က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, September 12, 2010

Down syndrome (1) ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း (၁)

Sep 12, 2010 at 11:04 AM
ကၽြန္ေတာ့္ သား အသက္ ၃ နွစ္။ လသားကတည္းက ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းေလ်ာနဲ႔ ခဏခဏ ေဆးရံုတက္ရတယ္။ ARTI နဲ႔ ၂ ခါ ေဆးရံုတက္ရတယ္။ ၂ ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္ကစျပီး၊ က်န္းမာေရး ေကာင္းသြားပါတယ္။ ေဆးရံုကေတာ့ Down's syndrome လို႔ ေျပာပါတယ္။ အခုေတာ့ အရမ္းသြက္လက္ပါတယ္။ TV ေၾကာ္ျငာေတြ လွုပ္ရွားမႈ အကုန္မွတ္မိတယ္။ လိုက္လုပ္တယ္။ ေနာက္ေျပာင္တတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ စကားမေျပာဘူးဆရာ။ ဝူးဝူးဝါးဝါးပဲ အသံထြက္တယ္။ အဲဒါ ဘာျဖစ္လို႔လဲ။ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပလို႔ရလား။ ဘယ္လိုဆရာဝန္နဲ႔ ျပရမလဲ။ ေဆးကုလို႔ေကာ ေကာင္းလား သိခ်င္ပါတယ္။

ေမြးရာပါ-ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြဟာ မ်ိဳးဗီဇ၊ သားအိမ္ထဲရွိစဥ္ ပတ္ဝန္းက်င္၊ ၾကီးထြားျဖစ္စဥ္ အမွားမ်ား၊ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း နဲ႔ (ခရုိမိုဇုမ္း) ေဖါက္ျပန္မႈ၊ တခုခုကေန ျဖစ္ၾကရတယ္။ Down syndrome က ေနာက္ဆံုး အေၾကာင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ၊ အေၾကာင္း ၄ ပါးထဲက ကံကိုဘဲ ရိုးမယ္ဖြဲ႕ၾကမယ္ ထင္ပါတယ္။

(ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း) ကို ၁၈၆၂ ခုႏွစ္တံုးက အဂၤလိပ္ဆရာဝန္ John Langdon Down ကေန စသိခဲ့တာမို႔ ဂုဏ္ျပဳျပီး၊ ဒီနာမယ္ ေပးတာပါ။ (ခရိုမိုဇုန္း) နံပါတ္ ၂၁ မွာ ျပႆနာ ျဖစ္တာလို႔ သိလာရတယ္။ (၁) ဦးေႏွာက္ အေျချပဳ ကြ်မ္းက်င္မႈနဲ႔ စိတ္ျဖစ္စဥ္၊ (၂) ရုပ္ပိုင္း-တည္ေဆာက္မႈနဲ႔ (၃) မ်က္ႏွာ-အသြင္တို႔မွာ ကြဲလြဲေနလိမ့္တယ္။ ဗိုက္ထဲမွာ ရွိကတည္းက ေရျမႊာရည္ကို စစ္ေဆးတာ Amniocentesis နဲ႔ သိခဲ့ႏိုင္တယ္။ သိရင္ တခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ခြင့္ ျပဳတယ္။

ေရာဂါနဲ႔ ေမြးလာတဲ့ ကေလးေတြမွာ Cognitive ability ဦးေႏွာက္ အေျချပဳ ကြ်မ္းက်င္မႈနဲ႔ စိတ္ျဖစ္စဥ္ဟာ သိပ္မဆိုးသူနဲ႔ ပိုဆိုးသူ ရွိတယ္။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ မတူဘူး။ ဥာဏ္ရည္ကို နဲ႔ IQ တိုင္းရင္ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီကေလးမ်ိဳးေတြက ၃၅-၅ဝ-၇ဝ သာရွိၾကတယ္။ Mosaic Down syndrome ကေလးဆိုရင္ Chromosome #21 မွာ အပိုတခု ပါေနလို႔ ေပါင္း ၄၇ ခု ရွိေနမယ္။ သူတို႔က ဥာဏ္ရည္သာတယ္။ IQ ၁ဝ-၃ဝ ပိုမယ္။ ကေလးအေကာင္းက ၁ဝဝ ပါ။

ကေလး ၁ဝဝဝ ေမြးရင္ ၁ ေယာက္ေလာက္ ရွိႏိုင္တယ္။ မိခင္က အသက္ၾကီးရင္ ပိုျဖစ္တာ ေတြ႔ရတယ္။ မေအ အသက္ ၾကီးတိုင္း ျဖစ္မယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။

