Wednesday, June 30, 2010

Sterilization ပိုးသန္႔ျခင္း

Sterilization ဆိုတဲ့ ေဆးစကားလံုးကို ႏွစ္ေနရာမွာ သံုးတာ၊ အဓိပၸါယ္ေတြ မတူပါ။ ကေလး မလိုခ်င္ေတာ့လို႔ သားေၾကာ ျဖတ္တာကိုလည္း ဒီလိုေခၚသလို ပိုးမႊားသန္႔ေအာင္ လုပ္ေပးရတာကိုလည္း ေခၚတယ္။

လူတေယာက္ကို ခ်ီးမြမ္းတဲ့အခါ “သန္႔ျပန္႔လို႔ပါလား” လို႔ ေျပာၾကတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာသာမက ပတ္ဝန္းက်င္လည္း သန္႔ရွင္းဘို႔ လိုတယ္။ ေဆးကုသရာမွာေတာ့ “အထူးသန္႔ရွင္းေရး" လုပ္ဘို႔ လိုပါတယ္။ လူသန္႔ရွင္းေရး နဲ႔ အိမ္သန္႔ရွင္းေရးကိစၥေတြမွာ သာမန္အားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ပိုၾကြမ္းက်င္ၾကတယ္။ မိန္းကေလးတိုင္းလည္း မဟုတ္သလို၊ ေယာက္်ားေလးထဲမွာ “ဖိုးသန္႔ရွင္း” ေတြရွိတယ္။ တာဝန္အရသာမက စိတ္ပါမွ အရာရာ ေသျခာတယ္၊ ခိုင္မာတယ္။ အမိန္႔ထုတ္ႏိုင္သူေတြကေန ေၾကညာျပီး လိမ္တာမ်ိဳးက တျခားနယ္ပယ္မွာ ရခ်င္ရပါမယ္။ ေဆးေလာကမွာေတာ့ အသက္နဲ႔ ကစားတာဘဲ။

HIV တို႔ B ပိုး၊ C ပိုးတို႔၊ ေနာက္ျပီး ဝက္တုပ္ေကြးတို႔ရန္ေၾကာင့္ လက္အိပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းစီးေတြ ဖက္ရွင္လို ျဖစ္လာေစခဲ့တယ္။ ဒီဖက္ရွင္ကို တြင္က်ယ္ေစခ်င္ပါတယ္။ လက္အိတ္စြပ္တာက ေသြးကတဆင့္ ကူးစက္လာမဲ့ ေရာဂါပိုးရန္က ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကာကြယ္ဘို႔နဲ႔ သူမ်ားေတြကိုပါ မကူးေစဘို႔အတြက္ ျဖစ္တယ္။ ႏွာေခါင္းစည္း တပ္တာဟာ အသက္ရွဴလမ္းကေန ဝင္မဲ့၊ ထြက္မဲ့ ပိုးေတြ မကူးေအာင္ပါ။

ေရာဂါပိုးေတြအတြက္ သံုးတဲ့ေဆးက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ ကိုယ္ထဲဝင္ျပီးသားနဲ႔ ဝင္လာမဲ့ပိုးေတြအတြက္ ပါးစပ္ကေန ေသာက္ရ၊ အသားထဲ-ေသြးေၾကာထဲ ထိုးရတဲ့ ေဆးေတြကို Antibiotics ပဋိဇီဝေဆး လို႔ ေခၚတယ္။ အခုေရးမွာက အျပင္ကေနသာ သံုးရမဲ့ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ Antiseptic ဆိုတာေတြက သက္ရွိ (တစ္႐ွဴး) နဲ႔ အေရျပားေတြကုိ Infection ေရာဂါပိုးဝင္မွာ၊ Sepsis အနာရင္းမွာ၊ Putrefaction ပုတ္သြားမွာတို႔ မျဖစ္ေစေအာင္ လုပ္ေပးတဲ့ ေဆးေတြပါ။ တခ်ိဳ႕ Antiseptic ေတြက ပိုးေတြကို သတ္ျပစ္ႏိုင္ၿပီး၊ အခ်ိဳ႕က မ်ိဳးပြါးမွာကို တားဆီးႏိုင္တယ္။ Disinfectants ကေတာ့ သက္မဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚရွိတဲ့ ပိုးမႊားေတြကို ႏိုင္တယ္။ ပိုးမႊားႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြကို ျခံဳျပီး Antimicrobial ေခၚတယ္။ Antibacterials ေတြက (ဗက္တီးရီးယား) ေတြကို ႏိုင္တဲ့ေဆးေတြ ျဖစ္ၾကျပီး၊ Microbicides ေတြကေတာ့ (ဗိုင္းရပ္စ္) ကိုပါ ႏိုင္တယ္။

ပိုးသန္႔ေဆးေတြကို လြယ္လြယ္မွတ္မိေအာင္ Antiseptic 1-2-3 လို႔ သင္ေပးတယ္။ (၁) ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရ၊ (၂) အရက္ျပန္ နဲ႔ (၃) အိုင္အိုဒင္းတို႔ ျဖစ္တယ္။ ခြဲခန္း၊ ေမြးခန္း၊ ေဆးထည့္ခန္းေတြအတြက္ ဥပေဒသတခုေပါ့။

ဆပ္ျပာေပၚလာတာ အင္မတန္ ေက်းဇူးၾကီးပါတယ္။ ခြဲစိတ္ခန္းမဝင္ခင္၊ အနာဒဏ္ရာ မကိုင္ခင္ လက္အရင္ေဆးရတယ္။ ဆပ္ျပာနဲ႔အတူ Brush နဲ႔ တံေတာင္ဆစ္အထိ အျပန္အလွန္ တိုက္ပါ။ Brush အေမႊးက မၾကမ္းရဘူး။ မႏုေစရဘူး။ ေဆးရံုသံုး လက္ေဆး (ဘရပ္ခ်္) ရွာမရရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အလွအပပစၥည္းေတြ ေရာင္းတဲ့ဆိုင္က အေနေတာ္ Brush ကို သံုးႏိုင္တယ္။ အထက္က ေအာက္ကို က်ေနတဲ့ Tap ကလာတဲ့ေရနဲ႔ ေဆးမွ ေကာင္းတယ္။ ေရပိုက္ေခါင္းကို တံေတာင္ဆစ္နဲ႔သာ ျပန္ပိတ္လုပ္ႏိုင္ဘို႔ စီမံထားရတယ္။ လက္အိပ္စြပ္ျပီးသား၊ ေဆးျပီးသားလက္ရဲ႕ အဖ်ားပိုင္းက ဘယ္ေတာ့မွ တံေတာင္ဆစ္ေအာက္မွာ မရွိေစရဘူး။ ဆရာေကာင္းတပည့္ ဟုတ္-မဟုတ္ ၾကည့္တာနဲ႔ သိတယ္။

Dettol က ေဆးခန္းေရာ အိမ္ေတြမွာပါ အသံုးအမ်ားဆံုး Antiseptic ျဖစ္တယ္။ ဒီထဲမွာ Chloroxylenol ဆိုတာပါတယ္။ ဥပေဒသ (၁) အစား သံုးႏိုင္တယ္။

ဥပေဒသ (၂) Alcohol အရက္၊ Ethanol အရက္ျပန္၊ Isopropanol (70% Ethanol) ကို ေဆး႐ံု-ေဆးခန္းသံုး Surgical alcohol လို႔ ေခၚတယ္။ ေဆးမထိုးခင္၊ မခြဲစိတ္ခင္ အေရျပားကို ပိုးသန္႔ ေပးတယ္။ “အနာထဲ သြားမထည့္ရပါ။” “သက္မဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ေတြအတြက္ မသံုးရပါ။” HIV, Hepatitis B, Hepatitis C ပိုးေတြအတြက္ ပိုျပင္းတဲ့ (80% Ethanol + 5% Isopropanol) ကို သံုးရတယ္။ Fungal မိႈ၊ Bacterial spores နဲ႔ Hepatitis A ပိုးေတြအတြက္ အရက္ျပန္က အသံုးမက်ပါ။

ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္မယ္ ပစၥည္းဆိုတာ ရွားလြန္းလို႔၊ ေဆးရံုေတြမွာ အေျခခံအက်ဆံုး အရက္ျပန္၊ ဂြမ္း၊ ပတၲီးေတြ မလံုေလာက္တဲ့ျပင္ အျပင္မွာေတာင္ ဝယ္မရဘူး။ ေမွာင္ခို အရက္ဖိုေတြကိုဘဲ အားကိုးၾကရတယ္။ နံသလား မေမးနဲ႔။ မရွိေတာ့လည္း သံုးရတာဘဲ။ (ေဟာလီဝုဒ္) ရုပ္ရွင္ေတြမွာေတာ့ ဇာတ္လိုက္ ဒဏ္ရာရရင္ (ဝီစကီ) ကို အနာေပၚ ေလာင္းခ်ျပီး၊ မ်က္ႏွာကို ရံႈ႕မဲ့ျပရတယ္။ အမွန္က ခ်က္အရက္ျဖစ္ျဖစ္ (စေကာ့ခ်္) ျဖစ္ျဖစ္ ေဆးခန္းသံုး အရက္ျပန္ေလာက္ မေကာင္းဘူး။ (မီသိုင္း) ထည့္ထားတဲ့ အရက္ကမွ စိတ္ခ်ရတယ္။ သြားေတာ့ မေသာက္နဲ႔။ ပါးနပ္သူေတြက အရက္ျပန္ကုိ ဆားခပ္ေသာက္တယ္။ အသက္ေတာ့ မရွည္ပါ။

ဥပေဒသ (၃) အိုင္အိုဒင္းကို Betadine, Povidone-Iodine နာမည္ေတြနဲ႔ လာတယ္။ ေဆးရံု-ေဆးခန္းေတြမွာေတာ့ Iodine ကုိ Alcohol နဲ႔ေရာျပီး၊ 2% ကို သံုးရတယ္။ ဒိထက္ ျပင္းရင္ ေလာင္ေစတတ္တယ္။ အရက္ျပန္လိုဘဲ အနာထဲ မထည့္ရဘူး။ အနာေဘးက အေရျပားကိုသာ သန္႔ေပးဘို႔ သံုးရတယ္။ Tincture of Iodine (2-7% Sodium iodide or Potassium iodide) ေခၚတာက (အိုင္အိုဒင္း) ကို Ethanol နဲ႔ ေရာထားတာ ျဖစ္တယ္။ Tincture of benzoin ဆိုတာက (အိုင္အိုဒင္း) မပါဘူး။ အနာေသးေသးေတြကို ထည့္တဲ့ေဆး။ ေနာက္ျပီး (တိပ္)၊ (ပလာစတာ) ေတြ ပိုကပ္ေစေအာင္လည္း သံုးႏိုင္တယ္။ Povidine ဟာ ေရနဲ႔ စပ္ထားတဲ့ Iodine 10% ျဖစ္ၿပီး ပိုေကာင္းတယ္။ “Abscess ျပည္တည္နာ တခုကုိ ဘယ္ေလာက္ ေသးေသး (အိုင္အိုဒင္း) မရွိရင္၊ မခြဲပါနဲ႔။”

တျခားအမ်ိဳးအစာေတြပါ စံုေအာင္ေရးပါရေစ။ Lugol's solution (Lugol's iodine) က Antiseptic and Disinfectant ပိုးသန္႔ေဆးျဖစ္တယ္။ Iodine 5% နဲ႔ Potassium iodide 10% ကို ေရ 85 % မွာ ေဖ်ာ္ထားျပီး၊ ေသာက္ေရ သန္႔ေအာင္ သံုးႏိုင္တယ္။ (အိုင္အိုဒင္း) နည္းလို႔ လည္ပင္းၾကီး ေနသူေတြကိုလည္း ေပးတယ္။ ျပင္သစ္ဆရာဝန္တဦး နာမည္ကို ဂုဏ္ျပဳထားတာပါ။

Boric acid Antiseptic ပိုးသန္႔ေဆးကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ Yeast ပိုးဝင္တာကို သန္႔ေပးႏိုင္တယ္။ Chlorhexidine 0.2-4.0% ေဆးမထိုးခင္၊ မခြဲစိတ္ခင္ အေရျပားကို သန္႔ေပး၊ ဆီးအိမ္သန္႔ေပး၊ အနာကို ေဆးေပးရာေတြမွာ သံုးရတယ္။ Gentian violet (Methylrosanilinium chloride) ခရမ္းေရာင္ေဆးကို ပါးစပ္နာ၊ မွက္ခရုနာ၊ မီးေလာင္နာ၊ ႏို႔နာ၊ အားကစားသမား ေျခေထာက္၊ ေပြး၊ မိႈေရာဂါေတြမွာ သံုးႏိုင္တယ္။ Hydrogen peroxide 3-6% အနာသန္႔ရွင္းဘို႔၊ ပါးစပ္ေဆးဘို႔၊ ဆီးအိမ္သန္႔ေပးဘို႔အတြက္ သံုးရတယ္။ နားျပည္ယိုတာ၊ အနာေတြ ညစ္ပတ္ေပေရေနတာမွာ ဒီေဆး ထည့္ရင္ အျမွဳတ္ထျပီး သန္႔ရွင္းလာမယ္။ Hydroxyquinoline sulphate အနာေဆးဘို႔၊ ပါးစပ္ငံုဘို႔၊ အေရျပား သန္႔ဘို႔ သံုးရတယ္။

