က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Tuesday, October 19, 2010

Chikungunya ဆင္ျဖဴေတာ္ တုပ္ေကြး

နာမယ္ အေခၚက တေက်ာင္း-တဂါထာ၊ စာလံုးေပါင္းရတာကလဲ တရြာ-တပုဒ္ဆန္း၊ အသံကလည္း မွန္းထြက္ရတဲ့ တုပ္ေကြး ေရာဂါ။ (ျမန္မာတိုင္းမ္) ကေတာ့ “ဂ်ပန္တုပ္ေကြး” သံုးတယ္။ အိႏၵိယက Times of India ၁၉-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ သတင္းစာရဲ႕ က်န္းမာေရး သတိေပးခ်က္မွာ ေမ်ာက္ပံုနဲ႔ ေဖၚျပျပန္ေသးတယ္။ ေရဒီယိုေတြကေရာ၊ ျမန္မာလိုေရးၾကတဲ့ ဆိုဒ္ေတြကပါ အမ်ားဆံုး သံုးေနၾကတာကေတာ့ “ဆင္တုပ္ေကြး” တဲ့။ အမ်ားညီရင္ “ဤ” ကို “ကြ်ဲ” လို႔ ဖတ္ၾကတယ္ မဟုတ္လား။ ဒီစာဖတ္ျပီး “ကြ်ဲတုပ္ေကြး” လို႔ေတာ့ မလုပ္လိုက္ၾကပါနဲ႔။

အဂၤလိပ္လို Chickungunya လို႔ အမွတ္မထင္ မွားေပါင္းထားတာ ဖတ္ရေသးတယ္။ အျပစ္တင္ဘို႔ မရွိပါ။ အဂၤလိပ္ စကားလံုးလည္း မဟုတ္ဘူး။ အသံထြက္လဲ သူတို႔လို မွန္ေအာင္ထြက္ဘို႔ မလြယ္ဘူး။ အဂၤလိပ္ေတြကလဲ ဗမာေတြလို ပါဘဲ၊ ကိုယ္နဲ႔ အဆင္ေျပတာ လုပ္တာပါဘဲ Chicken guinea လို႔မွားၾကသလို အခု CHIKV လို႔ အလြယ္ေခၚ ေခၚေနၾကတယ္။

(ျမန္မာတိုင္းမ္) သတင္းေခါင္းစဥ္မွာ “ခ်ီကန္ကင္ညာ” လို႔ ဖတ္ရျပန္ေတာ့ စကားလံုးရဲ႕ (ေအာရီဂ်င္နယ္လ္) နဲ႔ဆို အထင္ မွားဦးမယ္။ Chikungunya ဆိုတာ (တန္ဇန္နီးယား) အေရွ႕ေတာင္ပိုင္း နဲ႔ (မိုဇမ္ဘစ္) ေျမာက္ပိုင္းေန လူေတြသံုးတဲ့ Makonde စကားျဖစ္ပါသတဲ့။ Kenya (ကင္ညာ) ရဲ႕ေတာင္ဘက္က်ပါတယ္။ ၁၉၅၂ တံုးက အဲဒီ ေတာင္ကုန္းလြင္ျပင္မွာ ကူးစက္-ေရာဂါ စခဲ့ရာကေန ဒီနာမည္ရခဲ့တယ္။

ဘယ္လိုေခၚေခၚ၊ ဘယ္လိုထြက္ထြက္၊ ဘယ္လိုေပါင္းေပါင္း ေရာဂါအေၾကာင္းကေတာ့ လြဲမရပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ ကေနျဖစ္တယ္။ ျခင္ကေနကူးတယ္။ တိတိက်က်ေျပာရရင္ Alphavirus နဲ႔ Aedes mosquitoes ျခင္ေတြျဖစ္တယ္။ ေသြးလြန္-တုပ္ေကြးနဲ႔ ဆင္တယ္။ “ဒါ့ေၾကာင့္ ဆင္-တုပ္ေကြး လုပ္ၾကသလားမသိ။” ေခတ္မီေအာင္ “ဆင္ျဖဴေတာ္ တုပ္ေကြး” ေခၚလိုက္မယ္။

ပိုးရွိတဲ့ျခင္ အကိုက္ခံရျပီးေနာက္ ၂-၅ ရက္အတြင္း ဖ်ားမယ္။ အဖ်ား ဒီဂရီ ၁ဝ၂ အထိ တက္ႏိုင္တယ္။ (ဆဲလ္စီယပ္စ္) နဲ႔ ဆိုရင္ ၄ဝ ဒီဂရီေပါ့။ ကိုယ္လက္ ကိုက္ခဲတယ္။ အဆစ္ေတြနာတာ ထူးျခားတယ္။ ေသြးလြန္-တုပ္ေကြးနဲ႔ ဆင္တာက Petechial, Maculopapular rash ေသြးျခည္ဥ နဲ႔ အနီျပင္ ထြက္တတ္လို႔။ တခ်ိဳ႕ ေခါင္းကိုက္ႏိုင္တယ္၊ မ်က္စိနာႏိုင္တယ္၊ အားယုတ္ႏိုင္တယ္၊ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္မယ္၊ အိပ္မရတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၂ ရက္ဆိုရင္ အဖ်ားက်ျပီ။ ၅-၇ ရက္ဆို ေပ်ာက္ပါျပီ။ အဖ်ားေပ်ာက္တဲ့ ေနာက္မွာပါ အဆစ္က ဆက္နာေန ေသးတယ္။ အသက္အႏၲရာယ္ မစိုးရိမ္ရဘူး။ ကိုယ္ဝန္မွာျဖစ္လဲ ျပႆနာ ထူးမျဖစ္ပါ။

က်န္းမာေရးဌာနအတြက္ Serological tests ေသြးစစ္ျပီး ဗိုင္းရပ္စ္ ဟုတ္မဟုတ္ လုပ္ရေသးတယ္။ မကူးေအာင္က ျခင္မကိုက္ေအာင္သာ ဂရုစိုက္ရတာပါ။ ေဆးကုရတာ လကၡဏာ သက္သာေဆးသာ ရွိတယ္။ ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။ ငယ္သူေတြက နာလံထတာ ျမန္ပါတယ္။

Chikungunya ဗိုင္းရပ္စ္ကို Biological weapon ဇီဝပိုးမႊား လက္နက္အေနနဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ဖူးတယ္။ အရင္ကပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၉-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