ကေလးကို ျမင္တာနဲ႔ သိႏိုင္တယ္။ ေမးရိုး ေသးျပီး မ်က္ႏွာဝိုင္းၾကတယ္။ လည္ပင္း တိုတယ္။ လွ်ာထြက္ေနတာ မ်ားတယ္။ မ်က္လံုးကလည္း မက္မြန္သီးအေစ့လိုနဲ႔ ခပ္ေစာင္းေစာင္းေနတယ္။ မ်က္ဝန္း က်ဥ္းတယ္။ ေျခတံ-လက္တံ တိုတယ္။ လကၡဏာၾကည့္ရင္ လက္ဝါးမွာ ကန္႔လန္းစဥ္း ၂ခု အစား၊ ၁ ခုထဲဘဲ ရွိတယ္။ ၾကြက္သားေတြက အားေျပာ့တယ္။ ေျခမနဲ႔ ေျခညွိဳး ေဝးေနတယ္။ ဒီကေလးမ်ိဳးမွာ တျခား ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြပါ ရွိေနတတ္တယ္။ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အစာျမိဳ ခက္ခဲတာ၊ နားပိုးဝင္တာ၊ လည္ပင္းၾကီးအလုပ္ ထိခိုက္တာ၊ အိပ္ရင္ ခက္ခဲတာေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးမွာ အတက္ေရာဂါ (ဝက္ရူးျပန္)၊ (လူကီးမီးယား) တခုခု ရွိေနတတ္တယ္။

စကားအရာမွာ နားလည္တာနဲ႔ ျပန္ေျပာတတ္တာ မတူဘူး။ အမ်ားအားျဖင့္ ေႏွးၾကတယ္။ လမ္းေလွ်ာက္တတ္တာ တခ်ိဳ႕ ကေလးက ၂ ႏွစ္၊ တခ်ိဳ႕ ၄ ႏွစ္။ အႏုစိတ္-ၾကြက္သား အလုပ္ေတြမွာလဲ ေႏွးတယ္။ ငယ္တံုးေရာ ၾကီးတဲ့အခါပါ (က်ား = ၅ ေပ ၁၊ မ = ၄ ေပ ၉) အရပ္ပုတယ္။ ၾကီးရင္ ဝလာတာ မ်ားတယ္။ ေယာက္်ားေလးဆိုရင္ အိမ္ေထာင္က်ျပီး ကေလး မရတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ကေလး တဝက္ေလာက္မွာ မ်က္လံုး ႏွစ္ဖက္က ျပိဳင္တူ မလႈတ္ရွားဘူး။ မ်က္မွန္ တပ္ရမွာ မ်ားတယ္။

ကေလး ငယ္စဥ္ကတည္းက ဂရုစိုက္ေပးသင့္တယ္။ ေဆးကုတာအျပင္ မိသားစု၊ ပါတ္ဝန္းက်င္၊ အထူးသင္ၾကားမႈေတြ လုပ္ရမယ္။ ရုပ္ပိုင္း-ခ်ိဳ႕ယြင္းေနတာေတြကိုေတာ့ လံုးဝ ေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္မရေပမဲ့ ပညာပိုင္းမွာ ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကံတရားဘဲ ထပ္ေျပာရအံုးမွာဘဲ။ လုပ္ေပးဘို႔ လိုတာေတြရွိတဲ့ တိုင္းျပည္မွာ၊ လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ မိဘေတြ ကေန ေမြးသူေတြဆိုရင္ ကံဆိုးထဲက ကံေကာင္းသူေတြလို႔ ေျပာရမွာပါ။

တကယ္ေတာ့ သူတို႔တေတြထဲမွာ ထူးခြ်န္လို႔ ရုပ္ရွင္သရုပ္ေဆာင္ ျဖစ္သူေတြ ရွိတယ္။ ၁၉၉၆ တံုးက မင္းသား Pascal Duquenne နဲ႔၊ ၂ဝဝ၃ မွာ မင္းသမီး Paula Sage တို႔ဟာ ဆုေတြေတာင္ ရခဲ့ၾကတယ္။

နာဇီေခတ္က Action T4 (Aktion T4) ဆိုတာ ဂ်ာမန္-ဆရာဝန္ေတြကေန ကုလို႔မရတဲ့ ေဝဒနာလို႔ သတ္မွတ္ျပီးသကာလ၊ စနစ္တက် ေထာင္နဲ႔ခ်ီျပီး သတ္ျပစ္ခံရသူေတြထဲမွာ ဒီေရာဂါရွိသူေတြလည္း ပါတယ္။ ဟစ္တလာ နဲ႔အတူ နာဇီဝါဒ က်ဆံုးမွသာ သိၾကရတယ္။ အဲလိုဘဲ စနစ္ဆိုးေတြ က်ဆံုးမွ သိၾကရအံုးမွာေတြရွိတာ ေသျခာတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၂-၉-၂ဝ၁ဝ