Saturday, July 31, 2010

Q and A July 2010 (3)

အိမ္ေထာင္က်တာ ၃ ႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ္၊ ကေလးမရေသးပါ။
Infertility ကေလးမရႏိုင္ျခင္း ကို ဖတ္ပါခင္ဗ်ား။

20 Jul 10, 00:08
က်မကို ဆရာရဲ့ personal email ေလးေပးပါလားရွင္ က်မ ဒီေန႔မွ စိတ္ညစ္လို႔ ေရာဂါတခုရလာလို႔ပါ။
drswe01@gmail.com

21 Jul 10, 00:24
သမီးေၿခမက ဖိနပ္အမာ စီးမိလုိ႔ ခု ေသြးေၿခဥေနတာ ေၿခသည္းေအာက္မွာ ရုပ္ဆုိးလုိ႔ပါ။ ဘယ္လုိ ကုသရမလဲရွင္။ ေၿခသည္းေအာက္အသားမွာ အကြက္လုိက္ၾကီး မဲေနတာပါ။
အဲလိုျဖစ္တာ ေပ်ာက္ဘို႔ သိပ္မၾကာပါ။ အေရျပားေအာက္မွာ ေသြးယိုထြက္ေနတာမို႔ အေပၚကျမင္ရတာ ျပာညိုညိဳ ျဖစ္ေနမယ္။ အဲဒီေသြးေတြက ပ်က္စီးသြားတာေရာ ေဘးက တစ္ရွဴးေတြထဲ စိမ့္ဝင္သြားတာေရာ လုပ္ေနလိမ့္မယ္။ ျပီးရင္ အားလံုး ရွင္းသြားလိမ့္မယ္။ ေသြးထြက္တာ အနည္း-အမ်ား၊ အေရျပားေအာက္မွာ ဘယ္ေလာက္ နက္တယ္ ဆိုတာအေပၚ မူတည္ျပီး အေႏွး-အျမန္ ကြာတယ္။ ဘာမွမလုပ္လဲ ေပ်ာက္တာပါ။ သတိထားဘို႔ကေတာ့ ပိုးမဝင္ေစဘို႔ဘဲ။ လိုအပ္ရင္ ပတၲီးစည္းထားပါ။ ပိုးေသေဆး တခုခုလိမ္းပါ။ ဥပမာ Cipladine, Betadine, Burnol စတာေတြ။ ဗီတာမင္ စီ ေသာက္ရင္ ျမန္ျမန္ ေပ်ာက္တယ္လို႔ ယံုၾကတယ္။

21 Jul 10, 07:41
ဖတ္လို႔လဲ မရဘူးေကာဗ်။ လင့္ခ္ ေတြက Page not found ေတြပဲဗ်။
ေဆာရီး။ စာမ်က္ႏွာ၏ ေအာက္ဆံုးသို႔ End key ကို ႏွိပ္ျပီး သြားပါ။ အက်ယ္ဆံုး Gadget တြင္ ေပၚေနေသာ မာတိကာထဲမွ ဖတ္လိုသည့္ ေခါင္းစဥ္အား ႏွိပ္လိုက္ပါ။

21 Jul 10, 13:35
က်မ ခါးေအာင္ပုိင္း ဝမ္းဗိုက္ နဲ ့ေပါင္၊ ေျခသလံုး၊ ေျခမ်က္ေစ့အထိ အရမ္းကို ကိုက္ခဲေနပပါတယ္ ဆရာ အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္လဲ လို ့သိခ်င္ပါတယ္ရွင့္။
ခါးေအာင္ပုိင္း၊ ဝမ္းဗိုက္ နဲ ့ေပါင္ေျခသလံုး ေျခမ်က္ေစ ့အထိ အရမ္းကို ကိုက္ခဲေနတာက ေနရာ ၃ မ်ိဳး ျဖစ္ေစတာ မတူတတ္ပါ။ ခါးဆိုရင္ အလြယ္ေျပာရရင္ Ibuprofen လို အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆး။ ေျခသလံုးနာတလဲ ရေစႏိုင္တယ္။ ၾကြက္တက္တာပါ ရွိေသးရင္ Calcium ေသာက္ရအံုးမယ္။ ဗိုက္နာတာကို ရမ္းေျပာရတာ ခက္တယ္။ သာမန္ျဖစ္ရင္ Buscopan, Diclofenic ေသာက္ႏိုင္တယ္။ Antacid နဲ႔ေရာေသာက္ပါ။

21 Jul 10, 20:05
I got back pain for more than 1 year and I don't have any physical injury. Dr. from Singapore said to take X-ray for Lumbosacral posture and for kidney sites. So let me know your suggestion for me. Thank.
Low Back Pain ခါးေကာင္းေမာင္းသန္ၾကေစ ဆိုတာဖတ္ပါ။ ရွာရတာ မလြယ္ရင္ တိုက္ရိုက္ အီးေမးလ္ လိပ္စာ ေပးပါ။ ပို႔ေပးပါမယ္။

31 Jul 10, 18:19
တေန႔ က်ေနာ္ အိ္ပ္ေနတုန္းက်ေတာ့ လိင္တံအေပၚ အေရၿပားကို ပိုးေကာင္ကိုက္သလို ခံစားရျပီး၊ အရမ္းယားလို႔ ခဏခဏ ပြတ္ရာကေန အေရၿပား ပြန္းသြားပါတယ္။ အခု အနာလို ၿဖစ္ေနပါတယ္။ ဆရာဝန္ၿပေတာ့ လိမ္းေဆးေပးတာ ၂ မ်ိုဳးရိွပါျပီ။ ဒါေပမယ့္ မသက္သာေသးဘူးဆရာ.။ ဘာေၾကာင့္လဲ၊ ဘယ္လိုေဆး ေၿပာင္းသံုးသင့္ပါလဲ။ အဲဒီ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ ေဆးလိမ္းတာေတာ့ ၄ ရက္ေလာက္ရွိပါျပီ။ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္လို႔ ေၿပာတယ္ဆရာ။ အႏၲရာယ္ မရွိဘူးလို႔ေတာ့ ေၿပာတာဘဲ။ သူ႔ေဆးနံမယ္ ပထမတခုက Asver 20mg Tipep နဲ႔ ဒုတိယတခုက Gasc 40 mg Simethic ပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။

ယားျပီး ပြတ္ရာကေန ပြန္းတာအတြက္ ျဖစ္တဲ့ေနရာက ႏူးည့ံတဲ့ေနရာမို႔ ေဆးကို သတိထား သံုးရပါမယ္။ ေျပာျပတဲ့ ေဆးနာမည္ေတြကိုေတာ့ မသိပါ။ ရွာလို႔လဲ မရပါ။ ကိစၥမရွိပါ။ ယားတဲ့အတြက္ ထံုေဆး ဒါမွမဟုတ္ (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ပါတဲ့ေဆး လိမ္းရပါမယ္။ စားေဆးဆိုလဲ Antihistamine ပါတာ ေသာက္ရမွာပါ။ Citrizine, Avil, Burmeton လိုမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ဗက္တီးရီးယား ဝင္လာလို႔ ရင္းသလိုျဖစ္ရင္ Antibiotic (အင္တီ-ဘိုင္ေရာတစ္) တခုခု ေသာက္ရအံုးမယ္။ Ampicillin, Cipro, Doxycycline စတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ နာတယ္ဆိုရင္ Pain killer တခုခုေသာက္ရမယ္။ Ibuprofen, Paracetamol တခုခု ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာင္ေနတာပါ ေလွ်ာ့ေစတယ္။
ခပ္လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ ျခင္၊ ပုရြက္ဆိပ္၊ ကိုက္တဲ့အခါ လုပ္သလိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ Calamine lotion, Caladryl lotion, Mezincal လို ေနေလာင္လို႔ လိမ္းရတဲ့ေဆးလည္း အသံုးက်ႏိုင္ပါတယ္။

၃၁-၇-၂ဝ၁ဝ

Speech and Language Delay and Disorder ကေလး စကားေျပာေႏွးျခင္း

Jul 17, 2010 at 10:13 PM
ဆရာခင္ဗ်ား ကြ်န္ေတာ့္သားဟာ အခု ၃ နွစ္ရိွပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ တစ္ျခားကေလးေတြလို စကား မသြက္ပါဘူး။ ေဖေဖ ေမေမ နဲ႔ တစ္ခ်ိုုုုဳ႕စကား (ဥပမာ - ေရေရ၊ ဘဘ၊ မမ၊ ေပးပါစတာ) ေတြပဲ ေျပာပါတယ္။ စိုးရိမ္ရပါသလား ဆရာ။ စကားသြက္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ ခင္ဗ်ာ။ ကေလးဥာဏ္ရည္နဲ႔ ဆိုင္ပါသလား။ ေက်းဇူးျပဳျပီး ေျဖၾကားေပးပါ ခင္ဗ်ာ။ ေလးစားစြာျဖင့္၊

ကေလးမွာ တခုခုလိုေနပံုရတယ္။ ကေလး စကားေျပာ အခက္အခဲက ၅-၁ဝ% ေသာ ေက်ာင္းမထားမီအရြယ္ေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ အထူးကုသဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ အေျခခံသေဘာ သိေအာင္ နည္းနည္း ေရးပါရေစ။

Speech နဲ႔ Language မတူေပမဲ့ ထပ္ေနၾကတယ္။ (၁) သူမ်ားေျပာတာကုိ နားလည္ျပီး၊ (၂) ကုိယ္ေျပာခ်င္တာကို က်ိဳးေၾကာင္း ဆီေလွ်ာ္စြာ ေဖၚထုတ္တတ္ျခင္းကို “စကားေျပာတတ္တယ္” လို႔ ေခၚပါလို႔၊ နားလည္ျခင္း ၂ မ်ိဳးပါတယ္။ Language အခက္အခဲရွိတဲ့ ကေလးဟာ စကားလံုးေတြ အသံထြက္ဘို႔ ခက္ေနတယ္။ ၂ လံုးထက္ မရဘူး။ ကေလး ကေတာ့ သူဆိုလိုခ်င္တာကို အမွန္ေတာ့ ေျပာတာဘဲ၊ နားေထာင္သူေတြက နားလည္ႏိုင္ေအာင္အထိ မေကာင္းဘူး။ တခ်ိဳ႕ကေလးက ေကာင္းေကာင္းေတာ့ ေျပာေပမဲ့၊ Instruction ခိုင္းတဲ့အတိုင္း မလိုက္ႏိုင္ဘူး။

Speech ဆိုတာ အသံထြက္တာ၊ သူမ်ားက နားလည္ေအာင္ မေျပာႏိုင္ရင္ အခက္အခဲရွိေနတာ။ အသံမပီတာလဲ ပါမယ္။
Language ဆိုတာက အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ အသံ။ ဥာဏ္ရည္ အလိုက္ စကားတတ္တယ္၊ သိပ္မတတ္ဘူး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Language delays ေတြဟာ Speech problems ထက္ ျပႆနာၾကီးတယ္။ တိုးတက္လာတာ မွန္ေပမဲ့ ေႏွးေနတာလဲ ပါတယ္။

ကေလးဟာ -
၁ ႏွစ္မျပည့္ခင္ အသံေပးတာကို တံု႔ျပန္ရမယ္။ ကေလးဆီကလဲ ဘယ္လို အသံျဖစ္ျဖစ္ ထြက္လာရမယ္။
၁၂ လေက်ာ္ရင္ (ဘိုင္ဘိုင္) ဆိုတာကို တနည္းနည္းနဲ႔ ကေလးက တံု႔ျပန္တတ္မယ္။
၁၈ လမွာ (ဘိုင္ဘိုင္) ကို စကားနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ လက္ဘဲလႈတ္ခ်င္ေနရင္ေတာ့ အားနည္းေနျပီ မွတ္ပါ။ အသံကို လိုက္တုတတ္ရမယ္။ ရိုးရိုးရွင္းရွင္းေလး ခိုင္းတာကို ကေလး နားလည္ႏိုင္ရမယ္။
၂ ႏွစ္သားေရာက္လို႔ စကား-အမူအယာ သင္ေပးတာကို သင္တဲ့အတိုင္းထက္ ပိုျပီး သူ႔အလိုလို စကားလံုး၊ စကားစု မထြက္ရင္၊ ေျပာတဲ့စကားက ထပ္ထပ္သာေျပာေနျပီး၊ သူ အေရးတၾကီးလိုခ်င္-ရခ်င္ေနတာကို ထုတ္မေျပာတတ္ေသးရင္။ ရိုးရိုးေလး ခိုင္းတာကုိ လိုက္မလုပ္တတ္ေသးရင္။ ထြက္တဲ့အသံကလည္း ပံုမွန္လိုမဟုတ္ဘဲ ေအာေနမယ္၊ ႏွာေခါင္းသံ ထြက္ေနမယ္ ဆိုရင္၊ စကားအရာမွာ အားနည္းေနျပီ။

တိတိက်က် စစ္ရေအာင္။
ေမြးေမြးခ်င္း = ငိုမယ္။
၂-၃ လ = ငိုပံုငိုနည္း မတူေတာ့။ သူမၾကိဳက္တာဆိုရင္ အမ်ားၾကီး၊ နည္းနည္းမၾကိဳက္ရင္ နည္းနည္း ငိုမယ္။ ေခ်ာ့ရင္ တိတ္မယ္။
၃-၄ လ = ဘူးမႈတ္မယ္။
၅-၆ လ = ဘူးမႈတ္တာ စည္းခ်က္က်လာမယ္။
၆-၁၁ လ = စကားသံလို ဘူးမႈတ္သံတူလာမယ္။ အမူအယာလဲျပမယ္။
၁၂ လ = စကား ၁-၂ လံုးေျပာမယ္။ နာမည္ေတြ မွတ္မိလာမယ္။ ရင္းႏွီးတဲ့အသံမ်ဳိး အတုလုပ္လာမယ္။ ရိုးရိုးေလး ခိုင္းတာကို နည္လည္လာမယ္။
၁၈ လ = စကားလံုး ၅-၂ဝ ေလာက္ နားလည္လာမယ္။ နာမည္ေတြ ပါတယ္။
၁-၂ ႏွစ္ = စကားလံုး ၂ ခုပါ စာေၾကာင္း။ ေဝါဟာရပိုၾကြယ္။ (ဂြတ္ဘိုင္) လုပ္တတ္။ ရင္းႏွီးတဲ့ တိရစာၧန္အသံမ်ိဳး လိုက္ တုတတ္လာ။ လိုခ်င္တာ ပိုေတာင္းတတ္၊ မလိုခ်င္တာ ျငင္းတတ္။
၂-၃ ႏွစ္ = ကိုယ္ခႏၶာအစိတ္အပိုင္းေတြ ျပတတ္။ နာမည္သာမက ကုိယ့္ဖါသာကိုယ္ သားသား-မီးမီး လို႔ေျပာတတ္။ Noun နာမ္နဲ႔ Verb ကရိယာ တြဲသံုးလာ။ ေဝါဟာရ ၄၅ဝ ေလာက္တတ္။ Short sentence စာေၾကာင္းတို ေျပာတတ္။ အေရာင္း ၃-၄ မ်ိဳး ခြဲတတ္။ အၾကီး-အငယ္ ခြဲျခားတတ္။ ၾကားျပီးသား ပံုျပင္ကို ထပ္ၾကားခ်င္။
၃-၄ ႏွစ္ = ပံုျပင္ ေျပာတတ္။ စကားလံုး ၄-၅ လံုးပါစာေၾကာင္း။ ေဝါဟာရ ၁ဝဝဝ ေလာက္တတ္။ လမ္းနာမည္သိ။ ကဗ်ာ-သီခ်င္းတခ်ိဳ႕တတ္။
၅-၆ ႏွစ္ = ေဝါဟာရ ၂ဝဝဝ ေလာက္တတ္။ ထူးျခားတဲ့ဆက္စပ္မႈမ်ိဳး ပိုေဝး-ပိုၾကီး ဆိုတာသိလာ။ လိပ္စာသိလာ။ မတူတာနဲ႔ တူတာသိလာ။ ပိုက္ဆံမွန္းသိလာ။ ၁ဝ မ်ိဳးအထိေရတတ္။ ဘယ္-ညာ သိလာ။ စာေၾကာင္းစံုတတ္။
၄-၅ ႏွစ္ = အတိတ္ကာလ past tense သိလာ။ ေဝါဟာရ ၁ဝဝဝ ေလာက္တတ္။ အေရာင္ေတြခြဲတတ္။ “ဘာလို႔-ဘာ့ေၾကာင့္” ေမးခြန္းေတြ ထပ္ထပ္ေမးလာမယ္။

အေၾကာင္းေတြ ရွာရေအာင္
အမ်ားၾကီးပါဘဲ။ ဦးေႏွာက္ထဲက စကားေျပာ (စင္တာ) မွာ မဖြံ႔ျဖိဳးေနရင္ ႏႈတ္ခမ္း၊ လွ်ာ၊ ေမးေတြကို ေကာင္းေကာင္း အသံုးမျပဳႏိုင္ဘဲ ျဖစ္ေနမယ္။ စကားအရာသာ မဟုတ္ဘဲ တျခားဟာေတြ ဥပမာ အစားေၾကြးရတဲ့ အခက္အခဲမ်ိဳးပါ တြဲျဖစ္ေနတာလည္း ရွိႏိုင္တယ္။ နားၾကားမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္တာလည္း စစ္ရပါမယ္။ ေမြးရာပါ မဟုတ္ဘဲ နားမွာ ပိုးဝင္-ေရာင္-ျပည္ယိုေနတာ ေတြ႔ရင္ ကုသပါ။

အထူးဘာသာရပ္အေနနဲ႔ တိတိက်က် ေရာဂါနာမည္ေတြ ခြဲထားေသးတယ္။
Structural problems (Cleft lip or Cleft palate) ေမြးရာပါ ႏႈတ္ခမ္းကြဲ၊ အာေခါင္ကြဲ၊
Learning disability ေလ့လာမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း၊
Hearing loss နားမၾကားျခင္း၊
Intellectual disability ဥာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း၊
Prematurity လမေစ့ေမြးျခင္း၊
Auditory processing disorder နားကၾကားေသာ္လည္း အဓိပၸါယ္ဖြင့္ရန္ ေႏွးျခင္း၊
Neurological problems (Cerebral palsy, Muscular dystrophy, Traumatic brain injury) ဦးေႏွာက္၊ အာရံုေၾကာ၊ ၾကြက္သားေရာဂါ၊ ခိုက္မိတာ တခုခုရွိေနျခင္း။
Autism ဦးေႏွာက္မွာ သူရေနတဲ့ Information သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေကာင္းေကာင္း Process အသံုးမျပဳႏိုင္ ေသးတာေၾကာင့္ အမူအယာ၊ ေျပာဆိုဆက္ဆံမႈ၊ စတာေတြ ပံုမွန္ကေလးလို မျဖစ္ေသးတဲ့ေရာဂါ။ ၃ ႏွစ္မတိုင္ခင္ ကေလးမွာ စျဖစ္တယ္။

