က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Saturday, September 25, 2010

Delusional disorder အျမင္ေသြလြဲျခင္း စိတ္ေရာဂါ

September 24, 2010 3:28 PM
I am curious to know more about on it. I can find some articles in English but you know it was not that as good as in Burmese. If you can give me some information or further reference to read about it please let me know.

“ဆန္းျပား-ရႈတ္ေထြးျခင္း မရွိတဲ့ အရာေတြကို ရွိေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္ေနတဲ့ စိတ္ေရာဂါ” ျဖစ္ပါတယ္။ ဆန္းျပား-ရႈတ္ေထြးျခင္း ဆိုတာေတြက တေစၧ-သူရဲလို မဟုတ္ဘဲ၊ တကယ္လဲ ရွိႏိုင္တဲ့ အမွားမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။

ဥပမာ သူ႔ကို ခ်စ္-မုန္း ေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္တာ၊ သူ႔ ေနာက္ကေန ေထာက္လွမ္းေရးက လိုက္ေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္တာမ်ိဳး။ အဲလို ထင္မွတ္မွား ေနတာေတြက မူးယစ္ေဆးဝါးေၾကာင့္၊ ကိုယ္ကာယ က်န္းမာေရးေၾကာင့္၊ (စကီဇိုဇရီးနီးယား) စိတ္ေရာဂါေၾကာင့္ မဟုတ္ရဘူး။ ဒီေရာဂါ ခံစားရွိေနေပမဲ့ ေန႔တဓူဝ အလုပ္ေတြမွာ တက္တက္ ၾကြၾကြ လုပ္ေနတဲ့သူသာ ျဖစ္ျပီး၊ အခုလို ထင္မွတ္ မွားတာက လြဲရင္ လူေကာင္းဘဲ။ တခ်ိဳ႕လူ႔အသိုင္းအဝိုင္း၊ ဘာသာေရး ယံုၾကည္မႈေတြက ဒါမ်ိဳး ျဖစ္ေန-ရွိေနသူကို ေလးစားသမႈ ျပဳတတ္ၾကတယ္။ ကိုးကြယ္ ေနတတ္ၾကတယ္။

လကၡဏာ အဂၤါ (၆) ရပ္ရွိတယ္။
(၁) Erotomania တစိမ္းတရံ (နာမယ္ၾကီး) တေယာက္၊ သူ႔ထက္ အဆင့္အတန္း ျမင့္သူတေယာက္နဲ႔ ခ်စ္ေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္ မွားေနတယ္။ ခ်စ္စိတ္ကလဲ အလြန္ျပင္းျပတယ္။ သူထင္ေနတဲ့သူဆီ ဖုန္းဆက္၊ စာေရး၊ သြားလည္ပတ္တာမ်ိဳး လုပ္တယ္။ သြားကယ္ဆယ္ရတာမ်ိဳးသေဘာ လုပ္တယ္။ တေကာက္ေကာက္ လိုက္ေနမယ္။

(၂) Grandiose ထင္ေပၚေက်ာ္ေစာေနတယ္၊ သိပ္ၾသဇာအာဏာ ရွိတယ္၊ နာမယ္ၾကီး တေယာက္နဲ႔ နီးစပ္မႈ ရွိေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္မွားျခင္း၊ သူမ်ားေတြထက္ ပါရမီရွိေနသလို၊ သူမ်ား မေတြ႔-မသိတာကို ေတြ႔-သိသလို၊ သူမ်ားထက္ ဘာသာေရး ဥာဏ္အလင္းေတြ ရေနသလို ထင္မွတ္မွားေနမယ္။

(၃) Jealous မနာလို-ဝန္တိုမႈ၊ သူ႔ ဇနီး-ခင္ပြန္းက သု႔အေပၚ သစၥာမရွိဘူး ထင္မွတ္ေနတာ။ ရွိတ္စပီးယား ျပဇာတ္တခုလို Othello syndrome ဆိုတာ ျဖစ္ေနမယ္။ သူ႔အေပၚ သစၥာမရွိဘူး ထင္ေနတာကို တားဆီး-ပိတ္ပင္တာမ်ိဳး လုပ္မယ္။ ဒါအတြက္ ေဒါသထြက္မယ္။ သတ္တာ-ျဖတ္တာအထိ ၾကမ္းတမ္းမႈ ဝင္လာႏိုင္တယ္။

