က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Thursday, October 31, 2013

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း

ဆရာ တစ္ခုေလာက္ ေမးလို႔ရမလား က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပါ။

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဆုိသည္မွာ ဗဟိုအာ႐ံုေၾကာစနစ္ကို ဖံုးထားသည့္ meninges အား ပိုးဝင္၍ ဦးေႏွာက္အေျမႇး ေရာင္ျခင္းကို ေခၚသည္။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ပါရာဆိုက္၊ မႈိတို႔ေၾကာင့္အျပင္ ေဆးဝါး၊ ကင္ဆာတို႔ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစသည္။ အခ်ဳိ႕က အလြယ္ႏွင့္ ေပ်ာက္ႏိုင္ေသာ္လဲ အခ်ဳိ႕မွာ ေအာက္ရွိ ဦးေႏွာက္၊ အာ႐ံုေၾကာမ်ားကို ထိခိုက္ေစၿပီး ျပင္းထန္သည္။ ပဋိဇီဝေဆး ေပးရသည္။ ကာကြယ္ေဆးလဲ ရွိသည္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား၊ လည္ပင္းတင္းၾကပ္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ အလင္းေရာင္ မႀကိဳက္ျခင္း၊ အသံ ဆူညံသည္ကို မႀကိဳက္ျခင္း၊ စိတ္ဆိုးလြယ္ျခင္း၊ စိတ္မၾကည္မလင္ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ငယ္ထိပ္ေဖာင္းျခင္း။

ကုသရန္၊ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးရမည္။ ဓာတ္မွန္႐ိုက္ရန္ လိုမည္။ အေရးေပၚအျဖစ္ ကုသေပးရမည္။

• Streptococcus pneumoniae and Neisseria meningitidis Meningitis ပိုးေတြေၾကာင့္ (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cephalosporin (Ceftriaxone or Cefotaxime) အသက္ ၃ ႏွစ္ေအာက္နဲ႔ ၅ဝ ေကာ္ Listeria monocytogenes = ceftriaxone or cefotaxime + ampicillin
- Chloramphenicol or Ceftriaxone တခါတည္းနဲ႔ရတာမ်ားတယ္။
• Streptococcus pneumoniae (Pneumococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲေဆးထိုးတာ ၂ ပါတ္ၾကာလုပ္ရမယ္။
- Penicillin G အေကာင္းဆံုး၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime အလတ္စား၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime + Vancomycin ပနယ္စလင္မတည့္သူ။
• Streptococcus agalactiae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Penicillin G or Ampicillin
• Staphylococci + gram-negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cefotaxime and Ceftriaxone ကို Staphylococcus aureus ပိုးအတြက္ေပးတယ္။
- Nafcillin နဲ႔ Vancomycin ေဆးလဲေပးႏိုင္တယ္။
• Neisseria meningitidis (Meningococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲ ၇ ရက္ထိုးေပးရမယ္။
- Penicillin G (သို႔) ampicillin ေပးပါ။
- ပနယ္စလင္မတည့္သူကို ceftriaxone (သို႔) cefotaxime ေပးပါ။
- အတူေနသူမ်ာကို Rifampin 600 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္။ ကေလးေတြကို 10 mg/kg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ေပးပါ။ ကိုယ္ဝန္မေပးရ။ Ciprofloxacin, Azithromycin (သို႔) Ceftriaxone ေပးပါ။
• Listeria monocytogenes Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- IV Ampicillin + Gentamicin ေသြးေၾကာထဲ ၃ ပါတ္ၾကာထိုးေပးပါ။
• Gram negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Pseudomonas aeruginosa Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftazidime
• Haemophilus influenzae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Viral meningitis ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ျပင္းထန္ျခင္း မရွိ၊ ပဋိဇီဝေဆး မလို၊ acyclovir ေပးႏိုင္သည္။
• Fungal meningitis ဖန္းဂတ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ရွားသည္။ AIDS ရွိလွ်င္ ျဖစ္တတ္သည္။ Anti-fungals ေပးရမည္။
Complications ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား
နားမၾကား၊ အတက္ေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေရဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေသြးယိုျခင္း၊ မ်က္ႏွွာ တျခမ္း အေၾကာေသျခင္း၊

မၾကာခင္ကစျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ထိုးေပးေနတဲ့ ၅ မ်ိဳးအတြက္ ကာကြယ္ေဆးသစ္ထဲမွာ ဒီေရာဂါအတြက္လဲပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