Friday, July 31, 2009

Q and A July 2010 (1)

၁။ အျဖဴဆင္းျခင္း (အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း)
၂။ ေသြးဆံုးၿပီး မိန္းမ-ေယာက်္ား
၃။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ
၄။ လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာ

၁။ အျဖဴဆင္းျခင္း (အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း)
အမ်ားအားျဖင့္ (ေနာ္မယ္) လို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ (ေနာ္မယ္)ဆိုတာက ကုသဘို႔ မလိုတာကိုဆိုတာပါ။ လစဥ္ ရာသီေသြး ဆင္းသလိုဘဲ၊ အမ်ိဳးသမီး ေဟာ္မုန္းေတြက ေန႔စဥ္လိုလို အခ်ိဳးအဆ ေေျပာင္းေနတယ္။ အနဲနဲ႔အမ်ား အျဖဴ ဒါမွမဟုတ္ အရည္လိုမ်ိဳး ဆင္းတယ္-စိုတယ္ဆိုတာ သတိမထားရင္ေတာင္မွ ရွိေနတယ္။ သားအိမ္အဝနဲ႔ ေမြးလမ္းမွာ အရည္ထြက္ႏိုင္တဲ့ (ဂလင္း)ေခၚ အိပ္ေတြရွိလို႔၊ သူတို႔ကေန အေဟာင္းေတြပ်က္စီး အသစ္ေတြျဖစ္ေနတာ။ အနိစၥပါဘဲ။

ပံုမွန္အားျဖင့္ ဆင္းတာက ၾကည္တယ္။ မၾကည္ရင္ ႏို႔လိုေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ အနံ႔မရွိဘူး။ အေရာင္နဲ႔ အပ်စ္အခြ်ဲကေတာ့ ေျပာင္းလဲေနတယ္။ လအလယ္ေလာက္ဆိုရင္ မ်ားလာမယ္။ တိတိက်က်ေျပာရရင္ အဆ ၃ဝ ေတာင္ မ်ားလာတယ္။ လအစမွာ ျပစ္ျပီး ျဖဴတယ္။ လအယ္မွာ မျပစ္ဘဲ ခြ်ဲမယ္။ ရာသီအျပီးမွာ ညိဳမယ္။

ေနာက္ျပီး ကေလးႏို႔တိုက္ေနတာတို႔ က်ား-မ စိတ္ျဖစ္လာခ်ိန္တို႔မွာ ပိုဆင္း-ပိုစိုတယ္။

ဂရုစိုက္ရေတာ့မွာကေတာ့ အေရာင္ေျပာင္း အဆင္းမ်ား၊ အနံ႔ရွိလာရင္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ယားမယ္၊ ပူစပ္မယ္ဆိုရင္ ေဆးလိုလာပါျပီ။ ပိုးတမ်ိဳးမ်ိဳး ဝင္တာေပါ့၊ (အင္ဖက္ရွင္)ေျပာတာ။ ဝင္တဲ့ ပိုးအမ်ိဳးအစားအလိုက္ ဆင္းတာေတြမတူဘူး။ ဝါမယ္။ စိမ္းမယ္။ အဖတ္အဖတ္ျဖစ္မယ္။ ယားမယ္၊ ပူစပ္မယ္။ ဗက္တီးရီးယားေတြသာမက (ရိစ္)တို႔ (ဖန္းဂတ္စ္)တို႔ကလဲ ဝင္ႏိုင္တယ္။

အတူေနဖက္မရွိရင္ တမ်ိဳး၊ ရွိရင္ STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုျဖစ္ႏိုင္ျပီ။ အဲဒါမ်ိဳးဆိုရင္ ႏွစ္ေယာက္လံုးကို တျပိဳက္နက္ ေဆးကုရမယ္။ ရာသီခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ ေသြးပါေရာေနရင္ ျပႆနာရွိလာျပီး။

ကုတဲ့ေနရာမွာ အမ်ားအားျဖင့္ Metronidazole ေပးေလ့ရွိတယ္။ ေစ်းလဲမၾကီး၊ ေဆးရွာရလဲလြယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ားလဲ ေပ်ာက္လို႔။ ၁ ခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၃ ခါ၊ ၅-၇ ရက္ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႔က ဒီေဆးကိုသိပ္မခံႏိုင္ဘူး။ အစားပ်က္၊ ပ်ိဳ႕-အန္ ျဖစ္တတ္တယ္။ စားခ်င္စိတ္နဲတာက ေဆးရပ္လိုက္ရင္ ျပန္ေကာင္းတယ္။ ေဆးက မေသာက္မျဖစ္လို႔ မွိတ္ၾကိတ္ ေသာက္ဘို႔ တိုက္တြန္းခ်င္တယ္။ ေမြးလမ္းထဲ ညအခ်ိန္ ေဆးျပား ၅-၆ ရက္ ထည့္ခိုင္းရတာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။

