က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, July 1, 2010

Infection (အင္ဖက္ရွင္) ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း

ေသးငယ္ေသာ ေရာဂါပိုးမႊားေလးမ်ားက လူ႔ကိုယ္ထဲဝင္၍ လူ႔ခႏၶာကိုယ္အား အသံုးျပဳလ်က္ မ်ဳိးပြားၾကၿပီး၊ အံုက်င္းဖြဲ႕ကာ ေနထုိင္လ်က္ လူကို ေရာဂါရေစျခင္း ျဖစ္သည္။ ၎တို႔ေၾကာင့္ရေသာ ေရာဂါမ်ားကို Infectious diseases ကူးစက္ေရာဂါမ်ားဟု ေခၚသည္။ ေရာဂါတမ်ဳိးရွိေနစဥ္ ထပ္မံရလာသည့္ ေရာဂါသစ္ဝင္ျခင္းကို Secondary infection ဒုတိယပိုးဝင္ျခင္း ဟုေခၚသည္။ ထိုသို႔ျဖစ္ေသာအခါ လူ၏တံု႔ျပန္မႈကို Inflammation (အင္ဖလေမးရွင္း) ေရာင္ျခင္းဟုေခၚသည္။

ေရာင္ျခင္း ျဖစ္လွ်င္ ေအာက္ပါ လကၡဏာႀကီး ၅ မ်ဳိးျဖစ္လာသည္။
၁) နီျခင္း၊ Redness = Rubo
၂) ေရာင္ျခင္း၊ Swelling = Tumor
၃) နာျခင္း၊ Pain = Dolor
၄) ပူျခင္း၊ Heat = Calor
၅) လုပ္ရမည့္ အလုပ္ပ်က္ျခင္း၊ Loss of function = Functio laesa
Acute infection ရက္တို (႐ုတ္တရက္) ျဖစ္ေသာ (အင္ဖက္ရွင္) ႏွင့္ Chronic infection ရက္ရွည္ (အင္ဖက္ရွင္) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိးရွိသည္။ (အင္ဖက္ရွင္) ရသည့္ ေရာဂါမ်ားအမည္ အဆံုးတိုင္း၌ –itis ႏွင့္ ဆံုးသည္။ ဥပမာ Dermatitis အေရျပား ေရာင္ျခင္း၊ Appendicitis အူအတက္ေရာင္ျခင္း၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ Tonsillitis အာသီးေရာင္ျခင္း၊

Infection (အင္ဖက္ရွင္) ရေစေသာ ပုိးမ်ား
1. Bacteria ဗက္တီးရီးယား၊
2. Virus ဗိုင္းရပ္၊
3. Parasite ပါရာဆိုက္၊ ႏွင့္
4. Fungus ဖန္းဂတ္စ္၊

(1) Bacterial infectious diseases ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား
Anthrax = ႏြားမွတဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေဒါင့္သန္းေရာဂါ၊ Antibiotic Diarrhea = ပဋိဇီဝေဆးေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ Bacterial Meningitis = ဦးေႏွာက္ အေျမႇးေရာင္၊ Bacterial Vaginosis = ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Brucellosis = တိရိစာၦန္ မွတဆင့္ ကူးသည့္ေရာဂါ၊ Chancroid = ရွန္ကာ၊ Chlamydia = ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Cholera = ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ Clostridium botulinum = အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Conjunctivitis = မ်က္စိနာျခင္း၊ Diphtheria= ဆံုဆို႕နာ၊ Epididymitis = က်ားအစိ ေရာင္ျခင္း၊ Food Poisoning = အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Gardnerella = ေမြးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ Gas Gangrene = အနာပုတ္ျခင္း၊ Gonorrhea = ဂႏိုရီးယား၊ H. Pylori = အစာအိမ္နာ၊ Impetigo = အေရျပား အနာရင္းျခင္း၊ Leprosy (Hansen's Disease) = အနာႀကီးေရာဂါ၊ Lyme Disease = လိုင္းမ္ေရာဂါ၊ Orchitis = က်ား အေၾကာေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis = အ႐ိုးတြင္းေရာင္ျခင္း၊ Otitis Media = နားျပည္ယိုျခင္း၊ Pertussis (Whooping Cough) = ၾကက္ညွာ ေခ်ာင္းဆိုး၊ Plague = ပလိပ္၊ Pneumonia = ႏူမိုးနီးယား၊ Prostatitis = က်ားဆီးႀကိတ္ ေရာင္ျခင္း၊ Pyelonephritis = ေက်ာက္ကပ္ႁပြန္ ေရာင္ျခင္း၊ Rheumatic Fever = ႐ူမက္တစ္အဖ်ား၊ Salmonellosis = ဆာလ္မိုနယ္ လိုးဆစ္၊ Shigellosis = ရွီဂယ္လိုးဆစ္၊ Syphilis = ဆစ္ဖလစ္၊ Tetanus = ေမးခိုင္၊ Trachoma= မ်က္ခမ္းစပ္၊ Traveller's Diarrhea = ခရီးသြားဝမ္းပ်က္၊ Tuberculosis (TB = Koch’s) = တီဘီ၊ Typhoid = တိုက္ဖြိဳက္၊ Typhus Fever = တိုက္ဖတ္စ္ ေရာဂါ၊ Urinary Tract Infections = ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊

(2) Viral infectious diseases ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ား
AIDS = ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ Bronchiolitis = ေလႁပြန္ငယ္မ်ားေရာင္ျခင္း၊ Chickenpox (Varicella) = ေရေက်ာက္၊ Common cold = အေအးမိ၊ Conjunctivitis = မ်က္စိနာ၊ DHF = ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊ Encephalitis = ဦးေႏွာက္ေရာင္၊ Hepatitis = အသဲေရာင္၊ Herpes = ေရယံု၊ Herpes Zoster = ေရယံု၊ Human Papilloma virus = ႂကြက္ႏို႔၊ Influenza (Flu) = တုပ္ေကြး၊ Measles (Rubeola) = ဝက္သက္၊ Measles = ဝက္သက္၊ Meningitis = ဦးေႏွာက္ေျမွး ေရာင္၊ Mumps = ပသိေရာင္၊ Orchitis = က်ားအစိေရာင္၊ Poliomyelitis = ပိုလီယို၊ Rabies = ေခြး႐ူး၊ Rubella (German Measles) = ဂ်ာမန္ ဝက္သက္၊ Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) = ဆားစ္၊ Smallpox = ေက်ာက္ႀကီး၊ Viral encephalitis = ဗိုင္းရပ္စ္ ဦးေႏွာက္ေရာင္၊ Viral gastroenteritis = ဗိုင္းရပ္စ္ အစာလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Viral Pneumonia = ဗိုင္းရပ္စ္ ႏူမိုးနီးယား၊ Viral pneumonia = ဗုိင္းရပ္စ္ ႏူမိုးနီးယား၊

(3) Parasitic infectious diseases ပါရာဆိုက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား
African Sleeping Sickness = အာဖရိကအိပ္ခ်င္ေရာဂါ၊ Amebiasis = အမီးဘား ဝမ္းကိုက္၊ Ascariasis = သန္ေကာင္၊ Bed Bugs = ၾကမ္းပိုး၊ Enterobiasis (Pinworm) = စအိုယားေစသည့္ သန္ေကာင္၊ Filariasis = ဆင္ေျခေထာက္၊ Giardiasis = ဂိုင္ယားဒီးေရးဆစ္၊ Hookworm = ခိ်တ္သန္ေကာင္၊ Lice = သန္း၊ Malaria = ငွက္ဖ်ား၊ Pinworms = အပ္ပံုသန္ေကာင္၊ Scabies = ဝဲ၊ Tapeworm = တိပ္ျပားပံု သန္ေကာင္၊ Trichinosis = ဝက္မွကူးသည့္ သန္ေကာင္၊ Trichomoniasis = (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) = လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေမြးလမ္း-ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊

(4) Fungal infectious diseases ဖန္းဂတ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ား
Aspergillosis အဆုပ္ထဲဝင္ျခင္း၊ Athlete's Foot အားကစားသမားေျခေထာက္၊ Candidiasis = ကင္ဒီဒိုင္ေရးဆစ္၊ (Thrush မွက္ခ႐ု၊ အေရျပား၊ ေမြးလမ္း၊ အစာၿမိဳႁပြန္တို႔၌ ျဖစ္သည့္ေရာဂါမ်ား။) Histoplasmosis အဆုပ္ေရာဂါတမ်ိဳး၊ Pneumocystis Carinii Pneumonia (PCP) ႏူမိုးနီးယားတမ်ိဳး၊ Sporotrichosis အေရျပားနာ၊ Yeast Infections (ရိစ္) = ေမြးလမ္ေၾကာင္း ယားျပီး အျဖဴဆင္းျခင္း။

Staphylococcal Infections (စတက္ဖလိုေကာကပ္စ္) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Folliculitis, Furuncles အေရျပားေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Impetigo အေရျပားနာ၊ Wound infections, Soft-tissue infections အနာ-ဒဏ္ရာမ်ား၊ Endocarditis ႏွလံုးအတြင္းသား ေရာင္ျခင္း၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Food poisoning အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Infections related to prosthetic devices သြားအတု-အ႐ိုးတုေရာင္ျခင္း၊ Urinary tract infection ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊
• Clindamycin: Adult 150-300 mg q8h; 300-600 mg IV q8h; Pediatric 25-40 mg/kg/d IV divided tid
• Dicloxacillin: Adult 500 mg q6h; Pediatric 25 mg/kg/d divided q6h
• Trimethoprim-sulfamethoxazole (Septrin): Adult 160 mg TMP/800 mg SMZ BD x 10-14 days; Pediatric >2 years: 6-12 mg of trimethoprim/kg/d divided BD
• Nafcillin: Adult 1-2 g IV q4h; Pediatric 100-200 mg/kg/d IV divided q4h
• Vancomycin: Adult 1 g or 15 mg/kg IV q12h; Pediatric 30-40 mg/kg/d IV divided q12h
• Cefazolin: Adult 1 g IV q8h; Pediatric 50-100 mg/kg/d IV divided q8h
• Minocycline: Adult 100 mg PO/IV q12-24h; Pediatric 2-4 mg/kg/d divided bid