ဘယ္လို ကုမလဲ
ေဆးတိုက္တာနဲ႔ ရမွာ မဟုတ္ပါ။ မိဘကေန ကုိယ့္ကေလးကို ပံုမွန္ထက္ ပို ေမွ်ာ္လင့္ေနတာမ်ိဳးလည္း ရွိတယ္။ Speech-language pathologist ဆိုတဲ့ အထူးကုသမႈ လိုႏိုင္တယ္။ ဒါနဲ႔လဲ မလံုေလာက္ပါ။ မိဘေတြက လုပ္စရာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ မ်ိဳးရိုးဗီဇ သန္တာ၊ ေႏွးတာ ရွိတယ္။ ပါတ္ဝန္းက်င္ ကလည္း အမ်ားၾကီး သက္ေရာက္ပါတယ္။ ကေလးနဲ႔ေနဘို႔ အခ်ိန္ေပးပါ။ စကားေျပာ၊ သီခ်င္းဆို၊ အမူအယာ လုပ္ေပးပါ။ အတုလိုက္ႏိုင္ေအာင္ အားေပးပါ။ ကေလးနားမွာ စာဖတ္ျပပါ။ စာအုပ္ထဲက အရုပ္ေတြျပပါ။ အရုပ္နာမယ္ေတြ ေျပာျပပါ။ ကေလးေခ်ာ့ ကဗ်ာ၊ သီခ်င္း၊ ဆိုျပပါ။ ေန႔စဥ္တဓူဝ အလုပ္ေတြတိုင္းမွာ သင္ေပးပါ။ စားစရာ၊ ကစားစရာ၊ အခန္းထဲက ပစၥည္းေတြ၊ ကား၊ ရတား။ Nature and Nurture သဘာဝ နဲ႔ ျပဳစုမႈ ၂ မ်ိဳးတြဲ လိုတယ္။

ကေလးအထူးကုကို အရင္ျပပါ။ သူကေန ဆက္ညႊန္ဘို႔လိုရင္ ညႊန္ပါလိမ့္မယ္။

ကေလးေရာ လူၾကီးပါ က်န္းမာ-ခ်မ္းသာၾကပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၃၁-၇-၂ဝ၁ဝ

Friday, July 30, 2010

Dentures သြားအတု ျပႆနာ

July 22, 2010 5:01 AM
ဆရာခင္ဗ်ား ကၽြန္ေတာ့္အသက္ ၂၃ ႏွစ္ပါ။ ငယ္ငယ္က သြားက်န္းမာေရး ဂရုမစိုက္ခဲ့ေတာ့ အံသြားေတြ ပ်က္စီးခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝဝ၆ ခုနွစ္ေလာက္က ကၽြန္ေတာ့္အံသြား တစ္ေနရာတြက္ သြားစိုက္ခဲ့ပါတယ္။ သတၱဳသြားနဲ႔ စိုက္ခဲ့တာပါ၊ အဲဒီ ပ်က္စီးတဲ့ သြားတစ္ေခ်ာင္းတြက္ အေသစိုက္နည္းနဲ႔ စိုက္ေတာ့ တျခား အေကာင္းႏွစ္ေခ်ာင္းပါ ပါသြားပါတယ္။ အဲဒီသြားေတြ စိုက္ျပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ကၽြန္ေတာ့္ ဆံပင္ေတြစ ျဖဴလာပါတယ္၊ အခုဆို တစ္ေခါင္းလံုးနီးပါး ဟိုတစ္စ ဒီတစ္စ ျဖဴေနပါျပီ။

ေရြ၊ ေငြ၊ ေၾကြ၊ သတၱဳ အဲဒီသြားေတြ စိုက္ျခင္းရဲ့ ဆိုးက်ိဳးမွာ ဆံပင္ျဖဴတာပါလား သိခ်င္လို႔ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ နယ္ဘက္မွာ အသက္က ၃၅ ေလာက္နဲ႔ တစ္ေခါင္းလံုး ေဖြးေနသူ အသိေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ သတၱဳသြားစိုက္ထားတဲ့သူေတြ ျဖစ္ေနေတာ့၊ အဲလိုမ်ား ပတ္သက္လားဆိုတာ သိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ ေနာက္ျပီး ကာကြယ္ဘို႔ တြက္ေလးလည္း အၾကံေပးပါဦး။ ႏွဳတ္ျပစ္ျပီး တျခားဟာ ေျပာင္းစိုက္ရရင္ ေကာင္းမလား မသိဘူးဆရာ၊ အၾကံေပးပါဦးဗ်ာ။ အခု ကၽြန္ေတာ္က တျခားနိုင္ငံမွာ ေရာက္ေနေတာ့ ေဆးခန္း ျပတာလည္း ဘာသာစကား အခက္အခဲနဲ႔ အနည္းငယ္ ဒုကၡေရာက္ရပါတယ္။ ေက်းဇူးျပဳျပီး ေျဖေပးပါဦးဆရာ။

ေမးခြန္းရတာ ၾကာသြားပါျပီ။ ဆရာက သြားအထူးကု မဟုတ္လို႔ အမ်ိဳးထဲက အထူးကုကို လွမ္းေမးတာ၊ ခုထိေတာ့ မျပန္ေသးဘူး။

ေရးျပတာက စိတ္ဝင္စားဘို႔ ေကာင္းတယ္။ သုေတသန ဆန္ဆန္ေလး။ “သတၱဳအဆိပ္သင့္တာ မျဖစ္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ဘူး” ထင္ပါတယ္။ တျခားႏိုင္ငံေတြက သြားအတု အဆိပ္သင့္ျခင္းစာ ရွာတာ မေတြ႔ရေသးဘူး။ မျဖစ္တာလား၊ သုေတသန မလုပ္တာလား၊ တခုခုဘဲ။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာ သံုးတဲ့ သြားအတုေတြရဲ႕ အရည္အေသြးကို မခန္႔မွန္းတတ္ဘူး။ “သြားအတုတပ္သည္” ဆိုင္းဘုတ္ေတြ ေတာနယ္ေတြမွာပါ ေတြ႕ေနရတာ သိပ္မေကာင္းဘူး ထင္ပါတယ္။ တကယ္ စစ္မွန္မႈ၊ အာမခံခ်က္ ရွိ-မရွိ ဘယ္သူေတြက ဂရုစိုက္မလဲ။

ေအာက္က်-ေနာက္က်ေနခ်ိန္၊ ပြင့္လင္း-လြတ္လပ္မႈ ကင္းမဲ့ ေနခ်ိန္ေတြမွာ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုး၊ အစစ္နဲ႔ အတုခြဲရတာ ခက္တယ္။

“အတုေခတ္က လြတ္ၾကပါေစ။”

သြားအတုအေၾကာင္း ဂဃနဏသိရမွာ ထပ္ေရးပါရေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၇-၂ဝ၁ဝ

ထပ္ျဖည့္ျခင္း
ဆရာ့ အမ်ိဳး သြားအထူးကု ဆရာဝန္ကို လွမ္းေမးတယ္။ သူက ဗမာျပည္ကေန တိုင္းျပည္ၾကီးမွာ ပညာဆက္သင္၊ အဲဒီမွာ အလုပ္လုပ္ေနတာမို႔ ကုိယ့္တိုင္းျပည္ေရာ သူမ်ားဆီကပါ စာေတြ႔-လက္ေတြ႔ရွိသူပါ။ သြားအတုနဲ႔ ဆံပင္ျဖဴတာ တိုက္ရိုက္ ဆက္စပ္မႈ မရွိႏိုင္ဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ တျခား ဆံပင္ျဖဴေစတဲ့ အေၾကာင္းေတြကိုဘဲ စဥ္းစားရမွာေပါ့။

There is no direct related reaction of the metal steel crowns, which is very old technique still using in Burma to go for cheaper way to grayish hair problem. Technically, there is also no direct reaction from steel dental crowns causing grayish hairs. That will be just coincident. There might be due to other systemic conditions such as aging, malnutrition, stress, taking other medicines and other factors causing decreased melanin cell production. Please just give general health education and that case is not a dental material related problem.

၃၁-၇-၂ဝ၁ဝ

Wednesday, July 28, 2010

Giddiness and nausea အမ်ိဳးသမီး တဦး ေခါင္းမူးၿပီး အန္တာ

July 28, 2010 2:47 PM
ကၽြန္မက အိပ္ေရးပ်က္တာမ်ားရင္ အစာလြန္တာမ်ားရင္ ေခါင္းေတြမူးၿပီး အန္တက္ပါတယ္။ ဆရာ့ေဆာင္းပါးက အခ်က္ေတြက က်မျဖစ္ေနတာေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ဆင္တူပါတယ္ ဆရာ။ အရင္က အျဖစ္က်ဲေပမဲ့ အခု ခဏခဏလည္း ျဖစ္တက္ပါတယ္။ ေသာက္ရမဲ့ေဆးကို ညႊန္ၾကားေပးေစခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။

ေဆးဆရာ မလုပ္ခင္ ျမန္မာစာဆရာ အရင္လုပ္ပါရေစ။ တခ်ိဳ႕ စာေရးရင္ မမွားေအာင္ေတာ့ ေရးၾကတာဘဲ၊ ဒါေပမဲ့ သိထားတာကိုက မမွန္တာဘဲလို႔ မွန္းႏိုင္တယ္။ “အဆာလြန္” ကို “အစာလြန္”၊ “အဆင္ေျပ” ကို “အစဥ္ေျပ” လို႔ ေရးတာ။ သူတို႔ခင္ဗ်ာ သတ္ပံုမွားတာ မဟုတ္ဘဲ၊ အဓိပၸါယ္ပါ လြဲေနၾကတယ္။ (ဘေလာ့ခ္) မွာ ေရးၾကတာ တခု ေကာင္းတာက “စာမတတ္ လမ္းဖတ္” ဆိုသလို ၾကားတဲ့-ဖတ္တဲ့သူက မွားတာကို ေထာက္ျပ ျပင္ေပးႏိုင္တယ္။ ေခတ္ကလည္း အျမန္ေခတ္မို႔ ျမန္ေအာင္ ခပ္လြယ္လြယ္ လုပ္ၾကတာကိုး။ သိပ္စစ္ေဆး အေနၾကေတာ့ဘူး။ SMS ဆိုတဲ့ အတိုေကာက္ စာေတြ ေရးၾကတာ၊ ျမန္ေတာ့ ျမန္ပါရဲ႕။ အရွည္ေကာက္ကို သိပ္မသိၾကေတာ့ဘူး။ သတ္ပံုေရာ၊ သဒၵ့ါပါ ပယ္ရာ က်ေနတယ္။ (ေဆာရီး၊ ဆရာဆိုတာ လွ်ာရွည္တယ္။)

ေရာဂါအေျခအေန အကုန္အစင္ မသိရဘဲ ေဆးနည္းေပးရတာ ရမ္းကုဆရာသေဘာေတာ့ ျဖစ္ေနတယ္။ သိရတဲ့ လကၡဏာက ၂ ရပ္သာ ေတြ႔ရတယ္။ ေခါင္းမူးတာနဲ႔ အန္တာ။ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္သလဲ အိပ္ေရးပ်က္တာနဲ႔ အစားမ်ားတာ။ ေခါင္းမူးေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္ေတြက မ်ားလွတယ္။ ေသြးအားနည္းတာ၊ ေသြးတိုးတက္တာ စတာေတြ။ အန္ေစတဲ့ အေၾကာင္းေတြလဲ မနည္းဘူး။ အစာမေက်တာ၊ ေလနာရွိတာ၊ စတာေတြ။

အာဂႏၱဳေရာဂါ ျဖစ္ပံုရပါတယ္။ အစာစားျပီး ခဏ လူေရာ-စိတ္ပါ နားေနပါ။ လိုအပ္ေသးရင္ Digestive enzyme ေဆးတခုခု ေသာက္ပါ။ ရက္အၾကာၾကီး မေသာက္ရပါ။ အစာေက်ရင္ အန္စရာမရွိဘူး။ အအန္ေပ်ာက္ေဆးေတြက အိပ္ခ်င္တတ္တယ္။ လိုမွာသာ ေသာက္ပါ။ BP ေသြးဖိအား စစ္ပါ။ ေသြးအား နည္းေန-မေန စစ္ပါ။ ျဖဴဖတ္-ျဖဴေရာ္ ျဖစ္ေနရင္ ေသြးအားနည္းေနႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း Ferrous sulfate နဲ႔ Folic acid ကို ေန႔တိုင္း ေသာက္သင့္တယ္။

Anti Emetics အအန္ေပ်ာက္ ေဆးမ်ား
High Blood Pressure ေသြတိုးေရာဂါ
Peptic ulcer ေလနာ ဆိုတာ ဘုရင္မွာလည္း ျဖစ္သည္
Medicine for Diseases of Digestive Tract အစာလမ္းေရာဂါ ေဆးမ်ား

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၇-၂ဝ၁ဝ

Monday, July 26, 2010

Migraine (2) မိုင္ဂရင္း (၂)

24 Jul 10, 20:42
Dear doctor, I would like to ask you a question regarding headache. I know of a case of a person having migraine and it is very painful till she feels like vomiting. I would like to know why headache will cause vomiting. Is it serious? What kind of illness it that? Look forward to your advice.

Migraine (မိုင္ဂရင္း) ဆိုတာ ဦးေႏွာက္ထဲက ေသြးေၾကာေတြ ေဖါင္းၾကြတာေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ေသြးေၾကာေဘးက ရွိေနတဲ့ အာရံုေၾကာေတြကို တင္းအား သက္ေရာက္ေစလို႔ ဓါတ္ပစၥည္းေတြ ထြက္လာေစတယ္။ ဆက္ျပီး ေသြးေၾကာေတြကို ေရာင္ေစ၊ နာေစလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။

အာရံုေၾကာစနစ္ထဲက Sympathetic nervous system ကို ထိခိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တာအျပင္ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ ဝမ္းသြားခ်င္တာပါ ဆက္ျဖစ္ေစတယ္။ အစာအိမ္ထဲက အစာေတြ ေအာက္ဆက္ ဆင္းမွာကိုလည္း ေႏွးေစတယ္။ ျဖစ္ေနလို႔ ေဆးတိုက္တဲ့အခါ၊ ေဆးက ေအာက္အဆင္း ေႏွးလို႔ ေဆးမတိုးသလိုမ်ိဳး ျဖစ္ေစတယ္။ ေသြးစီးဆင္းမႈကို ေႏွးေစလို႔ လူနာရဲ႕ မ်က္ႏွာဟာ ခပ္ေဖြးေဖြး ျဖစ္ေနမယ္။ ေျခ-လက္ ေအးစက္စက္ေနမယ္။ မ်က္စိက ျမင္တာ၊ နားက ၾကားတာေတြကိုပါ သက္ေရာက္ေသးတယ္။

နာတာရွည္ျပီး၊ ျပန္ျပန္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါတခုျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တိုင္းေတာ့ ေခါင္းကိုက္ခ်င္မွ ကိုက္တယ္။ ကိုက္ပံု ကိုက္နည္း ကလည္း ထူးတယ္။ ျပင္းျပင္းထံထံ၊ နားထင္တဖက္မွာ ထိုးကိုက္တယ္။ နဖူးမွာလည္း ကိုက္တဲ့လူ ကိုက္တယ္။ ေနာက္ေစ့မွာ ျဖစ္သူ ျဖစ္တယ္။ ၃ ပံု ၂ ပံုေလာက္က ေခါင္းႏွစ္ဖက္လံုး ခံစားရတယ္။ တဖက္ ျဖစ္သူေတြက ဘက္ေျပာင္း ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ၄ နာရီကေန ၃ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။

မျဖစ္ခင္ သတိေပးသလို လကၡဏာေတြ အရင္လာတတ္တယ္။ အအိပ္ပ်က္တာ၊ စိတ္တိုခ်င္တာ၊ အားယုတ္တာ၊ စိတ္ဓါတ္ က်တာ၊ သန္းတာ၊ အခ်ိဳ-အငန္ ခ်င္ျခင္းတတ္လာတာ။ ၂ဝ% ေလာက္မွာ Migraine aura ဆိုတဲ့ နိမိတ္ေတြက ေခါင္း မကုိက္ခင္ ကေလးမွာ ျဖစ္ျဖစ္ တျပိဳင္နက္တည္း ျဖစ္ျဖစ္ ေပၚတယ္။ အလင္းေရာင္ စူးစူးရွရွေတြ ျဖင္ရတယ္။ ျမင္ကြင္းရဲ႕ အလည္ကေန စျပီး၊ အလည္ေခါင္မွာ ဘာမွ မျမင္ရတဲ့ အေပါက္လိုလည္း ပါေသးတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ဒါမ်ိဳးသာ ျဖစ္ျပီး၊ ေခါင္းဆက္ မကုိက္သူေတြလည္း ရွိတယ္။ တခါျဖစ္တာ ၂၄ နာရီ ၾကာတဲ့ေနာက္ အားအင္ေတြ ဆုတ္ယုတ္ျပီး၊ အသံေတြ၊ အလင္းေတြ သိပ္မၾကည့္ခ်င္၊ မၾကားခ်င္ ျဖစ္လာတတ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီလာခါနီး၊ လာေနတံုးမွာ (မိုင္ဂရိမ္း) ေရာဂါ ခံစားၾကရေလ့ ရွိတယ္။ Menstrual migraines လို႔ ေခၚလိုက္တယ္။

ေဆးမကူနည္းေတြနဲ႔ စရေအာင္။ ေရခဲတင္ပါ၊ စိတ္တင္းအား ေလွ်ာ့နည္း လုပ္ပါ။ “အိပ္စက္ျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးနည္း” ျဖစ္သည္။ အဲလိုျဖစ္တတ္တာကို ေစ့ေဆာ္တဲ့ အလုပ္မွန္သမွ် ေရွာင္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။ ေဆးလိပ္ မေသာက္တာမ်ိဳး၊ ဒီအစားစားလို႔ ျဖစ္တာထင္ရင္ ေရွာင္တာမ်ိဳး။ အိပ္ခ်ိန္၊ အိပ္ရာထခ်ိန္ မွန္ပါေစ။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ပါ။ အစားစားခ်ိန္ မွန္ပါေစ။ ထမင္း တနပ္လြတ္သြားတာ မျဖစ္ပါေစနဲ႔။

Medication for migraine ေဆးေတြ သံုးရေအာင္။ သာမန္ျဖစ္သူေတြဟာ Acetaminophen (Tylenol) နဲ႔ NSAID (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အကိုက္-အနာေပ်ာက္ေဆးေတြကို သံုးႏိုင္တယ္။ NSAID ဆိုတာ Aspirin, Ibuprofen ေတြကို ေျပာတာပါ။

အလယ္အလတ္စား နဲ႔ ျပင္းထံသူေတြအတြက္ ေဆးေတြကေတာ့
• Triptans, Sumatriptan Injection or Tablet or nasal inhaler, Zolmitriptan (Zomig), Rizatriptan (Maxalt), Naratriptan (Amerge), almotriptan (Axert) and frovatriptan (Frovalan)
• Ergots (Ergomar, Wigraine, and Cafergot) and Dihydroergotamine (Migranal, DHE-45)
• Midrin

ေဆးစြဲတတ္တဲ့ အျပင္စားေဆးေတြ Narcotics and butalbital-containing medications ကိုလည္း သံုးရတတ္တယ္။ အန္တာ မ်ားသူေတြအတြက္ Prochlorperazine (Compazine) or Metoclopramide (Reglan) ေဆးေပးတယ္။ ေသြးေၾကာထဲ ထိုးရတဲ့ေဆးေတြ DHE-45 (dihydroergotamine), prochlorperazine (Compazine), and Valproate (Depacon) လည္းသံုးတယ္။

