က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Saturday, January 2, 2010

Basic Physiology အေျခခံ (ဇီဝကမၼေဗဒ)

(ယမုန္နာ ေဆးခန္းလက္ေထာက္မ်ားအတြက္ သင္ခန္းစာသာျဖစ္သည္။)

Physiology (ဇီဝကမၼ = အသက္၏အလုပ္) လူ၏ ဇီဝကမၼေဗဒ အလုပ္မ်ားသည္ Systems စနစ္မ်ား၏ ရုပ္ပိုင္း၊ စက္ပိုင္း၊ ဇီဝဓါတုပိုင္း တို႔ မည္သို႔ ေဆာင္ရြက္ေနၾကသည္ကို ေလ့လာသည့္ ပညာျဖစ္သည္။ Integration စုေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း ႏွင့္ Homeostasis သမမွ်တေနေစေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္း ၂ မ်ိဳးပါဝင္သည္။

(1) Integration စုေပါင္းေဆာင္႐ြက္ျခင္း = စနစ္တုိ႔သည္ အလုပ္တခုကို လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ တခုထဲကေန မဟုတ္ဘဲ၊ တာဝန္ထပ္၍လုပ္ေနၾကသည္။ တခုႏွင့္တခု လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အရျဖစ္ေစ၊ ဓါတုသေဘာအရျဖစ္ေစ၊ ဆက္သြယ္ေရး ရွိေနၾကသည္။ Endocrine (အင္ဒိုခ႐ိုင္း) ႏွင့္ Nervous systems (နားဗတ္စ္) စနစ္တို႔က အဓိကက်သည္။
(2) Homeostasis (ဟိုမီယိုစေတးဆစ္) = ခႏၶာကုိယ္က အတြင္းဝန္းက်င္အား တည္ၿငိမ္မွ်တေနေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ ျခင္းျဖစ္သည္။ pH အက္စစ္ဓါတ္၊ Temperature အပူခ်ိန္၊ Fluid volume အရည္ထုထယ္၊ Pressure ဖိအား၊ Osmolarity နံရံမ်ားကိုျဖတ္၍ စီးဆင္းႏိုင္စြမ္းတို႔ကို ထိန္းညွိေပးသည္။