ေဆာင္းပါမဟုတ္ဘဲ၊ ေျဖတာမ်ားသြားတယ္။

၂။ ေသြးဆံုးၿပီး မိန္းမ-ေယာက်္ား
ေသြးဆံုးၿပီးတဲ့ မိန္းမမွာ ေယာက်္ားတေယာက္နဲ႔ ဆက္ဆံလိုစိတ္ပါ ကုန္ခမ္းသြားတာလား။ အဲဒီေနာက္မွာ ေယာက်္ားအတြက္ေရာ ဘယ္လိုခံစားမႈကို ေျပာင္းလဲေစလဲဆိုတာ ေက်းဇူးျပဳၿပီးေျဖၾကားေပးပါ။

ေသြးဆံုးၿပီးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ကေလးမရႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဆက္ဆံလိုစိတ္ ကုန္ခမ္းမသြားပါ။ ေယာက္်ားမ်ားမွာလဲ အတူတူပါဘဲ။

ဒါေပမဲ့ စိတ္ဆိုတာ သိပ္အေရးၾကီးပါတယ္။ “ေသြးဆံုးျပီ မလိုေတာ့ဘူး”လို႔ တရားေသ ယူဆသူမ်ားအတြက္ အဲလိုစိတ္ နဲေနပါလိမ့္မယ္။

ဆက္ဆံခ်င္စိတ္ဆိုတာ စိတ္အလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္ေၾကာင့္ေတာ့ အနဲအမ်ားကြာႏိုင္ေပမဲ့ ကုန္သြား-ခမ္းတယ္ မရွိပါ။

ေျပာၾကတာရွိတယ္မဟုတ္လား။ “ေယာက္်ားမ်ား ဖြဲတဆုပ္ ႏိုင္ေနသ၍ ၄င္းစိတ္ မကုန္”တဲ့။

ကေန႔ေခတ္က Gander equality ေခတ္ မဟုတ္ပါလား။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလဲ ဖြဲႏိုင္ပါတယ္။ စိတ္ေဆာင္ရင္ ဘာမဆို ေအာင္ပါတယ္။

တႏွစ္က အေမရိကားမွာ နာမည္ေက်ာ္ (အင္တာဗ်ဴး-ဆီးရိးစ္) တခုမွာ ၇ဝ ေက်ာ္အမ်ိဳးသမီးမ်ား သူတို႔ထက္ ငယ္ရြယ္တဲ့ ေယာက်္ားမ်ားနဲ႔ ဆက္ဆံျခင္းအားျဖင့္ ပိုျပီးက်န္းမာပါသတဲ့။

ဒီဘာသာရပ္ကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕လက္ရွိအေျခအေနအရ ဒီထက္ ပိုေျပာ-ပိုေရးရင္ မေကာင္းႏိုင္ေသးပါ။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ လမ္းေဒါင့္မွာ ဆိုင္းဘုတ္ၾကီးေထာင္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြရွိတယ္။ Gas and Sex specialist "လိင္နဲ႔ေလ အထူးကုသည္" တဲ့။

၃။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ
ဝတ္မွုန္အေမး။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြ ျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္ၿပီး မ်က္ႏွာနီရဲ လာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရ မလဲဆိုတာသိပါရေစရွင္ အေရးတႀကီး ေတာင္းဆိုပါတယ္ရွင္။

ကေလးေတြ မိခင္ႏို႕ျဖစ္ျဖစ္၊ ႏို႕ဗူးျဖစ္ျဖစ္စို႔တာ။ လူၾကီးေတြထမင္း (ေခါက္ဆြဲေရာ ဘာဂါေရာ ပါတယ္)စားတဲ့အခါ စားေသာက္တာနဲ႔အတူ ေလကိုပါ ျမိဳခ်ၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အစာအိမ္ထဲကို ေလေတြပါ ဝင္သြားတယ္။ ေလက မ်ားရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ စားေနရင္းနဲ႕ စားျပီးစ ကိုယ္ခႏၶာ အေနအထား အဆင္မသင့္ရင္ ေလထြက္ခ်င္တာနဲ႕ အန္တတ္ပါတယ္။

ေမးထားသလို ရုတ္တရက္ အသက္ရွုရပ္ၿပီး၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္
အန္ဖတ္ေတြ အသက္ရွဴလမ္းထဲ မဝင္ေအာင္ ဂရူစိုက္ပါ။ ဝင္ေနမယ္ ထင္ရင္ ရွင္းထုတ္ျပစ္ပါ။ ျပဳစုသူက မပ်ာပါနဲ႔။ စိတ္ေအးေအးထားျပီး အသက္ျပန္ရွဴႏိုင္ေအာင္ အေနအထား ျပဳျပင္ေပးပါ။ လည္ပင္း ဆန္႔ေနပါေစ။ လိုအပ္ရင္ ေအာက္ခံမာမာေပၚ သိပ္ထားလိုက္ပါ။ လိုအပ္ေသးရင္ လည္ပင္းေအာက္က အႏွီးတခုခု ေခါက္ျပီး ခံထားေပးပါ။ ေနာက္ထပ္လိုေသးရင္ ၾကမ္းမာမာေပၚသိပ္ထားျပီး၊ ကေလးရဲ႕ေမးေစ့ကို အထက္ပင့္ထားေပးပါ။ အထက္ဆိုတာ ကေလးကို ပက္လက္ သိပ္ထားတဲ့အေနအထားကေန ေျပာတာပါ။ အန္ခ်င္ေနေသးရင္ ေခါင္းကို တဖက္ဖက္ ေစာင္းေပးရပါမယ္။

