က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Monday, October 11, 2010

Scar (1) အမာရြတ္ (၁)

Q: ဆရာရွင့္ ကၽြန္မေၿခသလံုးႏွင့္ဒူးမွာ အမာရြတ္မ်ား ရွိေနပါတယ္။ ငယ္စဥ္ကတည္းက ေဆာ့ကစားရင္း ျဖစ္ခဲ့တာေတြပါ။ အဲဒါ ဘယ္လို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ လုပ္လို႔ရပါသလဲရွင္။ ကၽြန္မက Multinational company တခုမွာ အလုပ္ လုပ္ပါတယ္။ အလုပ္ခြင္မွာ သူမ်ားနည္းတူ Fashionable ျဖစ္ေအာင္ဝတ္လို႔ မရေတာ့ စိတ္အားငယ္ပါတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရရင္ မိမိကိုယ္ကို Confidence နည္းေစပါတယ္။ နည္းလမ္းမ်ားရွိရင္ ညႊန္ၾကားေပးပါရွင္။

A: လူ႔ခႏၶာမွာ ဒဏ္ရာေၾကာင့္ ေရာဂါေၾကာင့္ (ဆဲလ္ နဲ႔ တစ္ရွဴး) ေတြ ထိခိုက္ပ်က္စီးသြားရင္ Healing process ျပန္ျပီး ကုစားမႈဆိုတာ သူ႔အလိုလို ရွိေနပါတယ္။ အေရျပားဆိုတာ မွန္ဘီလူးနဲ႔ ၾကည့္ရင္ အထပ္ထပ္ ရွိတယ္။ Epidermis, Dermis နဲ႔ Hypodermis ၃ ထပ္လို႔ အၾကမ္းေျပာႏိုင္တယ္။ အမာရြတ္ဆိုတာ Dermis အေရျပားရဲ႕ ေအာက္အလႊာကို ထိခိုက္လို႔ ျဖစ္တာပါ။ အေပၚယံသာ ျဖစ္ရင္ အမာရြတ္ေပၚေတာင္ မေပၚဘူး။ ေပၚတာလဲ ၾကာရင္ နဂိုအေန ျပန္ေရာက္မယ္။

အသစ္ ျပန္မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ (တစ္ရွဴး) ေတြလဲ ရွိတယ္။ Cardiac muscle cells ႏွလံုးၾကြက္သား နဲ႔ Neurones အာရံုေၾကာေတြ ျဖစ္တယ္။ Heart attack ရျပီး၊ ေသြးေၾကာပိတ္လို႔ ႏွလံုးၾကြက္သားမွာ ထိခိုက္ရင္ သူ႔အလုပ္သူ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာ ျဖစ္တယ္။ ေလျဖတ္ရင္ သြားျပီ။

အနာက်က္ဘို႔ အဆင့္ ၃ ဆင့္ ဆက္တိုက္ ျဖစ္လာတယ္။ Inflammation ေရာင္ျခင္း၊ Proliferation ပြါးျခင္း နဲ႔ Maturation or Remodeling ၾကီးရင့္ျခင္း (ပံုျပန္ေဖၚျခင္း) တို႔ျဖစ္တယ္။ ပဌမအဆင့္မွာ ေရာဂါပိုးေတြကို ခံတိုက္ေနမယ္။ ပြါးတဲ့အဆင့္ကို “အသားႏုတက္တယ္” လို႔ အလြယ္ေခၚတယ္။ ဆိုပါစို႔ ခြဲစိတ္ကုသတဲ့ ဒါးခ်က္ စလိုက္တာနဲ႔ ေသြးထြက္ လာတယ္။ ေသြးကို တိတ္ေစမဲ့ အဆင့္ေတြ တခုျပီးတခု လုပ္လာမယ္။ တခါထဲ ေရာင္ရမ္းျခင္းျဖစ္စဥ္ ဝင္လာတယ္။ ၆-၈ နာရီအတြင္းမွာ အနာက်က္ဘို႔ျဖစ္စဥ္ တကယ္စျပီ။ ေနာက္မွ Granulation အသားႏုတက္တယ္ ဆိုတာလာတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ Remodeling ျပန္ပံုေဖၚပါမယ္။

