က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, July 31, 2009

Q and A July 2010 (1)

၁။ အျဖဴဆင္းျခင္း (အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း)
၂။ ေသြးဆံုးၿပီး မိန္းမ-ေယာက်္ား
၃။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ
၄။ လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာ

၁။ အျဖဴဆင္းျခင္း (အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း)
အမ်ားအားျဖင့္ (ေနာ္မယ္) လို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ (ေနာ္မယ္)ဆိုတာက ကုသဘို႔ မလိုတာကိုဆိုတာပါ။ လစဥ္ ရာသီေသြး ဆင္းသလိုဘဲ၊ အမ်ိဳးသမီး ေဟာ္မုန္းေတြက ေန႔စဥ္လိုလို အခ်ိဳးအဆ ေေျပာင္းေနတယ္။ အနဲနဲ႔အမ်ား အျဖဴ ဒါမွမဟုတ္ အရည္လိုမ်ိဳး ဆင္းတယ္-စိုတယ္ဆိုတာ သတိမထားရင္ေတာင္မွ ရွိေနတယ္။ သားအိမ္အဝနဲ႔ ေမြးလမ္းမွာ အရည္ထြက္ႏိုင္တဲ့ (ဂလင္း)ေခၚ အိပ္ေတြရွိလို႔၊ သူတို႔ကေန အေဟာင္းေတြပ်က္စီး အသစ္ေတြျဖစ္ေနတာ။ အနိစၥပါဘဲ။

ပံုမွန္အားျဖင့္ ဆင္းတာက ၾကည္တယ္။ မၾကည္ရင္ ႏို႔လိုေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ အနံ႔မရွိဘူး။ အေရာင္နဲ႔ အပ်စ္အခြ်ဲကေတာ့ ေျပာင္းလဲေနတယ္။ လအလယ္ေလာက္ဆိုရင္ မ်ားလာမယ္။ တိတိက်က်ေျပာရရင္ အဆ ၃ဝ ေတာင္ မ်ားလာတယ္။ လအစမွာ ျပစ္ျပီး ျဖဴတယ္။ လအယ္မွာ မျပစ္ဘဲ ခြ်ဲမယ္။ ရာသီအျပီးမွာ ညိဳမယ္။

ေနာက္ျပီး ကေလးႏို႔တိုက္ေနတာတို႔ က်ား-မ စိတ္ျဖစ္လာခ်ိန္တို႔မွာ ပိုဆင္း-ပိုစိုတယ္။

ဂရုစိုက္ရေတာ့မွာကေတာ့ အေရာင္ေျပာင္း အဆင္းမ်ား၊ အနံ႔ရွိလာရင္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ယားမယ္၊ ပူစပ္မယ္ဆိုရင္ ေဆးလိုလာပါျပီ။ ပိုးတမ်ိဳးမ်ိဳး ဝင္တာေပါ့၊ (အင္ဖက္ရွင္)ေျပာတာ။ ဝင္တဲ့ ပိုးအမ်ိဳးအစားအလိုက္ ဆင္းတာေတြမတူဘူး။ ဝါမယ္။ စိမ္းမယ္။ အဖတ္အဖတ္ျဖစ္မယ္။ ယားမယ္၊ ပူစပ္မယ္။ ဗက္တီးရီးယားေတြသာမက (ရိစ္)တို႔ (ဖန္းဂတ္စ္)တို႔ကလဲ ဝင္ႏိုင္တယ္။

အတူေနဖက္မရွိရင္ တမ်ိဳး၊ ရွိရင္ STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုျဖစ္ႏိုင္ျပီ။ အဲဒါမ်ိဳးဆိုရင္ ႏွစ္ေယာက္လံုးကို တျပိဳက္နက္ ေဆးကုရမယ္။ ရာသီခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ ေသြးပါေရာေနရင္ ျပႆနာရွိလာျပီး။

ကုတဲ့ေနရာမွာ အမ်ားအားျဖင့္ Metronidazole ေပးေလ့ရွိတယ္။ ေစ်းလဲမၾကီး၊ ေဆးရွာရလဲလြယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ားလဲ ေပ်ာက္လို႔။ ၁ ခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၃ ခါ၊ ၅-၇ ရက္ေပးတယ္။ တခ်ိဳ႔က ဒီေဆးကိုသိပ္မခံႏိုင္ဘူး။ အစားပ်က္၊ ပ်ိဳ႕-အန္ ျဖစ္တတ္တယ္။ စားခ်င္စိတ္နဲတာက ေဆးရပ္လိုက္ရင္ ျပန္ေကာင္းတယ္။ ေဆးက မေသာက္မျဖစ္လို႔ မွိတ္ၾကိတ္ ေသာက္ဘို႔ တိုက္တြန္းခ်င္တယ္။ ေမြးလမ္းထဲ ညအခ်ိန္ ေဆးျပား ၅-၆ ရက္ ထည့္ခိုင္းရတာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။