အဆိုးဆံုးျဖစ္သြားရင္ CPR လုပ္နည္းကို သံုးရပါေတာ့မယ္။ ရင္ပတ္ကိုဖိေပးတာနဲ႔ ပါးစပ္ကေန ေလမွဳတ္သြင္းေပးတာကို ဆိုလိုတာပါ။ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/search?q=CPR မွာ တင္ထားတာရွိပါတယ္။

ကာကြယ္ဘို႔ကေတာ့
ႏို႔တိုက္ျပီးတိုင္း ေလထုတ္ေပးရပါမယ္။ ကေလးကို ပခံုးေပၚမွာ ေထာင္လ်က္ကေလး အသာအယာထိန္းေပးထားျပီး၊ ေက်ာကေလးကို သပ္ေပးရတာပါ။ ေလထြက္သြားရင္ စိတ္ခ်ရပါျပီ။

ႏို႔ဗူးတိုက္သူမ်ား ႏို႔ဗူးထဲက ႏို႔ကိုဘဲ ကေလးပါးစပ္ထဲ ဝင္ပါေစ။ ေလမဝင္ပါေစနဲ႕။ ႏို႔သီးေခါင္းထဲမွာ ႏို႔သက္သက္သာ ရွိေနရမယ္။ ေလမပါေစရပါ။ ႏို႔ဗူးကို ေအာက္စိုက္ဘို႔ေျပာတာပါ။

၄။ လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာ
ေဒါက္တာရွင့္ Thyroid နဲ႔ပတ္သက္ျပီး လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္မွာ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာက ဘယ္ေလာက္ထိ ျဖစ္မွာလဲရွင့္။ အစားအစာအေနနဲ႔ကုသမွဳ ရွိႏုိင္မလား။ ေဆးက ဘယ္ေလာက္ထိ ေသာက္ရမွာလဲ။

ေဆာရီးဘဲ။ လည္ပင္ၾကီးခြဲျပီးလို႔ျဖစ္ရတဲ့ ထံုတာ ေပ်ာက္သြားဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ခြဲျပီးတာ မၾကာေသးရင္ေတာ့ ေျဖးေျဖး ျပန္တိုးတက္လာႏိုင္ပါတယ္။

ဒါးနဲ႔ခြဲရတယ္ဆိုတာ လည္ပင္းမွ မဟုတ္ပါ၊ ဘယ္ေနရာခြဲခြဲ အလွီးျဖတ္ခံရရင္ ထိခိုက္ရတယ္။ အရိုး၊ ၾကြက္သား၊ အဆီ၊ အေရျပား၊ အေမွးပါး၊ အရြတ္၊ ဒါေတြက အသစ္ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးေၾကာဆိုရင္ေတာင္ ျပန္ျဖစ္ေသးတယ္။ အာရံုေၾကာေခၚတဲ့ Nerve ကေတာ့ ဒါးနဲ႔ခြဲတာ မဟုတ္ဘဲ၊ ထိခိုက္မိတာျဖစ္ျဖစ္၊ ေလျဖတ္တာျဖစ္ျဖစ္၊ ျပန္ေကာင္းဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

ဒါ့ေၾကာင့္ ဒါးမသံုးဘဲ ခြဲစိတ္နည္းေတြ အေတာ္ေအာင္ျမင္လာေနျပီ။ အၾကီးအက်ယ္လုပ္ေနတဲ့ Stem cell သုေတသန ဆိုတာ ေအာင္ျမင္လာရင္ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

ထံုေနတာအတြက္ Neurobion ေဆး ေသာက္ရင္ အေထာက္အကူေပးပါလိမ့္မယ္။ ခြဲထားတာမၾကာေသးရင္ ပိုေတာ့သက္သာလာမွာပါ။ အာဟာရျပည့္တဲ့အစားအစာေတြကလည္း တိုးတက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။

Saturday, July 25, 2009

Carao (ကာရာအို)

Carao (ကာရာအို) ေခၚ အပူပိုင္းေဒသမ်ား (အထူးသျဖင့္ အလယ္အေမရိက) တြင္ ေပါက္သည့္ အပင္၏ အသီးမွ ထုတ္လုပ္သည့္ ေဆးသည္ က်န္းမာေရးအတြက္ အလြန္က်ိဳးရွိသည္။ (ဗင္နီဇြဲလား) ႏွင့္ (ႏိုက္ကာရာဂြါ) တို႔တြင္ သုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ ေသြးအားတိုးေစျခင္းႏွင့္ ခြန္းအားတိုးေစျခင္း တို႔အတြက္ ေကာင္းသည္ဟု ဆိုသည္။ ေဆးရည္အျပင္းကို ႏြားႏို႔၊ ပဲႏို႔တို႔ျဖင့္ေရာက္ေသာက္ႏိုင္သည္။