Carbolic (ကာေဘာလစ္) ဆပ္ျပာက အသင့္အတင့္သာျပင္းတဲ့ Disinfectant ျဖစ္တယ္။ Phenol (carbolic acid) ဟာ Germicidal ျဖစ္တယ္။ ၾကမ္းျပင္၊ ေဆးခန္းသံုး ပစၥည္းေတြသန္႔ဘို႔ သံုးတယ္။ (ဂ်ိဳးဇက္-လစ္စတာ) ကေန စသံုးခဲ့တဲ့ သမိုင္းဝင္ ပိုးသန္႔ေဆးပါ။ Phenolics ဆိုတာေတြက ပါးစပ္ေဆး-လက္ေဆးတဲ့ ေဆးရည္ေတြထဲမွာ ထည့္သံုးတယ္။ Potassium permanganate (KMnO4) ကို ေရကူးကန္ သန္႔ေပးဘို႔ သံုးတယ္။ ေရကူးကန္ထဲ မဆင္းခင္ ေျခေထာက္ ကိုလည္း ဒါနဲ႔ေဆးရတယ္။ ပါးစပ္ေဆးဘို႔လဲ သြားေဆးခန္းေတြမွာ သံုးတယ္။ အမိႈက္ပံုေတြ သန္႔ေအာင္ သံုးႏိုင္တယ္။

ဘာေဆးမွမရွိလဲ ဟင္းခပ္တဲ့ဆားကို ေရနဲ႔ေဖ်ာ္ျပီး Sodium chloride ဆားရည္ကို ပါးစပ္ေဆးဘို႔ သံုးႏိုင္တယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ အသီးေတြကို ဆားရည္ထဲမွာ ခဏစိမ္ထားရင္ ပိုးသန္႔စင္တယ္။ အစိမ္းတို႔ျမွဳပ္စားႏိုင္တယ္။

“ခြ်တ္ေဆး” လို႔ေခၚတဲ့ အဝတ္၊ ျခည္ခင္ေတြကို အေရာင္ခြ်တ္ေပးတဲ့ေဆးကို အရပ္ထဲက လူေတြပါ သိၾကတယ္။ Bleaching powder ေခၚတယ္။ Chlorinated Lime လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ေသာက္ေရ သန္႔ေအာင္ ေရတြင္း၊ ေရကန္ေတြထဲ ဒီေဆး ခပ္တယ္။ (ကလိုရင္း) နံ႔ေလးရေနတာဟာ ေရေမႊးထက္ သာတယ္။ ျပည္သူ႔ေဆးရံုေခတ္က ေဆးရံုေတြမွာ ေစ်းခ်ိဳတာ ရွာသံုးၾကရတယ္။ ဒီေဆးမံႈ႕နဲ႔ Boric acid ကို ေရာျပီး Eusol (Calcium hypochlorite + 0.25% w/v of Chlorine + Boric acid) အနာေတြကို ေဆးထည့္ဘို႔ သံုးရတယ္။ (ကြန္ေပါင္ဒါ) ကေနေဖ်ာ္ျပီး၊ စဥ့္အိုးထဲမွာ ထားရတယ္။ ၾကာၾကာ အထားမခံဘူး။ အသစ္ျပန္ေဖ်ာ္ရမယ္။ ၾကမ္းျပင္လိုေနရာေတြကို သန္႔ေစခ်င္ရင္ မ်က္ႏွာျပင္ကို သန္႔ေပးျပီးမွ Bleach နဲ႔ ပိုးသန္႔ေစရတယ္။ တိရစၧာန္ေတြရဲ႕ ဆီးအပါအဝင္ အညစ္အေၾကးေတြကို အရင္ဖယ္ျပီးမွ Bleach နဲ႔ ေဆးပါ။

အိမ္မွာ TB, Hepatitis B, Hepatitis C လူနာရွိရင္ Chlorine Bleach 5.25% Sodium hypochlorite ကို ေရ ၁ဝ ဆ၊ ေဆး ၁ ဆ ေရာတာကို ေဆာင္ထားရတယ္။ ေသြး၊ အန္ဖတ္၊ ကိုယ္ကထြက္တဲ့ အရည္မွန္သမွ်ကို သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဘို႔ သံုးႏိုင္တယ္။ ေရာျပီးသားကို အၾကာၾကီး ထားလို႔မရဘူး။ ခ်က္ခ်င္း ထိေရာက္တာ မ်ားေပမဲ့ မိနစ္ ၂ဝ အထိ ဆိုမွ စိတ္ခ်ရတယ္။ Fungus မိႈ၊ ေတာ္ေတာ့ ေဆးမတိုးတဲ့ Bacteria (Staphylococcus, Enterococcus) ပိုးေတြအတြက္ပါ သံုးႏိုင္တယ္။ Spores ျဖစ္ေနရင္ေတာ့ မရဘူး။ TB ပိုးကို ေသေစဘို႔ ၅ ဆ ၁ ဆ ဒါမွမဟုတ္ ၂ ဆခြဲ ၁ ဆ ေရာရတယ္။

ကိုယ္တြင္း-ကုိယ္ပ ပိုးကင္းစင္ၾကပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၆-၂ဝ၁ဝ

Q: ခါတိုင္း အနာေတြကို အရက္ပ်ံဆြတ္ဂြမ္းနဲ ့ သုတ္လိမ္းေပးတာ မလုပ္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ သေဘာလား ေဒါက္တာ။ ဒါဆိုရင္ အနာဝေတြကိုပဲ အရက္ပ်ံ သုတ္လိမ္းၿပီး၊ အနာကို (အန္တီဆက္တစ္-ကရင္မ္) ပဲ ထည့္ေပးသင့္တဲ့ သေဘာေပါ့ေနာ္။ အရက္ပ်ံကို သက္မဲ့မ်က္ႏွာျပင္ထဲ မသံုးရဆိုတာ သိပ္နားမလည္လို ့ထပ္ရွင္းျပေပးပါဦးဗ်ာ။


A: မွန္ပါတယ္။ အရက္ျပန္ေရာ အိုင္အိုဒင္းကိုပါ အနာထဲ မထည့္ရပါ။ “both help and hurt” လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ “ေကာင္းေတာ့ ေကာင္းတယ္၊ မ်က္စိ စပ္တယ္။” ဆိုသလိုမ်ိဳး။ အနာရဲ႕ ေဘးက အေရျပားကိုသာ ပိုးသန္႔ေပးဘို႔ သံုးရပါတယ္။ ဒဏ္ရာတခုရလို႔ အရက္ျပန္ ထည့္ေပးရင္ အင္မတန္ စပ္တယ္ မဟုတ္လား။ စပ္တာကို ခံႏိုင္အံုးေတာ့ (တစ္ရွဴး)ေတြကို ထိခိုက္ေစတယ္။ အေရျပားေအာက္က အဆီ၊ သူ႔ေအာက္က ၾကြက္သား၊ ပါေနတဲ့ အာရံုေၾကာ-ေသြးေၾကာေလးေတြက ေဆးအျပင္းကို ခံႏိုင္ရည္ နည္းတယ္။

တကယ္တန္း ေျပာၾကေၾကးဆိုရင္ သန္႔တဲ့ေရေတာင္မွ (ဆဲလ္) ထဲဝင္ရင္ မေကာင္းဘူး။ ေဆးထိုးတာမွာ Distilled water, Water for injection မိုးေရဆိုတာက မေကာင္းေသးဘူး။ ေဆးမံႈ႔ေဖ်ာ္တာ၊ ေဆးသြင္းတာ၊ အနာေဆးတာေတြအတြက္ Normal saline (0.91% w/v NaCl) ေခၚတဲ့ ပံုမွန္ဆားရည္နဲ႔မွ (ဆဲလ္) ေတြနဲ႔ ဖိအားတူၾကလို႔ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။

အနာထဲကို Acriflavine ေဆးဝါရည္၊ Hydrogen peroxide ဟိုက္ဒရုိဂ်င္-ပါေအာက္ဆိုဒ္၊ Eusol ယူေဇာ ေဆးရည္ေတြ ထည့္ႏိုင္ပါတယ္။ မသန္႔တဲ့အနာကို ေရေႏြးထဲစိမ္ထားတဲ့ ဂြမ္းနဲ႔ သန္႔ေပးႏိုင္တယ္။ ညစ္ေပတာေတြ၊ အမႈံအမိႈက္ေတြကို ဖယ္ထုတ္ပါ။ ေနာက္ျပီး ေသြးထြက္ေနရင္ ေရေႏြး ခပ္ပူပူမွာ စိမ္ထားတဲ့ Handkerchief အဝတ္သန္႔၊ Gauze ပိတ္က်ဲစ Cottin wool ဂြမ္းကို ေရျပန္ညွစ္ျပီး၊ ဖိေပးထားရင္ ေသြးတိတ္ေစမယ္။ အနာသန္႔ျပီးရင္ ေဘးက အေရျပားကို အရက္ျပန္နဲ႔ ပတ္ပတ္လည္မွာ သုတ္ေပးပါ။ အနာ ႏႈတ္ခမ္းသားကေန ဝိုင္းပတ္ျပီး လုပ္ရတယ္။ ဒါေတာင္ အနာထဲ ျပန္႔ဝင္လာလို႔ စပ္လာေစတယ္။ ေနာက္ျပီး (အိုင္အိုဒင္း) နဲ႔ အဲဒီအတိုင္း လုပ္ေပးပါ။

ဒဏ္ရာက ခ်ဳပ္ဘို႔လိုရင္ ခ်ဳပ္ႏိုင္ပါျပီ။ ညစ္ေပေနတဲ့ အနာ၊ တိရစၧာန္ကိုက္-လူကိုက္ ခံရတာဆိုရင္ မခ်ဳပ္ရေသးဘူး။ ခ်ဳပ္ျပီးရင္ေတာ့ အေပၚကေန အရက္ျပန္-(အိုင္အိုဒင္း) လိမ္းလို႔ရျပီ။ (အိုင္အိုဒင္း) ပါတာျဖစ္ေပမဲ့ (Povidone Iodine Ointment) ကို အနာထဲထည့္ရင္ ရတယ္။ သူက ေရနဲ႔ စပ္ထားတာ။ (တင္ခ်ာ-အိုင္အိုဒင္း) ေခၚတဲ့ အရက္ျပန္နဲ႔ စပ္တာကိုသာ အနာထဲ မထည့္သင့္တာပါ။ Povidone Iodine ကို ခ်ဳပ္ဘို႔ မလိုတဲ့ အနာေသးေသးေတြ၊ ခ်ဳပ္ျပီးအနာ ေပၚမွာပါ ထည့္ေပးႏိုင္တယ္။

ဒဏ္ရာ ရလိုက္တာနဲ႔ ပိုးဝင္ႏိုင္တယ္။ ပိုးေတြက ဝင္တဲ့ေနရာမွာသာ ေနတာ မဟုတ္ဘဲ ျပန္႔တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အနာကိုသာ အာရံုစိုက္တာနဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး။ လိမ္းေဆးသာမက ေသာက္ေဆး-ထိုးေဆး ကူရတယ္။ Antiseptic Ointments ေတြ အမ်ားၾကီး ဝယ္လို႔ရတယ္။ ေဆးထဲမွာ ဘာပါသလဲသိရင္ ေကာင္းတယ္။ ဥပမာတခ်ိဳ႕ ေရးပါရေစ။