ေဆာင္းပါမဟုတ္ဘဲ၊ ေျဖတာမ်ားသြားတယ္။

၂။ ေသြးဆံုးၿပီး မိန္းမ-ေယာက်္ား
ေသြးဆံုးၿပီးတဲ့ မိန္းမမွာ ေယာက်္ားတေယာက္နဲ႔ ဆက္ဆံလိုစိတ္ပါ ကုန္ခမ္းသြားတာလား။ အဲဒီေနာက္မွာ ေယာက်္ားအတြက္ေရာ ဘယ္လိုခံစားမႈကို ေျပာင္းလဲေစလဲဆိုတာ ေက်းဇူးျပဳၿပီးေျဖၾကားေပးပါ။

ေသြးဆံုးၿပီးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ကေလးမရႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဆက္ဆံလိုစိတ္ ကုန္ခမ္းမသြားပါ။ ေယာက္်ားမ်ားမွာလဲ အတူတူပါဘဲ။

ဒါေပမဲ့ စိတ္ဆိုတာ သိပ္အေရးၾကီးပါတယ္။ “ေသြးဆံုးျပီ မလိုေတာ့ဘူး”လို႔ တရားေသ ယူဆသူမ်ားအတြက္ အဲလိုစိတ္ နဲေနပါလိမ့္မယ္။

ဆက္ဆံခ်င္စိတ္ဆိုတာ စိတ္အလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္ေၾကာင့္ေတာ့ အနဲအမ်ားကြာႏိုင္ေပမဲ့ ကုန္သြား-ခမ္းတယ္ မရွိပါ။

ေျပာၾကတာရွိတယ္မဟုတ္လား။ “ေယာက္်ားမ်ား ဖြဲတဆုပ္ ႏိုင္ေနသ၍ ၄င္းစိတ္ မကုန္”တဲ့။

ကေန႔ေခတ္က Gander equality ေခတ္ မဟုတ္ပါလား။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလဲ ဖြဲႏိုင္ပါတယ္။ စိတ္ေဆာင္ရင္ ဘာမဆို ေအာင္ပါတယ္။

တႏွစ္က အေမရိကားမွာ နာမည္ေက်ာ္ (အင္တာဗ်ဴး-ဆီးရိးစ္) တခုမွာ ၇ဝ ေက်ာ္အမ်ိဳးသမီးမ်ား သူတို႔ထက္ ငယ္ရြယ္တဲ့ ေယာက်္ားမ်ားနဲ႔ ဆက္ဆံျခင္းအားျဖင့္ ပိုျပီးက်န္းမာပါသတဲ့။

ဒီဘာသာရပ္ကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕လက္ရွိအေျခအေနအရ ဒီထက္ ပိုေျပာ-ပိုေရးရင္ မေကာင္းႏိုင္ေသးပါ။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ လမ္းေဒါင့္မွာ ဆိုင္းဘုတ္ၾကီးေထာင္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြရွိတယ္။ Gas and Sex specialist "လိင္နဲ႔ေလ အထူးကုသည္" တဲ့။

၃။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ
ဝတ္မွုန္အေမး။ ေမြးၿပီးခါစ ခေလးေတြ ႏို႔စို ့ၿပီး ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းက ႏို႔ေတြ ျပန္လွ်ံထြက္ၿပီး ရုတ္တရက္ အသက္ရွဴရပ္ၿပီး မ်က္ႏွာနီရဲ လာရင္ အေရးေပၚ ဘယ္လို လုပ္ေပးရ မလဲဆိုတာသိပါရေစရွင္ အေရးတႀကီး ေတာင္းဆိုပါတယ္ရွင္။

ကေလးေတြ မိခင္ႏို႕ျဖစ္ျဖစ္၊ ႏို႕ဗူးျဖစ္ျဖစ္စို႔တာ။ လူၾကီးေတြထမင္း (ေခါက္ဆြဲေရာ ဘာဂါေရာ ပါတယ္)စားတဲ့အခါ စားေသာက္တာနဲ႔အတူ ေလကိုပါ ျမိဳခ်ၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အစာအိမ္ထဲကို ေလေတြပါ ဝင္သြားတယ္။ ေလက မ်ားရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ စားေနရင္းနဲ႕ စားျပီးစ ကိုယ္ခႏၶာ အေနအထား အဆင္မသင့္ရင္ ေလထြက္ခ်င္တာနဲ႕ အန္တတ္ပါတယ္။