Migraine ကို လံုးဝေပ်ာက္ေအာင္ မတတ္ႏိုင္ေသးပါ။ ကာကြယ္ေဆးေတြက ဝယ္ရ-ရွာရတာ မခက္ပါ။ Beta blockers (Propranolol), Calcium-channel blockers (Diltiazem, Verapamil, Nimodipine), Tricyclic antidepressants (Amitriptyline, Nortriptyline, Doxepin, Amipramine), Antiserotonin agents (Methysergide), Anticonvulsants (valproic acid, phenobarbital, topiramate) ေတြကို သံုးႏိုင္ပါတယ္။

အအိပ္ပ်က္တာ၊ ညစာ မစားဘဲေနတာ၊ အလင္းေရာင္ စူးစူးရွရွ ျမင္တာ၊ (ေကဖင္း) မ်ားတဲ့ ေကာ္ဖီ-လက္ဘက္ရည္ ေသာက္တာ၊ ေခ်ာကလက္၊ ဝိုင္၊ ေလွ်ာ့ပါ၊ ေရွာင္ပါ။ ဆီးခ်ိဳ ရွိလို႔ေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္၊ မဝေအာင္ျဖစ္ျဖစ္သံုးတဲ့ သၾကားစားထိုး Aspartame ကလည္းျဖစ္ေစတယ္။

Chinese restaurant syndrome ဆိုတာ တကယ္ရွိတယ္။ တရုပ္စားေသာက္ဆိုင္မွာ စားရင္ ေခါင္းကိုက္တာကို ေခၚတယ္။ ဗိုလ္စာေတြျဖစ္တဲ့ hot dogs, ham, bacon and sausages ေတြထဲမွာ Nitrates and nitrites ပါလို႔ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္တတ္တယ္။ “တရုပ္ကလဲ အက်ိဳးမေပးဘူး။ ဗိုလ္လဲ အက်ိဳးမျဖစ္ဘူး။” မုန္႔ပ်ားသလက္ေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ေတာ့ မၾကားဘူးေသးပါ။

(မိုင္ဂရင္း) က မ်ိဳးရိုးလိုက္ပါတယ္။ လူနာ တဝက္ကေက်ာ္က မိသားစုထဲမွာ တေယာက္မက ရွိေနတတ္တယ္။ (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ ျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္ညႊန္ထားတဲ့ေဆး ခ်က္ခ်င္းေသာက္လိုက္ပါ။ ေရ-အရည္ အမ်ားၾကီး ေသာက္ပါ။ အိပ္ရာမွာ သက္ေတာင့္သက္သာ လွဲေနပါ။ အခန္းဟာ တိတ္ဆိပ္ရာ၊ အလင္းေရာင္ မမ်ားတာျဖစ္ရမယ္။ နဖူးမွာ ေအးတဲ့ အဝတ္တခုခု ပတ္ထားပါ။ နာတဲ့ေနရာ ႏွိပ္နယ္ေပးပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၇-၇-၂ဝ၁ဝ

Nasal cancers ႏွာေခါင္းကင္ဆာ

26 Jul 10, 15:59
ဆရာရွင့္ သမီးအေဒၚက ႏွာေခါင္းကင္ဆာ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ လည္ပင္းမွာလည္း အၾကိတ္ေတြ ထြက္လာတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အခု ဓါတ္ကင္ေနရတာလို႔ ေျပာပါတယ္။ သမီးသိခ်င္တာက ႏွာေခါင္းကင္ဆာ ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရာေလးေတြကို ဗဟုသုတအေနနဲ႔ ေရးေပးပါလားရွင့္။ သမီးသိခ်င္လို႔ပါ၊ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။

Nasal cancers ႏွာေခါင္းကင္ဆာ ဆိုတာ ရွားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကင္ဆာ မွန္သမွ် ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာ တိတိက်က် ေျပာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ဆရာဝန္ေတြက မေတာ္ၾကေသးဘူး။

ကင္ဆာဆိုတာ Zodiac sign ဆယ့္ႏွစ္ရာသီခြင္ အရုပ္ေတြထဲက အရုပ္တခုကို စြဲေခၚထားတာပါ။ ဇြန္ ၂၂ ကေန ဇူလိုင္ ၂၂ ကရကဋ္ရာသီ အတြင္း ေမြးဖြါးသူေတြနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ Crab ပုဇြန္လံုးပံုျဖစ္တယ္။ သူ႔မွာ ေျခေထာက္ေတြ အမ်ားၾကီး မဟုတ္လား။ တင္စားခ်င္တာက မူလကုိယ္ထည္ကေန ေျခေထာက္ေတြလို ဟိုဟိုဒီဒီ ေရာက္ေစတယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာ။ စျဖစ္ရာကေန တျခားဆီ ေရာက္တတ္တာ “ကင္ဆာ”။

ႏွာေခါင္း ကင္ဆာကလည္း ေသြးနဲ႔ ေသြးျပန္ရည္ လမ္းေၾကာင္း ေတြကေန တျခားတျခား သြားေတာ့တာဘဲ။ Lymph system ေသြးျပန္ရည္စနစ္ကေန ကူးေတာ့ Lymph nodes တက္ေစ့ေတြ ၾကီးလာေစတယ္။ ဆိုးတာက အဆုပ္၊ အသဲ၊ အရိုးေတြဆီပါ ေရာက္လို႔ဘဲ။ ဆရာဝန္ေတြဆီ ေရာက္လာရင္ ၈ဝ% ေလာက္က ျပန္႔ေနတဲ့အဆင့္ ေရာက္ေနတတ္တယ္။ အမ်ိဳးသားေတြက ၂ ဆ ပိုျဖစ္တယ္။ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ ေက်ာ္ေတြ ပိုျဖစ္တယ္။

Risk Factors and Prevention ဘာ့လိုျဖစ္ႏိုင္သလဲ၊ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ။ သုေတသန လုပ္ထားတာေတြထဲက အခ်က္တိုင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ အခြင့္အလမ္း မ်ားေစတာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရးျပတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ အေတာ္ၾကီး နီးကပ္၊ ထိစပ္ေနသူေတြမွာ ကင္ဆာ မျဖစ္တာေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။
၁။ ေဆးလိပ္၊ စီးကရက္၊ ေဆးတံ၊ ေဆးငံု၊ ေဆးရွဴ၊
၂။ အရက္၊
၃။ Human papillomavirus (HPV) ဆိုတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဒီအေကာင္က လိင္ဆက္ဆံရာကေနလည္း ကူးတဲ့ပိုး။
၄။ Specific inhalants အမံႈအမႊား၊ အေငြ႔အသက္ေတြ၊ သစ္သား၊ အဝတ္အထည္၊ သားေရ၊ Flour dust ဂ်ံဳမံႈ႔၊ Nickel dust (နစ္ကယ္လ္)၊ Chromium dust (ခရိုမီယမ္)၊ Mustard gas မုန္ညင္းေငြ႔၊ Asbestos မ်က္ႏွာက်က္လုပ္အမံႈ၊ Isopropyl alcohol fumes (အိုင္ဆိုပရိုပိုင္းလ္) အရက္ျပန္၊ Radium fumes (ေရဒီယမ္) ေငြ႔၊ Glue fumes ေကာ္ေငြ႔၊ Formaldehyde fumes (ေဖၚမယ္လ္ဒီဟိုက္) ေငြ႔ Solvent fumes used in furniture and shoe production ပရိေဘာဂ ႏွင့္ ဖိနပ္လုပ္ငန္း သံုး ေဖ်ာ္ေဆးေတြ၊
၅။ Air pollution ေလထုညစ္ညမ္းမႈ၊

စျဖစ္ေတာ့ အေအးမိ ႏွာေစးသလိုနဲ႔ စတယ္။ ၾကာေတာ့မွ ေရာဂါရွိမွန္း သိရလို႔ ေနာက္က် ေနတတ္တယ္။ ႏွာေခါင္း ပိတ္တာ၊ မ်က္စိထဲမွာ အရာႏွစ္ခုျမင္တာ၊ မ်က္ရည္ ဆက္တိုက္ က်ေနတာ၊ သြားေတြ ေခ်ာင္လာတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြ ဝင္လာတယ္။ အနံ႔မရျဖစ္၊ ႏွာရည္ယို၊ ႏွာေခါင္းေသြးယို၊ ကုိယ္ပူတာေတြလည္း ရွိႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္-ႏွာေခါင္းနဲ႔ မ်က္ႏွာမွာ အလံုးေပၚတာမယ္။ ပါးစပ္ဟရတာ ခက္တာမယ္။ လည္ပင္း အၾကိတ္ေတြ ေပၚလာမယ္။ ၾကာေလေလ အားယုတ္၊ အစားပ်က္၊ ပိန္လာမယ္။

ေသျခာေအာင္ Endoscopy လည္ေခ်ာင္းထဲ ကရိယာထဲ့ စစ္ေဆးနည္း၊ Biopsy အသားစျဖတ္ယူ စစ္ေဆးနည္း၊ X ray ဓါတ္မွန္၊ CT or CAT scan စီတီ-စကင္န္၊ MRI ေတြ လုပ္ရတယ္။

ေဆးကုတဲ့အခါ အဖြဲ႔လိုက္ကေန ကုေပးရတယ္။ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ သမားေတာ္၊ ကင္ဆာအထူးကု၊ ေရာဂါေဗဒပညာရွင္၊ သူနာျပဳ၊ ဓါတ္ကင္ဌာန၊ စိတ္ေရာဂါအထူးကု၊ အာဟာရအထူးကု၊ လူမႈေရးပညာရွင္ စသူေတြ ပါႏိုင္တယ္။

အမ်ားဆံုးက ခြဲစိတ္တာရယ္၊ ဆက္ျပီး ဓါတ္ကင္တာ ၄-၅ ပါတ္ၾကာ လုပ္ပါတယ္။ ေနာက္က်ေနရင္ မခြဲခင္ကတည္းက ဓါတ္ကင္ေပးတယ္။ ဓါတ္ကင္ကုသတာက ပိုအဆင္ေျပတတ္တယ္။ ခြဲတာလို ရုပ္သိပ္မပ်က္ဘူး။ ခြဲစိတ္တာမွာလည္း ျဖစ္တဲ့ေနရာက ရႈတ္ေထြးတဲ့အတြက္ ရိုးရိုးခြဲတာအျပင္ Laser surgery ေလဆာနည္း၊ Cryosurgery ေအးခဲနည္းေတြ ပါရတတ္ေသးတယ္။ Reconstructive surgery ခြဲစိတ္ထားတဲ့ ႏွာေခါင္းကို အသစ္ျပင္နည္း၊ Prosthesis ႏွာေခါင္းအတု လုပ္တာေတြပါ လိုတတ္ေသးတယ္။

ဓါတ္ကင္တာမွာ ၂ နည္းလုပ္တယ္။ External-beam radiation therapy အျပင္ကေနကင္တာ နဲ႔ Implants internal radiation therapy ရက္အၾကာၾကီး အေခ်ာင္းထည့္တာေတြ ျဖစ္တယ္။ အျပင္နည္းတခုျဖစ္တဲ့ Intensity modulated radiation therapy (IMRT) နည္းသစ္က ပိုထိေရာက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေနာက္က်သူေတြကို Chemotherapy ေဆးေပးကုတာ လုပ္ပါတယ္။

တျခားနည္းေတြလည္း လုပ္ၾကေသးပါတယ္။ Massage, Meditation, Music therapy, Prayer, Yoga ႏွိပ္တာ၊ တရားထိုင္တာ၊ ဂီတနဲ႔ ကုတာ၊ ဆုေတာင္းတာ၊ ေရာဂ ေလ့က်င့္ခန္းနည္။

ဓါတ္ကင္ေတာ့ အားယုတ္တယ္။ အစာအာဟာရ ေကာင္းေကာင္း စားသင့္တယ္။ စိတ္ဓါတ္ မက်ေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္သင့္တယ္။ ဓါတ္ကင္လို႔ အနာျဖစ္ရင္ ကုရမယ္။ ပဋိဇီဝေဆး၊ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး၊ အနာအကိုက္ ေပ်ာက္ေဆး၊ ဗီတာမင္၊ ပ်ိဳ႕-အန္ ေပ်ာက္ေဆးေတြ လိုမယ္။ ဆံပင္ၾကြတ္တာက ေနာက္ေတာ့ ေကာင္းလာႏိုင္တယ္။

ကင္ဆာမွန္သမွ် ျဖစ္ျပီးေနာက္ ဘယ္ေလာက္ အသက္ရွည္ႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို ေျပာရင္ ၅ ႏွစ္ခံနံႈးနဲ႔ ေျပာတယ္။ ဒီေရာဂါမွာ ၅၄% ရွိလို႔ အဆိုးၾကီး မဟုတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၇-၂ဝ၁ဝ

Friday, July 23, 2010

Carbimazole လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားျခင္းအတြက္ေဆး၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ား

ကၽြန္မက Hyperthyroidism ေၾကာင့္ Carbimazole ကို ေသာက္ေနတာ 2009 ဇန္နဝါရီလ ကတည္းကပါ။ T3, T4 & THS ကလဲ normal range ျပန္ေေရာက္ေနတာ 2009 ဒီဇင္ဘာလ ကတည္းကပါ။ အဲဒါ Carbimazole ကို ဆက္ ေသာက္ေနဖို႔ လိုေသးပါသလား ဆရာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ Carbimazole စေသာက္ကတည္းက ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တျဖည္းျဖည္း တက္လာပါတယ္။ ကၽြန္မ စိုးရိမ္တာက တအားဝလာမွာကိုပါ။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္မအခု ေသြးတိုးလို႔ ေဆးေသာက္ေနရပါတယ္။ အရင္က တခါမွ ေသြးမတိုးဘူးပါ။ ကၽြန္မ အသက္က 32 ႏွစ္ပါ။ ေသြးတိုးတာကေရာ Carbimazole ရဲ႕ side effect ေၾကာင့္မ်ားလားလို႔ သိခ်င္ပါတယ္ရွင္႔။ ေနာက္တခုက Carbimazole ကို ၾကာၾကာ စြဲေသာက္ရင္ adverse effect အေနနဲ႔ hypothyroidism ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရပ္လို႔ရမယ္ဆိုရင္ ရပ္ခ်င္ပါတယ္။ ေရာဂါ စျဖစ္ကတည္းက လည္ပင္းကလဲ နဲနဲေေဖာင္းေနပါတယ္။ အခုေကာင္းသြားတဲ့အထိ ေဖာင္းေနတံုးပါဘဲ။ လည္ပင္း ျပန္ပိန္/မပိန္ နဲ႔ ျပန္ပိန္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ ဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ကၽြန္မက ေလာေလာဆယ္ စင္ကာပူမွာပါ။ ဒီက ဆရာဝန္ေတြကို သိခ်င္တာေတြ အကုန္ေမးဖို႔ အဆင္မေျပလို႔ပါ။ ကၽြန္မ ေနာက္တခု သိခ်င္တာကေတာ့ hyperthyroidism ေၾကာင့္ ကေလးယူရင္ ဘာေတြ effect ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ ဆရာ။ ဘာေတြၾကိဳတင္ ျပင္ဆင္ထားရမလဲ သိခ်င္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔က ေနာက္ႏွစ္ေလာက္ ကေလးယူဖို႔ အစီအစဥ္ရွိပါတယ္။

မ႕႕႕႕႕

က်န္းမာေရး-ေဆးပညာ အသိေပးေရး လုပ္ေနရင္း အသိ တိုးလာတာတခု ရွိတယ္။ “ေဆးခန္းမွာ ကူႏိုင္ေအာင္ ပညာ လိုသူေတြကို သင္ေပးရတာနဲ႔၊ ေရာဂါ-ေဝဒနာ ခံစားေနရတာမို႔ သိခ်င္လို႔ ေမးလာသူေတြကို ေျဖေပးရတာ ႏွစ္ခု မတူသင့္ဘူး” ဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ပညာလိုသူေတြကို သူတို႔ အေျခခံ ပညာ၊ လဒ္ျမင္တာ၊ စိတ္ပါဝင္စားတာေတြကို လိုက္ျပီး၊ တတ္ႏိုင္သမွ် စာလိုတမ်ိဳး လက္ေတြ႔တဖံု၊ စံုေစ့ေအာင္ သင္ရတယ္။ ဆိုပါစို႔ ေဆးတခုရဲ႕ မေကာင္းဆိုးက်ိဳးကို အကုန္အစင္ သင္ေပးရတယ္။ အခု ေမးခြန္း ေမးသူက ေဝဒနာသည္ ျဖစ္ေနေတာ့ ေဆးခန္း လက္ေထာက္ေတြလို ေျပာလိုက္ရင္ "သူ႔ခင္ဗ်ာ စိတ္ညစ္သြား ေလမလား" မေတြးရင္၊ ဆရာဝန္မွာ အၾကင္နာတရား နည္းရာက်ႏိုင္တယ္။ ခ်န္ေျပာရင္လည္း လိမ္ရာ က်ႏိုင္ျပန္ေရာ။ အျပစ္လြတ္ေအာင္ မေျပာဘဲ ေနတာကလည္း အျပစ္မလြတ္ဘူး။

Carbimazole ရဲ႕ မေကာင္းတာေတြထဲမွာ ေခါင္းမူးတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာ၊ အစာမေၾကတာ၊ ဗိုက္နာတာ၊ အဆစ္နာတာ၊ ၾကြက္သားနာတာ၊ အရသာခံတာကို ထိခိုက္တာ၊ ထံုတာေတြ ပါတယ္။ ေနာက္ျပီး အေရျပား နီျမန္းျပီး၊ ယားယံတာ၊ အေရျပား-မ်က္စိေတြ ဝါတာ၊ ကိုယ္ပူတာ၊ ခ်မ္းတာ၊ လက္တံုတာ၊ ေသြးယိုတတ္တာ၊ ဆံပင္ၾကြတ္တာ၊ မ်က္စိ ၾကည့္မေကာင္းတာ။ ပိုအေရးၾကီးတာက ရိုးတြင္းျခင္ဆီကို ထိခိုက္လို႔ ေသြးျဖဴဥတမ်ိဳး Neutrophil နည္းေစတတ္တယ္။ ျဖစ္လာရင္ လည္ပင္းနာတာမ်ိဳး ပိုးဝင္လာေစတတ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Full blood count ေသြးစစ္ၾကည့္ရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ေနသူဆိုရင္ အခ်င္းကေန ျဖတ္ႏိုင္လို႔ ကေလးဆီ ေဆးေရာက္ေစႏိုင္တယ္။ Overdose ေဆးမ်ားသြားရင္ ရင္ပတ္နာတယ္၊ အဆစ္ေတြနာတယ္၊ ေခါင္းတအားကိုက္တယ္၊ အန္တယ္။ ႏွလံုး၊ သည္းေျခ၊ အသဲ၊ အဆုပ္ မေကာင္းသူေတြကို သတိထားေပးရတယ္။

ဒါေတြက Side effects စံုသေလာက္ပါ။ လူတိုင္းေတာ့ အဲလို မျဖစ္ပါ။ ေသြးတိုးတာနဲ႔ လူဝလာတာ မပါတာ ေတြ႔ရပါမယ္။ Hypothyroidism ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔လဲ မပါပါ။ လည္ပင္း နည္းနည္းၾကီးေနတာ သက္သာလာမွာပါ။ ခြဲဘို႔အထိ လူတိုင္း မလိုပါ။ Hyperthyroidism လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါ ရွိေပမဲ့ ကေလးယူလို႔ ရပါတယ္။ ေရာဂါသက္သက္ ကေတာ့ ကေလးကို မထိခိုက္ပါ။ ေဆးေတြကေတာ့ သတိၾကီးၾကီးထားရတယ္။

လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါကို အစပိုင္းမွာသာ Antithyroid drugs ေဆးေပးတယ္။ ေရာဂါ ကင္းစင္ေအာင္ကေတာ့ Permanent surgical ခြဲစိတ္တာ ဒါမွမဟုတ္ Radioisotope therapy အႏုျမဴေဆး ေပးတာလုပ္ရတယ္။ လည္ပင္ၾကီး ေဟာ္မုန္းထြက္မွာကို ႏွိမ္တဲ့ေဆးက Carbimazole (UK), Methimazole (US), နဲ႔ Propylthiouracil ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးကို အစပိုင္းမွာ မ်ားမ်ားေပးရတယ္။ မ်ားမ်ားနဲ႔ ၾကာၾကာေပးျပန္ရင္ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ျပီး hypothyroidism ေဟာ္မုန္းနည္း လကၡဏာေတြ ဝင္လာတတ္တယ္။ ေဆးစာမွာ ဒီလိုျဖစ္တာကို Side effects ေတြထဲ ထည့္မေရးဘူး။

ရင္တံုတာ၊ လက္တံုတာ၊ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားတာ၊ အပူမခံႏိုင္တာေတြျဖစ္ရင္ Beta-blockers ေဆးေပးတယ္။ ေသြးတိုးကိုလည္း ဒီေဆးေပးတတ္တယ္။ လူနာရဲ႕ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း မေႏွးသူေတြကိုမွ ေပးရတယ္။ သိထားဘို႔က လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းမ်ား ေရာဂါကို ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္တာ မဟုတ္ဘူး။ ခံစားရတာေတြ သက္သာေအာင္ လုပ္တာ သက္သက္ျဖစ္တယ္။ ဒီေဆးအုပ္စုထဲက Propranolol (US), Metoprolol (UK) ကို သံုးသင့္တယ္။ လကၡဏာ သက္သာတာသာမက ေဟာ္မုန္းအေပၚမွာ အနည္းနဲ႔အမ်ား သက္ေရာက္လို႔လည္း ျဖစ္တယ္။

Surgery အျပီးအပိုင္ေပ်ာက္ဘို႔ ခြဲစိတ္ကုသနည္းကို အရင္ကတည္းက သံုးတယ္။ အရြယ္အစား ၾကီးေနသူေတြအတြက္ အခုလည္း သံုးပါတယ္။ ၾကီးတဲ့အလံုးက ေအာက္ကို ဖိအားသက္ေရာက္ေနတာ၊ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္တာအတြက္ဆို ခြဲမွ ေကာင္းတယ္။ ေနာက္ျပီး ေဆးဒဏ္ မခံႏိုင္သူေတြကေတာ့ ခြဲတာ ေကာင္းတယ္။ မ်က္လံုးျပဴးတဲ့အဆင့္၊ အလံုး သိပ္ၾကီးသူေတြကိုလည္း ခြဲတာက ပိုေကာင္းတယ္။

ဒီလိုအပ္ခ်က္ မဟုတ္ရင္ Radioiodine ကို သံုးသင့္တယ္။ မခြဲဘဲ ရလို႔ျဖစ္တယ္။ လည္ပင္းၾကီးကို ခြဲရတာ အေတာ္ၾကီး သတိထားရတာမို႔လည္း ပါတယ္။ Radioiodine (Iodine-131) အႏုျမဴေဆးက ေဆးေတာင့္၊ ေဆးရည္ရွိတယ္။ တခါတည္းေပးစနစ္ သံုးတယ္။ ပဌမတၾကိမ္နဲ႔ မရသူေတြကို ေဆးပိုမ်ားျပီး ေနာက္တခါ ထပ္ေပးတယ္။ Radioiodine ablation နည္းသံုးေနတာ ႏွင္ ၅ဝ ေက်ာ္ပါျပီ။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္ကလြဲရင္ သံုးပါတယ္။ ေအာင္ျမင္မႈ ၇၅-၁ဝဝ% ရွိတယ္။ ဒီေဆးေၾကာင့္ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္း ထုတ္တာကို အျပီးအပိုင္ ဖ်က္ျပစ္လိုက္တာမို႔ ေဟာ္မုန္း အစာထိုးေပးရတတ္တယ္။ ေဆးေစ်းလည္းမၾကီး၊ စိတ္လည္းခ်ရပါတယ္။

Toxic Goitre Q and A လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းမ်ားျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/05/q-and-toxic-goitre.html
Hypoparathyroidism လည္ပင္ၾကီး ခြဲျပီးေနာက္ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/hypoparathyroidism.html
Hypothyroidism လည္ပင္းၾကီး ခြဲျပီးေနာက္ (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/09/hypothyroidism.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၇-၂ဝ၁ဝ

Thursday, July 22, 2010

Tonics အားေဆး

21 Jul 10, 23:05
ကြ်န္မအေဖက အသက္ ၄၄ ပါ။ အေဖက ခုတေလာ အားနည္းျပီး မူးမူးေနတယ္ ေျပာပါတယ္။ အလုပ္လဲ အရမ္းမ်ားျပီး ကမၻာ့ဖလားတုန္းက ေဘာလံုးပဲြ သန္းေခါင္ေက်ာ္ ၾကည့္တာလဲ ပါပါလိမ့္မယ္။ အသက္ ၄ဝေက်ာ္ေတြ စားသင့္တဲ့ အားေဆး ေျပာျပေပးပါလား ဆရာ။ အေဖက ေျခေတြ လက္ေတြမွာ အေရခြံလဲ လန္တတ္ပါတယ္။ တျခား အားေဆးေတြနဲ႕ မတည့္ပဲ ျမန္မာျပည္က ထုတ္တဲ့ Vitazone စားမွ အဲဒီ အေရခြံ လန္တာေတြ ေပ်ာက္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္လဲ သိသာပါတယ္။ အေဖက အားေဆးေတြ ပံုမွန္ေသာက္ပါတယ္။ စိတ္ဖိစီးမႈလဲ မမ်ားပါဘူး။

အေရျပား ေကာင္းေစဘို႔ ဗီတာမင္ စီ၊ ဘီ၊ ေအ စတာေတြ လိုမယ္။ အားေဆး မွန္သမွ် ဗီတာမင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ေတြထဲမွာ ဘီအုပ္စုကို ေပါင္းစပ္တာက အသံုးအမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ဗီတာဇုံးဆိုလည္း အဲဒါပါဘဲ။ B-Complex, Polybion စတဲ့ နာမည္ေတြ အေတာ္ကို မ်ားမ်ားရွိတယ္။ ပါတာေတြက မတိမ္းမယိမ္းပါ။ ဒီေဆးကို လူတိုင္းသံုးစြဲလို႔ရတယ္။

Furamin BC သံဓါတ္လို ေသြးအားေကာင္းေဆးထဲမွာလည္း ဗီတာမင္ ေရာတယ္။
(အမိုင္ႏို-အက္စစ္) ဆိုတဲ့ ပရိုတင္းဓါတ္ ပါတဲ့ေဆးလည္း ရွိတယ္။ Moriamin Forte (Calcium pantothenic) ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။
Deca-Durabolin လူၾကီးအတြက္ ဆိုျပီး Anabolic hormone ေဟာ္မုန္းေတြ ပါတာမ်ိဳးလည္း ရွိေသးတယ္။ လူတိုင္းနဲ႔ မသင့္ပါ။
Algae ေရေမွာ္ပင္ကေနထုတ္တဲ့ ေဆးမ်ိဳးမွာ vitamins A, B1, B2, B6, C အျပင္ Iodine, Potassium, Iron, Magnessium, Calcium ဓါတ္ဆားေတြ ပါတယ္။

ေဆးေတြက နာမယ္ေတြသာ ကြာတယ္ ဗီတာမင္ေတြဘဲ၊ အတူတူပါဘဲလို႔ ေျပာရေပမဲ့ လူတဦးကေန သူနဲ႔ဒီေဆးက သူနဲ႔ ပိုတည့္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ျငင္းစရာမရွိပါ။ လူဆိုတာ သူ႔စိတ္ကေန ဒါကပိုေကာင္းတယ္လို႔ ထင္ေနတာကိုက သူ႔အတြက္ အားသားခ်က္တခု ျဖစ္ေစတယ္။ စိတ္ရဲ႕တန္ခိုးဆိုတာ သိပ္ၾကီးမားတာကိုး။

ေဆးဝယ္ရင္ ေဆးကုမၸဏီ ေကာင္းေကာင္းကေန ထုတ္တာ ဝယ္သင့္တယ္။ အဂၤလန္နဲ႔ ကေနဒါကထုတ္တဲ့ Multibionta ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ ပါတဲ့ေဆးကို အာရွက ထုတ္တဲ့ေဆးေတြ လိုက္မမီပါ။ အိႏၵိယထုတ္ Maxirich ေဆးလည္း ေကာင္းပါတယ္။ Neem, Karanj, Castor, Vermicompost သဘာဝ အပင္၊ ပစၥည္းေတြကေန ထုတ္တာျဖစ္တယ္။

ဒါေပမဲ့ တရုပ္၊ အိႏၵိယ၊ ထိုင္း အပါအဝင္ ညံ့တဲ့ႏိုင္ငံေတြက ထုတ္တဲ့ ေဆးတိုင္းကို အာမမခံႏိုင္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၂-၇-၂ဝ၁ဝ

Wednesday, July 21, 2010

Q and A July 2010 (2)

• အိမ္ေထာင္က်တာ ၃ ႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ္၊
• ဆရာရဲ့ personal email ေလးေပးပါလားရွင္၊
• သမီးေၿခမက ဖိနပ္အမာ စီးမိလုိ႔၊
• ဖတ္လို႔လဲ မရဘူးေကာဗ်၊
• ခါးေအာင္ပုိင္း ဝမ္းဗိုက္ နဲ ့ေပါင္၊ ေျခသလံုး၊ ေျခမ်က္ေစ့အထိ၊
• I got back pain for more than 1 year
• အေရၿပားကို ပိုးေကာင္ကိုက္သလို ခံစားရျပီး
• Stroke ကုိ ဗမာလုုိ ဘာသာျပန္မယ္ဆုုိရင္ ဘယ္လုိျပန္ရင္ အေကာင္းဆုုံး ျဖစ္မလဲ။

19 Jul 10, 13:35
အိမ္ေထာင္က်တာ ၃ ႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ္၊ ကေလးမရေသးပါ။
Infertility ကေလးမရႏိုင္ျခင္း ကို ဖတ္ပါခင္ဗ်ား။

20 Jul 10, 00:08
ဆရာ က်မကို ဆရာရဲ့ personal email ေလးေပးပါလားရွင္ က်မဒီေနမွ စိတ္ညစ္လို႔ ေရာဂါတခုရလာလို႔ပါ။

21 Jul 10, 00:24
ဆရာရွင့္ သမီးေၿခမက ဖိနပ္အမာ စီးမိလုိ႔ ခု ေသြးေၿခဥေနတာ ေၿခသည္းေအာက္မွာ ရုပ္ဆုိးလုိ႔ပါ။ ဘယ္လုိ ကုသရမလဲရွင္။ ေၿခသည္းေအာက္အသားမွာ အကြက္လုိက္ၾကီးမဲေနတာပါ။

အဲလိုျဖစ္တာ ေပ်ာက္ဘို႔ သိပ္မၾကာပါ။ အေရျပားေအာက္မွာ ေသြးယိုထြက္ေနတာမို႔ အေပၚကျမင္ရတာ ျပာညိုညိဳ ျဖစ္ေနမယ္။ အဲဒီေသြးေတြက ပ်က္စီးသြားတာေရာ ေဘးက တစ္ရွဴးေတြထဲ စိမ့္ဝင္သြားတာေရာ လုပ္ေနလိမ့္မယ္။ ျပီးရင္ အားလံုး ရွင္းသြားလိမ့္မယ္။ ေသြးထြက္တာ အနည္း-အမ်ား၊ အေရျပားေအာက္မွာ ဘယ္ေလာက္ နက္တယ္ ဆိုတာအေပၚ မူတည္ျပီး အေႏွး-အျမန္ ကြာတယ္။ ဘာမွမလုပ္လဲ ေပ်ာက္တာပါ။ သတိထားဘို႔ကေတာ့ ပိုးမဝင္ေစဘို႔ဘဲ။ လိုအပ္ရင္ ပတၲီးစည္းထားပါ။ ပိုးေသေဆး တခုခုလိမ္းပါ။ ဥပမာ Cipladine, Betadine, Burnol စတာေတြ။ ဗီတာမင္ စီ ေသာက္ရင္ ျမန္ျမန္ ေပ်ာက္တယ္လို႔ ယံုၾကတယ္။

21 Jul 10, 07:41
ဖတ္လို႔လဲ မရဘူးေကာဗ်။ လင့္ခ္ ေတြက Page not found ေတြပဲဗ်။
ေဆာရီး။ စာမ်က္ႏွာ၏ ေအာက္ဆံုးသို႔ End key ကို ႏွိပ္ျပီး သြားပါ။ အက်ယ္ဆံုး Gadget တြင္ ေပၚေနေသာ မာတိကာထဲမွ ဖတ္လိုသည့္ ေခါင္းစဥ္အား ႏွိပ္လိုက္ပါ။

21 Jul 10, 13:35
ဆရာရွင့္ က်မ ခါးေအာင္ပုိင္း ဝမ္းဗိုက္ နဲ ့ေပါင္၊ ေျခသလံုး၊ ေျခမ်က္ေစ့အထိ အရမ္းကို ကိုက္ခဲေနပပါတယ္ ဆရာ အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္လဲ လို ့သိခ်င္ပါတယ္ ရွင္ ့ ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္ဆရာ ေျဖၾကားေပးပါေနာ္
ခါးေအာင္ပုိင္း၊ ဝမ္းဗိုက္ နဲ ့ေပါင္ေျခသလံုး ေျခမ်က္ေစ ့အထိ အရမ္းကို ကိုက္ခဲေနတာ က ေနရာ ၃ မ်ိဳး ျဖစ္ေစတာ မတူတတ္ပါ။ ခါးဆိုရင္ အလြယ္ေျပာရရင္ Ibuprofen လို အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆး။ ေျခသလံုးနာတလဲ ရေစႏိုင္တယ္။ ၾကြက္တက္တာပါ ရွိေသးရင္ Calcium ေသာက္ရအံုးမယ္။ ဗိုက္နာတာကို ရမ္းေျပာရတာ ခက္တယ္။ သာမန္ျဖစ္ရင္ Buscopan, Diclofenic ေသာက္ႏိုင္တယ္။ Antacid နဲ႔ေရာေသာက္ပါ။

21 Jul 10, 20:05
I got back pain for more than 1 year and I don't have any physical injury. Dr. from Singapore said to take X-ray for Lumbosacral posture and for kidney sites. So let me know your suggestion for me. Thank.
Low Back Pain ခါးေကာင္းေမာင္းသန္ၾကေစ ဆိုတာဖတ္ပါ။ ရွာရတာ မလြယ္ရင္ တိုက္ရိုက္ အီးေမးလ္ လိပ္စာ ေပးပါ။ ပို႔ေပးပါမယ္။

31 Jul 10, 18:19
တေန႔ က်ေနာ္ အိ္ပ္ေနတုန္းက်ေတာ့ လိင္တံအေပၚ အေရၿပားကို ပိုးေကာင္ကိုက္သလို ခံစားရျပီး၊ အရမ္းယားလို႔ ခဏခဏ ပြတ္ရာကေန အေရၿပား ပြန္းသြားပါတယ္။ အခု အနာလို ၿဖစ္ေနပါတယ္။ ဆရာဝန္ၿပေတာ့ လိမ္းေဆးေပးတာ ၂ မ်ိုဳးရိွပါျပီ။ ဒါေပမယ့္ မသက္သာေသးဘူးဆရာ.။ ဘာေၾကာင့္လဲ၊ ဘယ္လိုေဆး ေၿပာင္းသံုးသင့္ပါလဲဆရာ။ အဲဒီ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ ေဆးလိမ္းတာေတာ့ ၄ ရက္ေလာက္ရွိပါျပီ။ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္လို႔ ေၿပာတယ္ဆရာ။ အႏၲရာယ္ မရွိဘူးလို႔ေတာ့ ေၿပာတာဘဲ။ သူ႔ေဆးနံမယ္ ပထမတခုက Asver 20mg Tipep နဲ႔ ဒုတိယတခုက Gasc 40 mg Simethic ပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။

ယားျပီး ပြတ္ရာကေန ပြန္းတာအတြက္ ျဖစ္တဲ့ေနရာက ႏူးည့ံတဲ့ေနရာမို႔ ေဆးကို သတိထား သံုးရပါမယ္။ ေျပာျပတဲ့ ေဆးနာမည္ေတြကိုေတာ့ မသိပါ။ ရွာလို႔လဲ မရပါ။ ကိစၥမရွိပါ။

ယားတဲ့အတြက္ ထံုေဆး ဒါမွမဟုတ္ (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ပါတဲ့ေဆး လိမ္းရပါမယ္။ စားေဆးဆိုလဲ Antihistamine ပါတာ ေသာက္ရမွာပါ။ Citrizine, Avil, Burmeton လိုမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ဗက္တီးရီးယား ဝင္လာလို႔ ရင္းသလိုျဖစ္ရင္ Antibiotic (အင္တီ-ဘိုင္ေရာတစ္) တခုခု ေသာက္ရအံုးမယ္။ Ampicillin, Cipro, Doxycycline စတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ နာတယ္ဆိုရင္ Pain killer တခုခုေသာက္ရမယ္။ Ibuprofen, Paracetamol တခုခု ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာင္ေနတာပါ ေလွ်ာ့ေစတယ္။

ခပ္လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ ျခင္၊ ပုရြက္ဆိပ္၊ ကိုက္တဲ့အခါ လုပ္သလိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ Calamine lotion, Caladryl lotion, Mezincal လို ေနေလာင္လို႔ လိမ္းရတဲ့ေဆးလည္း အသံုးက်ႏိုင္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္က ဘာသာျပန္ သိပ္ေကာင္းတဲ့လူေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေဆးစာေတြကို ဘာသာျပန္တာေတြကလည္း အမ်ား လက္ခံထားတာမ်ိဳး မရွိေသးဘူး။ အဓိပၸါယ္ျပည့္စံုတဲ့ ဘာသာျပန္လုပ္လိုက္ရင္ စာေၾကာင္းလိုလိုျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ Cerebrovascular accident (CVA) ကို Stroke လို႔ေခၚတယ္။ ေသြးေၾကာက က်ဥ္းတာ၊ ပိတ္တာ၊ ေပါက္တာ၊ ေသြးယိုတာ တခုခု ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာ ဒုကၡေရာက္ျခင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ မေတာ္ဆျဖစ္ျခင္း လို႔ ျပန္ရမလား။

Dr. တင့္ေဆြ
၃၁-၇-၂ဝ၁ဝ

Monday, July 19, 2010

Nosebleed (1) ႏွာေခါင္းေသြးယိုျခင္း (၁)

18 Jul 10, 22:14
နာေခါင္းေသြးလွ်ံတာဘာေၾကာင့္ ၿဖစ္တာပါသလဲ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အရမ္းပူတဲ့ UAE မွာ အလုပ္ လုပ္ေနရတာဆိုေတာ့ ဘယ္လို ေနသင့္တယ္ဆိုတာ ေၿပာၿပေပးပါလားဆရာ။ ဘာ့ေၾကာင့္ ၿဖစ္တယ္ဆိုတယ္ဆိုတာလဲ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။