• Acriflavine ေဆးဝါရည္။ အနာထဲ ထည့္လို႔ရတယ္။ အဝတ္အစားေတြကို ဝါေစတယ္။ မ်က္စိထဲ မဝင္ေစရဘူး။
• Betadine (Povidone Iodine Ointment 5 %) (အိုင္အိုဒင္း) ပါတဲ့ေဆး။ အေရျပားမွာ ပိုးဝင္တာ၊ အနာေပါက္တာ၊ ဒဏ္ရာရတာ၊ မီးေလာင္နာ၊ ခြဲစိတ္ျပီးအနာ၊ အနာထဲကိုပါ ထည့္ေပးႏိုင္တယ္။
• Betamethasone (ေကာ္တီဇံုး) ပါတဲ့ေဆး။ နာတာရွည္ ေပ်ာက္ႏိုင္ခဲတဲ့ ႏွင္းခူနာ Eczema လို အနာေတြ အတြက္ေဆး။ ရိုးရိုး အနာ-ဒဏ္ရာေတြကို မထည့္ရပါ။
• Burnol Plus Antiseptic Cream (Aminacrine, Cetrimide, Thymol, Emulsion Base) မီးေလာင္နာ၊ အနာဒဏ္ရာ၊ ပြန္းပဲ့တာေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
• Chloramphenicol Eye Ointment 1%w/w ပဋိဇီဝေဆး Antibiotics မ်က္စဥ္း။ မီးေလာင္နာကို ပတၲီး စည္းတဲ့အခါ ကပ္မေနေစတာမို႔ သံုးလို႔ ေကာင္းတယ္။
• Chlorocresol (ဖီေနာ) ပါတဲ့ Antiseptic ျဖစ္တယ္။
• Clobetasol Propionate Cream (ေကာ္တီဇံုး) ပါတဲ့ေဆး။ နာတာရွည္ ေပ်ာက္ႏိုင္ခဲတဲ့ ႏွင္းခူနာ Eczema လို အနာေတြ အတြက္ေဆး။ ရိုးရိုး အနာ-ဒဏ္ရာေတြကို မထည့္ရပါ။
• Clotrimazole Cream မိႈ Fungus ကို ႏိုင္တဲ့ေဆး။
• Diclofenac နာတာကို သက္သာေဆး။ စားေဆး။၊ ထိုးေဆးလဲ ဒီနာမည္နဲ႔ ရွိတယ္။ ပိုးသန္႔ေဆးေတြနဲ႔ ေရာထား တတ္တယ္။
• Gentamicin Sulfate Cream 0.1%w/w Folliculitis, Furunculosis အနာ၊ Paronychia ေျခစြယ္ငုတ္၊ အေရျပားနာေတြအတြက္ လိမ္းေဆး။
• Gentamicin Sulphate Ophthalmic Ointment 0.03% မ်က္စဥ္း။
• Hansaplast, Handyplast ဆိုတဲ့ တခါသံုး အနာကပ္ပလာစတာေတြက ေဆးမပါဘူး။ သူတို႔ဟာသူတို႔ သန္႔ေနတာ သက္သက္ျဖစ္တယ္။ အနာကို ဖံုးေပးထားႏိုင္တယ္။ အေနာပၚဖံုးရတဲ့ ပတၲီး-ပိတ္က်ဳစ နဲ႔ တိပ္-ပလာစတာ ႏွစ္မ်ိဳးကို တခါတည္း ပါေနတဲ့သေဘာသာ ျဖစ္တယ္။ ထိ-ရွတဲ့အခါ ခ်က္ခ်င္းသူ႔ကိုသံုးႏိုင္တယ္။ ခဏဆိုသလို ၾကာမယ္၊ ထိခိုက္ရာမွာ မသန္႔တာ ဝင္မယ္ဆိုရင္ ဒဏ္ရာကို ပိုးသန္႔ေပးဘို႔ပါ လိုေသးတယ္။
• Iodochlorhydroxyquinoline မိႈ Fungus ကို ႏိုင္တဲ့ေဆး။
• Lignocaine Gel 2% ထံုေဆး၊ တျခားေဆးေတြထဲမွာ နာတာသက္သာေအာင္ ေရာထည့္ေပးတတ္တယ္။
• Methyl Salicylate ေဆးက wintergreen အပင္ကထုတ္ထားတဲ့ အဆီ။ Aspirin နဲ႔ဆင္တဲ့ နာတာ သက္သာေဆး။ မ်ားသြားရင္ မေကာင္းဘူး။
• Miconazole Cream မိႈ Fungus အားကစားသမားေျခေထာက္၊ ေပြး Ringworm အတြက္ေဆး။
• Neomycin Sulphate Ointment 2 mg/gm ပဋိဇီဝေဆး Antibiotics ေဆး။ သာမန္ အနာ-ဒဏ္ရာေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
• Penicillin Ointment ကို ေမြးစကေလး၊ ကေလးငယ္ေလးေတြမွာ ေပါက္တဲ့ Impetigo Neonatorum အနာကို လိမ္းေပးတာ ေကာင္းတယ္။
• Povidone-iodine ေဆးက (အိုင္အိုဒင္း) ပါတဲ့ ေနာက္ေပၚေဆးျဖစ္တယ္။ (အိုင္အိုဒင္း) က ၁၈၁၁ ကတည္းက အလြန္အသံုးဝင္တာကို သိလာခဲ့တယ္။ Bacteria, Yeasts, Molds, Fungi, Viruses, Protozoans ေတြကို ႏိုင္တယ္။ ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ Povidone (9.0% to 12.0% iodine) ေပၚလာမွ တကယ္ အသံုးဝင္လာခဲ့တယ္။ အနာထဲဝင္လည္း ရတယ္။
• Silver Sulfadiazine Cream 1% W/W ေဆးကို (ဆာလ္ဖါ) ပါတဲ့ မီးေလာင္နာေဆး၊ (ဗက္တီးရီးယား) နဲ႔ (ရိစ္) ေတြကို သတ္ႏိုင္တယ္။ အနာက်က္တာ ၾကာလို႔ သိပ္မသံုးခ်င္ၾကေတာ့ဘူး။
• Silver Sulphadiazine (ဆာလဖါ) ပါတဲ့ မီးေလာင္နာလိမ္းေဆး။
• Sulphacetamide Sodium Ophthalmic Ointment 10% w/w ပဋိဇီဝေဆး Antibiotics မ်က္စဥ္း။
• Tetracycline Hydrochloride Ointment 3% ပဋိဇီဝေဆး Antibiotics လိမ္းေဆး။ ဝက္ျခံ-အနာ-ဒဏ္ရာ လိမ္းေဆး။
• Tetracycline Hydrochloride Ophthalmic Ointment 1%w/w ပဋိဇီဝေဆး မ်က္စဥ္း။ မ်က္ခမ္းစပ္။
• Tolnaftate က မိႈ Fungus ကို ႏိုင္တဲ့ေဆး။

သက္မဲ့မ်က္ႏွာျပင္ေတြ၊ ေဆးထည့္သံုး-ေမြးခန္းသံုး-ခြဲခမ္းသံုး ကရိယာေတြကိုလည္း အရက္ျပန္-အိုင္အိုဒင္း တို႔နဲ႔ သန္႔တာ မလံုေလာက္ပါ။ ေရပါတဲ့အတြက္ Instrument ေတြက Stainless ပစၥည္းဆိုေပမဲ့ သံေခ်းတက္တယ္။ ဒါးေတြ-အပ္ေတြ အသြားတံုးေစတယ္။ စားပြဲ၊ ကုတင္စတာေတြကို disinfectant solution နဲ႔ သန္႔ေပးရမယ္။ ေစ်းခ်ိဳတဲ့နည္း ေရးပါေစ။

• ၾကမ္းျပင္သန္႔ဘို႔ 1/4 cup household bleach to 1 gallon of cool water ကိုသံုးပါ။
• စားပြဲ-ေကာင္တာ-လက္ေဆးခြက္-တြိဳင္းလက္ မ်က္ႏွာျပင္ေတြသန္႔ဘို႔ 1 tablespoon bleach to 1 quart of cool water နဲ႔ disinfectant spray သံုးပါ။
• မီးဖိုအသံုးအေဆာင္ေတြ သန္႔ဘို႔ 1 tablespoon bleach to 1 gallon cool water မွာ ၁ မိနစ္စိမ္ျပီး၊ ေရျပန္ေဆးပါ။

Lysol (Benzalkpnium chloride) ေဆးက အလြန္႔အလြန္အျပင္စား Disinfectant ျဖစ္တယ္။ အျပင္းစားကို ေဆရံုသံုး ဒါး-ကပ္ေၾကး-အပ္ေတြ စိမ္ထားဘို႔ သံုးတယ္။ ပံုမွန္သံုးဘို႔ One teaspoon of Lysol + one gallon of water ဆိုရင္ ရျပီ။ ဆိုင္ေတြမွာ တင္ေရာင္းတာေတြက အခ်ိဳးအဆ မတူၾကဘူး။ ၾကမ္းျပင္ေတြ မ်က္ႏွာျပင္ေတြ ေဆးလို႔ ရတယ္။ ပိုးအမ်ိဳးမ်ိဳး ၉၉႕၉% ေသတယ္။ အနံ႔ဆိုးလည္း ေပ်ာက္ေစတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂-၇-၂ဝ၁ဝ

Monday, June 28, 2010

Deep vein thrombosis ေသြးျပန္ေၾကာပိတ္ျခင္း

Hello doctor: I can’t stand to laugh after reading your story, Varicose Veins. Please explain about deep venous thrombosis coz my friend who lives in မတ္တတ္ရြာ got trouble with that case.

သူမ်ား တိုင္းျပည္ေတြကို ခဏခိုးထြက္ျပီးျဖစ္ျဖစ္ ခဏခဏ ခိုးထြက္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဟိုမွာ အေျခတက် ေနျပီးျဖစ္ျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ၾကရာမွာ ကုိယ့္အရပ္နဲ႔ အေတာ္ၾကီး မတူဘူး။ “စက္ရုပ္ဝါဒ” ေခၚရမလားဘဲ။ အလုပ္ခ်ိန္မွာ ထိုင္စရာဆိုတာ ထားမေပးဘူး။ ရပ္ျပီးလုပ္ရတာ မဟုတ္ရင္၊ ေျပးလႊားလုပ္ၾကရတယ္။ ေအာက္ပိုင္း မသန္ရင္ ဟန္မက်ဘူး။ ၾကာေတာ့ ေအာက္ပိုင္းက အတြင္းပိုင္း ေရာဂါေတြ ရလာတတ္တယ္။

အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြက ေကာင္းေနပါမွ အသက္ရွင္ႏိုင္တာမို႔ “အသက္ေသြးေၾကာ” လို႔ တင္စားေခၚၾကတာ မွန္တယ္။ ႏွလံုးကေန တကုိယ္လံုးကို လႊတ္ေပးရတဲ့ Artery ေသြးလႊတ္ေၾကာ ပိတ္တာကို အေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကတယ္။ Stroke လို႔ ေခၚတယ္ မဟုတ္လား။ ေဆးစာ သိသူေတြကေတာ့ Myocardial infarction လို႔ ေခၚပါတယ္။ တကုိယ္လံုးကေန ႏွလံုးဆီ ျပန္လာရတဲ့ Vein ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ေသြးခဲျပီး၊ ပိတ္တာကလည္း ဆိုးတဲ့ေရာဂါဘဲ။ လူေတြကို ၾကိဳက္တာ၊ မၾကိဳက္တာ ေျပာရမဲ့ ပါးစပ္ကို ပိတ္ခိုင္းထာတာ အပါအဝင္ ပိတ္တာ-ဆို႔တာဟာ ေရာဂါဘဲ။ ဒီစာမွာ ေသြးျပန္ေၾကာ ပိတ္တာ ေရးပါမယ္။ အတိအက် ေျပာရရင္ ဟို အတြင္းထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြ ပိတ္တဲ့ေရာဂါပါ။

အေပၚယံမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြမွာ ပိတ္ေနတာကို Superficial thrombophlebitis ေခၚတယ္။ အဆိုးၾကီး မဟုတ္ပါ။ Thrombophilia ေခၚတဲ့ ေမြးရာပါ ေရာဂါ ရွိသူမ်ားမွာ ေသြးခဲတတ္တယ္။ အမ်ိဳးထဲမွာ တေယာက္မက ျဖစ္တတ္တယ္။

“လူမွန္-ေနရာမွန္” ဆိုတဲ့ စကားလိုဘဲ လူ႔ေသြးက သူ႔ေနရာမွန္ျဖစ္တဲ့ ေသြးေၾကာထဲမွာေနရင္ မခဲဘူး။ အျပင္ထြက္ရရင္ ခဲသြားတယ္။ အဲဒါ အလြန္ေကာင္းတဲ့ အစီအမံ ျဖစ္တယ္။ ထိခိုက္မိလို႔ ေသြးထြက္ရင္ ကုိယ့္ဖါသာ ၾကက္ေျခနီလုပ္ျပီး၊ လက္နဲ႔ ဖိထားပါ။ ေသြးရဲ႕ခဲတတ္တဲ့ သတၲိေၾကာင့္ ေသြးတိတ္သြားတယ္။ မခဲရမဲ့ေနရာ ေသြးေၾကာထဲမွာ ခဲရင္ေတာ့ ဒုကၡေရာက္ရတယ္။ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တာကေတာ့ ေျခသလံုးနဲ႔ ေပါင္က အတြင္းထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသြးခဲက ကြဲထြက္ျပီး၊ ဟုိဟုိဒီဒီ ေရာက္တတ္ေသးတယ္။ အေရးပါတဲ့ ေနရာျဖစ္တဲ့ အဆုပ္ကို သြားပိတ္တာဟာ ေရာဂါဆိုး တခု ျဖစ္ပါတယ္။ Pulmonary embolism (PE) လို႔ ေခၚတယ္။ ေသႏိုင္တယ္။