ထိုေဆးကိုေသာက္ပါက အာနိသင္မ်ားမွာ -
ေသြးအားနည္းျခင္း (ဟီမိုဂလိုဘင္ နည္းျခင္း)၊
သြားလာလႈပ္ရွား ေျပးခုန္ႏိုင္စြမ္းပိုရွိျခင္း၊
အပင္ပန္းခံႏိုင္ရည္ပိုရွိျခင္း၊
မိခင္မ်ားလည္းႏို႔ပိုထြက္ျခင္း၊
အနာေပ်ာက္ေစျခင္း၊
က်ား-မ ဆက္ဆံအား ပိုေကာင္းျခင္း၊
ေသြးယိုျခင္းအားေပ်ာက္ေစျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။

Friday, July 24, 2009

Medicine ေဆးပညာ ျမန္မာ့အြန္လိုင္း စြယ္စံုက်မ္း

ျမန္မာ့အြန္လိုင္းစြယ္စံုက်မ္း

ေဆးပညာသည္ ေရာဂါကုသျခင္း၏ အႏုပညာ ႏွင့္ သိပၸံပညာ ျဖစ္သည္။ ေဆးပညာသည္ က်န္းမာေရး ေစါင့္ေရွာက္မႈ (health care) တစ္ေလွ်ာက္တြင္ လက္ေတြ႕ က်က်ပါဝင္ၿပီး လူ႔ က်န္းမာေရးကုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ရန္ ႏွင့္ ေရာဂါကုသေရးတြင္ အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ ေခတ္ေပၚ ေဆးပညာသည္ က်န္းမာေရးသိပၸံ (health sicence)၊ ဇီဝေဆးပညာ၊ ေဆးဝါး နည္းပညာ (medical technology) တုိ႔ကုိ ေရာဂါ ရွာေဖြျခင္းမွသည္ ခြဲစိတ္ျခင္း၊ ေဆးဝါးေပးျခင္း စသည့္ ကုသျခင္းအထိ ပါဝင္သည္။ ေဆးဝါး နည္းပညာ ႏွင့္ ေဆးခန္း နည္းစနစ္ (clinical expertise) တုိ႔သည္ ေခတ္ေပၚ ေဆးပညာတြင္ အမွန္ အေရးႀကီးေသာ္လည္း တကယ္ ေအာင္ျမင္ေရး အတြက္(၀ါ) [ေရာဂါေ၀ဒနာခံစားရျခင္း] (suffering) မွ ေရရွည္ လႊက္ေျမာက္ေရးအတြက္ဆုိလွ်င္ သာမန္ လူသားတုိ႔၏ စိတ္ခံစားမႈ (feeling) ႏွင့္ စာနာျခင္း (compassion) ကုိပါထဲ့သြင္း စဥ္းစားရမည္ျဖစ္ၿပီး ဆုိလုိသည္မွာ ေရာဂါကုသေရးတြင္ အၾကင္နာမ်ားလည္း လုိအပ္ေသးသည္။

သမုိင္း
ေရွးလြန္ေခတ္ (prehistoric) ေဆးပညာသည္ သစ္ပင္၊ တိရစာၦန္ အပုိင္းစ ႏွင့္ [ဓါတ္သတၱဳ] တုိ႔ ပါဝင္သည္။ မ်ားစြာေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားတြင္ ၄င္းတုိ႔ကုိ ဘုန္းႀကီး၊ ဗိေႏၶာဆရာ၊ ဂုိဏ္းဆရာ တုိ႔က ဂမၺီရ နည္းတုိ႔ျဖင့္ ေရာစပ္ၿပီး ရုိးရာ ကုသမႈ ျပဳသည္။ လူသိမ်ားေသာ ဂုိဏ္းစနစ္ တုိ႔မွာ ရုပ္ျပဂုိဏ္း (animism) (အသက္မရွိေသာ အရာဝတၳဳ အား အသက္သြင္းျခင္း)၊ နာမ္ျပဂုိဏ္း (spiritualism) (နတ္ဘုရား၊ ဘုိးဘြား တုိ႔အား ပသျခင္း)၊ နတ္ပူးျခင္း (shamanism) တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ ေဆး မႏုႆေဗဒ (medical anthropology) တြင္ မ်ဳိးစံုေသာ ေရွးလြန္ေခတ္ ေရာဂါကုထံုး တုိ႔ႏွင့္ လူမႈေရး တုိ႔ကုိ ေလ့လာသည္။