နာေခါင္းက ေသြးယိုတာကို Epistaxis (Nosebleed) လို႔ေခၚတယ္။ Epistasis ဆိုတဲ့ မ်ိဳးဗီဇေရာဂါနဲ႔ စာလံုးေပါင္း အေတာ္ ဆင္တယ္။ နာေခါင္းက ေသြးယိုတာက ႏွာေခါင္းေရွ႕ယိုတာနဲ႔၊ ေနာက္ကယိုတာ အမ်ိဳးအစား ၂ ခုရွိတယ္။ ေရွ႕ျဖစ္တာက အမ်ားဆံုးပါ။ ႏွာေခါင္း ေနာက္ကေန ယိုတာက ၾကာတတ္ျပီး ကုရခက္တယ္။ သိပ္ဆိုးရင္ မ်က္စိကေနယိုတာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ ယိုတဲ့ေသြးက အထဲဝင္သြားျပီး၊ အစာအိမ္ထဲေရာက္၊ မ်ားရင္ အန္ထြက္တာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ အေမရိကားမွာ မွတ္တမ္းတခုအရ လူေပါင္ ၂ သန္းခြဲျဖစ္တာမွာ ၄ ေယာက္က ေသဆံုးတဲ့အထိ ဆိုးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေရွးေခတ္ (ဟြန္) လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ဧကရာဇ္ (အတီလာ) ဆိုသူဟာ မဂၤလာဦးညမွာ အရက္ေတြ အလြန္အၾကြံေသာက္ေတာ့၊ အိပ္ရာထဲ ႏွာေခါင္းေသြးေတြ ယိုရာကေန၊ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ျပီး၊ နတ္ရြာစံခဲ့ဘူးပါတယ္။

ေယာက္်ားေတြက ပိုျဖစ္တယ္။ အသက္ၾကီးရင္ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။ ႏွာေခါင္းက ေသြးယိုတာဟာ ေသြးေၾကာမွ်င္ေလးေတြ ေပါက္လို႔ပါ။ အေၾကာင္းရင္း ႏွစ္ရပ္ရွိတယ္။ ခႏၶာကုိယ္စနစ္ေၾကာင့္နဲ႔ ႏွာေခါင္းမွာ ျပႆနာ ရွိတာတို႔ ျဖစ္တယ္။ တခါတေလလဲ ဘာ့လို႔မွန္း မသိဘဲလည္း ယိုေသးတယ္။ Nasal packing ႏွာခါင္းကို ခဏခဏ ကိုင္တတ္သူမ်ား အျဖစ္ မ်ားတယ္။ ႏွာေခါင္းကို ထိခိုက္မိတာက အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတယ္။ အသက္ရွဴလမ္း ေရာဂါပိုးဝင္ရာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ ရွားရွားပါးပါး ေမြးရာပါေရာဂါတခုေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တယ္။ ႏွာေခါင္းထဲ တခုခုဝင္တာနဲ႔ ေရာဂါအၾကိတ္ တခုခု ျဖစ္တာေတြကလည္း အေၾကာင္းခံေတြ ျဖစ္တယ္။

ရွဴရတဲ့ေလဟာ ေဆာင္းတြင္း ကာလေတြမွာလို Low relative humidity ေရေငြ႔ဓါတ္ နည္းလြန္းေနရင္လဲ၊ ယိုတတ္တယ္။ သိပ္ေအးျပီး သိပ္ေျခာက္ေသြ႔တဲ့အခါ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ႏွာခါင္းကေန ရွဴရတဲ့ေဆးနဲ႔ ေဆးသြင္း ပစၥည္း ကရိယာေတြ ေၾကာင့္နဲ႔ ႏွာခါင္း ခြဲစိတ္တာလည္း ထည့္မေျပာရင္ ျပည့္စံုမွာ မဟုတ္ဘူး။

ႏွာေခါင္းကမဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္းခံေတြကေတာ့ (အလာဂ်ီ)၊ အေအးမိေရာဂါ၊ ေသြးတိုး၊ ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊ တြယ္ဆက္-တစ္ရွဴး ေရာဂါ၊ Blood dyscrasias ေခၚ ေသြးေရာဂါ၊ ႏွလံုးအလုပ္မလုပ္ေတာ့တဲ့ ေရာဂါ၊ တိုက္ဖြိဳက္၊ ႏူမိုးနီးယား၊ ငွက္ဖ်ား၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊ ဝက္သက္၊ ႏွာေခါင္း ဆံုဆို႔နာ၊ အေအးမိေရာဂါ၊ ဆိုင္းနပ္စ္၊ ေသြးကင္ဆာ၊ ဗီတာမင္ စီ နဲ႔ ေက နည္းေရာဂါ၊ ေနာက္ျပီး Aspirin, Ibuprofen, Ginseng စတဲ့ေဆးေတြ၊ Anticoagulant ေသြးမခဲေဆး၊ အရက္ေသာက္သံုးတာ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္၊ သိပ္ပူတဲ့ အစား စားတာေတြ ပါဝင္တယ္။ (ကိုကိန္း) လို မူးယစ္ေဆးေၾကာင့္လဲ ယိုတတ္တယ္။

ေသြးဆိုတာ ေသြးေၾကာထဲက ထြက္ရရင္ ခဲတတ္တဲ့ သေဘာ ရွိလို႔ သူထြက္လာတဲ့ ေသြးေၾကာမွာ အပိတ္လိုျဖစ္ျပီး ေနာက္ထပ္ ေသြးထြက္မွာကို တားႏိုင္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေသြးခဲဘို႔ အားေပးတဲ့အေနနဲ႔ေရာ ေသြးေၾကာကို ဖိအားနဲ႔ ပိတ္တဲ့ သေဘာလည္းျဖစ္ေအာင္ ေသြးထြက္တဲ့ ေနရာကို ဖိႏွိပ္ ေပးထားတာက အေကာင္းဆံုး ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းျဖစ္တယ္။ ႏွာေခါင္းဆိုရင္ေတာ့ အေျပာ့ပိုင္းကို လက္မနဲ႔ လက္ညွိဳး သံုးဖိေပးရမွာပါ။ ဒီလိုလုပ္ရင္ အက်ိဳးမ်ားေစလို႔ ႏွာေခါင္းရဲ႕ ေရွ႕ပိုင္း တရိဂံပံုေနရာကို Kiesselbach's area, Little's area လို႔ေခၚတယ္။ ဖိတယ္ဆိုတာက တင္းတင္း ဖိရမွာ၊ ၅ မိနစ္ေလာက္ ၾကာသင့္တယ္။ ေခါင္းကို နဲနဲ ေရွ႕ငံု႔ထားရင္ အသက္ရွဴလမ္းထဲ ေသြး-ေသြးခဲ မဝင္ေအာင္ ကာကြယ္ရာ ေရာက္ေစတယ္။ Trotter နည္းေခၚတယ္။ ထိုင္ေနေစပါ၊ ပါးစပ္နဲ႔ အသက္ရွဴေစပါ။ ေသြးယိုတာ ျမိဳမခ်ေစနဲ႔။ ႏွာေခါင္းထဲက ေသြးခဲကို အတင္းရွင္းထုတ္ဘို႔ မၾကိဳးစားရ။

ႏွာေခါင္းနား၊ ဂုတ္ပိုး၊ နဖူးတဝိႈက္ကို ေရခဲ တင္ေပးတာ၊ ေရခဲကိုလဲ ပါးစပ္ထဲငံုတာမ်ိဳး လူေတြ လုပ္ေနၾကျဖစ္ေပမဲ့ သုေတသန ကိန္းဂဏန္းနဲ႔ ဘယ့္ေလာက္ အက်ိဳးမ်ားတယ္ ဆိုတာေတာ့ မေျပာႏိုင္ဘူး။

ေသြးေၾကာေတြကို ၾကံဳ႕ေစတဲ့ေဆး Oxymetazoline, Phenylephrine ေတြကိုလည္းသံုး ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးေတြက အေအးမိ ႏွာေစးအတြက္ေပးတဲ့ ရွဴေဆးေတြထဲမွာ ပါတယ္။ ေသြးခဲေစတဲ့ ေဆးေတြကေတာ့ Coalgan (France), Stop Hemo (Sweden, Italy, Switzerland) and NasalCEASE (US and Australia) ေတြျဖစ္တယ္။ ဒီနည္းေတြနဲ႔ မရရင္ ဆရာဝန္ဆီ ေရာက္ရေတာ့မယ္။

နား-ႏွာေခါင္း-လည္ေခ်ာင္း ဆရာဝန္ကေန မီးရိႈ႕ျပီး ေသြးေၾကာပိတ္တာ လုပ္ခ်င္လုပ္မယ္။ ႏွာေခါင္းထဲ ပတၲီးရွည္ ထည့္ေပးခ်င္ ေပးမယ္။ Gauze ပိတ္က်ဲစကို Vaseline or liquid paraffin ဆီတခုခုထဲစိမ္၊ Betadine Solution (10% povidone-iodine) ပိုးသန္႔ေဆးရည္ နည္းနည္းေရာျပီး ႏွာေခါင္းထဲကို တင္းၾကပ္ေနေအာင္ ထိုးသြင္းထားရင္ အေတာ္ မ်ားမ်ား ေကာင္းသြားပါတယ္။ ႏွာေခါင္းေရာဂါ ခြဲစိတ္ျပီးသူမ်ားကိုလည္း ဒီနည္းနဲ႔ ေသြးမထြက္ေအာင္ လုပ္တယ္။ ၂၄ နာရီ ေနရင္ ျပန္ထုတ္ၾကည့္၊ လုိအပ္ရင္ တခါ ထပ္ထည့္တယ္။ Silver nitrate ေဆး ထည့္ေပးခ်င္ေပးမယ္။ နာမယ္ထင္ရင္ ထံုေဆး သံုးျပီး လုပ္ပါတယ္။ ထံုေဆးထဲကို Injection Adrenaline ပါထည့္တယ္။ သိပ္ဆိုးရင္ ေမ့ေဆးနဲ႔ ကရိယာထည့္ စစ္ေဆးျပီး ေသြးေၾကာကို ပိတ္ေပးတယ္။

ႏွာေခါင္းဖံုးအလႊာ Nasal mucosa ေျခာက္ေနလို႔ ခဏခဏျဖစ္တတ္သူမ်ား Saline spraying ဆားရည္ျဖန္းတာ တေန႔ ၃ ခါ လုပ္ရတယ္။ ႏွာခါင္းကိုလည္း Vaseline လိုမ်ိဳးနဲ႔ ေခ်ာေမြ႔ေစအာင္ လုပ္ရတယ္။ အိမ္မွာလဲ ေရေငြ႔ဓါတ္ေပးတဲ့ Humidifier တပ္ဆင္ထားရမယ္။ မၾကာမၾကာ ျပန္ျဖစ္သူမ်ားကို ပဋိဇီဝလိမ္းေဆး ေပးတာ အကိ်ဳးရွိေစတာ ေတြ႔ရတယ္။ ႏွာေခါင္ေသြးယိုတာ မ်ားသူ၊ ခဏခဏ ျဖစ္သူေတြမွာ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ဝင္လာတတ္တယ္။

သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ Juice of flower of pomegranate သလဲသီးပန္းကို အရည္လုပ္ျပီး၊ ခပ္ျပင္းျပင္း ရွဴေစတယ္။ Juice of fresh green grass ျမက္ပင္သန္႔သန္႔ကို အရည္လုပ္ျပီး၊ ႏွာခါင္းတဖက္စီထဲကို ၅-၁ဝ စက္ ထည့္ခိုင္းတယ္။

ေမးခြန္းေမးတဲ့သူအတြက္ အဲလို တိုင္းျပည္ေဒသေတြမွာ ေနရရင္ ဆားရည္ကို ႏွာေခါင္းထဲ ျဖန္းျဖန္းေပးသင့္တယ္။ ေကာင္းတာကေတာ့ Normal saline ေခၚတဲ့ ေသြးေၾကာထဲ သြင္းေပးရတဲ့ ပုလင္းထဲက ဆားရည္ျဖစ္တယ္။ ဝယ္ရတာ ခက္ရင္ ေရသန္႔သန္႔ထဲမွာ အိမ္သံုးဆား ဝ႕၉% ရေအာင္ ေဖ်ာ္ျပီး၊ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ စီ ေဆးရွာမရရင္ သံုပရာသီး၊ ေရွာက္သီး၊ ဆီးျဖဴသီး စားပါေလ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၉-၇-၂ဝ၁ဝ

Friday, July 16, 2010

Corn ငါးမ်က္စိ

July 15, 2010 9:46 PM
ကြ်န္မခ်စ္သူ ေျခေထာက္မွာ ငါးမ်က္စိအဖုေလး ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲဒါ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ဘယ္လို လုပ္သင့္ပါသလဲ။ ေဆးစားလို႕ရလား။ သူကေတာ့ ခြဲရမယ္လို႕ေျပာပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တာလဲ ဆိုတာရယ္။ ဘယ္လို သတိျပဳ ေနထိုင္သင့္တယ္ ဆိုတာ ေျပာျပေပးပါရွင့္။

ဟုတ္တယ္ “ငါးမ်က္စိ” လိုမ်ိဳး လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ျဖစ္ၾကတယ္။ မေန႔ကေတာင္ ဆရာ့ေဆးခန္း လာျပတာ ၂ ေယာက္ ရွိတယ္။ ခြဲဘို႔ ရက္ခ်ိန္းေပးလိုက္ရတယ္။

Corns and Callus လို႔ အလြယ္ ေခၚတယ္။ ေဆးစာလိုၾက Hyperkeratosis, Clavus, Heloma and Tyloma လို႔လဲ ေခၚၾကတယ္။ Wart ၾကြက္ႏို႔နဲ႔ ခြဲျခားသိရမယ္။ ကုရတာျခင္း မတူဘူး။

ေျခေထာက္မွာျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ အေရျပာက ထူလာတယ္၊ မာလာတယ္။ ထိရင္-ဖိရင္ နာမယ္။ အဖိခံရတဲ့ ေနရာမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က သူ႔ဖါသာ ကာကြယ္တာလုပ္ရင္းကေန အဲလိုျဖစ္လာတာပါ။ ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္ပါ။ လက္မွာလည္း ျဖစ္တာဘဲ အသားမာလိုေပါ့။ စာေရးလို႔ ေဖါင္တိန္-ေဘာလ္ပင္ ဖိတဲ့ေနရာ လက္ခလည္မွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဖိနပ္ၾကပ္ရင္လည္း ျဖစ္မယ္။ ဂီတာ၊ မယ္ဒလင္တီးသူေတြလည္း ျဖစ္တယ္။ မီးဖိုဝင္ရသူေတြ အကသမားေတြ စသူေတြမွာလည္း ျဖစ္ၾကတယ္။

ၾကာေတာ့ ပိုပိုနာလာမယ္။ အေရျပားေအာက္က တစ္ရွဴးေတြထိ ေရာက္ရင္ ပိုဆိုးတာေပါ့။ ၾကာရင္ ကုိယ့္ခႏၶာကုိယ္က သူ႔ကို Foreign body လို သတ္မွတ္လာတတ္တယ္။ ပိုးဝင္လာတတ္ေသးတယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိရင္ ပိုဆိုးတယ္။

Corn paint, cure or plasters ေတြက ယာယီသေဘာ နည္းနည္းသက္သာေစရံုသာလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ (bathroom surgery) ကုိယ့္ဖါသာကိုယ္ ျဖတ္လွီးတာက အႏၲရာယ္မကင္းပါ။ Salicylic acid ပါတဲ့ေဆး လိမ္းၾကတယ္။ Filing လက္သည္း-ေျခသည္းသံုး တံစဥ္း(က်ားလွ်ာမ်ဳိး) နဲ႔ တိုက္တယ္။ ကုိယ္နဲ႔သင့္ေတာ္တဲ့ ဖိနပ္စီးပါ။ ေျခ-လက္ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။ Tincture of cannabis ေဆးေျခာက္ကုိ ေဖ်ာ္ျပီး ေဆးေဖၚတာကို အခုေတာ့ တားထားတယ္။

ေနာက္ဆံုး ခြဲစိတ္ရမွာပါဘဲ။ ထံုေဆးနဲ႔ခြဲတာပါ။ ျပန္ေတာင္မခ်ဳပ္ရဘူး။ အသားႏုတက္ျပီး ေပ်ာက္သြားတာပါဘဲ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၇-၂ဝ၁ဝ

Thursday, July 15, 2010

ADHD ပတ္ဝန္းက်င္ကို သတိမမူတဲ့ စိတ္ေရာဂါ

15 Jul 10, 09:17
အာရံုမစုိက္ႏုိင္တဲ့ေရာဂါ (attention deficit hyperactivity disorder) အတြက္ ေသာက္ရမယ့္ေဆးနဲ႔ ကုထံုးေတြ သိပါရေစဆရာ။ ေဆးက ရွာရလြယ္ပါသလား။

Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) ဆိုတဲ့ “ပတ္ဝန္းက်င္ကို သတိမမူတဲ့ စိတ္ေရာဂါ” ဆိုတာ ကေလးမ်ားမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ကေလး ၃-၅% ျဖစ္တယ္။ ေသျခာ မကုသလို႔ ၾကာသြားရင္ ၾကီးတဲ့အထိ မေကာင္း ျဖစ္တတ္တယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲဆိုတာ မ်ားေသာအားျဖင့္ တိက်က်မသိပါ။ မ်ိဳးဗီဇ၊ အစားအေသာက္ နဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္တို႔ကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ ထင္ရပါတယ္။

လကၡဏာေတြကေတာ့ Impulsiveness ကေလးဟာ ဘာလုပ္လုပ္ မေတြးေတာဘဲ ေဟာေဟာဒိုင္းဒိုင္း ျပဳမူတယ္။ Hyperactivity ျငိမ္ျငိမ္မထိုင္၊ ေကာင္းေကာင္းလမ္းမသြား၊ ပံုမွန္မေျပး၊ သူမ်ား အထက္တက္သလိုမတက္၊ သူမ်ားေတြလို စကားမေျပာ။ Inattention သူ႔စိတ္က တျခားကမာၻထဲ ေရာက္ေနသလိုမို႔ သူ႔ေရွ႕မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြနဲ႔ တလြဲ ေတြးထင္ေနတယ္။

၃ မ်ိဳးခြဲႏိုင္တယ္။ Predominantly inattentive type, Predominantly hyperactive-impulsive type နဲ႔ အဲဒီ ၂ မ်ိဳးတြဲေတြ ျဖစ္တယ္။

Childhood ADHD ကို ကုသလို႔ ရပါတယ္။ Behavioral therapy အမူအက်င့္ ကုသနည္းနဲ႔ Medications ေဆးေပး ကုသနည္း၊ Lifestyle changes လူေနဘဝ ျပဳျပင္နည္း၊ Counseling ေမးျမန္း-ေျပာဆိုနည္းေတြ သံုးျပီး ကုသရတယ္။

ဆင္တူတဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။ မိဘအိမ္ေထာင္ေရး-လူမႈေရး ျပႆနာရွိလို႔၊ နာမၾကားလို႔၊ အတက္ေရာဂါ၊ စိတ္က် ေရာဂါ၊ အအိပ္ပ်က္၊ အလြဲသံုးစားျပဳခံရတာ၊ စတာေတြက ဆင္တတ္တယ္။ ကေလးဘဝမွာ မေပ်ာက္ရင္ ၆ဝ% က Adult ADHD လူၾကီးေရာဂါဆက္ျဖစ္မယ္။ ေသျခာမကုရင္ ျပႆနာေတြ ဆက္တက္မယ္။ တျခား စိတ္ေရာဂါေတြ တဲြလာမယ္။