ခြဲစိတ္ခံထားရသူေတြမွာလဲ ျဖစ္လာတတ္တာမို႔ ဆရာဝန္ေတြက လူနာကို ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္မွာ ဒါမ်ိဳး ျဖစ္မလာေအာင္ လုပ္ေပးၾကရတယ္။ ေနာက္ အေၾကာင္းတရားေတြကေတာ့ ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ဒဏ္ရာရလို႔၊ ေရာင္လာလို႔ နဲ႔ ခံႏိုင္ရည္ ျပႆနာ တခုခုျဖစ္လို႔ပါ။ ေသြးေလွ်ာက္တာ ေႏွးရင္လဲ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ေသြးက လိုတာထက္ပို ျပစ္ေနရင္လည္း ျဖစ္ခ်င္တယ္။ နာတာရွည္ လူမမာျဖစ္ရ၊ အိပ္ရာထဲ လွဲေနရ၊ ခရီးရွည္ အၾကာၾကီး သြားရတဲ့အခါမွာလဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ကင္ဆာေဆး၊ (အီစထိုဂ်င္) ပါတဲ့ ကုိယ္ဝန္တားေဆးေတြကလည္း ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္နဲ႔ ေမြးျပီး ၁-၂ လ အတြင္းမွာ သတိထားပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ေသြးဆံုးခ်ိန္မွာ ေပးရတတ္တဲ့ Estrogen ေဟာ္မုန္း ကလည္း ဒီေရာဂါမ်ိဳး ျဖစ္ေစတတ္တယ္။

ေရႊဗမာေတြ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကရတာ သန္းနဲ႔ခ်ီေနေပမဲ့ သိပ္မျဖစ္ပါလားလို႔ ေစာဒက တက္ႏိုင္ပါတယ္။ အထဲက ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ေသြးခဲေလးေတြ ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွမခံစားရဘဲ ေနတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕တဝက္ ေလာက္မွာသာ ေရာဂါ လကၡဏာေပၚတယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ေရာင္လာ၊ ပူလာ၊ နာလာ၊ နီလာတယ္။ မနီဘဲ အေရာင္ ေျပာင္းလာတာမ်ိဳးလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေကြး-အဆန္႔ လုပ္ရင္ ပိုနာတယ္။ ၾကြက္တက္သလို ျဖစ္တယ္။ Pulmonary Embolism ဆိုတာ ျဖစ္ရင္ေတာ့ အသက္ရွဴရတာ ခက္လာ-နာလာတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့အထဲ ေသြးပါလာမယ္။ အသက္ရွဴႏႈန္းေရာ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းပါ ျမန္လာတယ္။ အေရးေပၚ ေဆးရံုတက္ရလိမ့္မယ္။

ေရာဂါရွိေနတာကို Doppler Ultrasound ရိုက္ျပီး ေသျခာေအာင္လုပ္ရတယ္။ A D-Dimer test, Venography, (MRI) နဲ႔ (CT) scanning ေတြကိုပါ လုပ္တယ္။

ျဖစ္လာရင္ ကုတာကေတာ့ ခဲေနတဲ့ေသြးခဲ ပိုၾကီးမလာေစေအာင္၊ ေသးေသးေလးေတြ ကြဲထြက္ျပီး၊ တျခားေနရာေတြ မေရာက္ေစေအာင္ နဲ႔ ေနာက္ထပ္ မခဲေစေအာင္ လုပ္ေပးရတာပါ။ Anticoagulants ဆိုတဲ့ ေသြးမခဲေဆး၊ ေသြးက်ဲေဆးေတြ ေပးတယ္။ Warfarin နဲ႔ Heparin ေဆးေတြကို အသံုးမ်ားတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ရွိတံုးျဖစ္သူေတြကိုေတာ့ Heparin ကိုသာ သံုးတယ္။ ၃ လ ကေန ၆ လအထိ ေဆးကုရတယ္။ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ ခြဲစိတ္ရာကေန ျဖစ္သူေတြကိုေတာ့ ဒီေလာက္ ၾကာစရာ မလိုဘူး။ ဒီေဆးေတြက ေသြးယိုတာ ျဖစ္တတ္ျပန္လို႔ သတိထား သံုးရတယ္။ Thrombin Inhibitors ဆိုတဲ့ ေဆးကေတာ့ ေသြးမခဲေအာင္ တားေဆးပါ။ Thrombolytics ေဆးကိုေတာ့ ေသြးခဲ ျမန္ျမန္ ေပ်ာ္ေစေအာင္ ေပးတယ္။

Thrombectomy ခဲေနတဲ့ေသြးကို ခြဲထုတ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးဘို႔ မသင့္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေဆးေပးေနတာနဲ႔ မလံုေလာက္ရင္ Vena Cava Filter ဆိုတဲ့ အစစ္ကုိ သံုးႏိုင္တယ္။ Graduated Compression Stockings နဲ႔ compression hose ဆိုတဲ့ ေျခအိတ္ဆန္းကို စြပ္ထားခိုင္းတယ္။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္-အဖ်ားက်-အေရာင္ေလွ်ာ့ေဆး Aspirin က ေသြးကိုက်ဲေစလို႔ ဒီေရာဂါမ်ိဳးမွာ အသံုးက်တယ္။ တခါျဖစ္ဘူးရင္ ထပ္ျဖစ္တတ္လို႔ ေရာဂါရွိေနသူဟာ ေဆးမွန္မွန္ စစ္ေနရတယ္။

ဒီေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ အၾကာၾကီး မရပ္ရသလို၊ အိ္ပ္ရာထဲမွာလဲ ရက္အၾကာၾကီး လွဲမေနရဘူး။ အိပ္ရာက မထႏိုင္သူမ်ား ေျခေထာက္ေတြ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေပးရတယ္။ ဝလြန္းရင္လဲ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေတာင္ေပၚအျမင့္မွာ ေနရ၊ သြားရရင္ သတိထားရတယ္။ အသက္ၾကီးလာရင္ မေကာင္းတာေတြထဲမွာ ဒါလဲပါတယ္။ လူက ဖက္တီး၊ အသက္ကလည္း ၾကီးရင္ ခရီးမထြက္နဲ႔။ ေတာင္ေပၚသားမ်ား ႏိုင္ငံျခား သြားေနခ်င္ရင္ ႏွစ္ခါျပန္ စဥ္းစားပါေလ။

ေလယ်ာဥ္ေပၚမွာ ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားေပးဘို႔ ဗီဒီယို နဲ႔ ျပေပးတာက ဒါမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္လို႔ပါ။ ေရ-အရည္ အမ်ားၾကီး ေသာက္ပါ။ အရည္ထဲမွာ အရက္နဲ႔ ေကာ္ဖီမ်ားတာ မပါဘူး။ အဝတ္အစားကို ၾကပ္ေနတာမ်ိဳး မဝတ္ရဘူး။ တင္းၾကပ္တဲ့ ဘာသာေရး အယူရွိတဲ့ တိုင္းျပည္က မိန္းကေလးမ်ား သူမ်ားႏိုင္ငံေတြသြားေတာ့ ေလယ်ာဥ္ေပၚေရာက္တာနဲ႔ အဖံုးေတြ အကာေတြ ခြါခ်ၾကတာက ဒီေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ေတာ့ ဟုတ္ပံုမရဘူး။ ဒါေပမဲ့ လွခ်င္တာက က်န္းမာေရးအရ (ေနာ္မယ္) ပါဘဲ။ Aisle တေလွ်ာက္ လူးလာ ေခါက္တံု လူလံုးျပသလို လုပ္တာက ေလယာဥ္မယ္ေလးေတြနဲ႔လဲ အျပန္အလွန္ ျပံဳးျပႏိုင္တာမို႔ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္ေစပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂ဝ၁ဝ

Saturday, June 19, 2010

Cancer 12 Facts သိသင့္ေသာ ကင္ဆာ အခ်က္ ၁၂ ခ်က္

• 20,000 people in the world die daily due to cancer
• 1 in 8 deaths that occur in the world is due to cancer
• Cancer deaths outnumber deaths due to AIDS, Tuberculosis and Malaria combined

• 12 million new cases of cancer will be diagnosed by the end of 2007
• Cancer death toll will be 7.6 million by end of 2007
• Cancers of the Lung, Prostate and Stomach are the most commonly diagnosed cancers in men
• Cancers of the Breast, Cervix and Colon are the most commonly diagnosed cancers in women
• Relative risk of developing breast cancer is doubled if there is a history of a first degree relative having the cancer.
• Pap smear for cervical cancer is the single best cancer screening procedure
• Lifetime risk of an American man developing an invasive cancer is 45%
• Relative risk of a smoker developing lung cancer
is 23 times higher than that of a non-smoker.
• Tobacco use is the major preventable cause of cancer in the world.
• In developing countries more deaths occur due to diarrheal disease than due to cancer.
• Heart disease is still the no.1 Killer in the world.

Monday, June 14, 2010

Diarrhea ဝမ္းတလံုးေကာင္း ေခါင္းမခဲ (၁)

မျဖစ္ဘူးသူ မရွိတဲ့ ေရာဂါေတြထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးက ဘာလဲ။ မွန္ေအာင္ေျဖႏိုင္သူေတြေရာ မွားသူေတြပါ ဝမ္းေလွ်ာတာ မၾကာမၾကာ ျဖစ္ၾကရတယ္။ ဘယ္ေဆး ေသာက္ရမလဲကိုလည္း လူတိုင္းလိုလိ္ုက ေဆးနည္း ေပးတတ္ၾကေသးတယ္။ အရင္ကဆို ဗမာျပည္မွာ (သာလာဆပ္) ေသာက္ခိုင္းၾကမယ္။ ေနာက္ပိုင္းလူေတြက ပိုသိလာၾကတာမို႔ ORS ဓါတ္ဆား ထုပ္ကို ညႊန္းမယ္။ ေစတနာ ပိုသူေတြက (မက္ထရို) ကိုပါ အေသာက္ ခိုင္းခ်င္ခိုင္းလိမ့္မယ္။ မသိတသိနဲ႔ နည္းနည္း သိတာေတြထဲက လြဲတာေတြ႔ရင္ ျပင္ႏိုင္ေအာင္ ေရးပါရေစ။

ေရာဂါနာမည္ေတြက Diarrhea, Loose motion, GE, Traveler’s diarrhea အမ်ိဳးမ်ိဳး ေခၚပါတယ္။ တေန႔မွာ ၃ ခါထက္ ပိုသြားရင္ ဝမ္းေလွ်ာတာလို႔ WHO က ဦးတိက်ေတြက သတ္မွတ္ပါတယ္။ အမွန္ကေတာ့ လူတိုင္း ကုိယ့္အက်င့္နဲ႔ ကိုယ္ ရွိၾကတာပါ။ သြားေနၾကထက္ “ပိုရင္၊ ေျပာင္းရင္” တခုခုျဖစ္ျပီလို႔ သိလိုက္ပါ။ တခုခုလုပ္ပါ။

ဝမ္းပ်က္-ဝမ္းေလွ်ာ ကို (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးေၾကာင့္က အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေစတယ္။ အမ်ားဆံုးဆိုတာ တကယ့္အမ်ားဆံုး။ ၁ဝ ခါ ျဖစ္ ၉ ခါ ျဖစ္ေစတာ (ဗိုင္းရပ္စ္)ပါ။ ၾကံဳတံုးေရးရအံုးမယ္။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ တျခားေရာဂါေတြကလည္း မ်ားတယ္။ HIV ပိုး၊ အသဲေရာင္ A, B, C ပိုး၊ တုပ္ေကြး၊ အေအးမိ၊ ေက်ာက္၊ ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္၊ ဝက္သက္၊ ၾကြက္ႏို႔၊ (ပိုလီယုိ)၊ ေခြးရူး၊ စတာေတြပါ။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ဆိုတဲ့ အင္မတန္ ေသးငယ္လြန္းလွတဲ့ ဒီအေကာင္ကို အလြန္မတန္ နာမည္ၾကီးလွတဲ့ ဆရာဝန္ေတြေတာင္မွ မႏိုင္ၾကေသးပါ။

