ဆရာေရ ဗိုက္ခဏခဏေအာင့္ျပီး အခုဝမ္းသြားတာ ေသြးပါေနတာ ဘာေရာဂါမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ။ ဘယ္လိုလုပ္ရပါမလဲ။ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါသလား သိပါရေစေနာ္။
Dysentery ဝမ္းကိုက္တာကို အရင္ဆံုး စဥ္းစားရတယ္။ ဝမ္းခဏခဏသြားမယ္၊ သြားရင္ ဗိုက္ရစ္ျပီး နာမယ္။ ေသြးက မမ်ားဘူး။ ဝမ္းမွာ အက်ိအခြ်ဲပါမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကိုယ္နဲနဲပူတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ကိုယ္မပူဘူး။
Dysentery ဝမ္းကိုက္တာက ၁။ Bacterial ဗက္တီးရီးယား၊ ၂။ Protozoan infection ပရိုတိုဇိုးဝါး၊ ၃။ Parasitic worms သန္ေကာင္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ ဒါ့အျပင္ Chemical irritant ဓါတုေဆး နဲ႔ Viral infection ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ ဝမ္းကို ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ စစ္ရင္ အတိအက် သိရမယ္။
အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတာ Shigella ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ပါ။ Bacillary dysentery ေခၚတယ္။ Amoeba Entamoeba histolytica ေၾကာင့္ျဖစ္တာကို Amoebic dysentery ေခၚတယ္။ ဆိုးတယ္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါေတြ ဆက္ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဥပမာ (အသားမဝါ) အသဲေရာင္၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္။
ေဆးဝါးမ်ား
• Bacillary dysentery ဝမ္းကိုက္ေရာဂါ = Ciprofloxacin တျပား ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ TMP-SMX (Bactrim/Septrin) ၂ ျပား ၂ ၾကိမ္၊ ၄-၅ ရက္ေသာက္ပါ။
• Amebic dysentery အမီးဘား ဝမ္းကိုက္ေရာဂါ = တခါေသာက္ Metronidazole 750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ ေသာက္ပါ။
• Amebic (GE) အစာလမ္း (အူ) ေရာင္ေရာဂါ = Metronidazole 400-800 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ ေသာက္ပါ။
တဆက္ထဲ Metronidazole ေဆးအေၾကာင္းေလးပါ ထည့္ေရးပါရေစ။ အသံုးလဲမ်ား ေဆးအဆလဲ ကြာျခားလို႔ပါ။
• Amebic liver abscess (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္ျခင္း = Metronidazole 250 မွ 750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ ေသာက္ပါ။
• Traveler's diarrhea ခရီးသြားဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ Metronidazole 250 mg TDS x 5-7 days
• Trichomoniasis ပိုးေၾကာင့္ STD/STI လိင္ကတဆင့္ (ထ႐ြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ႏွင့္ (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း-သားအိမ္ေရာင္ျခင္း၊ = Metronidazole 2 grams တခါထဲေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ 1 gram ကို ၂ ခါခြဲ တရက္ထဲ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္ 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ 375 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။
• Bacterial Vaginosis ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း = Metronidazole 750 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္ ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။ Metronidazole Vaginal cream တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၅ ရက္ ညအခ်ိန္မွာ ေမြးလမ္းထဲ ထည့္ပါ။
• (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္၍ က်ား-မ ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ Metronidazole 500 mg BD x 7 days
• PID တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ား ပိုးဝင္ျခင္း၊ Metronidazole 500 mg orally BD x 14 days အျခားေဆးႏွင့္ တြဲေပးသည္။
• Anaerobic Bacterial Infections ေလမႀကိဳက္တဲ့ ပိုးေၾကာင့္ အူမႀကီးေရာင္ျခင္း၊ 500 mg TDS (30 mg/kg/dose) IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စားေဆး-ထိုးေဆး၊ Adult oral dosage is 7.5 mg/kg every six hours x 7 to 10 days;
• C difficile colitis အူမၾကီးေရာင္ျခင္း၊ Metronidazole 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စားေဆး-ထိုးေဆး။
• အူမၾကီးခြဲစိတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ျပည္တည္ျခင္း၊ Metronidazole ကို Cephalosporin ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• H pylori infections အစာအိမ္အနာ Metronidazole ကို Clarithromycin and Omeprazole ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• (အမီးဘား) သြားဖုံးေရာင္၊ Metronidazole 400 mg TDS x 5-7 days
• ဦးေႏွာက္ျပည္တည္ျခင္း၊ Metronidazole 7.5 mg/kg orally QID not to exceed 4 grams daily + Penicillin or (Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftizoxime, Ceftriaxone)
• Metronidazole ၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ အစာအိမ္ေရာင္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာမေက်၊
• Metronidazole ေဆးကို FDA ကေန Pregnancy (B) လို႔သတ္မွတ္ထားတယ္။ ဆိုလိုတာက အက်ိဳးဟာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးတက္ ပိုရင္ ေသာက္ႏိုင္တယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၅-၁၁-၂ဝ၁ဝ