ဇီဝကမၼအလုပ္ (၁ဝ) မ်ိဳး
1. Nervous system အာရံုေၾကာစနစ္၊ (၁) Brain ဦးေႏွာက္ ႏွင့္ Spinal cord ခါး႐ိုးမႀကီးထဲရွိ အာရံုေၾကာမ်ားပါဝင္ သည့္ ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္၊ (၂) Peripheral nervous system အဖ်ားပိုင္းရွိ အာရံုေၾကာမ်ား၊ (၃) Special senses အထူးအာရံုခံမ်ား Vision အျမင္၊ Hearing အၾကား၊ Taste အရသာ၊ Smell အနံ႔၊ တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ အထိအေတြ႔၊ အပူ-အေအး၊ ဖိအားစသည္တို႔မွာ ႐ိုး႐ိုး အာရံုခံျဖစ္သည္။
2. Musculoskeletal system အ႐ိုးႂကြက္သားစနစ္၊ အ႐ိုးစနစ္ (Bones အ႐ိုးမ်ား၊ Ligaments အ႐ြတ္မ်ား၊ Cartilage အ႐ိုးႏုမ်ား၊ Bone marrow ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီ၊)၊ ႏွင့္ Muscles ႂကြက္သားမ်ားပါဝင္သည္။ Calcium (ကယ္လ္စီယမ္) ႏွင့္ Phosphate (ေဖါ့စ္ဖိတ္) ဓါတ္ဆားမ်ား အမ်ားအျပားရွိသည္။
3. Circulatory System ေသြးလွည့္စနစ္၊ Heart ႏွလံုး၊ Arteries ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ား၊ Veins ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား၊ Capillaries ေသြးေၾကာမွ်ဥ္မ်ား၊ ပါဝင္သည္။ ႏွလံုးမွ Blood ေသြးကုိ သယ္ပို႔ေပးသည္။ ေအာက္စီဂ်င္၊ အာဟာရဓါတ္။ အညစ္အေၾကး၊ ခံႏိုင္စြမ္း၊ ေဟာ္မုန္း၊ စသည္တို႔အား တေနရာမွ တေနရာသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးသည္။
4. Gastrointestinal system အစာလမ္းေၾကာင္းစနစ္၊ Mouth ပါးစပ္၊ Esophagus အစာၿမိဳႁပြန္၊ Stomach အစာအိမ္၊ Small intestine အူသိမ္၊ Large intestine အူမႀကီး၊ Rectum အစာေဟာင္းအိမ္၊ Liver အသဲ၊ Spleen ေဘလံုး၊ Pancreas သရက္႐ြက္၊ Gall bladder သည္းေျခအိတ္၊ Salivary glands တံေတြးထြက္ (ဂလင္း) မ်ားပါဝင္သည္။ စားလိုက္ေသာ အစာမ်ားကို အသံုးဝင္မည့္ (ေမာ္လီၾကဴး) ေလးမ်ား ျဖစ္လာေအာင္ အဆင့္ဆင့္ ေျပာင္းလဲေပးသည္။ အသံုးမက်ေတာ့သည့္ အညစ္အေၾကး မ်ားအား စြန္႔ထုတ္ေပးသည္။
5. Respiratory system အသက္႐ွဴစနစ္၊ Nose ႏွာေခါင္း၊ Nasopharynx အာေခါင္၊ Trachea ေလႁပြန္ႀကီး၊ Bronchi ေလႁပြန္ေလးမ်ား ႏွင့္ Lungs အဆုပ္ တို႔ပါဝင္သည္။ ေလထဲမွ ေအာက္စီဂ်င္အား ယူ၍ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ႏွင့္ ေရကို စြန္႔ထုတ္သည္။
6. Urinary system ဆီးလမ္းေၾကာင္းစနစ္၊ Kidneys ေက်ာက္ကပ္၊ Ureters ဆီးႁပြန္၊ Urinary bladderဆီးအိမ္၊ Urethra ဆီးထုတ္ႁပြန္ တို႔ပါဝင္သည္။ ကိုယ္ထဲမွ ေရ ႏွင့္အတူ အသံုးမက်သည့္ Molecules (ေမာ္လီၾကဴး) မ်ား၊ Ions (အိုင္းယြန္း) မ်ားကုိပါ စြန္႔ထုတ္ေပးသည္။
7. Immune system ခုခံအားစနစ္၊ WBC ေသြးျဖဴဥမ်ား၊ Thymus သိုင္းမတ္စ္-ဂလင္း၊ Lymph nodes လင္ဖ္-ႏုတ္မ်ား၊ Lymph vessels လင့္ဖ္ေၾကာမ်ား ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္သည္။ ကုိယ္ထဲသို႔ မိမိ (ဆဲလ္)မ်ား၊ မိမိပစၥည္းမ်ား မဟုတ္သည္ကို ခြဲျခားသိႏိုင္သည္။ မဟုတ္သည္မ်ားကို ရွင္းထုတ္ရန္ Antibodies (အင္တီေဘာ္ဒီ)၊ အပါအဝင္ အျခားဓါတ္တို႔ကုိ ထုတ္ေပးသည္။
8. Endocrine system (အင္ဒိုခ႐ိုင္း) စနစ္၊ Pituitary (ပစ္က်ဴထရီ)၊ Thyroid (သိုင္း႐ြိဳက္)၊ Adrenals (အၿဒီနယ္လ္)၊ Pancreas (ပန္းခရိယပ္စ္)၊ Parathyroids (ပါရာ-သိုင္း႐ြိဳက္)၊ Gonards (ဂိုးနပ္စ္) တို႔မွ ေဟာ္မုန္း အမ်ိဳးမ်ိဳးထုတ္ေပးသည္။ Gonads (ဂိုးနပ္စ္) မ်ားမွာ ေယာက္်ားတြင္ Testes (တက္စ္တိစ္) မိန္းမတြင္ Ovaries (အိုဗရီ) တို႔ျဖစ္သည္။
9. Reproductive system မ်ိဳးပြါးစနစ္၊ Gonads (ဂိုးနပ္စ္) မ်ား ႏွင့္ အတြင္း-အျပင္ လိင္အဂၤါမ်ား ပါဝင္သည္။ မ်ိဳးပြါးႏိုင္ရန္ Ovum မ်ိဳးဥ၊ Sperm သုတ္ပိုးမ်ား ထုတ္ေပးသည္။
10. Integumentary system (အင္တီဂူမင္ထရီ) ေခၚ ခႏၶာကုိယ္အား ဖံုးေပးထားသည့္စနစ္၊ Skin အေရျပား၊ Nails ေျခသည္းလက္သည္း၊ Hair အေမႊးမ်ား၊ Sweat glands and Sebaceous glands ေခြ်း-အဆီထြက္အိတ္မ်ား၊

မွတ္ခ်က္။ Molecule (ေမာ္လီၾကဴး) ဆိုသည္မွာ Atom (အက္တြန္) ေခၚ အႏုျမဴ ၁-၂ လံုး ပါေနသည့္ အရာဝတၱဳတခု၏ အေသးဆံုးေသာ အစိတ္အပိုင္းကို ေခၚသည္။ (အက္တြန္) ဆိုသည္မွာ မည္သည့္ ဓါတ္ပစၥည္းမဆို၏ ၎၏ ဓါတ္သေဘာ အျပည့္ ရွိသည့္ အေသးဆံုးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္သည္။ ဥပမာ (ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္) (အက္တြန္) ၂ လံုးႏွင့္ (ေအာက္စီဂ်င္) အက္တြန္ ၁ လံုးပါလ်င္ ေရ (ေမာ္လီၾကဴး) ျဖစ္လာသည္။ အဆီ (ေမာ္လီၾကဴး) တခုတြင္ (ကာဗြန္) ႏွင့္ (ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္) မ်ား စုေပါင္းဖြဲ႔စည္းထားသည္။