လက္ေတြ႕သေဘာ
ေဆးပညာ လက္ေတြ႕သေဘာ မွာ သိပၸံ နည္းက်က် ေတြ႕ရွိခ်က္ကုိ အေျခခံသကဲ့သုိ႔ ေဆးပညာ အသိသည္ ပင္ကုိယ္ဉာဏ္ ႏွင့္ လူနာ တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ကုသထံုး အတြက္ ျဖတ္ထုိးဉာဏ္မွာ အႏုပညာပင္ျဖစ္သည္။ ေဆးပညာ၏ အဓိက ေသာ့ခ်က္မွာ က်န္းမာေရးအတြက္ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္က ဆရာဝန္၏ အကူအညီယူရာ၌ [လူနာ-ဆရာဝန္] အေပးအယူ ေကာင္းဖုိ႔ပင္ျဖစ္သည္။ အျခားေဆးပညာရွင္မ်ား ဥပမာ သူႏွာျပဳ၊ ဓါတ္မွန္ဆရာ၊ ေရာဂါရွာေဖြသူ သည္လည္း လူနာႏွင့္ ထိေတြ႕ရာတြင္ မ်ဳိးစံု ပါဝင္ပတ္သက္လွ်က္ရွိသည္။

ေဆးကုသမႈ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား အရ၊ ကုသသူ တုိ႔ လုိအပ္ခ်က္မွာ -
• လူနာႏွင့္ ရင္းနီးရန္
• အခ်က္အလက္မ်ား စုေဆာင္းရန္ (ေဆးကုသမႈ မွတ္တမ္း၊ ေရာဂါေနာက္ေၾကာင္း ေမးျမန္းမႈ (History Taking)၊ လူနာစမ္းသပ္ စစ္ေဆးျခင္း[Clinical Examination]၊ ဓါတ္ခြဲခန္း ႏွင့္ ဓါတ္မွန္ စစ္ခ်က္[Laboratory and Radiology investigation]
• ကုထံုး ထုတ္ျခင္း (ေနာက္ထက္ စစ္ေဆးရန္၊ ကုသထံုး၊ အေသးစိတ္ ေလ့လာျခင္း၊ လြဲေျပာင္းေပးအပ္ျခင္း ႏွင့္ ေနာက္ဆက္ ခ်ိန္းဆုိမႈ)
• လူနာကုိ ေကာင္းစြာ ကုသျခင္း
• က်န္းမာမႈ တုိးတက္ခ်က္ကုိ ေကာင္းစြာ သံုးသပ္ျခင္းႏွင့္ လုိအပ္သလုိ ကုထံုး ေျပာင္းလဲျခင္း
ေဆးကုသမႈကုိ ေဆးကုသမႈ မွတ္တမ္း တြင္ မွတ္ယူရမည္ျဖစ္ၿပီး ၄င္းသည္ တရားဝင္ စာရြက္စာတမ္း ျဖစ္ကာ ဥပေဒ ဆံုးျဖတ္ရာတြင္ သံုးသည္။

ေဆးေပး စနစ္
ေဆးကုသျခင္းကုိ ေဆးကုသမႈ စနစ္ (medical system) အရသာ ျပဳက်င့္ရမည္ျဖစ္ၿပီး၊ တရားဥပေဒ၊ ေဆးကုသမႈ လက္မွတ္ ႏွင့္ ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့မႈ နည္းစဥ္ မ်ားကုိ သက္ဆုိင္ရာ ယဥ္ေက်းမႈ (သုိ႔) အစုိးရက သတ္မွတ္ထားသည္။ ၄င္း က်န္းမာေရး ေစါင့္ေရွာက္မႈ (health care) စနစ္သည္ ကုသမႈ အရည္အေသြးကုိ မ်ားစြာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။

စက္မႈႏုိင္ငံ အမ်ားစု ႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံ အမ်ားအျပားတြင္ က်န္းမာေရး ေစါင့္ေရွာက္မႈကုိ [တစ္ေျပးညီ က်န္းမာေရး ေစါင့္ေရွာက္မႈ] (universal health care) စနစ္က်င့္သံုးၿပီး ၄င္းသည္ လူတုိင္း မယူမေနရ၊ သမဝါယမ(သုိ႔) အစုိးရ၏ က်န္းမာေရးအာမခံက ေဆးကုသမႈ တန္းတူေရးကုိ အာမခံသည္။ (အမွန္တကယ္ ေတာ့ အခြန္မွရေသာ) ထုိအာမခံခ်က္သည္ လူတုိင္း က်န္းမာေရး ေစါင့္ေရွာက္မႈ အျပည့္အဝရနိုင္ရန္ (ေငြမရွိေသာ္မွ) အေျခခံ ခံစားခြင့္အျဖစ္ ထားရွိျခင္းျဖစ္သည္။ ေဆးေပး စနစ္ (delivery systems) သည္ ပုဂၢလိကပုိင္၊ အစုိးရပုိင္ သုိ႔မဟုတ္ အလွဴဒါနတုိ႔မွ ကုသမႈေပးျခင္း ျဖစ္ႏုိင္သည္။