Streptococcus Group A Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ A) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Pharyngitis အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ Tonsillopharyngeal cellulitis အာသီး-အာေခါင္ ေရာင္ျခင္း၊ Abscess ျပည္တည္နာ၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Necrotizing fasciitis အေရျပား ျပည္တည္ျခင္း၊ Streptococcal bacteremia ေသြးထဲပိုး ဝင္ျခင္း၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္းေရာင္ျခင္း၊ Ottitis Media နားျပည္ယိုျခင္း၊ Sinusitis ဆိုင္းနပ္စ္၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွး ေရာင္ျခင္း၊ or Brain Asscess ဦးေႏွာက္ ျပည္တည္ျခင္း၊ Acute rheumatic fever ေလးဘက္နာ ရုတ္ တရက္ျဖစ္ျခင္း၊ Rheumatic Heart disease ရူမက္တစ္ ႏွလံုးေရာဂါ၊ Acute Glumerulo-nephritis ေက်ာက္ကပ္ ရုတ္ တရက္ေရာင္ျခင္း၊ Scarlet fever (စကားလက္-ဖီဗာ)၊
• Penicillin G: Adult 2-4 million U IV QID; Pediatric 150,000 U/kg/d IV divided q4h
• Penicillin VK: Adult 500 mg BD/TDS/QID x 10 days; Pediatric 250 mg BD/TDS x 10 days
• Clindamycin: Adult 600 mg IV TDS or 300-450 mg QID; Pediatric 25-40 mg/kg/d IV TDS/QID
• Vancomycin: Adult 15 mg/kg IV q12h (dose based on actual body weight); consider 22.5 mg/kg q12h for CNS infections; Pediatric 40 mg/kg/d IV divided tid/qid for 7-10 days
• Telavancin: Adult 10 mg/kg IV OD for 7-14 d; infuse over 1 h; CrCl 30-50 mL/min: 7.5 mg/kg/d; CrCl 10-29 mL/min: 10 mg/kg q48h;
Streptococcus Group B Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ B) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊ Bacteremia ေသြးထဲပိုးေရာက္ျခင္း၊ Endocarditis ႏွလံုး အတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ Cellulitis, Skin and soft-tissue infection အေရျပားအနာမ်ား၊ Osteomyelitis အ႐ိုးအတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ Arthritis အဆစ္ေရာင္ျခင္း၊ Urinary tract infection ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Pelvic abscess တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ား ျပည္တည္ျခင္း၊
• Penicillin G: Adult 12-24 million U/d IV x 4 weeks
• Cefazolin: Adult 1 g IV TDS
• Vancomycin: Adult 1 g IV BD
• Telavancin: Adult 10 mg/kg IV q24h for 7-14 d; infuse over 1 h, CrCl 30-50 mL/min: 7.5 mg/kg/d, CrCl 10-29 mL/min: 10 mg/kg q48h
• Gentamicin: Adult 60 mg IV TDS;
• Clindamycin: Adult 600 mg IV QID; 900 mg IV TDS, 300 mg QID

Streptococcus Group D Infections (စတက္ပတိုေကာကပ္စ္ D) ဗက္တီးရီးယား အင္ဖက္ရွင္မ်ားအတြက္ေဆးမ်ား၊
Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊ Peritonitis ဝမ္းဗိုက္အတြင္းဖံုးအလႊာ ေရာင္ျခင္း၊ Septic arthritis အဆစ္ေရာင္ ျခင္း၊ Urinary tract infections ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ Neonatal sepsis ေမြးစကေလးပိုးဝင္ျခင္း၊
• Penicillin G: Adult 12-18 million U IV q24h in 6 equally divided doses or continuously, Pediatric >4 weeks: 25,000-400,000 U/kg/d IV QID;
• Ceftriaxone: Adult 2 g IV OD, Pediatric >4 weeks: 50-100 mg/kg/d IV OD/BD
• Vancomycin: Adult 30 mg/kg per 24 h IV in 2 equally divided doses not to exceed 2 g/24 h; Pediatric >4 weeks 40 mg/kg/d IV TDS/QID

Candidiasis Yeast like fungus ဖန္းဂန္စ္ မိႈ ဝင္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ေဆးမ်ား၊
Cutaneous candidiasis အေရျပားမိႈေရာဂါ၊
• Topical antifungal agents (Clotrimazole, Ciclopirox, Econazole, Intraconazole, Ketoconazole, Miconazole, Nystatin)
• Candida esophagitis: Fluconazole 100-200 mg/d x 14-21 days
• Vulvovaginal candidiasis: A single dose of oral Fluconazole (150 mg)
• Candida cystitis: Fluconazole at 200 mg/d orally x at least 10-14 days
• Renal candidiasis: Fluconazole at 400 mg/d IV or orally for a minimum of 2 weeks
• Chronic mucocutaneous candidiasis: Fluconazole 100-400 mg/d or Itraconazole 200-600 mg/d