က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, February 14, 2011

Eggs and Sprite အားျဖစ္တယ္ဆိုလို႔

13 Feb 11, 15:11
ၾကက္ဥ နဲ႔ Sprite ေရာေသာက္ရင္ အားျဖ႔ည္တယ္ဆုိလုိ႔ ေန႔တုိင္းလုိ ေသာက္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆုိးက်ိဳးေတြက ဘာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသလဲ။

“Eggs ၾကက္ဥ အစရွာျခင္း” အေၾကာင္းေတာ့ ေရးထားပါတယ္။

မူလပိုင္ရွင္ေတြက (ေဆာ့ဖ္-ဒရင့္ခ္) လို႔ ေခၚတာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔က “အေအး” လို႔ ေခၚလိုက္တယ္။ Cold drink လို႔လဲ သူတို႔က ေခၚတာပါဘဲ။ အရက္ေတြကို Hard drinks ေခၚလို႔ ဒါကို Soft drinks ေခၚတာပါ။ အားျဖစ္တာလို႔ေတာ့ ဘယ္သူကမွ မေခၚပါ။

နာမယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ရွိတယ္။ Soda, Soda pop, Pop, Carbonated beverage, Tonic, Coke, Fizzy drink, Mineral စသျဖင့္။ သမိုင္း ရွာရင္ အာရပ္ကမာၻက စခဲ့တယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ ၁၇ ရာစုကစျပီး ေစ်းကြက္ထဲ ဝင္လာခဲ့တယ္။ ၁၈ ရာစုၾကမွ Carbonated drinks ဆိုတာ ေပၚလာတယ္။ Phosphate soda (ဆိုဒါ) က ၁၉ဝဝ ေနာက္ၾကမွ ေပၚျပဴလာ ျဖစ္လာတယ္။

Club Soda (ကလပ္-ဆိုဒါ) ကို ဟန္ေဂရီေတြက စတယ္၊ အထဲမွာ ဆား နဲနဲပါတယ္။ ေသြးတိုး ရွိရင္ မေကာင္းဘူး။ Tonic Water ဆိုတာ နာမယ္က အားျဖစ္ေစသလိုလိုေပမဲ့ (ကာဗြန္) ပါသလို အဓိက (ကြီနင္း) နဲနဲလဲ ပါလို႔ ခ်ိဳေအာင္ လုပ္ေပး ထားရတယ္။ ျဗိတိသွ်-ကိုလိုနီေတြ ငွက္ဖ်ားေၾကာက္လို႔ ေသာက္တာကေန စခဲ့တာပါ။ ၾကြက္သား နာတတ္သူေတြ အတြက္လဲ ေကာင္းပါတယ္။

ဘယ္အရာမဆို တာရွည္ခံ၊ နံမယ္ရ၊ ေခတ္လဲ ေနာက္မက်၊ စီးပြါးေရးကလဲ တြက္ေျခကိုက္၊ ျမင္လိုက္တာနဲ႔ ဝယ္ခ်င္၊ ေအာင္ျမင္တဲ့ လူသံုး-ပစၥည္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ တံဆိပ္အတူ၊ အရည္အေသြးတူ၊ လူေတြ ဘယ္တိုင္းျပည္မွာမဆို ဝယ္ယူႏိုင္ၾကတာက (ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း) ျဖစ္စဥ္ တစိတ္တပိုင္းပါဘဲ။ ကေန႔ေခတ္ လူေတြၾကား ေပၚျပဴလာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ဟာ ၁၉၂ဝ ကတည္းက ေပၚခဲ့တဲ့ 7 Up (ဆဲဗင္း-အပ္) ျဖစ္မယ္။ Bib-Label Lithiated Lemon-Lime Soda လို႔ စေခၚခဲ့တယ္။ Mood-stabilizing drug စိတ္အေျခအေန ထိန္းေဆးသေဘာပါ။ Hangover cure အရက္-မ်ားသြားလို႔ ျဖစ္တာေတြ ကုစားဘို႔ ရည္ရြယ္ခဲ့ပါတယ္။