Virus ေၾကာင့္ မဟုတ္ရင္ (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ေစပါတယ္။ (ပါရာဆိုက္) ဆိုတဲ့အေကာင္ေတြလဲ ပါေသးတယ္။ ဘယ္က ဝင္သလဲ။ ပါးစပ္ကေနဝင္တာ။ ပါးစပ္ထဲ ဘာထည့္ၾကလဲ။ အစားအေသာက္နဲ႔ ေရ။ ကေလးငယ္ ဆိုရင္ ေတြ႕ကရာထည့္တာ။ ဘယ္အေကာင္ ဝင္လာလာ အူသိမ္ကို ေရာင္ေစတယ္။ အစာအိမ္ေရာ အူပါ ေရာင္ရင္ GE ေခၚတယ္။ ေရာင္လာရင္ လႈပ္ရွားတာ ပိုျမန္လာတယ္။ အူေတြ လႈတ္လြန္းတာ နားၾကပ္မပါဘဲ လူနာကိုယ္တိုင္ သိတယ္။ ဗိုက္နာမယ္။ စားလိုက္ ေသာက္လိုက္တဲ့ အစာနဲ႔ ေရကို ေကာင္းေကာင္း စုပ္မယူႏိုင္ေတာ့ဘဲ၊ ဝမ္းထဲပါသြားမယ္။ ဝမ္းသြားရတဲ့ အၾကိမ္ေတြ မ်ားမယ္။

လူဆိုတာက ေရကို စုပ္တာျဖစ္ျဖစ္၊ ထုတ္တာျဖစ္ျဖစ္ ဆားပါမွ လုပ္ႏိုင္တာ။ ေရေတြထြက္ေတာ့ ဆားေတြပါ ထြက္တာေပါ့။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဝမ္းေလွ်ာ-ဝမ္းပ်က္ရဲ႕ မေကာင္းက်ိဳးဆက္ဟာ ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္ ဆံုးရံွဳးတာ ျဖစ္တယ္။ ဝမ္းသြားရင္း ေရေတြ အမ်ားၾကီး ပါသြားတာက ေကာင္းက်ိဳး တမ်ိဳးေတာ့ ရတယ္။ ပိုးေတြပါ ပါသြားတာကိုး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဝမ္းပိတ္ေဆးကို အလြယ္ မသံုးသင့္ၾကဘူး။ ေျပာခဲ့သလို (ဗိုင္းရပ္စ္) ကို သတ္တဲ့ေဆးက မရွိဘူး။ ဓါတ္ဆားထုပ္သာ အရင္လုပ္ပါ။

ေဆးလိုလို႔ သံုးရင္ Loperamide (Imodium, Kaopectate II) ကို ၄ မီလီဂရမ္၊ ၂ ျပား စေသာက္ျပီး၊ ဝမ္း ၁ ခါ သြားတိုင္း၊ ၁ ျပား ေသာက္ႏိုင္တယ္။ အာေခါင္ေျခာက္၊ ေခါင္းနဲနဲမူးတာသာ ျဖစ္တတ္တယ္။ Lomotil ကိုေတာ့ တခါေသာက္ ၂ ျပား၊ တေန႔ ၃-၄ ၾကိမ္။ တျခား ေဆးေတြကေတာ့ Bismuth Subsalicylate, Diphenoxylate and Atropine, Tincture of Opium (ဘိန္း)၊ Charcoal (မီးေသြး) စတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ဘိန္းလည္း အရမ္းမစားနဲ႔ မီးေသြးလဲ အရမ္းမဝါးနဲ႔။

ဝမ္းသြားတာအျပင္ နဲနဲဖ်ားတာ ရွိမယ္။ ေသြး-အၾကိအခြ်ဲပါမယ္၊ တျပည္တရြာ သြားရင္းျဖစ္မယ္ ဆိုရင္ (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ORS အျပင္ ပိုးေသေစမဲ့ေဆးကို ေသျခာေပါက္ ေသာက္ရမယ္။ Septrin လို႔ လူသိမ်ားတဲ့ေဆး Co-trimoxazole ကို (ဆာလ္မိုနဲလား) ေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္တာ။ (ရွီဂဲလား) ဝမ္းကိုက္တာေတြမွာ သံုးႏိုင္တယ္။ ၂ ႏွစ္ ေအာက္ ကေလးေတြကိုေတာ့ မေပးသင့္ဘူး။ ဒီေဆးက ေယာက္်ား ဆီးအိမ္-ဆီးႀကိတ္ေရာင္၊ ေက်ာက္ကပ္ႁပြန္ေရာင္၊ ဆိုင္းနပ္စ္၊ နားကိုက္တာေတြ အတြက္ပါ သံုးပါေသးတယ္။

လူၾကီး ဝမ္းပ်က္ျခင္းအတြက္ ေဆးမ်ား
• Fluoroquinolones x 3-5 days
• Ciprofloxacin 500 mg BD x 3-5 days
• Norfloxacin 400 mg BD x 3-5 days
• Oflofacin 300 mg BD x 3-5 days
• Trimethroprim-Sulfamethoxazole TMP-SMX 10 mg/kg/day x 3-5 days
• Metronidazole 15 mg/kg divided TDS (maximum = 1000 mg/day) for 5-10 days
• Loperamide 3 mg stat 2 mg/diarrhea maximum 16 mg/day

Antiemetic အအန္သက္သာေဆးမ်ား
• Promethazine 25 mg IM/IV/PR QID
• Prochlorperazine 10 mg IV/IM
• Metoclopramide 10-20 mg (1 mg/kg)

ကေလးဝမ္းပ်က္ျခင္း
(1) (ဗိုင္းရပ္စ္) ေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္းမ်ား
• Roravirus, Enteric Adenovirus, Norwark ဝမ္းေရလိုသြားမယ္ ဓါတ္ဆားသာလိုတယ္။

(2) (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္းမ်ား
• Campylobacter jejuni ဖ်ား၊ ဗိုက္နာ၊ ဝမ္းအရည္၊ ေသြးပါ၊ Erythromycin 20-40 mg/kg/day
• Shigella ဖ်ား၊ ဗိုက္နာ၊ အခြ်ဲပါ၊ ေခါင္းကိုက္၊ TMP-SMX 10 mg/kg/day x 3-5 days or Ampicillin
• Salmonella ဖ်ား၊ ေသြးပါ၊ TMP-SMX 10 mg/kg/day x 3-5 days
• E coli, Entrotoxigenic, Enterohemorrhagic ဝမ္းအရည္ပါ၊ ဝမ္းကိုက္၊ TMP-SMX 10 mg/kg/day x 3-5 days
• Vibrio cholera, Yersinia enterocoliticus ဆန္ေဆးရည္လိုဝမ္းသြား၊ ဖ်ား၊ အန္၊ ဗိုက္နာ၊ TMP-SMX 10 mg/kg/day x 3-5 days
• Clostridium difficile, Staplococcus aureus အစာဆိပ္သင့္ ပဋိဇီဝေဆးေသာက္ထား၊ Metronidazole 15 mg/kg

(3) ပါရာဆိုက္ေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊
• Giardia lamblia ဝမ္းပ်က္၊ ေလခ်ည္တက္၊ Metronidazole 15 mg/kg
• Entamoeba histolytica ေသြးပါ၊ ခြ်ဲပါ၊ ဗိုက္နာ၊ ေနာက္ဆက္တြဲ အသဲေရာင္၊ Metronidazole 15 mg/kg

Furazolidone ေဆးကိုေတာ့ (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္လို႔ ဝမ္းပ်က္တာ၊ (ဗက္ဆလရီ) ဝမ္းကိုက္ နဲ႔ ခရီးသြား ဝမ္းပ်က္တာေတြအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။

Metronidazole (မက္ထရို-ႏိုက္ဒါဇိုးလ္) ဆိုတဲ့ေဆးက ေရာဂါအေတာ္မ်ားမ်ားအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။ (GE) အစာလမ္း ေရာင္တာ၊ ခရီးသြားဝမ္းပ်က္တာ၊ (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္လို႔ ဝမ္းပ်က္တာ၊ (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္တာ၊ (အမီးဘား) သြားဖုံး ေရာင္တာ၊ (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္တာ၊ ေလမႀကိဳက္တဲ့ပိုးေၾကာင့္ အူမႀကီးေရာင္တာ၊ ေမြးလမ္းေၾကာင္း ေရာင္တာ၊ တင္ပါးဆံုအတြင္း အဂၤါေတြ ေရာင္တာ၊ ဦးေႏွာက္ ျပည္တည္နာ၊ ဆီးႁပြန္ေရာင္တာေတြ အတြက္ပါ ေပးတယ္။ ေရာဂါ မတူရင္ ေဆးအဆ မတူပါ။ ၁ ျပား ၃ ၾကိမ္ ကေန ၂ ျပား ၃ ၾကိမ္အထိ ေပးရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ႏုေသးရင္ မေပးသင့္ဘူး။ ႏို႔တိုက္ေနရင္ ႏို႔ထဲပါတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ဗိုက္နာ၊ ဆီးနီ၊ အစားပ်က္၊ ကိုယ္ပူမယ္။ တကယ္ မလိုဘဲ မေသာက္ပါနဲ႔။

ORS ဓါတ္ဆားထုပ္ကို ပါးစပ္ကေန ႏိုင္ေအာင္ ျဖည့္မေပးႏိုင္ရင္ ေသြးေၾကာထဲကေန သြင္းရမယ္။ လူကို ၾကည့္ရင္ ေျပာ့ေခြေနမယ္။ မ်က္တြင္းခ်ိဳင့္-ငယ္ထိပ္ခြက္ေနမယ္။ လက္နဲ႔ ဗိုက္က အေရျပား မ, ၾကည့္ရင္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ ေအာက္ကို ျပန္မက်ဘူး။ ေျခ-လက္ ေအးစက္ေနမယ္။ လက္ေကာက္ဝတ္ ေသြးခုန္တာ စမ္းလို႔ခက္၊ စမ္းမရျဖစ္မယ္။ ေသြးဖိအားက်၊ တိုင္းမရ။ အေရးကေတာ့ ေပၚျပီ။ အသက္လုရပါေတာ့မယ္။

RL ဆိုတဲ့ Drip က ORS ပါဘဲ။ မ်ားမ်ားသြားရင္ ျမန္ျမန္သြင္းပါ။ အၾကိမ္မ်ားတာထက္ ေျပာခဲ့တဲ့ လကၡဏာေတြက ပိုအေရးၾကီးတယ္။ သြင္းတာ ေႏွးေသးရင္ ႏွစ္လံုး တျပိဳင္နက္ သြင္းပါ။ တခါတေလ လက္ႏွစ္ဖက္၊ ေျခႏွစ္ေခ်ာင္းကေန Drips ေလးစင္း တျပိဳင္ထဲ သြင္းရတတ္တယ္။ ဒါမွ ေလးဘက္နာတာ။ GE နဲ႔ ကာလဝမ္းလိုျဖစ္ရင္ လုပ္ရတတ္တာမ်ိဳး။

Cholera ကာလဝမ္း ျဖစ္ေစတဲ့ အေကာင္ေတြကေန အဆိပ္လိုမ်ိဳးပါ ထုတ္တယ္။ Secretory diarrhea ေခၚတယ္။ အူနံရံက (ဆဲလ္) ေတြထဲက ေရေတြပါ ထြက္သြားေစတယ္။ ကပ္ေရာဂါတခု ျဖစ္တယ္။ အျမန္ကူးစက္လို႔၊ ေနရာတခုမွာ လူေတြ အမ်ားၾကီးလာ ျဖစ္တယ္။ ေရနဲ႔ဓါတ္ဆား ႏိုင္ေအာင္ ျပန္မျဖည့္ႏိုင္ရင္ ေသတယ္။

ရြာတရြာမွာ ကာလဝမ္းျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ေသကုန္ၾကျပီ။ အဖိုးၾကီးတေယာက္ သားေတြ၊ သမီးေတြက အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ဘို႔ ေျပာတာ နားမေထာင္ဘူး။ သူ႕မွာ အားကိုးစရာ ရွိတာကိုး။ ေဗဒင္က “သူမ်ားသတ္လို႔သာ ေသရမယ္” လို႔ ေဟာထားတာ။ ဝမ္းေရာဂါကအစ ဘာေရာဂါမွ ဂရုစိုက္စရာ မလိုဘူးေပါ့။ ကူးပါေလေရာ၊ ျဖစ္ပါေလေရာ။ ေသပါေလေရာ။ ကာလဝမ္းမို႔ ခ်က္ခ်င္း သျဂႋဳလ္ၾကရတယ္။ အကာလညအခါ ဖ်ာလိပ္ထဲမွာထည့္ သခၤ်ဳိင္းကုန္းပို႔ရတယ္။ သုဘရာဇာမ်ားက မူးခ်ိန္ေပါ့။ အဖိုးၾကီးအေလာင္း တြင္းထဲျပစ္ခ်၊ အရက္ ဆက္ခ်ေနလိုက္ၾကတယ္။ အဖိုးၾကီးက တကယ္ မေသေသးဘူး။ Coma-like state ေျမာေနတယ္ ေခၚတာမ်ိဳးေပါ့။ သတိျပန္ရလို႔ ေျမက်င္းထဲက ထလာေတာ့တယ္။ အရက္မူးမူးနဲ႔ သုဘရာဇာေတြက တေစၧမွတ္ျပီး၊ ေပါက္ျပားနဲ႔ ေခါင္းခ်လိုက္တာ အခုမွ တကယ္ေသပါေလေရာ။ မွန္လိုက္တဲ့ ေဗဒင္။