Medical management နဲ႔ Behavioral treatment ေတြက အထိေရာက္ဆံုးလို႔ ၂ဝဝ၅ သုေတသနတခုက ဆိုပါတယ္။

Stimulant medication ေဆးကို အသံုးမ်ားတယ္။ Methylphenidate (Ritalin, Metadate, Concerta), Dexatroamphetamine (Dexedrine), Mixed Amphetamine Salts (Adderall), Dextromethaphetamine (Desoxyn) နဲ႔ Lisdexamfetamine (Vyvanse) ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ၾကားဘူးနာဝ ရွိၾကမွာပါ။ ဒီေဆးနာမည္ေတြက "feel-good" ေဆးေတြပါလို႔ ေဆးစြဲေစတတ္တယ္။

Antipsychotic medication စိတ္ေဆး၊ Non-stimulant medications ျဖစ္တဲ့ Atomoxetine (Strattera) Guanfacine (Intuniv) ေဆးေတြသံုးတယ္။

စမ္းသပ္ေဆးနည္း၊ အစာအာဟာရနည္းေတြလဲရွိေသးတယ္။ Omega-3 နာမည္ၾကီးေနတဲ့ (seal, fish or krill oil) ငါးေတြကေန ထုတ္တဲ့ အိုမီဂါ-၃၊ Vitamin နဲ႔ mineral supplements ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကလဲ အေထာက္အကူ ျပဳႏိုင္တယ္။ Medical cannabis နဲ႔ Aerobic fitness တို႔ ျဖစ္တယ္။

ေဆးဝယ္ရတာ လြယ္တာ-ခက္တာ ႏိုင္ငံတခုနဲ႔တခု မတူပါ။ စိတ္အထူးကုနဲ႔သာ တိုင္ပင္ကုသသင့္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၇-၂ဝ၁ဝ

ေက်းဇူးတင္လ်က္ပါ ဆရာခင္ဗ်ား။ ေဆးရဖုိ႔ဆုိတာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ မလြယ္လုိ႔ အျခားကုထံုးေတြ၊ Alternative medicine ေတြ ရွိရင္ ေရးေပးေစခ်င္ပါတယ္။ လူပ်ိဳေပါက္အရြယ္ဆုိ ကုလုိ႔ မီႏုိင္ပါေသးလား ခင္ဗ်ား။

Alternative Therapies ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ သိပၸံနည္းက်ေတာ့ အာမ မခံႏိုင္ဘူး။ အမ်ားဆံုးသံုးတဲ့ေဆး Ritalin (Methylphenidate), Adderall (Amphetamine and Dextroamphetamine) နဲ႔ Concerta ေတြကို ရွာရတာ ခက္တယ္။ ေဆးလက္မွတ္ လိုတဲ့အျပင္ ေဆးေတြက ၁ လသာခံလို႔ ၾကာၾကာသံုးဘို႔ ဝယ္ထားလို႔မရဘူး။ Non-Medical Interventions ဆိုတဲ့ behavior modification ကိုလည္း လုပ္ရပါမယ္။ ဘယ္အရြယ္ေရာက္ေနေန ကုသတာ အက်ိဳးမ်ားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က စိတ္ပညာ အထူးကုေတာ့ မဟုတ္ပါ။

16-7-2010

Seborrheic Keratosis or Keratosis pilaris ဆားဝက္ျခံ

ဆရာ သမီးမ်က္မွာ နွာေခါင္းေဘး မ်က္လံုးေအာက္မွာ ဗ်ဳတ္ကေလးေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဖုေလးေတြအမ်ားၾကီးပါ။ မနက္အိပ္ယာနိုးခ်ိန္မွာ မသိသာေပမဲ့ ေန႔လည္ကစျပီး အရမ္း သိသာပါတယ္။ အဲဒီ အဖုေလးေတြကို ကုလို႔ရနိုင္ပါလား။ တခ်ိဳ ့က အဲဒါကို ဆားဝက္ျခံလို႔ေျပာျပီး၊ တခ်ိဳ႕က အဆီဖုလို ့ေျပာပါတယ္ မ်က္နွာအေရျပား ေခ်ာခ်င္ပါတယ္။ ကုလို႔ရနိုင္ပါလားဆရာ။ ေျဖၾကားေပးပါ။

အေရျပားမွာ ျဖစ္တာေတြက အေတာ္ကို မ်ားလွတယ္။ မ်က္ျမင္မဟုတ္ဘဲ မွန္းရတာ သိပ္ေတာ့ မေကာင္းဘူး။ ေသျခာ ၾကည့္တာေတာင္ ခြဲျခားရတာ ခက္ေသးတယ္။ ေမးတဲ့စာထဲကအတိုင္း ဝက္ျခံနဲ႔ ဆင္တယ္ဆိုရင္ အနီးစပ္ဆံုးက Seborrheic Keratosis ဒါမွမဟုတ္ Keratosis pilaris acne-like bumps ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ပဌမဟာက မ်က္ႏွာမွာ၊ ေနာက္ဟာက လက္ဖ်ံ၊ ေပါင္နဲ႔ တင္ပါးမွာ ျဖစ္တယ္။

Seborrheic Keratosis ဆားဝက္ျခံ
အလံုး-အၾကိတ္-အနာအဆာ တခုခုေတြ႔ရင္ ပဌမဆံုး ခြဲျခားရမွာက “ကင္ဆာ” လား “ကင္ဆာမဟုတ္တာ” လား ျဖစ္ပါတယ္။ Seborrheic Keratosis ဆားဝက္ျခံက ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ Acne ဝက္ျခံနဲ႔ ဆင္တယ္။ မ်က္ႏွာမွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။ စံုးမၾကီး မ်က္ႏွာမွာ ရုပ္ဆိုးေအာင္ အဖုအလံုးေတြ လုပ္ေပးထားတာ ဒါမ်ိဳးပါဘဲ။ ဒီအဖုေလးေတြက တခုခု လာကပ္ေနသလို ၾကည့္တဲ့လူက လက္နဲ႔ ဖယ္ထုတ္ခ်င္စရာ ေကာင္းလွတယ္။ အေရျပားရဲ႕ အေပၚဆံုးလႊာ Epidermis ကေန ျဖစ္လာတာပါ။ ၾကြက္ႏို႔လို အေရျပား အတြင္းထဲ မေရာက္ဘူး။ နဲနဲၾကမ္းတာနဲ႔ မၾကမ္းတာမ်ိဳးရွိတယ္။ မၾကမ္းရင္ အေစ့ေလးေတြ လာကပ္ေနသလို ေဘးက အေရျပား အေကာင္းထက္ နဲနဲ အေရာင္ရင့္ေနမယ္။ မွန္ဘီလူးနဲ႔ ၾကည့္ရင္ ပုလဲလံုးေလးေတြလိုေနတယ္။ တခါတခါ ယားတယ္။ ၾကာလာရင္ေပါ့။ ဆြရင္-ဆိတ္ရင္ ရဲလာလိမ့္မယ္။ မ်ားသြားရင္ေတာ့ ေသြးထြက္မွာေပါ့။

ဘာလုပ္ရမလဲ။ ဒီအတိုင္းသာထားပါ။ နဲနဲၾကီးလာခ်င္လာမယ္။ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ လွခ်င္လို႔ ရွင္းခ်င္ရင္ Liquid Nitrogen ဆိုတဲ့အရည္နဲ႔ ေအးခဲေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ blister မီးေလာင္ဖုလိုမ်ိဳး အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္။ ျပီးမွ နဲနဲၾကာမွ အနာက်က္လာမယ္။ အနာျဖစ္ရင္ အနာရြတ္ၾကီးတတ္သူမ်ား မ်က္ႏွာမွာဆို ဒါမ်ိဳးမလုပ္သင့္ဘူး။ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ ဘာအနာျဖစ္ျဖစ္ Keloids အနာရြက္သီး ျဖစ္တတ္တယ္။

ေနာက္တနည္းက ရိတ္ျပစ္တာ။ flexible razor blade သံုးသင့္တယ္။ လက္မလြန္ေစနဲ႔။ ရိတ္ျပီးရင္ Aluminum chloride or Silver nitrate ေဆးလိမ္းေပးပါ။ ေသြးမထြက္ေစဘူး။ Silver nitrate ကညိဳမဲမဲမို႔ အစမွာ ညိဳေနအံုးမယ္။ ေနာက္ေပ်ာက္သြားမယ္။ Aluminum chloride ကပိုေကာင္းတယ္ေပါ့။

Light electrocautery လွ်ပ္စစ္နဲ႔ ေလာင္ေစတဲ့နည္းလည္း သံုးပါတယ္။

Keratosis pilaris ဝက္ျခံတမ်ိဳး
မ်က္ႏွာမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ နီ-ျဖဴ၊ မနာ-မယားဘူး။ ၾကမ္းေနတယ္။ ကုရတာခက္လို႔ စိတ္ပ်က္ေစႏိုင္တယ္။ မဆိုးတာက ဘာမွ တျခားဒုကၡမေပးႏိုင္ဘူး။ ငယ္သူေတြမွာ ျဖစ္တာမ်ားျပီး အသက္ ၃ဝ ေလာက္မွာ ေပ်ာက္သြားတယ္။ မ်က္ႏွာမွာ ျဖစ္လို႔ ေပ်ာက္ရင္ အမာရြတ္က်န္တတ္တယ္။ ဆိုလိုတာက သု႔ဖါသာလည္း ေပ်ာက္ပါတယ္။ ေဆးတမ်ိဳးနဲ႔ မရတတ္ဘူး။ ကုိယ့္ဖါသာ ဂရူစိုက္တာ လုပ္ရမယ္။

Topical exfoliants (alpha-hydroxy, lactic or salicylic acid or urea) ပါတဲ့လိမ္းေဆး၊ Topical corticosteroids စတီရြိဳက္ ပါတဲ့ လိမ္းေဆး၊ Topical retinoids (vitamin A) ပါတဲ့လိမ္းေဆး၊ Tretinoin (Retin-A Micro, Avita) and tazarotene (Tazorac) သံုးႏိုင္တယ္။

အေရျပားကို မိမိဖါသာဂရုစိုက္ျခင္း Lifestyle and home remedies
• အေရျပားကို ညင္ညင္သာသာ ကိုင္တြယ္ယုယပါ။
• မ်က္ႏွာသစ္၊ ေရခ်ိဳးျပီးတိုင္း အသာအယာ ေျခာက္ေသြ႔ေပးပါ။
• ေရခ်ိဳးျပီးရင္ ေရေငြ႔ဓါတ္ေပးတဲ့လိမ္းေဆးသံုးပါ။
• (လက္တစ္-အက္စစ္) ပါတဲ့လိမ္းေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္လိမ္းပါ။
• အိမ္မွာ ေရေငြ႔ဓါတ္ေပးတဲ့ ကရိယာတပ္ဆင္ပါ။
• အေရျပားကို Eucerin and Cetaphil လိုေဆးနဲ႔ ေရေငြ႔ေပးပါ။
• ေရခ်ိဳးရင္ အခ်ိန္မ်ားမ်ားေပးပါ၊ ေရေႏြး (ေရပူမဟုတ္) နဲ႔ခ်ိဳးပါ။
• ဆပ္ျပာကို အျပင္စားေတြမသံုးပါနဲ႔။ ဆီ-အဆီပါတဲ့ Neutrogena, Basis or Dove ဆပ္ျပာေတြ ျဖစ္တယ္။ Deodorant and antibacterial detergents ေတြေရွာင္ပါ။ ေၾကာ္ညာေကာင္းတဲ့ လိမ္းေဆး၊ ဆပ္ျပာေတြ သတိထားပါ။ အေရျပားကို ႏူးညံ့၊ သန္႔ရွင္းေနဘို႔နဲ႔ ေျခာက္ေသြ႔ မေနေစဘို႔ ျဖစ္တယ္။
• အေရျပားကို ေရခ်ိဳး၊ မ်က္ႏွာသစ္ျပီးရင္ မ်က္ႏွာသုတ္ပုဝါနဲ႔ ပြတ္တိုက္ခ်သလို မျဖစ္ေစဘဲ၊ ေအာက္ဖက္ကို ဖိ-တို႔ သုတ္တာမ်ိဳး လုပ္ပါ။ ရုပ္ရွင္မင္းသမီမ်ား လုပ္သလိုေပါ့။


Seborrhoea (Seborrhea) အေရျပားမ်ာ အဆီမ်ားရာကေနျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ ျဖစ္တယ္။ အမ်ားစျဟာ အျခခံေရာဂါမရွိၾကပါ။ ရွားရွားပါးပါး Parkinson's disease ဒါမွမဟုတ္ Acromegaly ေရာဂါရွိတတ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ Androgens ေဟာ္မုန္း မ်ားေနရင္လည္း ျဖစ္တယ္။ Congenital adrenal hyperplasia ဆိုတဲ့ေမြးရာပါေရာဂါက အေတာ္ကိုရွားတယ္။ အေရျပားမွာ အေနရခက္လာမယ္။ ညစ္ေပလြယ္မယ္။ Acne ဝက္ျခံကေနျဖစ္ျဖစ္ Seborrhoeic dermatitis အဆီျပန္အေရျပားနာကေနျဖစ္ျဖစ္လည္း ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

ဘယ္လိုျပဳျပင္ကုသမလည္း
1. တေန႔မွာ မ်က္ႏွာႏွစ္ခါသစ္ေပးပါ။
2. Topical retinoids ေဆးလိမ္းႏိုင္တယ္။
3. Antiandrogens အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေဟာ္မုန္းေပးႏိုင္တယ္။
4. Isotretinoin သိပ္ဆိုးေနသူေတြကို ဒီေဆးေပးႏိုင္တယ္။

၁။ Topical retinoids လိမ္းေဆး Creams ခရင္။ Lotions ေဆးရည္ နဲ႔ Gels ဂ်ဲလ္ေတြအေနနဲ႔လာတယ္။ ေဆးဟာ Vitamin A ဗီတာမင္ (ေအ) ကေနထုတ္ာျဖစ္တယ္။ ReTrieve™ cream (tretinoin), Retin-A™ Cream (tretinoin or retinoic acid), Retinova™ Cream (tretinoin emollient), Isotrex™ Gel (isotretinoin) နဲ႔ Differin™ Gel, Cream (adapalene) ေတြျဖစ္တယ္။ Adapalene ေဆးဟာ benzoyl peroxide နဲ႔ေရာထားျပီး Epiduo gel အေနနဲ႔ေရာင္းတယ္။ ဝက္ျခံဆိုးဆိုးဝါးဝါးျဖစ္နတာအတြက္လည္း ဒီေဆးမ်ိဳးသံုးတယ္။ ေဆးစြမ္းရေအာင္ ၄-၆ ပါတ္ၾကာသံုးရတယ္။

၂။ Hormonal regimes ေဟာ္မုန္းဆိုတာမွာ Oral contraceptive ကိုယ္ဝန္တားေဆးေပးတယ္။ Ethinylestrodiol (Oestrogen) နဲ႔ Progesterone ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ၊ အမ်ားဆံုးသံုးတဲ့ေဆးမ်ိဳးကိုသာ သံုးရမယ္။

၃။ Isotretinoin (13-cis retinoic acid) ေဆးကလည္း ဝက္ျခံမွာထိေရာက္တယ္။

၄။ တျခားေဆးေတြ
• Spironolactone 25-200 mg daily ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးကို အသက္ ၃ဝ ေက်ာ္အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေပးႏိုင္တယ္။
• Prednisone 2.5 mg မနက္တလံုး + 5 mg ညတလံုး) စတီရြိဳက္ေဆး နည္းနည္းေပးနည္းကိုလည္း သံုးႏိုင္တယ္။
• Cyproterone acetate 50 to 200 mg ေဆးကိုလည္း ဆရာဝန္ကညႊန္ရင္သံုးႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၇-၂ဝ၁ဝ
၁-၈-၂ဝ၁ဝ

Thursday, July 8, 2010

High Calorie Food (ကယ္လိုရီ) မ်ားတဲ့ အစားအစာမ်ား

Q: ကယ္လိုရီ မ်ားတာကဘာေတြလဲ ေျပာျပေပးပါလားဆရာ။

အေျခခံကေတာ့ သၾကား (အခ်ိဳ) နဲ႔ အဆီ မ်ားတာေတြက (ကယ္လိုရီ) မ်ားတဲ့ အစားအစာေတြပါ။ အသီးအႏွံ-အသီး အရြက္ေတြက (ကယ္လိုရီ) မမ်ားဘဲ ေရနဲ႔ (ဖိုင္ဗာ) မ်ားၾကတယ္။ အစားတိုင္းကေန (ကယ္လိုရီ) ေတာ့ ရၾကတာ ခ်ည္းပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ ကြာတယ္။ ဆန္ခ်င့္တဲ့ ႏို႔ဆီဗူးတလံုးစာ သခြါးသီး နဲ႔ ႏို႔ဆီဗူးတလံုးစာ စပ်စ္သီးေျခာက္တို႔ဟာ ထုထည္ခ်င္း တူေပမဲ့ သူတို႔ကရတဲ့ (ကယ္လိုရီ) ၃၇ ဆ ကြာတယ္။ ထမင္း ၁ က်ပ္သာ၊ အသား ၁ က်ပ္သားနဲ႔ ဆီ ၁ က်ပ္သားေတြက ရတဲ့ (ကယ္လိုရီ) က ၄-၄-၉ အခ်ိဳးရွိတယ္။

• Fatty meats အဆီမ်ားအသား၊ Salami ဆလာမီ၊ Candy bars ေခ်ာ့ကလက္၊ cookies ကူကီးစ္၊ Potato chips အာလူး-ခ်စ္ပ္၊ ေတြက (ကယ္လိုရီ) မ်ားမ်ားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။
• ေက်ာ္ထားတဲ့အစာေတြ ကိုလာ၊ ဘီယာ ေတြကလည္း မ်ားတယ္။
• Whole grains, Cereals ေခၚတဲ့ ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ ေျပာင္းဖူး၊ အုတ္စပါး၊ ဘာလီ၊ နဲ႔ သူတို႔ကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။
• Pasta အပါအဝင္ ဂ်ံဳမႈံ႔နဲ႔လုပ္တဲ့ ေခါက္ဆြဲ၊ စပါဂတီ၊ မက္ခေရာ္နီ၊ ရိုတီး၊ ပူရီ၊ (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။
• Beans ေခၚတဲံ ပဲသီး၊ ပဲေတာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Potatoes အာလူး၊ စတာေတြက (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။
• Cream မလိုင္၊ Whole milk ျပဳျပင္မထားတဲ့ႏြားႏို႔၊ Condensed milk ႏို႔ဆီ၊ (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။
• Cheese ဒိန္ခဲ၊ Butter ေထာပတ္၊ Margarine (မာဂ်ရင္း)၊ (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။
• Ice cream (အိုက္စ္ခရင္)၊ Cake ကိတ္၊ Pie (ပိုင္)၊ Waffles (ေဝဖါ)၊ (ကယ္လိုရီ) မ်ားၾကတယ္။