ေဆးေပးဌာန
က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ စနစ္တြင္ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ အဆင့္ ေဆးေပးဌာန (delivery) ဟူ၍ ပုိင္းျခားထားသည္။
ပထမ အဆင့္ ေဆးေပးဌာန တြင္ ဆရာဝန္(သုိ႔) ေဆးပညာသည္ က ပထမဦးဆံုး လူနာႏွင့္ေတြ႕ဆံု ကုသသည္။ ၄င္းသည္ ဆရာဝန္ ရံုးခန္း၊ ေဆးခန္း၊ သူနာျပဳရံုး၊ ေက်ာင္း၊ အိမ္ သုိ႔မဟုတ္ လူနာရွိရာ တြင္ ျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္။ ၉၀ % ခန္႔ကုိ ပထမ အဆင့္ တြင္ ကုသႏုိင္သည္။ ထုိကုသမႈတြင္ အျပင္းအထန္ ေရာဂါ၊ နာတာရွည္၊ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္း ႏွင့္ အသက္အရြယ္ သုိ႔ လိင္ႏွင့္ ဆုိင္ရာ ပညာေပး တုိ႔လည္း ပါဝင္သည္။

ဒုတိယ အဆင့္ ေဆးေပးဌာန ကုသျခင္းတြင္ အထူးကု ေဆးခန္းတြင္လည္းေကာင္း သုိ႔မဟုတ္ နယ္ေဆးရံု တြင္ လည္းေကာင္း ပထမ အဆင့္ က လြဲအပ္လုိက္ေသာ္ ဆန္းစစ္ ကုသၿပီး လူနာ ကုိ ဆက္လက္ကုသသည္။ လက္လြဲမႈကုိ ေဆးပညာရွင္ သုိ႔ ကၽြမ္းက်င္သူ က လူနာကုိ လြဲအပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဒုတိယ အဆင့္ တြင္ လူနာတင္ယာဥ္၊ အတြင္းလူနာေဆာင္၊ အေရးေပၚ ကုသခန္း၊ အသက္ကယ္စက္၊ ခဲြစိတ္ျခင္း၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေလ့က်င့္ ကုသနည္း (physio therapy)၊ ကေလးေမြးေဆာင္၊ မွန္ေျပာင္းၾကည္႕ေရာဂါရွေဖြခန္း (endoscopy unit)၊ ဓါက္ခဲြခန္း ႏွင့္ ဓါတ္မွန္ခန္း ပါဝင္သည္။

တတိယ အဆင့္ ေဆးေပးဌာန မ်ားသည္ အထူးကုေဆးရံုမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး နယ္ေဆးရံု မ်ားတြင္ မရရွိႏုိင္ေသာ ေရာဂါ ရွာျခင္း ႏွင့္ ကုသျခင္းတုိ႔ကုိ ေပးသည္။ ၄င္းတုိ႔မွာ အႀကိတ္ကု ဌာန၊ ေလာင္ကၽြမ္းကု ဌာန၊ အဆင့္ျမင့္ ေမြးကင္းစ ကုသ ဌာန၊ အဂၤါအစားထုိး ကုသျခင္း၊ အႏၲရာယ္ရွိ ကုိယ္ဝန္တည္ျခင္း၊ ကင္ဆာ ဓာတ္ကင္ျခင္း တုိ႔ပါဝင္သည္။

ေခတ္ေပၚက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈစနစ္တြင္ စာရြက္ေပၚကုိ မွတ္သားေသးေသာ္လည္း ယခုအခါကြန္ပ်ဴတာနည္းစနစ္ျဖင့္ မွတ္သားျခင္းက မ်ားမ်ား လာသည္။

ဘာသာရပ္ခြဲမ်ား
ေဆးပညာတြင္ မ်ားစြာေသာ အထူးကု၊ အေသးစိတ္ အထူးကု ဘာသာရပ္ခဲြမ်ားရွိသည္။ အဓိကတုိ႔မွာ -
• Medicine (ေဆးပညာ)
• Surgery (ခြဲစိတ္ကု ပညာ)
• Child health medicine (ကေလးက်န္းမာေရးေဆးပညာ)
• Obstetric and Gynaecology (သားဖြား ႏွင့္ မီးယပ္ ေဆးပညာ)
• Orthopedics and Traumatology ( ထိခိုက္ဒါဏ္ရာ ႏွင့္ အရိုးေဆးပညာ)
• Anesthesia (ေမ့ေဆးပညာ)
• Ear, Nose and Throat (နား၊ ႏွာေခါင္း၊ လည္ေခ်ာင္း ေဆးပညာ)
• Opthalmology (မ်က္စိအထူးျပဳေဆးပညာ)
• Cardiology (ႏွလံုးေရာဂါ အထူးျပဳေဆးပညာ)
• Neurology (ဦးေႏွာက္ ႏွင့္ အာရံုေၾကာ ေဆးပညာ)
• Gastro-enterology (အစာအိမ္ ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းအထူးျပဳေဆးပညာ)
• Urology ( ဆီး ႏွင့္ ေက်ာက္ကပ္ အထူးျပဳေဆးပညာ)
• Radiology ( ဓါတ္မွန္ အထူးျပဳ ေဆးပညာ)
• Radiation therapy ( အဏုျမဴဓါတ္ေရာင္ျခည္ ကုသမႈေဆးပညာ)
• Physiotherapy (အရိုး၊ အေၾကာ၊ အဆစ္ ျပန္လည္သန္စြမ္းေရး ေဆးပညာ)
• Dentistry သြားဘက္ဆိုင္ရာေဆးပညာ
• Maxillofacial and Plastic Surgery ေမးရိုး၊မ်က္နွာနွင့္ အစားထိုးအလွျပဳျပင္မႈခြဲစိတ္ကုပညာ