ဝမ္းေရာဂါ ကင္းစင္ၾကပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၆-၂ဝ၁ဝ

Friday, June 11, 2010

Gastric cancer အစာအိမ္ကင္ဆာ

ဆရာခင္ဗ်ာ ကၽြန္ေတာ္ အစာအိမ္ကင္ဆာ အေၾကာင္း သိခ်င္လို႔ပါ။ ဘယ္လို ကုသလို႔လည္း ရပါသလည္း။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လို ျပဳမႈေနထိုင္သင့္သလည္း ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ေလးပါ တစ္ခ်က္ေျပာပါဆရာ။

“အစာအိမ္ကင္ဆာ” ေၾကာင့္ တႏွစ္မွာ လူေပါင္း ရွစ္သိန္း ေသဆံုးေနရတယ္။ ကင္ဆာေတြထဲမွာ စတုတၱအျဖစ္မ်ားဆံုး။ ကင္ဆာေၾကာင့္ ေသရတာထဲမွာေတာ့ ဒုတိယအမ်ားဆံုး။ တတိယႏိုင္ငံေတြ၊ ေတာင္အေမရိက၊ အေရွ႕ ဥေရာပ၊ ဂ်ပန္၊ ကိုရီးယား၊ တရုတ္ ႏိုင္ငံေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံက တတိယထဲမွာတင္ ရွိေသးလား၊ စတုတၴအဆင့္ တက္ျပီလား မေျပာတတ္ဘူး။ ေနာက္ျပီး ေသြးအုပ္စု A မွာ ပိုျဖစ္တယ္။ O က အစာအိမ္ေလနာ။

ျဖစ္စမွာ ဘာမွ မခံစာရလို႔ရွိျပီး၊ သိတဲ့အခ်ိန္ဆိုရင္ ေနာက္က်ေနျပီလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ အစာမေက်သလို၊ အစားပ်က္သလိုနဲ႔ စတယ္။ ေနာက္ၾကမွ ဗိုက္နာ၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္၊ ဝမ္းပ်က္၊ စားျပီးဗိုက္ကယ္၊ လူကပိန္လာ၊ အားယုတ္လာတယ္။ ဒီအထိက သိပ္ထူးတယ္ မထင္ရေသးဘူး။ ေသြးယိုတာနဲ႔ အစာျမိဴဘို႔ ခက္လာမွ သတိထားသူေတြလည္း ရွိတတ္တယ္။ သံဓါတ္နည္း ေသြးအားနည္းေရာဂါ ရွိမွ သိရသူေတြလည္း ရွိတယ္။

Gastritis အစာအိမ္ကို (ဗိုင္းရပ္စ္) ဝင္တာ၊ Peptic ulcer ေလနာျဖစ္တာေတြနဲ႔ ဆင္သလို၊ ေရာလည္းေနတတ္တယ္။ Helicobactor poloris ဆိုတဲ့ (ဗက္တီးရီးယား) ကေနျဖစ္တာလို႔ အမ်ားအားျဖင့္ လက္ခံယံုၾကည္ၾကတယ္။ ဒါ့အျပင္ (ေအာ္တို-အင္ျမဴးန္) ဆိုတဲ့ ခုခံစနစ္ ကေမာက္ကမျဖစ္တာ၊ မ်ိဳးဗီဇ (၁ဝ%) ဆိုတာေတြပါ ဆက္စပ္ေနေသးတယ္။ စားတဲ့ အစားအစာ အမ်ိဳးအစား အေပၚမွလည္း မူတည္ႏိုင္တယ္။ လက္ညွိဳးထိုးခံရတဲ့ အစားေတြကေတာ့ မီးကင္ထားတဲ့ အသား-ငါး၊ အခ်ဥ္ေဖါက္ထားတဲ့ အသီးအႏွံေတြ ပါတယ္။ ဍရင္ေကာက္ပင္ကို ထင္ၾကတာလည္း ရွိတယ္။ ဒါေတြက သူမ်ား တိုင္းျပည္ေတြမွာ စားေလ့ရွိတာေတြပါ။ ကိုယ့္ဆီမွာ သူတို႔နဲ႔ မတူတာေတြ စားေနၾကတာကို သုေတသန မလုပ္ႏိုင္ၾကလို႔ မသိရဘူး။

(အိုင္အိုဒင္း) ဓါတ္ဆား နည္းလြန္း-မ်ားလြန္း ရင္လည္း ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ေဆးလိပ္-ေဆးရြက္ကလည္း ျဖစ္ေစတဲ့ အထဲမွာ ပါတယ္။ အစာအိမ္အေပၚပိုင္း ကင္ဆာ ရွိသူေတြထဲမွာ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူက မ်ားေနတာ သိသိသာသာ ေတြ႔ရတယ္။ အရက္လည္း ပါတာေပါ့။ ဒီအက်င့္ေတြ မ်ားတာကလည္း ေယာက္်ားေတြဆိုေတာ့ မိန္းမေတြထက္ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။

သိထားဘို႔က ကင္ဆာလိုေရာဂါေတြက ျဖစ္ေစတာ တိတိက်က် မသိရေသးသမွ် ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာေတြက အေတာ္ မ်ားလွတယ္။ “ပစၥည္းေပ်ာက္ ငရဲေရာက္။” ထင္တာေတြ ေလွ်ာက္ေတြးသလိုဘဲ။

ေသြးအုပ္စု ေအ ျဖစ္တာနဲ႔လည္း အစိုးရိမ္ မၾကီးနဲ႔အံုး။ ေရာဂါ ရွိ-မရွိစစ္ေဆးဘို႔ Gastroscopic exam အစာအိမ္ထဲ ကင္မရာ ပါတဲ့ ကရိယာ ထဲ့ၾကည့္တာ၊ Barium meal ေဆးျမိဳျပီး ဓါတ္မွန္ရိုက္တာ၊ CT scanning ဗိုက္ကို (စကင္) လုပ္တာအျပင္ အစာအိမ္ထဲက သံသယရွိတဲ့ အသားစ (တစ္ရွဴး) ကို Biopsy လုပ္ရေသးတယ္။

အႏု-အရင့္ အဆင့္ေတြခြဲတယ္။ ဒီဟာမွာ (၁) ကမစဘဲ၊ သံုညကစတယ္။ အစာအိမ္နံရံက ေလးလႊာရွိတာ။ သံုညအဆင့္က အထဲဆံုး အလႊာမွာသာ ျဖစ္တာပါ။ ခြဲစိတ္နည္းနဲ႔ ကုရတယ္။ Mucosal resection, Gastrectomy and Lymph-adenectomy တမ်ိဳးမ်ိဳး လုပ္တာပါ။

အဆင့္ ၁။ နံရံ ၂-၃ ထပ္မွာ ေရာက္ေနတာကို သတ္မွတ္တယ္။ ဆိုင္ရာ Lymph nodes တက္ေစ့ေတြနဲ႔ Omentum အေျမွးလႊာကိုပါ ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္တယ္။ ေသျခာေအာင္ 5-Fluorouracil ေဆးေပးတယ္။ ဓါတ္လည္းကင္ခ်င္ကင္မယ္။

အဆင့္ ၂။ နံရံ ၂-၃ ထပ္မွာ ေရာက္ေနတာအျပင္၊ အနီးအနားက တက္ေစ့ေတြဆီကိုပါ ေရာဂါေရာက္ေနျပီ။ ဒါမွမဟုတ္ တက္ေစ့မပါ ေလးလႊာလံုး ေရာက္ေနတဲ့အဆင့္ ျဖစ္တယ္။ အဆင့္ ၁ ကို ကုသလိုဘဲ လုပ္ေပးတယ္။ ေသျခာေအာင္ Neoadjuvant ကင္ဆာေဆးပါ ေပးတယ္။

အဆင့္ ၃။ တတိယအလႊာနဲ႔ ခပ္ေဝးေဝးက တက္ေစ့ေတြဆီပါ ေရာဂါေရာက္ေနတဲ့အဆင့္။ ဒါမွမဟုတ္ ေလးလႊာလံုးအျပင္ အနီးအနားက တစ္ရွဴး (သရက္ရြက္၊ ေဘလံုး)၊ ပိုေဝးတဲ့ တက္ေစ့ေတြဆီအထိ ေရာက္ေနျပီ။ အဆင့္ ၂ လိုဘဲ ကုပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအဆင့္ ၄။ ေစာေစာက အဆင့္ေတြထက္ ေက်ာ္ျပီး၊ တျခားတက္ေစ့၊ တျခားအဂၤါေတြဆီပါ ေရာက္ေနျပီ။ ေလဆာနဲ႔ ခြဲစိတ္တာ၊ 5-fluorouracil, Epirubicin, Etoposide, Docetaxel, Oxaliplatin, Capecitabine, Irinotecan ေဆးေတြ ေပးတယ္။

ေဆးပညာစာေတြ ေရးရတာက မျမင္ကြယ္ရာျဖစ္တာ၊ ရွက္စရာ သတ္မွတ္တာေတြလည္း ပါလို႔ “အေျပာမတတ္ေတာ့ ဆဲသလို၊” မယဥ္ေက်းတာမ်ိဳး ျဖစ္မွာစိုးရတယ္။ “ပရိတ္သတ္ စံုေတာ့၊ ျခံဳေျပာရတာမို႔ သိခ်င္တာနဲ႔ ဒက္ထိမက်မွာမ်ိဳး” ပါ သတိထားရတယ္။ ေနာက္ျပီး၊ စကားၾကီး ေျခာက္ခြန္းထဲက ေလးခြန္းကို ပယ္ျပီး၊ အက်ိဳးရွိေစလိုလို႔ နာလိုခံခက္ပါေစ၊ ေျပာသင့္တယ္ ဆိုေပမဲ့ ေဆးပညာစာ ေရးရတာမွာ တဝက္သာ မွန္ပါလိမ့္မယ္။

လူနာကေနျဖစ္ျဖစ္ လူနာ့အမ်ိဳးက ျဖစ္ျဖစ္ ေမးလို႔ေျဖတာနဲ႔ ပညာ-ဗဟုသုတ လိုခ်င္သူအတြက္ ေျဖရတာ မတူရဘူး။ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုန္စင္ ေရးျပန္ရင္ စိတ္ဓါတ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။ ထိန္ခ်န္တာလဲ ညာတာဘဲ။ စာတပုဒ္ကို ေယဘူယ် သေဘာသာ ေရးရတာ။ အေျခအေန မတူရင္ ေရာဂါျဖစ္စင္ ကြဲလြဲတာ မပါဘဲေနမွာ စိုးရေသးတာ။ အကုန္ ထည့္ျပန္ရင္ လံုးခ်င္းစာအုပ္ ထုတ္ရသလို ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ ဒီေန႔ေခတ္က သံခိပ္ေရးနည္းမွ ဖတ္ခ်င္သူမ်ားတယ္။

ေရာဂါရွိမွန္း သိတဲ့ေနာက္ အသဲကင္ဆာ ၆ လ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာ ၁ ႏွစ္လို႔ ေရးလိုက္ရင္ လူနာကို ေဆးကုမေပးတဲ့ ဆရာဝန္က အေဝးကေန ႏွိပ္စက္ရာ က်ေနမယ္။ ေဆးစာေတြမွာ ကံတရားကို မသင္ၾကားပါ။ ေလာကမွာ ကံတရားက အခရာက်တယ္။ “လူတိုင္း ကံေကာင္းၾကပါေစ” လို႔ ဆုေတာင္းပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၁-၆-၂ဝ၁ဝ

Wednesday, June 9, 2010

Hair Loss ဆံပင္ၾကြတ္ျခင္း

A: Baldness (Alopecia) ဆံပင္ၾကြတ္၊ ထိပ္ေျပာင္၊ ကတံုး ျဖစ္ရတာက ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျပီး အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ နည္းနည္း ျဖစ္ေပမဲ့ မ်ားမ်ား ခံစားရတာက အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါ သဘာဝက်ပါတယ္။ ေယာက္်ားေတြကေတာ့ ကတံုးမင္းသား Yul Brynner စတန္႔မင္းသား Bruce Willis ဂ်ိမ္းစ္-ဘြန္းမင္းသား Sean Connery တို႔နဲ႔ ဆင္တယ္ဆိုျပီး၊ တခ်ိဳ႕က ဂုဏ္ယူခ်င္ ၾကေသးတာကိုး။

Q: Hello Saya,
I would like to ask you about hair loss. I am 22 and I have been suffering terrible hair loss (from the head) since I came here. I can see and feel that my hair gets thinner and thinner. It's been over one year now while I am waiting for recovery.