Sprite ဆိုတာက Lemon-lime flavored သံပုရာ-ေရွာက္အနံ႔ထည့္ထားတဲ့ Caffeine (ေကဖင္း) မပါတဲ့ Soft drink ျဖစ္တယ္။ နာမယ္ၾကီး Coca-Cola Company ကေန ၁၉၆၁ ကတည္းက 7 Up ကို ျပိဳင္ထုတ္တာလဲ ျဖစ္တယ္။ ထုတ္ခါစမွာ Whiskey (ဝီစကီ) တို႔ Vodka (ေဗာ့ဒဂါ) တို႔နဲ႔ ေရာေသာက္ဘို႔ပါ။ အေမရိကားမွာ လူအမ်ား အသဲစြဲ ဘတ္စကက္ NBA ကို ၁၉၉ဝ မွာ Sponsor ရကတည္းက Sprite နာမယ္ ပိုၾကီးၾကီးလာခဲ့တယ္။ Naturally Tart ျဖစ္ပါတယ္လို႔ ေၾကာ္ညာပါတယ္။ Tart ရဲ႕ အဓိပၸါယ္က ႏွစ္ခြ-သံုးခြ ရွိတယ္။ ခ်ဥ္စုတ္စုတ္-အရသာ၊ ဌာပနာ-သြားရည္စာနဲ႔ ေၾကးစား-မိန္းမေတြ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလဲ ဒါမ်ိဳးမွ ၾကိဳက္တာကိုး။

ကုန္ပစၥည္း ေၾကာ္ညာစာ မဟုတ္လို႔ က်န္းမာေရးဘက္ လွည့္ပါမယ္။ Sugar-sweetened အခ်ိဳကဲ အစား-အရည္မွန္သမွ် ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ မ်ားတယ္။ ေလ့လာမႈေတြကို အေကာင္းဖက္ေရာ၊ အဆိုးဘက္ကပါ လုပ္ပါတယ္။ အခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ High-fructose corn syrup ေျပာင္းကထုတ္တဲ့ အခ်ိဳရည္ နဲ႔ Sucrose (ဆူးခရို႕စ္) သၾကားကို သံုးတယ္။ Caffeine (ေကဖင္း) ပါတာဆိုရင္ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ Sleep disruption အအိပ္ခက္တာေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ ေသာက္တာမ်ားမွပါ။ နဲနဲစီသာပါတဲ့ Sodium benzoate နဲ႔ Benzene ေတြက ဒုကၡ ေပးေလာက္ေအာင္ေတာ့ မပါဘူး။

၁၉၉၈ မွာ Center for Science in the Public Interest ကေန Liquid Candy: How Soft Drinks are Harming Americans' Health အစီရင္ခံစာတခု ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ အခ်ိဳရည္ေတြေၾကာင့္ Obesity အဝလြန္တာ၊ Type 2 Diabetes ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ Dental cavities သြားပိုးစားတာ၊ Heart disease ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ အာဟာရ နည္းတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ၁၉၉၇-၂ဝဝ၁ အတြင္း အေမရိကားမွာ အခ်ိဳရည္ ေသာက္တာေရာ အဝလြန္တာပါ ႏွစ္ဆတိုးခဲ့တယ္။

အခ်ိဳရည္ေတြမွာ Glucose (ဂလူးကို႔စ္)၊ Fructose (ဖရပ္တို႔စ္)၊ Sucrose (ဆူးခရို႕စ္) သၾကား အမ်ိဳးမ်ိဳး ပါႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ထဲမွာ ေနတဲ့ ဗက္တီးယားေတြက အဲဒီ သၾကားကို Ferment အခ်ဥ္ေဖါက္ေတာ့ Acid (အက္စစ္) ျဖစ္ေစတယ္။ (အက္စစ္) ကေန သြားအေပၚဖံုး ေၾကြလႊာ Enamel ကို ဖ်က္ဆီးတယ္။ ေနာက္ျပီး ေဖ်ာ္ရည္ အမ်ားစုကိုႏိႈက္က Acidic ျဖစ္ေနေသးတယ္။ pH 3.0 ေလာက္သာ ရွိၾကတယ္။ ပါးစပ္ထဲမွာ စုပ္သလို ၾကာၾကာထားရင္ သြားကို ထိခိုက္ေစတယ္။ ေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ျပီးျပီးခ်င္း သြားတိုက္ျပန္ရင္ ပိုဆိုးႏိုင္တယ္။

