင္း မရွိ၊ ပဋိဇီဝေဆး မလို၊ acyclovir ေပးႏိုင္သည္။
• Fungal meningitis ဖန္းဂတ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ရွားသည္။ AIDS ရွိလွ်င္ ျဖစ္တတ္သည္။ Anti-fungals ေပးရမည္။
Complications ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား
နားမၾကား၊ အတက္ေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေရဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေသြးယိုျခင္း၊ မ်က္ႏွွာ တျခမ္း အေၾကာေသျခင္း၊

မၾကာခင္ကစျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ထိုးေပးေနတဲ့ ၅ မ်ိဳးအတြက္ ကာကြယ္ေဆးသစ္ထဲမွာ ဒီေရာဂါအတြက္လဲပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...