But the loss rate is still the same. Some people say it is because of stress, some says because of changing region and hard water. But I think my body should be familiar with the water and food now after living here for more than one year. I took some antibiotic like Tinidazole because of inflammation of liver which was caused by bacteria from food. My hair was OK in my country even though I took those medicines. I would like to know why it happens to me in my current age and any remedies to cure for it. I am happy to answer any further questions about my past medical history if necessary. Thank you so much if you could answer the question or forward this mail to any doctor who specializes in this case.

ဘာလို႔ ျဖစ္ရသလဲ။ မ်ိဳးဇီဖ နဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္တို႔ကို လက္ညွိဳးထိုးဘို႔ ၾကိဳးစားၾကေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ မေသျခာဘူး။ မ်ိဳးရိုး လိုက္တာေတာင္ အေမရဲ႕ အေဖဘက္ကလို႔ ထင္ၾကတယ္။ မတိက်ပါ။ ေလ့လာခ်က္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးလုပ္၊ ကိန္းဂဏန္းေတြလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ထုတ္ၾကတယ္။

ဆံပင္ၾကြတ္တဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ဆံပင္ကို တင္းေနေအာင္ဆြဲျပီး၊ ဖီးတာ၊ ဆံပင္ပံုစံ လုပ္တာကေနျဖစ္တာ ပါတယ္။ (ပုိနီေတးလ္)၊ (ေကာင္းန္-ရိုးလ္) လိုမ်ိဳးေပါ့။ Trichotillomania ေခၚတယ္။ ငယ္ရြယ္သူေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ျပင္းတဲ့ ေဆးေတြနဲ႔ ကုရလို႔၊ ဓါတ္ကင္-ခြဲစိတ္ခံရလို႔၊ အဆိပ္သင့္လို႔ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ၾကရတယ္။ Tinidazole ရဲ႕ Side-effects ေတြထဲမွာ ဆံပင္ၾကြတ္တာ မပါပါ။ ကေလးဖြါးရလို႔လည္း ျဖစ္ေသးတယ္။ အမွန္က ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ဆံပင္ ပိုထူလာရာကေန၊ ေမြးျပီးေတာ့ ပါးသြားရတာပါ။ ကေလးဖြါးျပီး ၃ ေလာက္ေန ဆံပင္ ၾကြတ္တတ္တယ္။ သံဓါတ္ (ေသြးအား) နည္းရင္လည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ ကြက္ျပီး ဆံပင္ၾကြတ္တာက (ေအာ္တို-အင္ျမဴး) ေရာဂါရလို႔ ျဖစ္တယ္။ ေခြ်းထြက္အိပ္ေတြမွာ အလံုးအၾကိတ္-ကင္ဆာေရာဂါ ရလို႔လဲ ျဖစ္တယ္။

ေဆးကုမၸဏီေတြ အေတာ္ အလုပ္ျဖစ္ၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေအာင္ျမင္တာဟာ အကန္႔အသတ္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးပညာအရ ဟုတ္ပါတယ္လို႔ လက္ခံထားတဲ့ေဆးေတြက Finasterois (Propecia) နဲ႔ Dutasteride (Avodart) ေဆးေတြပါ။ ဒီေဆးေတြက ေယာက္်ားဆီးၾကိတ္ၾကီးေရာဂါ BPH ကိုကုရတဲ့ Antiandrogen က်ားေဟာ္မုန္း ဆန္႔က်င္ ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ အခု Finasteride (Propecia) နဲ႔ Minoxidil (Rogaine) တို႔ကိုဘဲ အေမရိကားမွာ တရားဝင္ ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ခြင့္ ရွိတယ္။

Minoxidil (Rogaine) ေဆးက ဆံပင္အတြက္သက္သက္ လိမ္းေဆးျဖစ္တယ္။ အရက္ျပန္ပါလို႔ ဦးေရေျခာက္ျပီး Dandruff ေဘာက္ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။

ေၾကာ္ညာေတြကလည္း မ်ားသလားမေမးနဲ႔။ (ဝက္ဘ္-ဆိုက္တ္) တမ်က္ႏွာကို နမူနာျပရရင္ Avacor for Women Monthly Packages, Bao Shi Womens Herbal Hair Vitamins, Follicare Set Hair Loss Kit for Women with Minoxidil, MelanPlus Gray Hair Vitamins for Women, Minoxidil 2%, NuHair: Hair Growth for Women, Shen Min for Women Vitamins, Therapro Folligen Shampoo for Hair Loss in Women, Therapro MEDIceuticals Hair Gain Vitamins for Women ဒီေဆးေတြ ေတြ႔ရတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဆံပင္ျပန္ေပါက္ဘို႔ထက္ ရွိေနေသးတဲ့ဆံပင္ကို ထိန္းသိမ္းဘို႕က လက္ေတြ႔က်တယ္။ ပံုမွန္ (ေအရိုးဘစ္) ေလ့က်င္ခန္းလုပ္၊ စိတ္ဖိအားမ်ားတာ ေလွ်ာ့ခ်နည္း၊ Immuno-suppressants ဆိုတဲ့ ခုခံအားႏွိမ္လိမ္းေဆး၊ Cosmetic transplant surgery အလွျပဳျပင္နည္းေတြေတာ့ ေပၚလာေနပါတယ္။ ဆံပင္ကုိ ဆီးပူလိမ္းကုနည္း၊ မသျခာတဲ့ ေဆးလိမ္း ကုနည္းေတြကို ေရွာင္သင့္သည္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ လူမျမင္ေအာင္ ဖံုးထားနည္းေတြ လုပ္ၾကတယ္။ ေနာက္ဆံုးရဲ႕ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ ကတံုးတံုးလိုက္တာပါ။

အမ်ိဳးသမီးေတြ G.I. Jane ထဲက Demi Moore, Alien ထဲက Sigourney Weaver, V for Vendetta ထဲက Natalie Portman နဲ႔ Empire Records ထဲက Robin Tunney တို႔ကို အားက်ရင္လဲ ကုစရာမလိုဘူးေပါ့။

ဒီလိုျဖစ္သူေတြမွာ စိတ္ထိခိုက္မႈ ရွိတတ္တယ္။ က်ား-မဆက္ဆံရာမွာလည္း ထူးတာရွိတတ္တယ္။ ထိပ္ေျပာင္ရင္ ေယာက္်ား ပိုပီသတယ္တဲ့။ သုတ္လႊတ္ရတာမ်ားသူမွာ ေျပာင္တယ္တဲ့။ ကုိယ့္ဆံပင္ေကာင္းေနတာ ႏုတ္မျပစ္နဲ႔။ ရီစရာ ေျပာတာေတြကလည္း ရွိေသးတယ္ ေျပာင္ေနတဲ့ေခါင္းကုိ အျမဲေအာက္စိုက္ထားရင္ ေပ်ာက္မယ္တဲ့။

အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ေနမေကာင္းျပီး ဆံပင္ၾကြတ္တာလဲ ပါတယ္။ ရုပ္-စိတ္ ဖိစီးတာေၾကာင့္ဆိုရင္ ေရာဂါေပ်ာက္၊ စိတ္ျပန္တည္ျငိမ္ရင္ ျပန္ေကာင္းမွာပါ။ လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္း နည္းလို႔ေရာ၊ မ်ားလို႔ပါ ျဖစ္တတ္တယ္။ နဖူးပိုင္းနဲ႔ မ်က္ခံုးေမႊး အျပင္ပိုင္းတို႔မွာ အမ်ားအားျဖင့္ ျဖစ္ရတယ္။ က်ား-မ ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳးလံုးနဲ႔ ဆိုင္တာမို႔ အေျပာင္းအလဲရွိရင္ ျဖစ္ေစတယ္။ ရာသီမမွန္၊ ကုိယ္ဝန္တားေဆး၊ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္၊ ကေလးေမြး၊ ေဆးဝါး စတာေတြေၾကာင့္ ေဟာ္မုန္း အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ေစတယ္။

Anticoagulants ေသြးက်ဲေဆး၊ ေဂါက္ေဆး၊ ဗီတာမင္ A မ်ားသြားရင္၊ ေသြးတိုးက်ေဆးတခ်ိဳ႕၊ ႏွလံုးေရာဂါေဆး တခ်ိဳ႕၊ စိတ္က်ေဆးတခ်ိဳ႕ စတာေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မိႈပိုး Fungal infections ေၾကာင့္လည္းဆံပင္ ၾကြတ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနရင္၊ (လူးပတ္စ္) ေရာဂါေတြက ျဖစ္စမွာ ဆံပင္ၾကြတ္တာနဲ႔ စတတ္တယ္။ ဒါေတြကို ျပင္ပါ၊ စစ္ပါ၊ ကုပါ။

ဆံပင္ဖီးတာ ၾကမ္းတမ္းလို႔ရွိရင္ ျဖစ္တတ္လို႔ မလုပ္ေတာ့ရင္ ေကာင္းေပမဲ့ ၾကြတ္တဲ့ေနရာက အမာရြတ္ ျဖစ္သြားတဲ့အထိ ဆိုးသြားခဲ့ရင္ အဲဒီေနရာမွာ ျပန္မေပါက္ေတာ့ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆံပင္ဖီးတာကအစ ဘာလုပ္လုပ္ သပ္သပ္ရပ္ရပ္၊ ညင္ညင္ သာသာ လုပ္တဲ့အက်င့္ ေမြးယူဘို႔-သင္ေပးဘို႔ ေကာင္းတယ္။ ေရစိုေနတံုး၊ ဆြပင္ေျခာကေနတံုး ဘီးျဖီးတာမွာ သတိနဲ႔လုပ္ပါ။ မိခင္ေတြ အေဒၚေတြစကား နာေထာင္ပါ။ ဘီး အစိတ္-အက်ဲအေနေတာ္တာ ေရြးဘို႔လိုတယ္။ ေခါင္းသံုးဆီကအစ သဘာဝပစၥည္းထက္ ေကာင္းတာ ရွားလွတယ္။

ကုိယ့္ဆံပင္ကိုယ္ ယုယုယယ၊ စိတ္ထဲကပါ ၾကင္နာမႈထားျပီး၊ ဖီးလိမ္း၊ ျပဳျပင္တာ အလြန္ေကာင္းတဲ့နည္း ျဖစ္တယ္။ သစ္ပင္-ပန္းပင္ေတြကိုေတာင္ စကားေျပာ၊ သီခ်င္း-ဂီတ လုပ္ေပးတာနဲ႔ တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ အနာကို စိတ္နဲ႔ေတာင္ ကုလို႔ ရႏိုင္တယ္။ “ေပ်ာက္ေစရမယ္။ ေပ်ာက္လာေနျပီ၊ အနာရဲ႕ဘယ္ေနရာက တစတစနဲ႕ ဘယ္လို ေကာင္းလာေနျပီ” ဆိုျပီး အာရံုထား၊ အမိန္႔ေပး၊ ေစခိုင္းသလို Suggestion ေပးေနရင္ တကယ္ ေကာင္းလာ ေစႏိုင္တယ္။ ဆံပင္ကိုလဲ ကုစရာ၊ လုပ္စရာေတြနဲ႔အတူ ဒီနည္းပါ ၾကိဳးစားသင့္တယ္။ ကုိယ့္စိတ္က ခိုင္မာ၊ တည္ျငိမ္၊ သမာဓိ ရွိေအာင္ အရင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ပါေလ။

Dr. တင့္ေဆြ
၉-၆-၂ဝ၁ဝ

Tuesday, June 8, 2010

Arthritis အဆစ္နာ

“ေလးဘက္နာ” ကုိ ဖတ္ရာကေန ေမးလာတာေတြရွိလို႔ အဆစ္နာကို ထပ္ျဖည့္လိုက္ပါတယ္။ အဆစ္နာ အမ်ိဳးေပါင္း ၂ဝဝ ရွိတယ္။ အၾကီး-အငယ္၊ အရြယ္မေရြး၊ က်ား-မ မေရြး ျဖစ္တယ္။ တကုိယ္လံုးအႏွံ႔ ျဖစ္တယ္။ Osteoarthritis အဆစ္ကို အသံုးခ်တာ မ်ားရာကေန ၾကာေတာ့ ပြန္းပဲ့ ေဟာင္းႏြမ္းရာကေနျဖစ္တာမ်ိဳး။ Rhumatoid arthritis ခုခံအားစနစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ Juvenile arthritis ကေလးေတြမွာျဖစ္တာ ဆိုျပီး သံုးမ်ိဳးခြဲႏိုင္တယ္။