အမာရြတ္ဆိုတာ Fibrous tissue အရြတ္တစ္ရွဴးေတြ ျဖစ္တယ္။ အမာရြတ္မွာ ပံုမွန္ရွိတဲ့ (Collagen) ပရိုတင္းမ်ိဳး ျဖစ္ေပမဲ့ ျခင္းေတာင္း ရက္ထားသလိုမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ၊ လားရာ တခုထဲကို သြားေနတာမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ နဂိုအေနေလာက္ သိပ္ မေကာင္းေတာ့ဘူး။ ခရမ္းလြန္-ေရာင္ျခည္ကို သိပ္မခံႏိုင္ဘူး။ ေခြ်းထြက္ (ဂလင္း) နဲ႔ ကိုယ္အေမႊး ဆိုတာလဲ ျပန္ မေပါက္ေတာ့ဘူး။

Hypertrophic scars ဆိုတာမ်ိဳးက အေရျပားရဲ႕အထက္မွာ ေမာက္ၾကြေနတာမ်ိဳး။ ေနာက္ျပီး Acne ဝက္ျခံ၊ Chicken pox ေရေၾကာက္၊ Surgical scar ခြဲစိတ္ဒဏ္ရာ၊ Injuries ထိခိုက္ဒဏ္ရာေတြကေန Atrophic scar ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ အေရျပားေအာက္က အဆီနဲ႔ ၾကြက္သားေတြ ထိခိုက္မိလို႔ ၾကံဳ႕သြားတာမ်ိဳး။ Keloid အမာရြတ္အသီး ဆိုတာ ျဖစ္ရင္ အၾကိတ္တခုလို ျဖစ္လာမယ္။ အရုပ္ဆိုးလွတယ္။ အမာရြတ္ထက္မက ေဘးေလွ်ာက္ ၾကီးေနတာမ်ိဳး။ အေနရလဲခက္၊ အကုရလဲ သိပ္ခက္တယ္။ ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့ အၾကိတ္အုပ္စုဝင္ ေရာဂါဘဲ။

Stretch marks အမာရြတ္စဥ္းေၾကာင္းေတြ ကေတာ့ ရုတ္တရက္ ၾကီးထြားလာတာကေနျဖစ္တာ။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္တာ၊ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ ၾကီးထြာလာတာမ်ိဳး။ Acid Burn Scars ဆိုတဲ့ (အက္စစ္) ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အမာရြတ္ကလဲ အေတာ္ဆိုးတယ္။ အမာရြတ္ရိုးရိုးထက္ အဆစ္ေနရာ၊ အေကြး-အဆန္႔လုပ္ရာ ေနရာေတြမွာ လာျဖစ္ရင္ Plastic surgery နည္းေတြ လုပ္ရတယ္။ အစားထိုးရတာေတြ လိုမယ္။

အနာ-ဒဏ္ရာျဖစ္တံုးက ဆိုးဝါးသေလာက္ အမာရြတ္က လိုက္ဆိုးတယ္။ ေပ်ာက္ဘို႔ဆိုတာ ျဖစ္တံုးက အေရျပား ဘယ္ေလာက္အထိ နက္သြားခဲ့သလဲ အေပၚ မူတည္တယ္။ မီးေလာင္-အပူေလာင္ ဒဏ္ရာရရင္ ဘယ္ေလာက္ နက္သလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ မ်က္ႏွာျပင္ က်ယ္သလဲကို ဆံုးျဖတ္ရတယ္။ အနာ-ဒဏ္ရာတခုဟာ မက်က္ေသးသ၍ အမာရြတ္ မျဖစ္ပါ။ အမာရြတ္ ျဖစ္လာတာ ေရာဂါ ေပ်ာက္သြားတာလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ႏွစ္သိမ့္ပါ။ ဘယ္လို ကုသမလဲ။ ေဆးပညာအရ ေျပာရရင္ အမာရြတ္ ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္မရပါ။ သက္သာေအာင္ လုပ္နည္းေတြေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိေနပါတယ္။

Dermabrasion နည္း၊ Laser (ေလဆာ) နည္း၊ Scar Revision နည္း။ Semiocclusive ointments, Silicone gel sheeting နည္း၊ Steroid injections (စတီရြိဳက္) ထိုးေဆးနည္း၊ Needling နည္း၊ Pressure dressing နည္း၊ Collagen injections နည္း၊ Surgery ခြဲစိတ္နည္း၊ Radiotherapy ဓါတ္ကင္နည္း၊ Chemical peels နည္း။