Healthy but High Calorie Food (ကယ္လိုရီ) မ်ားျပီး က်န္းမာေရးနဲ႔ညီတဲ့ အစားအစာေတြကေတာ့ -
• Nuts ေခၚတဲ့ ေစ့အဆံေတြထဲက အမ်ားစုက ႏွလံုးက်န္းမာေရးကို မထိခိုက္တဲ့ အဆီေတြပါျပီး၊ (ကယ္လိုရီ) ပါ မ်ားတယ္။
• Peanut butter ေခၚတဲ့ ေျမပဲကေနလုပ္တဲ့ ေထာပတ္မလိုင္၊
• Fruit juices သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္အစစ္၊ ၂ဝဝ မီလီ ၃ ဖန္ခြက္ မွာ Orange Juice လိမ္ေမာ္ရည္က ၂၆ဝ၊ Pineapple Juice နာနတ္ရည္က ၃ဝဝ၊ Grapefruit Juice စပ်စ္သီးရည္က ၂၂၈၊ Apple Juice ပန္းသီးရည္က ၂၈၂ ကယ္လိုရီရတယ္။
• Yoghurts ေခၚတဲ့ ဒိန္ခ်ဥ္ ၁၆ဝ ဂရမ္ကေန ၂၄၃ ကယ္လိုရီရတယ္။
• Pasta 75g ကေန 259 ကယ္လိုရီရတယ္။
• Breakfast မနက္စာအျဖစ္စားတဲ့ ေျပာင္းကေနလုပ္တဲ့ ႏြားႏို႔နဲ႔ေဖ်ာ္ေသာက္တဲ့ Corn Flakes (ေကာင္းဖလိပ္) ကေန ၇၄-၁၈၅ ကယ္လိုရီရတယ္။
• Butter or Margarine ေထာပတ္၊ မာဂ်ရင္း ကေန ၇ဝ-၁၁ဝ ကယ္လိုရီရတယ္။
• Toasted Brown Bread ၁ ခ်ပ္ကေန 65.3kcals
• Toasted White Bread ၁ ခ်ပ္ကေန 63.6kcals

Nutrition အာဟာရ
Weight gain လွယံုမက ဝခ်င္ေသးရင္
Trans fats အညာသားမ်ား ဆီစားၾကသည္
Eating Habit 1 အေမရိကန္ ဆရာဝန္တေယာက္နဲ႔ (အင္တာဗ်ဴး)
Eating Habit 2 သမုဒၵရာ ဝမ္းတစ္ထြာ
တို႔ကိုပါ တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၈-၇-၂ဝ၁ဝ

Tuesday, July 6, 2010

Cholecystectomy Q and A သည္းေျခအိတ္ ထုတ္ထားသူ

5-7-2010
သည္းေျခ ေက်ာက္တည္ေနေသာ ေဝဒနာ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္း သိလိုပါသည္။ သည္းေျခ ထုတ္ပစ္လိုက္ပါက လူ႕သက္တန္းေစ့ ေနႏိုင္ပါသလားဆရာ။ ခႏၵာကိုယ္တြင္ သည္းေျခသည္ အေရးၾကီးသည့္ အပိုင္းတြင္ ပါဝင္သည့္အတြက္ သည္းေျခ ထုတ္ပစ္လိုက္ပါက ျဖစ္ေပၚလာမည့္ ဆိုးက်ိဴးမ်ားကို သိလိုပါသည္။

လူတိုင္းမွာ အသဲရဲ႕ေအာက္မယ္ကပ္ေနတဲ့ Bile သည္းေျခရည္ ထုတ္ေပးမဲ့ Gallbladder သည္းေျခအိပ္တခုစီ ရွိၾကတယ္။ Cholecystectomy ဆိုတာ သည္းေျခအိပ္ ထုတ္ျပစ္တာကို ေခၚတယ္။ အမ်ားဆံုးက Gallstone ေက်ာက္တည္လို႔ပါ။ အစဥ္အလာ Open cholecystectomy နဲ႔ ေနာက္ေပၚ Laparoscopic cholecystectomy နည္းတခုခုနဲ႔ ထုတ္တယ္။ ထုတ္လိုက္တဲ့ သည္းေျခအိပ္ကို ကင္ဆာရွိေန-မေန biopsy လုပ္ေသးတယ္။ Ayurveda or Homoeopathy နည္းေတြ စမ္းျပီးေနာက္ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္ဆီ ျပန္လာၾကရတယ္။

Bile ဆိုတ့ဲ သည္းေျခရည္ဟာ ဆီ-အဆီကို ေက်ခ်က္ဘို႔ အဓိကက်တယ္။ ဒါေပမဲ့ သူ႔ကို ထုတ္လိုက္ရင္ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ Bile ကို Liver အသဲကေနလည္း ဆက္ထုတ္ေနမွာပါ။ အရင္ကေတာ့ အစာ စားခ်ိန္ေရာက္မွ သည္းေျခအိပ္ထဲက သည္းေျခရည္ကို ညွစ္ထုတ္ေပးခဲ့တာ။ သိုေလွာင္ထားေပးမဲ့ အိပ္ေတာ့ မရွိေတာ့လို႔၊ တစက္တစက္နဲ႔ ေျဖးေျဖးေလး အူသိမ္ထဲကို တိုက္ရိုက္ စီးက်ေနပါမယ္။ သရက္ရြက္ျပြန္နဲ႔ သည္းေျချပြန္ေတြက ႏွစ္ခုတခု ဆက္ေနလို႔ သရက္ရြက္က ထြက္တဲ့ အရည္ေတြကိုပါ ေႏွးသြားေစတယ္။

သည္းေျခအိပ္ မရွိေတာေပမဲ့ လူအမ်ားစုဟာ ေနေကာင္းတဲ့လူေတြနဲ႔မျခား ေနႏိုင္ၾကပါတယ္။ Bloating ဗိုက္ျပည့္သလို ျဖစ္တာက တျခားသူေတြလည္း ျဖစ္တတ္တာမ်ိဳးပါ။ ကြာတာက အစားကို မ်ားမ်ားစားလိုက္ရင္ ဆီ-အဆီေတြကို ႏိုင္ေအာင္ မခ်က္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ သည္းေျခအိပ္ ထုတ္လိုက္ရတဲ့ လူနာ ၁ဝ-၂ဝ% မွာ Chronic diarrhoea နာတာရွည္ ဝမ္းပ်က္တာ ျဖစ္လာေစတယ္။ သည္းေျခရည္ေတြက အူသိမ္ထဲကို ဆက္ဆင္းက်ေနတာေၾကာင့္ အစာေတြကို ေအာက္ပို႔တဲ့ႏံႈး ေျပာင္းသြားေစလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ ၄ဝ% ေလာက္မွာ အစာလမ္း မမွန္တာနဲ႔ ဗိုက္အေပၚ ညာဘက္က နာေနတတ္တာ ျဖစ္တယ္။

ဘာစားရမလဲ။ ပံုမွန္စားသလို စားပါလို႔ ေယဘူယ်ေျပာႏိုင္တယ္။ ယာယီအားျဖင့္ အစာမေက် ျဖစ္တတ္တယ္။ စပ္တဲ့ အစာကို ထူးျပီးေတာ့ ေရွာင္စရာ မလိုပါ။ အဆီမွာ ေပ်ာ္ဝင္တဲ့ ဗီတာမင္ A, D, E, K တို႔ကို ထိခိုက္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ထိုးေဆးနဲ႔ ျဖည့္ႏိုင္တယ္။
• Milk sugar (lactose) ႏြားႏို႔ေလွ်ာ့ဘို႔ အၾကံေပးတယ္။
• နည္းနည္းသာ စားသင့္တာေတြက ဆီ-အဆီမ်ားတာ၊ ေက်ာ္တာ၊ အေစ့အဆံေတြ (whole grain breads, cereals, nuts, seeds) ျဖစ္တယ္။
• ေလမ်ားေစတဲ့ (broccoli, brussel sprouts, cabbage or cauliflower) ေတြကို ေလ်ာ့ပါ။
• စားႏိုင္တဲ့ အစာမ်ိဳးေတြကေတာ့ leaner meats, skinless chicken and fish အေရခြံမပါတဲ့ အသားငါ။
• အလြယ္ ဝယ္စားလို႔ရတဲ့ အစာေတြ fast foods ေတြကို ေလွ်ာ့ပါ။
• ဆီ-အဆီ ေလွ်ာ့စားရတာမို႔ (ကယ္လိုရီ) ျပည့္ေအာင္ ဂရုစိုက္ရလိမ့္မယ္။ Carbohydrate မ်ားတဲ့ အစာေတြကေတာ့ starches or sugars ပါတာေတြ ျဖစ္တယ္။
• Omega 3 fatty acids ပါေစေအာင္လည္း ဂရုစိုက္ပါ။ fish, oil soybeans, alfalfa, and walnuts ေတြမွာ ပါတယ္။
• (ပရိုတင္း) လံုေလာက္ပါေစ။ low fat milk and dahi, pulses, legumes, meat, fist, chicken, eggs မွာ ပါတယ္။
• ခါတိုင္းလို တေန႔ ၃ ခါ မစားဘဲ၊ တခါစား နည္းနည္းနဲ႔ ၄-၆ ခါ စားပါ။
• ဝမ္းေလွ်ာတာ မ်ားရင္ ORS ေသာက္ပါ။
• အသဲကို မထိခိုက္ေအာင္ အရက္ ေရွာင္သင့္တယ္။

က်န္းမာပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၆-၇-၂ဝ၁ဝ

Monday, July 5, 2010

Abdominal Pain နာတယ္ဆိုတာ မေကာင္းပါ

May 25, 2010 at 3:10 PM
ဆရာရွင့္ သမီး ဗိုက္တအား ေအာင့္ေအာင့္ေနပါသျဖင့္ ဆရာနွင့္ တိုင္ပင္ခ်င္ပါသည္။ ကန္ေတာ့ပါ ဆရာရွင့္၊ ဘယ္ဘက္ ဆီးစပ္ အေပၚနားမွ စတင္ျပီး၊ ဝမ္းဗိုက္တျပင္းလံုး ပူ၍ စူးလာကာ ရင္ညြန္႔ထိ တက္ေအာင့္ပါသည္။ ေဆးရံုသြား၍ ျပသေသာအခါ X-Ray/CT Scan ျဖင့္ စစ္ေဆးေသာ္လည္း၊ normal result သာျပ၍ Abdominal Pain ဟူ၍သာ မွတ္ခ်က္ခ်၍ ေဆးမ်ား ေပးလိုက္ပါသည္ရွင္။ ေဆးမ်ားကို ေသာက္ေသာ္လည္း သိသိသာသာ သက္သာလာျခင္း မရိွေသးပါ ဆရာရွင့္။ အစာ စားျပီးေနာက္ ပိုနာသျဖင့္ အရည္သာေသာက္ ေနရပါသည္ရွင့္။ ဆီးသြား မွန္ေသာ္လည္း၊ ဝမ္းမသြားသည္မွာ ၄, ၅ ႐က္ ႐ိွေနပါျပီ႐ွင့္။ ဗိုက္ေအာင့္သျဖင့္ မအိပ္ရေသာ ညေပါင္းလည္းမ်ား ေနပါျပီး႐ွင့္။ ေက်းဇူးျပဳျပီး အႀကံဥာဏ္မ်ားေပးပါ႐ွင့္။

မဖတ္ရေသးရင္ေတာ့ Peptic ulcer ေလနာဆိုတာ ဘုရင္မွာလည္းျဖစ္သည္ ကိုပါ ဖတ္ေစခ်င္တယ္။

Abdominal ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ကို Music သမားေတြက ဖတ္ရင္ (တိုရြန္တို) က Rapper လို႔ ထင္ခ်င္ထင္ေနမယ္။ မဟုတ္ပါ၊ ဗိုက္ပါသူတိုင္း ခံစားရတဲ့ ေဝဒနာအေၾကာင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလနာမဟုတ္ဘဲ ဗိုက္နာတာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ “အနာမဲ့သူ ရွင္ပါကူ” ကလြဲရင္ လူတိုင္းလိုလို ဗိုက္နာတာက ခဏခဏျဖစ္ၾကရတယ္။ တခ်ိဳ႕ ခြဲစိတ္ခံၾကရတယ္။

ဗိုက္ဆိုတာ လူ႔ကိုယ္မွာ ေနရာအမ်ားဆံုး ယူထားတယ္။ အထဲမွာ အဂၤါေတြကလည္း စံုလွတယ္။ ႏွလံုးနဲ႔ အဆုပ္သာရွိတဲ့ ရင္ေခါင္း Chest (Thorax) ေအာက္က Abdomen ဗိုက္ျဖစ္တယ္။ ရင္ေခါင္းနဲ႔ ဗိုက္ကို Diaphragm ၾကြက္သား ခံုးခံုးၾကီး တခုနဲ႔ နယ္နိမိတ္ ျခားထားတယ္။ အစာအိမ္၊ အူသိမ္၊ အူမၾကီး၊ အစာေဟာင္းအိမ္၊ အသဲ၊ ေဘလံုး၊ သည္းေျခအိပ္၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ဆီးျပြန္ဆိုတဲ့ အဂၤါေတြရယ္ သူတို႔နဲ႔ တြဲေနတဲ့ ေသြးေၾကာေတြ၊ (လင့္ဖ္) ေၾကာေတြ၊ အာရံုေၾကာေတြ၊ အေျမွးေတြ ရွိၾကတယ္။ ဗိုက္နဲ႔ တဆက္ထဲ ေအာက္မွာရွိတာက Pelvis တင္ပါးဆံုပိုင္း။ သူအထဲမွာ Bladder ဆီးအိမ္၊ Uterus သားအိမ္ (အမ်ိဳးသမီး)၊ Prostate ဆီးအၾကိတ္ (အမ်ိဳးသား) နဲ႔ Rectum အစာေဟာင္းအိမ္ေတြ ရွိၾကတယ္။

နယ္နိမိတ္ ဆိုတာ သင္ၾကား-မွတ္သားလို႔ အဆင္ေျပေအာင္ ေျပာရတာပါ။ တေနရာမွာ တခုခုျဖစ္ရင္ ကပ္ေနတဲ့ ေနရာကိုပါ သက္ေရာက္ေစတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တိုင္းျပည္တခုမွာ တခုခုျဖစ္ရင္ အိမ္နီးခ်င္းေတြ မေနသာတဲ့ သေဘာမ်ိဳး။ ျပည္တြင္းေရးကိစၥဆိုျပီး၊ မ်က္ႏွာလႊဲေနတာမ်ိဳးကို က်န္းမာေရးမွာ လုပ္မရပါ။

ဗိုက္နာတာကို ခ်က္ခ်င္းျဖစ္-အတင္းနာတာကို Acute pain in abdomen ေရာဂါေတြေခၚတယ္။ ရမ္းကုဆရာေတြက နာတဲ့ေနရာမွာ ေဆးထိုးတယ္။ နာတာကို သိတဲ့ အာရံုေၾကာက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနလို႔ ဗိုက္နာတာကို ရိုးရိုးစင္းစင္း၊ စဥ္းစားလို႔ မရဘူး။

Visceral pain မ်ိဳးက အထဲအဂၤါေတြမွာ တခုခုျဖစ္လို႔ ဟိုနားကလို၊ ဒီနားကလို ေအာင့္တာမ်ိဳး။ Vague, Dull, Nauseating အန္ခ်င္သလိုလဲ ေနတတ္တယ္။ ဗိုက္အေပၚပိုင္းမွာ ရွိၾကတဲ့ အစာအိမ္၊ အူသိမ္အစပိုင္း၊ အသဲ၊ သရက္ရြက္ေတြမွာ ျဖစ္ရင္ ဗိုက္အေပၚပိုင္းမွာ နာတယ္။ အူသိမ္၊ အူအတက္နဲ႔ အူမၾကီးအစပိုင္းက ျဖစ္ရင္ ခ်က္တဝိႈက္မွာ နာတယ္။ အူမၾကီးနဲ႔ ဆီးလမ္းကျဖစ္ရင္ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းမွာ နာတယ္။ Autonomic nerve ဆိုတဲ့ အာရံုေၾကာေတြ ေၾကာင့္ဘဲ။

Somatic pain ဆိုတာက Parietal peritoneum ဗိုက္အတြင္းအဖံုးလႊာမွာ Infection ပိုးဝင္ရင္ နာတာမ်ိဳးက စူးစူးရွရွ၊ ေနရာအတိအက် နာတယ္။ ဘာ့လို႔လဲဆိုေတာ့ Somatic nerves ဆိုတဲ့ အာရံုေၾကာေၾကာင့္ဘဲ။

Radiating pain ဆိုတာ တေနရာမွာ ေရာဂါျဖစ္ေနျပီး ဘာမွမဆိုင္တဲ့ေနရာမွာ သြားျပီးနာတာကို ေခၚတယ္။ အသဲေရာဂါ၊ သည္းေျခအိတ္ေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါေတြကေန ပခံုးထိပ္မွာ လာနာတတ္တယ္။ အာရံုေၾကာေတြက ခါးရိုးမၾကီးထဲက Spinal cord မွာ လာဆံုေနၾကလို႔ဘဲ။ ညာပခံုးမွာ လာနာရင္ Gall bladder stone သည္းေျခေက်ာက္၊ ဘယ္ပခံုးလာနာရင္ Ruptured spleen ေဘလံုးကြဲတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ Pancreatitis သရက္ရြက္ေရာင္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ Urinary stone ဆီးလမ္း ေက်ာက္တည္တာကေန Pubis ဆီးစပ္၊ Testis က်ားအေစ့၊ Vagina ေမြးလမ္းေၾကာင္းအထိ နာလာတတ္တယ္။

Peritonitis ဆိုတဲ့ ဗိုက္ဖံုးလႊာေရာင္တာဟာ ခြဲစိတ္ပညာ အေရးေပၚအေျခအေနတခု ျဖစ္တယ္။ Gastric perforation အစာအိမ္ေပါက္ျခင္း၊ Appendicitis အူအတက္ေရာင္ျခင္း၊ diverticulitis အူမၾကီးေရာင္ျခင္း၊ intestinal obstruction အူပိတ္ျခင္း၊ Pancreatitis သရက္ရြက္ေရာင္ျခင္း၊ Pelvic inflammatory disease တင္ပါးဆံုတြင္းေရာင္ျခင္း၊ သားအိမ္ ျပင္ပသေႏၶတည္ျခင္း၊ စတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေစတယ္။

ကေလးငယ္ေတြမွာ ျဖစ္တာက လူၾကီးေတြနဲ႔ မတူျပန္ဘူး။ ကေလးငယ္ငယ္ တအားငိုတယ္ဆုိရင္ ဗိုက္နာတာကို အရင္ စဥ္းစား။ ေလ မဟုတ္ရင္ သံေကာင္ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဒိထက္ ဆိုးဝါးတာေတြထဲမွာ imperforate anus ေမြးကတည္းက စအိုေပါက္ မပါတာ။ Intussusception အူကေနအူထဲ တိုးဝင္သြားတာေတြ ပါတယ္။

ေရာဂါရာဇဝင္ ေကာင္းေကာင္းေျပာတတ္ရင္ ဆရာဝန္ကို ကူညီရာက်တယ္။ ကုိယ္ျဖစ္တာကိုယ္ မေျပာတတ္သူေတြ ရွိတယ္။ စကားေျပာေကာင္းသူေတြက ဟန္မက်ဘူး။ ပိုေျပာတတ္တယ္။ စာေရးေကာင္းသူေတြက လူနာေကာင္းေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