(၄) Persecutory တစံုတေယာက္ကေန သူ႔ေနာက္က တစိုက္မတ္မတ္ လိုက္လံေနတယ္လို႔ ထင္မွတ္မွားျခင္း၊ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတယ္။ သူ႔ကိုျဖစ္ျဖစ္၊ သူ႔ရဲ႕ ရင္းႏွီး ကြ်မ္းဝင္သူကိုျဖစ္ျဖစ္ တေယာက္ကေန မတရား ျပဳမူေနတယ္လို႔ ထင္တာ။ သူ႔ကို လိုက္လံ ေႏွာင္ယွက္ေနတယ္ ထင္ေနတာ၊ ဒါေပမဲ့ တျခားစိတ္ေရာဂါေတြမွာ အဲလို ျဖစ္ေနသူေတြလိုေတာ့ ပံုမပ်က္ဘူး။

(၅) Somatic type သူ႔ကို အေကာင္ (အင္းဆက္) ကကိုက္ေနတယ္၊ သူ႔ကိုယ္ခႏၶာက ပံုမွန္အလုပ္ မလုပ္ဘူး၊ အနံ႔ဆိုး ထြက္ေနတယ္၊ သူ႔ကိုယ္မွာ အရုပ္ဆိုးေနတာ ရွိေနတယ္ စသျဖင့္ ထင္မွတ္မွားေနတာမ်ိဳး။

(၆) Mixed လကၡဏာ-အဂၤါရပ္ေတြ တခုမက ေရာျဖစ္ေနျခင္း။

ေဝဒနာရွိသူဟာ သူထင္မွတ္ေနတာကို တစိုက္မတ္မတ္ တမူထူးျပီး ေျပာျပေနမယ္။ သူထင္မွတ္ေနတာကေန သူ႔ဘဝ လမ္းကို ေျပာင္းလဲ၊ သက္ေရာက္ေစလိမ့္မယ္။ သူ႔ကို ေမးရင္ လိႈ႔ဝွက္မႈေတြ၊ သံသယဝင္တာေတြ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရမယ္။ သူ႔မွာ ဟာသရယ္လို႔ မရွိဘူး။ သူ႔အထင္ကို အထိမခံႏိုင္ဘူး၊ လံုးဝေလွ်ာ့ေပးမွာ မဟုတ္ဘူး။ သြားျငင္းလိုက္ရင္ စိတ္တို-ရန္လိုလာလိမ့္မယ္။ သူျဖစ္ေနရတာက သူ႔လူမႈ-ဘာသာေရး ေနာက္ခံနဲ႔ ဆိုင္ခ်င္မွ ဆိုင္ေနတတ္တယ္။

သူ႔ထင္ျမင္ခ်က္အတိုင္း လိုက္လုပ္တာ မွန္သမွ်ကို နားလည္ၾကည့္လို႔ ရေပမဲ့ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘူး။ သူ႔ကိုသိ-ၾကည့္ေန သူေတြကေတာ ဒီလိုျဖစ္ေနတာဟာ တမူထူးေနတယ္၊ တခုခုျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ သိတယ္။ ဒီလို ျဖစ္တာက ပင္မ စိတ္ေဝဒနာသာ ျဖစ္ျပီး၊ စိတ္ေရာဂါတခုခုရဲ႕ လက္ေအာက္ခံ အမ်ိဳးအစား မဟုတ္ဘူး။ နာတာရွည္ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ တသက္လံုး ျဖစ္ေနမယ္။ သူထင္မွတ္မွားေနမႈက သူ႔ဟာနဲ႔သူ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလွ်ာ္မႈ ရွိေနတာမ်ိဳး၊ တသမတ္ထဲလဲ ျဖစ္ေနတာမ်ိဳး။ သူမ်ားေတြရဲ႕ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလွ်ာ္မႈနဲ႔ ေျခဖ်က္လို႔ မရဘူး။ သူ႔ (ေလာဂ်စ္) က သပ္သပ္။ သူ႔ကိုယ္သူ သိပ္ ဦးစားေပးတယ္။ သူမ်ားေတြက အေသးအဖြဲေလးလို႔ ယူဆေပမဲ့ သူ႔မွာက သိပ္အေရးပါေနတတ္တယ္။

