Q: သည္းေျခအေၾကာင္း သိခ်င္ပါတယ္။ လူတေယာက္အတြက္ သည္းေျခဟာ အေတာ္ကို အေရးပါပါသလား။ သည္းေျခ ထုတ္ရမဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေရာ ရွိတတ္ပါလား။ ရွိခဲ့ရင္ အသက္ရွင္ဖို ့နည္းလမ္း နဲတယ္လို ့ေျပာတာ ဟုတ္ပါသလား။
လူတိုင္းမွာ သည္းေျခအိတ္ Gallbladder တခုစီ ရွိတယ္။ အသဲ Liver ေအာက္မွာ ကပ္ေနတယ္။ အသဲဆိုတာ ဗိုက္-အေပၚျခမ္း၊ ညာဘက္မွာပါ။
ျမန္မာႏိုင္ငံက ေဆးပညာ-ပါေမာကၡတဦးရဲ႕ စာတပုဒ္ကို စိတ္ထိခိုက္စြာ ဖတ္ရဘူးပါတယ္။ “ဒီလူနာရဲ႕ အသည္းကို စမ္းျပစမ္းကြယ္။ အေမးခံရသူက လူနာရဲ႕ ဘယ္ဘက္ နံၾကားထဲ လက္ထည့္ စမ္းေနတာ ျမင္လုိက္ရေတာ့။ ဟဲ့ ဟဲ့- အဲဒါ အသည္းေနရာ ဟုတ္ရဲ႕လားကြယ့္။ သမီးက အသည္းနဲ႔ သရက္ရြက္ေနရာ ေရာေနတယ္ ဆရာ။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ ေဆးေက်ာင္းသူက ေျဖပါသတဲ့။”
သည္းေျခအိတ္ဟာ သည္းေျခရည္ ျပည့္ေနရင္ ၁ x ၃ x ၄ လကၼအရြယ္ ရွိတယ္။ သည္းေျခရည္ Bile ဟာ အစိမ္းရင့္ေရာင္ ရွိျပီး၊ အလြန္မတန္ ခါးတယ္။ အရည္ကို အသဲကေန ထုတ္ေပးျပီး၊ သည္းေျခအိတ္မွာ ေလွာင္ထားတာပါ။ ေလွာင္ထားရင္း ပ်စ္ပ်စ္လာေစတယ္။ သည္းေျချပြန္ကလဲ အသဲကလာတဲ့ ျပြန္နဲ႔ Y သဏၭာန္၊ ေလာက္ေလးခြပံု ဆက္ေနတာပါ။ သရက္ရြက္ ကလာတဲ့ ေနာက္ျပြန္တခုနဲ႔ အဲလိုပံုမ်ိဳးဘဲ ေပါင္းျပီး၊ အူသိမ္ရဲ႕ အစဆံုးပိုင္း ေကြးေကြးေလးထဲ ဝင္ေနတယ္။ စားလိုက္တဲ့ အစာထဲမွာ ဆီ-အဆီ ပါလာရင္ (ဘိုင္းလ္) ထြက္လာျပီး ေျခဖ်က္ေပးတယ္။
ၾကက္မွာ သည္းေျခအိတ္ပါတာ ေဆးပညာမသင္-မဖတ္ဘူလည္း သိေနၾကတယ္။ မိန္ရွင္မေတြက ပိုသိတယ္။ ျမင္း၊ သမင္၊ ၾကြက္ နဲ႔ ငွက္ေတြမွာေတာ့ ဒီအဂၤါ မပါၾကဘူး။
သည္းေျခေရာဂါထဲမွာ Gallstone ေက်ာက္တည္တာက ေရွ႕ဆံုးက ျဖစ္ပါတယ္။ ကင္ဆာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Porcelain gallbladder ဆိုတာ (ကယ္လစီယမ္) ထံုးဓါတ္ေတြ မ်ားလာလို႔ ေၾကြလိုျဖစ္လာတဲ့ ေရာဂါကို ေခၚတယ္။ အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္ရင္၊ အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဝရင္ ပိုျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္းသားေတြ အလြယ္ မွတ္ႏိုင္ေအာင္ Female, fat, forty လို႔ သင္ေပးတယ္။ ေက်ာက္ရွိလာရင္ အိတ္က ေရာင္လာလို႔ နာမယ္။ အသဲေရာင္လို႔ နာတာနဲ႔ မွားတတ္တယ္။ အစာ မေက်သလို ခံစားရမယ္။ ေက်ာက္က ျပြန္ကို ပိတ္ေနရင္လည္း အလြန္ကို နာတယ္။ ခြဲရပါေတာ့မယ္။
ေက်ာက္က ေသးေသးဆိုရင္ အစာအာဟာရနည္းနဲ႔ ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္လို႔ တျခားေဆးနည္းက ဆိုတယ္။ သူ႔နည္းက ေရာင္လို႔ နာရင္ ၂ ရက္ ၃ ရက္ အစား မစားခိုင္းဘူး။ ေရသာ ေသာက္ပါတဲ့။ ေနာက္ရက္ၾကမွ အသီးအႏွံနဲ႔ သစ္သီး ေဖ်ာ္ရည္ တိုက္တယ္။ သစ္ေတာ့သီးကို ညႊန္းတယ္။ ေရာဂတ္ (ဒိန္ခ်ဥ္)၊ သံလြင္ဆီ၊ ဒီဆီကေန သည္းေျခရည္ထြက္ေအာင္ ႏိုးဆြေပးတယ္။ အရည္အေသြး ေကာင္းတဲ့ အသီးအႏွံဆီ High quality vegetable oil ကို သည္းေျခေရာဂါအတြက္ စားသံုးခိုင္းတယ္။ အစာကို နည္းနည္းနဲ႔ ခဏခဏ စားသင့္တယ္တဲ့။
သည္းေျခအိတ္ ခြဲတယ္ဆိုတာ ခြဲထုတ္တာပါ။ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔ အသဲက (ဘိုင္းလ္) အရည္ကို ဆက္ထုတ္ေပးျပီး၊ အူသိမ္ထဲ တိုက္ရိုက္ ဝင္လာေနအံုးမွာပါ။ သည္းေျခအိတ္ကို ခြဲထုတ္လိုက္ရတာက အူအတက္ခြဲသလို မလိုတာ ထုတ္ရသလို မ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သတိထားစရာေတြ ရွိပါတယ္။ သည္းေျခအိပ္ မရွိေတာေပမဲ့ လူအမ်ားစုဟာ ေနေကာင္းတဲ့ လူေတြနဲ႔မျခား ေနႏိုင္ၾကပါတယ္။ သည္းေျခအိတ္ မရွိရင္ ဘာျဖစ္ႏိုင္လဲ၊ အဲလိုလူေတြ ဘာစားရမလဲ သိခ်င္ရင္ “Q and A Cholecystectomy သည္းေျခအိပ္ ထုတ္ထားသူ” ကို ဖတ္ပါ။
Gall stone သည္းေျခေက်ာက္ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/09/gall-stone.html
Dr. တင္ေဆြ
၈-၉-၂ဝ၁ဝ