• စူးစူးရွရွနဲ႔ တခ်က္တခ်က္ အသက္ရွဴတန္႔သြားေအာင္ နာလိုက္ ရပ္လိုက္ျဖစ္တာဟာ သည္းေျခလမ္း ျပႆနာ။
• ေအာင့္နာျပီး၊ အန္လာတာမ်ိဳးက အူပိတ္ေနတာ။
• ရစ္ရစ္နာျပီး၊ မွန္မွန္ ျဖစ္လာတာမ်ိဳးဆိုရင္ Appendicitis အူအတက္၊ Intestinal obstruction အူသိမ္ပိတ္ခါစ၊ Mesenteric ischemia အူေျမွးေသြးေၾကာပိတ္တာ။
• စူးရွျပီး၊ ေတာက္ေလွ်ာက္ နာတာဟာ လႈပ္ရွားေလ ဆိုးေလ ျဖစ္ရင္ Peritonitis ဝမ္းတြင္းေခါင္းေျမွးေရာင္တာ။
• မီခလုပ္ဖြင့္လိုက္ေတာ့ မီးလင္းသလို ျဗဳန္းစားႀကီး နာလာတာမ်ိဳးက Gastric perforation အစာအိမ္ေပါက္တာ။ Renal stone ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္တာ၊ Ectopic pregnancy သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္ျပီးေပါက္တာ။
• ဆုတ္ျဖဲခံရသလို နာတာမ်ိဳးက Dissecting Aneurysm ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေဖါင္းကြဲတဲ့ ေရာဂါ။
• အရင္ကလည္း နာဘူးသူဆိုရင္ Peptic ulcer ေလနာ၊ Gallstone colic သည္းေျခေက်ာက္၊ Diverticulitis အူမၾကီးထဲက ေရာင္တာ တခုခုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• စမ္းၾကည့္ရတာနဲ႔ နာတာ မမွ်ေအာင္ နာတာမ်ိဳးဆိုရင္ Mesenteric ischemia အူအေျမွး ေသြးမေလွ်ာက္တာ။
• ဗိုက္နာတာက ဘယ္လိုေနရင္ သက္သာသလဲ။ Peptic ulcer disease က Antacids ေသာက္လို႔ သက္သာတယ္။ Peritonitis ဆိုရင္ အသာေလးလွဲေနလို႔ သက္သာတယ္။
• ဗိုက္လဲနာတယ္ အန္မယ္၊ ဝမ္းလဲေလွ်ာတာမ်ိဳးက Gastroenteritis အစာလမ္းေရာင္တာ။ ဗိုက္နာတာ ၾကာျပီးမွ အန္လာမယ္၊ အူေတြလႈတ္ရွားသံ မၾကားရသူဟာ Acute intestinal obstruction အူလမ္းပိတ္တာ။

ဗိုက္နဲ႔ မဆုိင္ဘဲ ဗိုက္နာတာမ်ိဳးေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ Rectus muscle hematoma (ဗယ္လီ) ၾကြက္သားမွာ ေသြးခဲ ေနတာ၊ Testicular torsion က်ားအေစ့လိမ္ေနတာ၊ Herpes zoster ေရယံု၊ Alcoholic ketoacidosis အရက္နာ၊ Diabetic ketoacidosis ဆီးခ်ိဳ၊ Myocardial infarction ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Pulmonary embolism အဆုပ္ေသြးခဲပိတ္၊ Heavy metal, Methanol poisoning အဆိပ္သင့္၊ Scorpion sting ပင့္ကူကိုက္၊ Opioid withdrawal ဘိန္းျဖတ္။

ေရာဂါေတြ တန္းစီေရးျပရတာကို ဖတ္ျပီး၊ သိပ္ မေၾကာက္ေစခ်င္ပါ။ စံုေအာင္ မေရးရင္ ထိန္ခ်န္မႈ ေရာက္မွာ စိုးလို႔ပါ။ ဗိုက္နာရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ မေနႏိုင္ မထိုင္ႏိုင္ မနာသူမ်ား၊ ဆရာဝန္မျပခင္ လွမ္းေမးခ်င္ ေမးႏိုင္ပါတယ္။ ကုတဲ့နည္းေတြ မေရးေသးပါ။ ေမးတဲ့သူကိုေတာ့ တိုက္ရိုက္ ေျဖလိုက္ပါတယ္။ ေဆးေက်ာင္းသားေတြသာ စာအမ်ားၾကီး ဖတ္ရတဲ့ဇာတာ ပါတယ္ မဟုတ္လား။

လူဆိုတာ နာတာ မခံခ်င္ၾကဘူး။ ဒီလိုျဖစ္သူေတြက (ေနာ္မယ္လ္) ပံုမွန္ျဖစ္တယ္။ နာတာကို သာယာသူေတြ ရွိတယ္။ “အနာခံမွ အသာစံရမယ္” ဆိုတာကို သိလို႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ Sadism (Sadomasochism) ေခၚတဲ့ စိတ္ေျခအေနတမ်ိဳး ရွိသူေတြကေတာ့ အနာခံခ်င္ၾကသတဲ့။ အမွန္က တဗိုက္ထဲနာနာ၊ ဗိုက္သန္းငါးဆယ္နာနာ၊ နာတာ မေကာင္းပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၅-၇-၂ဝ၁ဝ

Thursday, July 1, 2010

Infection (အင္ဖက္ရွင္) ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း

ေသးငယ္ေသာ ေရာဂါပိုးမႊားေလးမ်ားက လူ႔ကိုယ္ထဲဝင္၍ လူ႔ခႏၶာကိုယ္အား အသံုးျပဳလ်က္ မ်ဳိးပြားၾကၿပီး၊ အံုက်င္းဖြဲ႕ကာ ေနထုိင္လ်က္ လူကို ေရာဂါရေစျခင္း ျဖစ္သည္။ ၎တို႔ေၾကာင့္ရေသာ ေရာဂါမ်ားကို Infectious diseases ကူးစက္ေရာဂါမ်ားဟု ေခၚသည္။ ေရာဂါတမ်ဳိးရွိေနစဥ္ ထပ္မံရလာသည့္ ေရာဂါသစ္ဝင္ျခင္းကို Secondary infection ဒုတိယပိုးဝင္ျခင္း ဟုေခၚသည္။ ထိုသို႔ျဖစ္ေသာအခါ လူ၏တံု႔ျပန္မႈကို Inflammation (အင္ဖလေမးရွင္း) ေရာင္ျခင္းဟုေခၚသည္။

ေရာင္ျခင္း ျဖစ္လွ်င္ ေအာက္ပါ လကၡဏာႀကီး ၅ မ်ဳိးျဖစ္လာသည္။
၁) နီျခင္း၊ Redness = Rubo
၂) ေရာင္ျခင္း၊ Swelling = Tumor
၃) နာျခင္း၊ Pain = Dolor
၄) ပူျခင္း၊ Heat = Calor
၅) လုပ္ရမည့္ အလုပ္ပ်က္ျခင္း၊ Loss of function = Functio laesa
Acute infection ရက္တို (႐ုတ္တရက္) ျဖစ္ေသာ (အင္ဖက္ရွင္) ႏွင့္ Chronic infection ရက္ရွည္ (အင္ဖက္ရွင္) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိးရွိသည္။ (အင္ဖက္ရွင္) ရသည့္ ေရာဂါမ်ားအမည္ အဆံုးတိုင္း၌ –itis ႏွင့္ ဆံုးသည္။ ဥပမာ Dermatitis အေရျပား ေရာင္ျခင္း၊ Appendicitis အူအတက္ေရာင္ျခင္း၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ Tonsillitis အာသီးေရာင္ျခင္း၊

Infection (အင္ဖက္ရွင္) ရေစေသာ ပုိးမ်ား
1. Bacteria ဗက္တီးရီးယား၊
2. Virus ဗိုင္းရပ္၊
3. Parasite ပါရာဆိုက္၊ ႏွင့္
4. Fungus ဖန္းဂတ္စ္၊

(1) Bacterial infectious diseases ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား
Anthrax = ႏြားမွတဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေဒါင့္သန္းေရာဂါ၊ Antibiotic Diarrhea = ပဋိဇီဝေဆးေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ Bacterial Meningitis = ဦးေႏွာက္ အေျမႇးေရာင္၊ Bacterial Vaginosis = ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Brucellosis = တိရိစာၦန္ မွတဆင့္ ကူးသည့္ေရာဂါ၊ Chancroid = ရွန္ကာ၊ Chlamydia = ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Cholera = ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ Clostridium botulinum = အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Conjunctivitis = မ်က္စိနာျခင္း၊ Diphtheria= ဆံုဆို႕နာ၊ Epididymitis = က်ားအစိ ေရာင္ျခင္း၊ Food Poisoning = အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Gardnerella = ေမြးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ Gas Gangrene = အနာပုတ္ျခင္း၊ Gonorrhea = ဂႏိုရီးယား၊ H. Pylori = အစာအိမ္နာ၊ Impetigo = အေရျပား အနာရင္းျခင္း၊ Leprosy (Hansen's Disease) = အနာႀကီးေရာဂါ၊ Lyme Disease = လိုင္းမ္ေရာဂါ၊ Orchitis = က်ား အေၾကာေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis = အ႐ိုးတြင္းေရာင္ျခင္း၊ Otitis Media = နားျပည္ယိုျခင္း၊ Pertussis (Whooping Cough) = ၾကက္ညွာ ေခ်ာင္းဆိုး၊ Plague = ပလိပ္၊ Pneumonia = ႏူမိုးနီးယား၊ Prostatitis = က်ားဆီးႀကိတ္ ေရာင္ျခင္း၊ Pyelonephritis = ေက်ာက္ကပ္ႁပြန္ ေရာင္ျခင္း၊ Rheumatic Fever = ႐ူမက္တစ္အဖ်ား၊ Salmonellosis = ဆာလ္မိုနယ္ လိုးဆစ္၊ Shigellosis = ရွီဂယ္လိုးဆစ္၊ Syphilis = ဆစ္ဖလစ္၊ Tetanus = ေမးခိုင္၊ Trachoma= မ်က္ခမ္းစပ္၊ Traveller's Diarrhea = ခရီးသြားဝမ္းပ်က္၊ Tuberculosis (TB = Koch’s) = တီဘီ၊ Typhoid = တိုက္ဖြိဳက္၊ Typhus Fever = တိုက္ဖတ္စ္ ေရာဂါ၊ Urinary Tract Infections = ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊

(2) Viral infectious diseases ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ား
AIDS = ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ Bronchiolitis = ေလႁပြန္ငယ္မ်ားေရာင္ျခင္း၊ Chickenpox (Varicella) = ေရေက်ာက္၊ Common cold = အေအးမိ၊ Conjunctivitis = မ်က္စိနာ၊ DHF = ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊ Encephalitis = ဦးေႏွာက္ေရာင္၊ Hepatitis = အသဲေရာင္၊ Herpes = ေရယံု၊ Herpes Zoster = ေရယံု၊ Human Papilloma virus = ႂကြက္ႏို႔၊ Influenza (Flu) = တုပ္ေကြး၊ Measles (Rubeola) = ဝက္သက္၊ Measles = ဝက္သက္၊ Meningitis = ဦးေႏွာက္ေျမွး ေရာင္၊ Mumps = ပသိေရာင္၊ Orchitis = က်ားအစိေရာင္၊ Poliomyelitis = ပိုလီယို၊ Rabies = ေခြး႐ူး၊ Rubella (German Measles) = ဂ်ာမန္ ဝက္သက္၊ Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) = ဆားစ္၊ Smallpox = ေက်ာက္ႀကီး၊ Viral encephalitis = ဗိုင္းရပ္စ္ ဦးေႏွာက္ေရာင္၊ Viral gastroenteritis = ဗိုင္းရပ္စ္ အစာလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Viral Pneumonia = ဗိုင္းရပ္စ္ ႏူမိုးနီးယား၊ Viral pneumonia = ဗုိင္းရပ္စ္ ႏူမိုးနီးယား၊

(3) Parasitic infectious diseases ပါရာဆိုက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား
African Sleeping Sickness = အာဖရိကအိပ္ခ်င္ေရာဂါ၊ Amebiasis = အမီးဘား ဝမ္းကိုက္၊ Ascariasis = သန္ေကာင္၊ Bed Bugs = ၾကမ္းပိုး၊ Enterobiasis (Pinworm) = စအိုယားေစသည့္ သန္ေကာင္၊ Filariasis = ဆင္ေျခေထာက္၊ Giardiasis = ဂိုင္ယားဒီးေရးဆစ္၊ Hookworm = ခိ်တ္သန္ေကာင္၊ Lice = သန္း၊ Malaria = ငွက္ဖ်ား၊ Pinworms = အပ္ပံုသန္ေကာင္၊ Scabies = ဝဲ၊ Tapeworm = တိပ္ျပားပံု သန္ေကာင္၊ Trichinosis = ဝက္မွကူးသည့္ သန္ေကာင္၊ Trichomoniasis = (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) = လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေမြးလမ္း-ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊

(4) Fungal infectious diseases ဖန္းဂတ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ား
Aspergillosis အဆုပ္ထဲဝင္ျခင္း၊ Athlete's Foot အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Candidiasis = ကင္ဒီဒိုင္ေရးဆစ္၊ (Thrush မွက္ခ႐ု၊ အေရျပား၊ ေမြးလမ္း၊ အစာၿမိဳႁပြန္တို႔၌ ျဖစ္သည့္ေရာဂါမ်ား။) Histoplasmosis အဆုပ္ေရာဂါတမ်ိဳး၊ Pneumocystis Carinii Pneumonia (PCP) ႏူမိုးနီးယားတမ်ိဳး၊ Sporotrichosis အေရျပားနာ၊ Yeast Infections (ရိစ္) = ေမြးလမ္ေၾကာင္း ယားျပီး အျဖဴဆင္းျခင္း။

Staphylococcal Infections (စတက္ဖလိုေကာကပ္စ္) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Folliculitis, Furuncles အေရျပားေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Impetigo အေရျပားနာ၊ Wound infections, Soft-tissue infections အနာ-ဒဏ္ရာမ်ား၊ Endocarditis ႏွလံုးအတြင္းသား ေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Food poisoning အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Infections related to prosthetic devices သြားအတု-အ႐ိုးတုေရာင္ျခင္း၊ Urinary tract infection ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊
• Clindamycin: Adult 150-300 mg q8h; 300-600 mg IV q8h; Pediatric 25-40 mg/kg/d IV divided tid
• Dicloxacillin: Adult 500 mg q6h; Pediatric 25 mg/kg/d divided q6h
• Trimethoprim-sulfamethoxazole (Septrin): Adult 160 mg TMP/800 mg SMZ BD x 10-14 days; Pediatric >2 years: 6-12 mg of trimethoprim/kg/d divided BD
• Nafcillin: Adult 1-2 g IV q4h; Pediatric 100-200 mg/kg/d IV divided q4h
• Vancomycin: Adult 1 g or 15 mg/kg IV q12h; Pediatric 30-40 mg/kg/d IV divided q12h
• Cefazolin: Adult 1 g IV q8h; Pediatric 50-100 mg/kg/d IV divided q8h
• Minocycline: Adult 100 mg PO/IV q12-24h; Pediatric 2-4 mg/kg/d divided bid

Streptococcus Group A Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ A) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Pharyngitis အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ Tonsillopharyngeal cellulitis အာသီး-အာေခါင္ ေရာင္ျခင္း၊ Abscess ျပည္တည္နာ၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Necrotizing fasciitis အေရျပား ျပည္တည္ျခင္း၊ Streptococcal bacteremia ေသြးထဲပိုး ဝင္ျခင္း၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္းေရာင္ျခင္း၊ Ottitis Media နားျပည္ယိုျခင္း၊ Sinusitis ဆိုင္းနပ္စ္၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွး ေရာင္ျခင္း၊ or Brain Asscess ဦးေႏွာက္ ျပည္တည္ျခင္း၊ Acute rheumatic fever ေလးဘက္နာ ရုတ္ တရက္ျဖစ္ျခင္း၊ Rheumatic Heart disease ရူမက္တစ္ ႏွလံုးေရာဂါ၊ Acute Glumerulo-nephritis ေက်ာက္ကပ္ ရုတ္ တရက္ေရာင္ျခင္း၊ Scarlet fever (စကားလက္-ဖီဗာ)၊
• Penicillin G: Adult 2-4 million U IV QID; Pediatric 150,000 U/kg/d IV divided q4h
• Penicillin VK: Adult 500 mg BD/TDS/QID x 10 days; Pediatric 250 mg BD/TDS x 10 days
• Clindamycin: Adult 600 mg IV TDS or 300-450 mg QID; Pediatric 25-40 mg/kg/d IV TDS/QID
• Vancomycin: Adult 15 mg/kg IV q12h (dose based on actual body weight); consider 22.5 mg/kg q12h for CNS infections; Pediatric 40 mg/kg/d IV divided tid/qid for 7-10 days
• Telavancin: Adult 10 mg/kg IV OD for 7-14 d; infuse over 1 h; CrCl 30-50 mL/min: 7.5 mg/kg/d; CrCl 10-29 mL/min: 10 mg/kg q48h;
Streptococcus Group B Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ B) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊ Bacteremia ေသြးထဲပိုးေရာက္ျခင္း၊ Endocarditis ႏွလံုး အတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ Cellulitis, Skin and soft-tissue infection အေရျပားအနာမ်ား၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ Arthritis အဆစ္ေရာင္ျခင္း၊ Urinary tract infection ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Pelvic abscess တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ား ျပည္တည္ျခင္း၊
• Penicillin G: Adult 12-24 million U/d IV x 4 weeks
• Cefazolin: Adult 1 g IV TDS
• Vancomycin: Adult 1 g IV BD
• Telavancin: Adult 10 mg/kg IV q24h for 7-14 d; infuse over 1 h, CrCl 30-50 mL/min: 7.5 mg/kg/d, CrCl 10-29 mL/min: 10 mg/kg q48h
• Gentamicin: Adult 60 mg IV TDS;
• Clindamycin: Adult 600 mg IV QID; 900 mg IV TDS, 300 mg QID

Streptococcus Group D Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ D) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊ Peritonitis ဝမ္းဗိုက္အတြင္းဖံုးအလႊာ ေရာင္ျခင္း၊ Septic arthritis အဆစ္ေရာင္ ျခင္း၊ Urinary tract infections ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Neonatal sepsis ေမြးစကေလးပိုးဝင္ျခင္း၊
• Penicillin G: Adult 12-18 million U IV q24h in 6 equally divided doses or continuously, Pediatric >4 weeks: 25,000-400,000 U/kg/d IV QID;
• Ceftriaxone: Adult 2 g IV OD, Pediatric >4 weeks: 50-100 mg/kg/d IV OD/BD
• Vancomycin: Adult 30 mg/kg per 24 h IV in 2 equally divided doses not to exceed 2 g/24 h; Pediatric >4 weeks 40 mg/kg/d IV TDS/QID

Candidiasis Yeast like fungus ဖန္းဂန္စ္ မိႈ ဝင္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ေဆးမ်ား၊
Cutaneous candidiasis အေရျပားမိႈေရာဂါ၊
• Topical antifungal agents (Clotrimazole, Ciclopirox, Econazole, Intraconazole, Ketoconazole, Miconazole, Nystatin)
• Candida esophagitis: Fluconazole 100-200 mg/d x 14-21 days
• Vulvovaginal candidiasis: A single dose of oral Fluconazole (150 mg)
• Candida cystitis: Fluconazole at 200 mg/d orally x at least 10-14 days
• Renal candidiasis: Fluconazole at 400 mg/d IV or orally for a minimum of 2 weeks
• Chronic mucocutaneous candidiasis: Fluconazole 100-400 mg/d or Itraconazole 200-600 mg/d

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...