(က) ေဆးေပးကုသနည္း
အဓိက စားေဆး ေလးမ်ိဳးရွိတယ္။
(၁) Analgesics အနာသက္သာေဆး။ Aspirin, Paracetemol, Ibuprofen တို႔ျဖစ္တယ္။ Aspirin နဲ႔ Ibuprofen က အေရာင္က်တာမွာ ပိုေကာင္းတယ္။ ပိုျပင္းတဲ့ အနာသက္ေသာေဆးေတြက Codeine နဲ႔ Diamorphine တို႔ျဖစ္တယ္။
(၂) Anti-inflammatory medicines အေရာင္က်ေဆး။ Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) Ibuprofen, Indomethacin, Naproxen, Fenbufen, Piroxicam, Diclofenac နဲ႔ Osteoarthritis အတြက္ေပးတဲ့ ေဆးသစ္ Cox-2 inhibitors ေတြ ျဖစ္တယ္။
(၃) Steroids (စတီရြိဳက္)ေဆး။ ကုိယ္ထဲကေန အလိုလိုထုတ္ေပးေနတဲ့ cortisone သဘာဝေဟာ္မုန္းျဖစ္ျပီး၊ အေရာင္က်ေစတယ္။ သတိထားရမွာက ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္တယ္။ တျခားေဆးနဲ႔မတိုးမွ သံုးတာေကာင္းတယ္။
Disease-modifying medicines (DMARDs) ခုခံအားေၾကာင္ျဖစ္တဲ့ Rhumatoid arthritis နဲ႔ Juvenile arthritis အဆစ္နာမ်ိဳးအတြက္ သံုးတယ္။ Methotrexate, Sulfasalazine, Gold (sodium aurothiomalate), Penicillamine နဲ႔ Azathioprine ေတြျဖစ္တယ္။
(၄) Biologic response modifiers (BRMS) ေဆးေတြက ေဆးသစ္ေတြျဖစ္တယ္။ အလြန္ဆိုးတဲ့ Rheumatoid arthritis အဆစ္နာကိုသာေပးရာကေန အခု တျခားအဆစ္နာတာကိုပါ ေပးလာတယ္။ အဆစ္ပ်က္စီးမွာကို ကာကြယ္ႏိုင္လို႔ ျဖစ္တယ္။ Etanercept, Infliximab နဲ႔ Adalimumab ျဖစ္တယ္။ ေဆးေစ်းၾကီးတယ္။ ထိုးရ-သြင္းရတယ္။

ေဆး အခ်ိဳးအဆ၊ တခါေသာက္ ဘယ္ေလာက္၊ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ၊ အစာနဲ႔နီး-ေဝး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး၊ ဆိုတာေတြ သိထားပါ။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြက တေယာက္နဲ႔တေယာက္၊ ေဆးတမ်ိဳးနဲ႔တမ်ိဳး မတူဘူး။

(ခ) Physiotherapy (ဖီဇီယို-သာရာဖီ) အေၾကာကုနည္း
Electrotherapy လွ်ပ္စစ္သံုးကုတာ၊ Massage ႏွိပ္နယ္တာ၊ Acupuncture အပ္စိုက္တာေတြပါတယ္။ Hydrotherapy ေရနဲ႔ကုနည္း၊ Occupational therapy အလုပ္အကိုင္မပ်က္ေအာင္ကုသေပးနည္း။

(ဂ) Surgery for arthritis ခြဲစိတ္ကုသနည္း
ေရာင္ေနတဲ့ အဆစ္ဖံုးကို ထုတ္တာ။ နာေနတဲ့ အရြတ္အဖံုးကို ထုတ္တာ။ အရြတ္ကို ျပဳျပင္တာ၊ အနာသက္သာေအာင္ အရိုးထုတ္ျပစ္တာ၊ အာရံုေၾကာျဖတ္ေပးတာ၊ အဆစ္တုထည့္ေပးတာ စသျဖင့္ နည္းေတြပါတယ္။

(ဃ) Complementary therapies တျခားနည္း
• Acupuncture အပ္စိုက္ကုသနည္း၊
• Alexander technique ဘယ္လိုရပ္၊ ဘယ္လိုထိုင္ ပညာေပးတာ၊
• Aromatherapy ပန္း၊ အပင္ေတြကရတဲ့ အဆီသံုး ကုတာ။
• Herbalism အပင္ေတြကရတဲ့ပစၥည္းေတြသံုးကုတာ။
• Homeopathy (ဟိုမီယိုပသီ) နည္း။
• Osteopathy ကိုင္တြယ္ႏွိပ္နယ္ေပးတာ။ Osteoporosis နဲ႔ ေရာင္ေနတဲ့ အဆစ္မ်ိဳး မသံုးသင့္ပါ။
• Reflexology ေျခေထာက္ကို ႏွိပ္ေပးနည္း။
• Yoga (ေရာဂ) နည္း ကိုယ္-စိတ္ ေလွ်ာ့နည္း၊ အသက္ရွဴနည္း၊
• အရိုး-အဆစ္ အထူးကုဆရာေတြကေန ေရာဂါရွိလ်က္ ေနတတ္၊ စားတတ္၊ သြားလာတတ္ေအာင္၊ စိတ္ပိုင္းမွာပါ ထားတတ္ေအာင္လည္း ကူညီေပးၾကေသးတယ္။

• Rheumatism ေလးဘက္နာ (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/06/rheumatism_08.html
• Rheumatoid arthritis ေလးဘက္နာ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/rheumatoid-arthritis.html

Dr. တင့္ေဆြ
၈-၆-၂ဝ၁ဝ

Friday, June 4, 2010

Varicose veins ေသြးျပန္ေၾကာထံုးျခင္း

“အေၾကာျပတ္ျခင္း” ကို ဖတ္ျပီး၊ “အေၾကာထံုး” တာလည္း သိခ်င္တယ္ဆိုလို႔။ ေနာက္တခါ “သားေၾကာျဖတ္” တာ ေရးရမလားဘဲ။

ဗမာစကားမွာ “အေၾကာ” ဆိုတာကို အလြယ္ သံုးတတ္ၾကတယ္။ Nerve အာရံုေၾကာ၊ Muscle ၾကြက္သား၊ Tendon အရြတ္၊ အကုန္ အေၾကာခ်ည္းဘဲ ေျပာတယ္။ တခါတေလ ဘာေျပာတယ္ဆိုတာ မွန္းမရတတ္ဘူး။ “ရွက္ေၾကာျပတ္တာ” တာ့ ဆရာဝန္ေရာ၊ လူနာပါ အတူတူ သိၾကတယ္။ တျခားလူမ်ိဳးေတြက မသိၾကရွာဘူး။

ေသြးေၾကာဆိုတာ ႏွလံုးကေန တကုိယ္လံုး ေရာက္ေအာင္လႊတ္ေပးတဲ့ Artery ေသြးလႊတ္ေၾကာ နဲ႔ ခႏၶာကုိယ္အႏွံ႔ကေန ႏွလံုးဆီကို ျပန္လာတဲ့ Vein ေသြးျပန္ေၾကာ ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။ Capillaries ေသြးေၾကာမွ်ဥ္ေလးေတြ ဆိုတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။ မ်က္စိနဲ႔ေတာ့ မျမင္ႏိုင္ဘူး။ Varicose veins ေသြးေၾကာထံုးေရာဂါက ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ျဖစ္တာပါ။

ေသြးျပန္ေၾကာ အတြင္းမွာ တဖက္သတ္သာ ေသြးစီးေအာင္လုပ္ေပးတဲ့ Leaflet Valves အဆို႔ရွင္ေတြ ရွိေနတယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာကေတာ့ ႏွလံုးက ညွစ္ေပးလို႔ ေသြးစီးသြားေစႏိုင္ေပမဲ့၊ ေသြးျပန္ေၾကာထဲက ေသြးေတြ ေနာက္ျပန္ မစီးေအာင္ သူတို႔ကေန လုပ္ေပးၾကတယ္။ ဒီေကာင္ေတြ ေကာင္းေကာင္း အလုပ္ မလုပ္ေတာ့ရင္ ဒီေရာဂါ ရတယ္။ အမွန္က အေၾကာေတြ ထံုးေနတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေဖါင္း-ေရာင္-တြန္႔ေနတာပါ။ ခပ္ျပာျပာ၊ အေရျပားေပၚမွာ ေဖါင္းၾကြေနတာ။ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ႏိုင္တာက ေျခသလံုး ေနာက္ဖက္မွာ။ ၾကာေလ ေဖါင္းေလ။ ၾကည့္မေကာင္းတာအျပင္ နာတတ္တယ္။ ယားတတ္တယ္။

အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ ၂ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ေလာက္ အနည္းနဲ႔အမ်ား ရွိလာတတ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုမ်ားတယ္။ မ်ိဳးရိုး လိုက္တတ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရတာ၊ အဝလြန္တာ၊ ေသြးဆံုးတာ၊ အသက္ၾကီးတာ၊ အၾကာၾကီး ရပ္ရတာ၊ ေျခေထာက္ ခိုက္မိတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ Piles လိပ္ေခါင္းဆိုတာလည္း စအိုမွာ ဒီလိုသေဘာ ျဖစ္တာပါဘဲ။ ဒါ့အျပင္ ခပ္ဆင္ဆင္ Spider veins ပင့္ကူလို ျဖစ္ေနတာလည္း ရွိတယ္။

ေျခေထာက္ ေရာင္လာမယ္။ Cramps ၾကြက္သား နာတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ သူကို ခိုက္မိလို႔ အနာျဖစ္ရင္ ေပ်ာက္ခဲလွတယ္။ အနာကို ခိုက္မိျပန္ရင္ ေသြးအလြန္ထြက္မယ္။ ေျခမ်က္စိအနားမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ ႏွင္းခူနာလိုပါ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြဆိုရင္ Thrombophlebitis ေသြးျပန္ေၾကာေရာင္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ျပႆနာ ၾကီးတာက သိပ္ဆိုးမွပါ။ ေသြးေလွ်ာက္တာ နည္းလြန္းလာလို႔။ လမ္းေတာင္ မေလွ်ာက္ႏိုင္၊ မရပ္ႏိုင္ ျဖစ္လာတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက အနာက Carcinoma or Sarcoma ကင္ဆာ ေျပာင္းသြားတတ္ ေသးတယ္။

ေျခေထာက္ျမွင့္ထားျပီး နားပါ။ Compression stockings ၾကပ္ေအာင္စီမံထားတဲ့ ေျခအိမ္တမ်ိဳး ဝတ္ထားပါ။ နာတာကို Ibuprofen ေသာက္ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ ေသြးခဲတာအတြက္ပါ ေကာင္းတယ္။ အစာလမ္း ေသြးမယိုေအာင္ေတာ့ သတိထားပါ။ ေသြးခဲတာျဖစ္ရင္ ေသြးမခဲေဆး Anti-coagulation ေပးမယ္။ Thrombectomy, Foam Sclerotherapy အခဲကိုခြဲထုတ္တာ လုပ္ရတယ္။

ေသြးေၾကာထံုးတာကို သမားရိုးက် ခြဲစိတ္နည္းက Vein stripping ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေသြးျပန္ေၾကာကို ခြဲထုတ္ျပစ္တာပါ။ ေခတ္ေပၚနည္းကေတာ့ Ultrasound သံုးျပီး Sclerotherapy နဲ႔ ေရဒီယိုလိႈင္းသံုးတဲ့ Radiofrequency ablation ေနာက္ျပီး ေလဆာသံုးတဲ့ Endovenous laser နည္းေတြျဖစ္တယ္။ ေျခေထာက္ကေန ႏွလံုးဆီကို ျပန္လာတဲ့ ေသြးေတြရဲ႕ ၉ဝ% က အတြင္းပိုင္းက ေသြးျပန္ေၾကာေတြကေန လုပ္ေပးတာမို႔၊ ေသြးေၾကာထံုး ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေပၚယံ ေသြးျပန္ေၾကာကို ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္တာ ျပႆနာမၾကီးဘူး။

ေျခေထာက္ အဖ်ားပိုင္းကို ျမွင့္ထားျပီး နားပါ၊ ထိုင္ေနရင္လည္း ေျခေထာက္ေတြကို ခ်ိတ္မထားနဲ႔။ ေအာက္ပိုင္း အဝတ္အစား ခပ္ေခ်ာင္ေခ်ာင္ဝတ္။ ထမီ နဲ႔ ဂါဝန္။ စကပ္လည္းရတယ္။ မတိုေစနဲ႔ အေၾကာထံုးတာ လူျမင္မယ္။ အဝ မလြန္၊ အလြန္ မဝေစနဲ႔။ ရပ္ရတဲ့ အလုပ္မွန္သမွ် ေရွာင္။ မတ္တတ္ရြာကလူေတြ သတိထား။ မရပ္ရေအာင္ ေရေတာင္ မခ်ိဳးနဲ႔ ေရဘဲကူး။ ရွဴေပါက္ရင္လည္း ရပ္မေပါက္နဲ႔။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အျဖစ္မ်ားတာ ဒါ့ေၾကာင့္ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ကုိယ္ဝန္မေဆာင္နဲ႔။ ေသြးမဆံုးေစနဲ႔။ အသက္ မၾကီးေစနဲ႔။

• Varicose Veins and Spider Veins ေသြးျပန္ေၾကာထံုးျခင္းမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/04/spider-veins-and-varicose-veins.html

Dr. တင့္ေဆြ
၄-၆-၂ဝ၁ဝ

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...