တိတိက်က်ေတာ့ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္လဲဆိုတာ မသိေသးပါ။ ေရာဂါကို အသက္ရမွ ခံစားရသူမ်ိဳးဟာ မိသားစုဘဝနဲ႔ ဆိုင္ေနတတ္တယ္။ ငယ္ငယ္က စည္းကမ္း သိပ္တင္းၾကပ္တဲ့ မိဘေတြ ေအာက္မွာ ၾကီးျပင္းလာရတာမ်ိဳး။ အရာရာမွာ သိပ္ Sensitive အထိမခံ-ေရႊပန္းကန္ ျဖစ္ေနရင္ ဒါမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ တျခား ပိုျပီး ျပင္းထံတဲ့ စိတ္အေျခအေနမ်ိဳး ဥပမာ Bipolar disorder, Schizophrenia တို႔နဲ႔ တြဲေနတတ္ေသးတယ္။ Schizophrenia လို အဆီအေငၚမတည့္ စကားေတြ၊ အမူအယာေတြ မေျပာ-မရွိဘူး။ သူမ်ား မျမင္-မၾကားတာမ်ိဳး ျမင္-ၾကားတာ မရွိဘူး။ Schizophrenia ေလာက္လဲ အျဖစ္ မမ်ားဘူး။

ကုသရင္ Drug therapy ေဆးေရာ Psychotherapy စိတ္ပညာအရပါ လုပ္ရတယ္။ ခက္တာက ျဖစ္ေနသူက သူ႔ကိုယ္သူ လူေကာင္းဘဲ မွတ္ျပီး ေဆးကုတာ မခံခ်င္ဘူး။ ေဆးထဲမွာ Atypicalantipsychotic ကို သံုးတယ္။ Schizophrenia မွာလဲ ဒီေဆးသံုးပါတယ္။ Risperidone, Quetiapine, Olanzapine ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါနဲ႔ မသက္သာရင္ Pimozide, Fluphenazine decanoate, Fluphenazine enanthate ေဆးေတြသံုးရတယ္။ လူနာက မခံခ်င္စိတ္ျဖစ္လို႔ ထိန္းမရတာ ျဖစ္လာရင္ Haloperidol ထိုးေဆးနဲ႔ ျငိမ္ေအာင္ လုပ္ေပးရတယ္။ Lorazepam ေဆးလဲ ေပးႏိုင္တယ္။ သိပ္ဆိုးတဲ့ သူေတြကို Clozapine ေဆးနဲ႔ ကုရျပန္တယ္။ ေရရွည္အတြက္ Antidepressants နဲ႔ Anxiolytics ေဆးကို ေန႔တိုင္း ေသာက္ေစရတယ္။ စိတ္အထူးကု ဆရာဝန္ကေန Cognitive therapy, Empathy နည္းသံုး ကုေပးမယ္။

အသက္ ၁၈ ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္တတ္ျပီး ၄ဝ ေက်ာ္ ေလာက္မွာ ျဖစ္တာ ပိုမ်ားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ နဲနဲေလး ပိုမ်ားတယ္။ (၅၆႕၅%) လို႔ စပိန္-သုေတသနတခုက ဆိုတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာက Paranoid delusions ပိုျဖစ္ျပီး၊ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ Delusions of erotomania ပိုျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ အိမ္ေထာင္က်ျပီးသူ၊ အလုပ္အကုိင္ ရွိသူ၊ လူမႈ-အသိုင္းဝိုင္း နိမ့္က်သူ၊ အမ်ိဳးသမီးဆိုရင္ မုဆိုးမ၊ ေယာက္်ားဆိုရင္ လိင္ဆက္ဆံမႈကို ေရွာင္က်ဥ္တတ္သူ၊ တိုင္းတပါးကို ထြက္လာရသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေနတာ ေတြ႔ရတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၉-၂ဝ၁ဝ