ေဆးဆိုင္ေတြမွာ ဝယ္ရတဲ့ေဆးေတြလဲ ရွိတယ္။ Mineral oil ေတြပါတဲ့ လိမ္းေဆးေတြ၊ ဗီတာမင္ အီး၊ ဗီတာမင္ စီ၊ ၾကက္သြန္နီကထုတ္တဲ့ Mederma ေဆး၊ Lactic Acid Scar Care Products ေၾကာ္ညာ၊ Hyaluronic Acid ေၾကာ္ညာ၊ Scarring treatment and glycolic acid products ေဆးနည္း ေၾကာ္ညာတာရွိသလို Acne scars ဝက္ျခံ-အမာရြတ္ ေပ်ာက္ေအာင္ MD Forte (15% glycolic acid) ေဆးသံုးမိလို႔ ပိုအရုပ္ဆိုးသြာတယ္လို႔ ေျပာသူလဲ ရွိတယ္။ Ayurvedic (အာယုေဗဒ) နည္း၊ Homeopathy (ဟိုမီယိုပက္သစ္) နည္းေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ဘယ္ဟာမဆို “ေပ်ာက္ဘို႔ ခက္ေလ ေဆးနည္း မ်ားေလ။”

အမာရြတ္ေတြထဲမွာ ထူးျခားတာေတြ ရွိတယ္။ မ်က္စိရဲ႕ မ်က္ၾကည္လႊာမွာ Corneal ulcer အနာျဖစ္ျပီး က်က္သြားလို႔ ျဖစ္တဲ့ အမာရြတ္ကို အျပင္တိမ္လို႔ ေခၚတယ္။ မ်က္လံုး အစားထိုးရေတာ့မယ္။ တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြ ေရာင္ရာကေန က်က္သြားတဲ့အခါ အနာေတာ့ ေပ်ာက္ပါရဲ႕ သားအိမ္ျပြန္ က်ဥ္း-ပိတ္ေစတာမို႔ ကေလးမရႏိုင္တာ ျဖစ္ေစမယ္။

ေမးတဲ့သူအတြက္ အၾကံေပးခ်င္တာက အမာရြတ္ ေပ်ာက္ေစမယ္ ဆိုတိုင္းေတာ့ မယံုပါနဲ႔။ တပူေပၚ ႏွစ္ပူဆင့္သလို Confidence မနည္းပါနဲ႔။ လူေတြဟာ တေနမွာ အားနည္းရင္ တျခားေနရာမွာ ပိုအားသန္တတ္တယ္။ ရုပ္ရွင္ေတြမွာ အမာရြတ္နဲ႔ သရုပ္ေဆာင္ဟာ (ဗီလိန္) လုပ္ရတာမ်ားတယ္။ ဒါေပမဲ့ Mel Gibson မင္းသားဟာ The Man Without a Face ထဲမွာ ဇာတ္လိုက္ပါ။ Harry Potter မွာလဲ အမာရြတ္နဲ႔ မဟုတ္ပါလား။

ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ဇာတ္ေကာင္ေတြကို အမာရြတ္ေတြနဲ႔ ႐ုပ္ဖ်က္ေပးရတဲ့ မိတ္ကပ္ အထူးဖန္တီးတဲ့ ပညာရပ္ တခုလို႔ ခ်ီးက်ဴးတာ ဖတ္ရပါတယ္။ ျမန္မာလို ေဆးေၾကာ္ညာတခုကလဲ ရိုးသားပံုရတယ္။ “အမာရြတ္က အနာက်က္က်က္ျခင္း ေဆးလိမ္းမွ ေပ်ာက္ကင္းပါတယ္။ ျဖစ္တာၾကာျပီးမွ လိမ္းမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဇြဲနဲ႔ လိမ္းသည့္တိုင္ လံုးဝအရွင္း မေပ်ာက္ကင္း နိင္ပါဘူးတဲ့။” “ေလဆာနဲ႔ ဖ်က္ရင္ေတာ့ ေပ်ာက္တယ္။ ဘတ္ ၇ဝဝဝ ေပးရတယ္။ ဘန္ေကာက္မွာ သြားလုပ္တာ” တဲ့။ ဖတ္ရတဲ့ထဲမွာ “ေျပာက္” လို႔ ေပါင္းထားတယ္။ ေပ်ာက္တာ မဟုတ္ဘဲ “အစက္-အေျပာက္” လို႔ ထင္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၁-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