အေျခခံ ေဆးပညာ တုိ႔မွာ -
• Anatomy (ခႏၵာေဗဒ)
• Physiology (ဇီ၀ကမၼေဗဒ)
• Pharmacology (ေဆး၀ါးေဗဒ)
• Biochemistry (ဇီ၀ဓါတုေဗဒ)
• Pathology (ေရာဂါေဗဒ)
• Microbiology (အဏုဇီ၀ေဗဒ)
• Forensic medicine (မႈခင္းေဆးပညာ)
• Preventive and social medicine (ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လူမႈေရးေဆးပညာ)

က်န္းမာေရးပညာေပး
က်န္းမာေရးပညာေပးသည္ ပညာေရး ႏွင့္ ပက္သက္ေနသကဲ့သုိ႔ လက္ေတြ႕ကုသျခင္း ထိေရာက္ရန္၊အေျခခံ က်န္းမာေရးပညာေပး သင္တန္းကုိ ဆရာဝန္ မျဖစ္ခင္ သင္ၾကားရသည္။

တရားဥပေဒ ကန္႕သတ္ခ်က္
ႏုိင္ငံတုိင္းလုိလုိ ေဆးကုသရန္ တရားဥပေဒ အရ လုိင္စင္ သုိ႔ လက္မွတ္ လုိသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၄င္းကိစၥသည္ ေဆးတကၠသိုလ္ ႏွင့္ ေဆးကုသမႈ ေကာင္စီကဲ့သုိ႔ အဖြဲ႔အစည္း က စာေမးပြဲမ်ား စစ္ျခင္းျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳေပးသည္။ လူနာအား ကုသမႈ ေပါ႔ေလ်ာ့ပါက ကုသေသာ ဆရာဝန္ကုိ ေဆးကုသမႈ မသမာမႈျဖင့္ ေလ်ာ္ေၾကးေတာင္းျခင္း၊ တရားစြဲဆုိျခင္းျပဳႏုိင္သည္။

Thursday, July 23, 2009

Leukoderma သို႔မဟုတ္ Vitiligo ခရုသင္း

ခရုသင္း လို႔ေခၚတဲ့ Vitiligo သို႔မဟုတ္ Leukoderma ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာ တိတိက်က် မသိေသးပါ။ ၆ဝ% က အလိုအေလ်ာက္ ေရာဂါျပီးစနစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ရျပီး၊ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္း အလုပ္ပ်က္တာနဲ႔လဲ ဆိုင္တဲ့သူေတြက ဆိုင္ပါတယ္။ မ်ိဳးရိုး လိုက္တတ္တာလဲ ေတြ႕ရတယ္။

အေရျပားကို အေရာင္ဆိုးေပးတဲ့ (ပင္ဂမင့္) ေခၚ ဆိုးေဆးပစၥည္း ခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြက္ျပီးျဖစ္ႏိုင္သလို တကုိယ္လံုးေလာက္ ျဖစ္သူေတြလဲရွိတယ္။ တဝက္ေလာက္က အသက္ ၂ဝ မတိုင္ခင္ ျဖစ္တယ္။ (မိုက္ကယ္ဂ်က္ဆင္) မွာလဲ ရွိခဲ့တာမို႔ ေရာဂါနာမည္ေတာင္ MJ Skin လို႔ ေျပာင္းေခၚၾကမလားဘဲ။

အေရျပား ေကာင္းေနဘို႔အတြက္ ဗီတာမင္ ဘီ၊ စီ၊ ေအ၊ (အဆင္ရွယ္-အမိုင္ႏိုအက္စစ္)ေခၚ ပရိုတင္း၊ ကယ္လ္စီယံ၊ မက္ဂနီဆီယံ၊ သြပ္ဓါတ္၊ ေၾကးဓါတ္ေတြ လိုပါတယ္။

ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္ရမွန္း မသိတဲ့ေရာဂါမွန္သမွ် ကုသနည္းေတြက ပိုမ်ားတတ္ပါတယ္။ အကြက္ေလးေလာက္ ျဖစ္တာဆိုရင္ အေပၚက ဆိုးေဆးေလး၊ မိတ္ကပ္ေလးနဲ႔ ဖံုးထားတာမ်ိဳးလုပ္ႏိုင္တယ္။ Makeup or other cosmetic camouflage ရုပ္ဖ်က္တာမ်ိဳးေပါ့။ အေပၚကေန (တက္တူး) ထိုးကြင္းမင္ေၾကာင္ ထိုးတဲ့သူလဲ ရွိတယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ အေရျပား အထူးကု-ဆရာဝန္မ်ားက အားျပင္းတဲ့ Corticosteroid cream ပါတဲ့ေဆးေတြ ေပးပါတယ္။ တခါတေလ Phototherapy ေခၚတဲ့ အလင္းေရာင္နဲ႔ ကုတာမ်ိဳးလဲ လုပ္ပါတယ္။ ေနေရာင္မွာပါတဲ့ Long-wave ultraviolet (UVA) လွိဳင္းရွည္ ခရမ္းလြန္ ေရာင္ျခည္ကိုသံုးျပီး ကုတာပါ။ Psoralen ဆိုတာနဲ႔ တြဲေပးတာမို႔ PUVA လို႔ေခၚပါတယ္။ အဲဒါမပါတဲ့ UVB Narrowband lamps (without Psoralen) နည္းကိုလဲ သံုးတာရွိေသးတယ္။ Psoralen စားေဆး ၁-၂ နာရီ ေစာတိုက္ရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ လိမ္းေဆးကို နာရီဝက္ၾကိဳလိမ္းေစရတယ္။ အခုပိုသံုးေနတာက UVB Narrowband light at a wavelength of 311-313 nanometers ျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ၾကေတာ့ Immunomodulator ေခၚတဲ့ Protopic and Elidel လိမ္းေဆးေတြကိုပါ အဲဒီ UVB Narrowband နည္းနဲ႕ တြဲေပးပါတယ္။

ေနာက္တနည္းကေတာ့ 20% Monobenzone ကိုေပးတယ္။ Chemical depigmentation လို႔ ေခၚတယ္။

၂ဝဝ၃ တံုးက အိႏၵိယမွာ Ginkgo biloba ကို ပါးစပ္ကေနေပးတာ ၂၅%မွာ သက္သာတာေတြ႕ရတယ္။ (ဂ်င္ခို) ဆိုတာ ေပ ၅ဝ-၁ဝဝ ရွည္၊ ႏွစ္ရွည္ခံ အရိပ္ရအပင္ၾကီးမ်ိဳးပါ။ တရုပ္လို (ယင္ဇင္း) လို႔ ေခၚပါတယ္။ မွတ္ဥာဏ္တိုးေစတယ္ဆိုျပီး Alzheimer's Disease ဦးေႏွာက္ေရာဂါေတြမွာလဲ သံုးပါတယ္။

အေရျပား အစားထိုးနည္းလဲ သံုးေသးတယ္။ တင္ပါးက အေရာင္သဘာဝအတိုင္းရွိတဲ့ အေရျပားထဲက ပါးပါးေလးယူ၊ Melanocytes ဆိုတာကို ခြဲထုတ္ယူျပီး Ablated with a medical laser ေဆးေလဆာလို႔ေခၚတာနဲ႔လုပ္ျပီး အစားထိုးတာပါ။ ၃ ပတ္ၾကာရင္ UV light ကို ၂ လတိတိ ေတြ႔ေပးရပါသတဲ့။ ၇၃%-၈၄% ေအာင္ျမင္တယ္လို႔ ၂ဝဝ၄ သုေတသနက ဆိုပါတယ္။

၂ဝဝ၈ ေစာေစာပိုင္း သုေတသနအရ Black pepper ငရုတ္ေကာင္းကရတဲ့ Piperine ကို UV therapy နဲ႔တြဲတာ အက်ိဳးမ်ားေၾကာင္း သိရျပန္တယ္။

(အြန္လိုင္း) ေၾကာ္ညာေတြမွာ ခရုသင္း အတြက္ -
1. Vitises Capsules Price: $80.00
2. Free Aminos - 100 veg caps - Nutricology Price: $16.90
3. Original 10 piece super value Smart Cover-Up Kit -- "Light" Price: $29.75
4. Fenalderm Capsules Price: $105.00
5. Prograf (Tacrolimus)
6. Kalawalla for Psoriasis, Vitiligo, Dermatitis & Multiple Sclerosis (120 Capsules)
7. Kalawalla Polypodium leucotomos 50:1 standardized extract
8. Anti-Vitiligo Oil is a natural herbal recipe for re-pigmentation in vitiligo
9. Skin Laser = Upto 100 cm2 of white patch treatable in one sitting
10. MONOBENZONE – Benoquin
11. METHOXSALEN - Oxsoralen
12. TREATMENT OF VITILIGO WITH CHINESE HERBS (Compound Tablet of Tribulus, Recipe by physician Yang Hengyu, Shou Wu Decoction, External Treatment) ဆိုျပီး ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ရိုးရိုးသားသားေျပာရရင္ ကုသနည္းေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကိုေမးရင္ ေျဖဘို႔ခက္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၇-ဝ၉

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...