ေမးထားသလို ရုတ္တရက္ အသက္ရွုရပ္ၿပီး၊ မ်က္ႏွာနီရဲလာရင္
အန္ဖတ္ေတြ အသက္ရွဴလမ္းထဲ မဝင္ေအာင္ ဂရူစိုက္ပါ။ ဝင္ေနမယ္ ထင္ရင္ ရွင္းထုတ္ျပစ္ပါ။ ျပဳစုသူက မပ်ာပါနဲ႔။ စိတ္ေအးေအးထားျပီး အသက္ျပန္ရွဴႏိုင္ေအာင္ အေနအထား ျပဳျပင္ေပးပါ။ လည္ပင္း ဆန္႔ေနပါေစ။ လိုအပ္ရင္ ေအာက္ခံမာမာေပၚ သိပ္ထားလိုက္ပါ။ လိုအပ္ေသးရင္ လည္ပင္းေအာက္က အႏွီးတခုခု ေခါက္ျပီး ခံထားေပးပါ။ ေနာက္ထပ္လိုေသးရင္ ၾကမ္းမာမာေပၚသိပ္ထားျပီး၊ ကေလးရဲ႕ေမးေစ့ကို အထက္ပင့္ထားေပးပါ။ အထက္ဆိုတာ ကေလးကို ပက္လက္ သိပ္ထားတဲ့အေနအထားကေန ေျပာတာပါ။ အန္ခ်င္ေနေသးရင္ ေခါင္းကို တဖက္ဖက္ ေစာင္းေပးရပါမယ္။

အဆိုးဆံုးျဖစ္သြားရင္ CPR လုပ္နည္းကို သံုးရပါေတာ့မယ္။ ရင္ပတ္ကိုဖိေပးတာနဲ႔ ပါးစပ္ကေန ေလမွဳတ္သြင္းေပးတာကို ဆိုလိုတာပါ။ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/search?q=CPR မွာ တင္ထားတာရွိပါတယ္။

ကာကြယ္ဘို႔ကေတာ့
ႏို႔တိုက္ျပီးတိုင္း ေလထုတ္ေပးရပါမယ္။ ကေလးကို ပခံုးေပၚမွာ ေထာင္လ်က္ကေလး အသာအယာထိန္းေပးထားျပီး၊ ေက်ာကေလးကို သပ္ေပးရတာပါ။ ေလထြက္သြားရင္ စိတ္ခ်ရပါျပီ။

ႏို႔ဗူးတိုက္သူမ်ား ႏို႔ဗူးထဲက ႏို႔ကိုဘဲ ကေလးပါးစပ္ထဲ ဝင္ပါေစ။ ေလမဝင္ပါေစနဲ႕။ ႏို႔သီးေခါင္းထဲမွာ ႏို႔သက္သက္သာ ရွိေနရမယ္။ ေလမပါေစရပါ။ ႏို႔ဗူးကို ေအာက္စိုက္ဘို႔ေျပာတာပါ။

၄။ လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာ
ေဒါက္တာရွင့္ Thyroid နဲ႔ပတ္သက္ျပီး လည္ပင္းခြဲျပီးတဲ့ေနာက္မွာ ထံုက်င္တဲ့ေဝဒနာက ဘယ္ေလာက္ထိ ျဖစ္မွာလဲရွင့္။ အစားအစာအေနနဲ႔ကုသမွဳ ရွိႏုိင္မလား။ ေဆးက ဘယ္ေလာက္ထိ ေသာက္ရမွာလဲ။

ေဆာရီးဘဲ။ လည္ပင္ၾကီးခြဲျပီးလို႔ျဖစ္ရတဲ့ ထံုတာ ေပ်ာက္သြားဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ခြဲျပီးတာ မၾကာေသးရင္ေတာ့ ေျဖးေျဖး ျပန္တိုးတက္လာႏိုင္ပါတယ္။

ဒါးနဲ႔ခြဲရတယ္ဆိုတာ လည္ပင္းမွ မဟုတ္ပါ၊ ဘယ္ေနရာခြဲခြဲ အလွီးျဖတ္ခံရရင္ ထိခိုက္ရတယ္။ အရိုး၊ ၾကြက္သား၊ အဆီ၊ အေရျပား၊ အေမွးပါး၊ အရြတ္၊ ဒါေတြက အသစ္ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးေၾကာဆိုရင္ေတာင္ ျပန္ျဖစ္ေသးတယ္။ အာရံုေၾကာေခၚတဲ့ Nerve ကေတာ့ ဒါးနဲ႔ခြဲတာ မဟုတ္ဘဲ၊ ထိခိုက္မိတာျဖစ္ျဖစ္၊ ေလျဖတ္တာျဖစ္ျဖစ္၊ ျပန္ေကာင္းဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

ဒါ့ေၾကာင့္ ဒါးမသံုးဘဲ ခြဲစိတ္နည္းေတြ အေတာ္ေအာင္ျမင္လာေနျပီ။ အၾကီးအက်ယ္လုပ္ေနတဲ့ Stem cell သုေတသန ဆိုတာ ေအာင္ျမင္လာရင္ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

ထံုေနတာအတြက္ Neurobion ေဆး ေသာက္ရင္ အေထာက္အကူေပးပါလိမ့္မယ္။ ခြဲထားတာမၾကာေသးရင္ ပိုေတာ့သက္သာလာမွာပါ။ အာဟာရျပည့္တဲ့အစားအစာေတြကလည္း တိုးတက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။