ေနာက္ဆိုးေသးတာက ေသြးထဲမွာ (ပိုတက္ဆီယမ္) နည္းေစလို႔ Hypokalemia ျဖစ္ေစတယ္။ အားလံုးက လက္ခံတာ မဟုတ္ေပမဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ေၾကာင့္ Bone density အရိုးအားနည္းတယ္လို႔ ေျပာတာလဲ ရွိေသးတယ္။ ေဖ်ာ္ရည္ေတြကေန အာဟာရဓါတ္ ဘယ္ေလာက္ရသလဲ။ တမင္ ထည့္ေပးမထားရင္ ဗီတာမင္ မပါဘူး။ ဓါတ္ဆား မပါဘူး။ ဖိုင္ဗာ၊ ပရိုတင္း ေတြလဲ မပါဘူး။ ေရ၊ ႏြားႏို႔နဲ႔ သစ္သီး-ေဖ်ာ္ရည္ အစစ္ေတြအစား ဒါေတြခ်ည္း ေသာက္ေနရင္ အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့ေစတယ္။

USDA အေမရိကန္ အစားအေသာက္အဖြဲ႕ကေန သတ္မွတ္ေပးထားတာက တေန႔မွာ (ကယ္လိုရီ) ၂ဝဝဝ ရမဲ့ အစား အစာထဲမွာ သၾကား လဘက္ရည္ဇြန္း ၁ဝ ဇြန္းထက္ မပိုရပါ။ ေဖ်ာ္ရည္ အေတာ္မ်ားမ်ားထဲမွာ သၾကား ဒိထက္ ကဲပါေနတယ္။ Caloric intake မ်ားရင္ လူကိုဝေစတယ္။ ေလ်ာ့ခ်င္ရင္ ေလ့က်င့္ခန္း မလုပ္မေန လုပ္ရလိမ့္မယ္။

အရင္က ေဖ်ာ္ရည္ေတြထဲက အခ်ိဳဓါတ္ဟာ Corn syrup ကေနရတယ္။ ၂ဝ၁ဝ ကစျပီး အေမရိကားမွာ High-fructose corn syrup (HFCS) ကို ေျပာင္းသံုးေစတယ္။ ေစ်းခ်ိဳလို႔ပါ။ HFCS ကို ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုး စတာေတြ အားေပတယ္လို႔ ေထာက္ျပၾကတယ္။ ဥေရာပမွာေတာ့ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြကေန Sugarcane ၾကံ-သၾကား မသြင္းရေအာင္ ဥေရာပထြက္ Sugar beets ကိုသာ သံုးေစလို႔ Sucrose ကေန အခ်ိဳဓါတ္ရေစတယ္။

Non-alcoholic beverage အရက္မပါ-ေသာက္စရာ အရည္ေတြမွာ ေရ၊ Carbonated water ကာဗြန္ေရ နဲ႔ Flavoring agent အနံ႔တခုခုပါတယ္။ သၾကား ဒါမွမဟုတ္ ေျပာင္းသၾကားရည္၊ Diet drinks (ဒိုင္းယက္-ဒရင့္ခ္) ေတြမွာေတာ့ Sugar substitute သၾကား-အစားထိုးတာေတြ သံုးတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ Caffeine (ေကဖင္း)၊ တခ်ိဳ႕မွာ အသီးရည္၊ တခ်ိဳ႕မွာ အရက္ Alcohol 0.5% အထိ ပါတတ္ေသးတယ္။

Carbonated water ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ပါ ေရေၾကာင့္ သြားကိုေတာ့ သိပ္မထိခိုက္ေစပါ။ သူ႔ထဲမွာပါတဲ့ (ေဖါ့စဖိတ္) ေၾကာင့္ အရိုးကို ထိခိုက္ေစမွာလဲ မေျပာပေလာက္ပါ။ European Journal of Gastroenterology and Hepatology ကေနေျပာတာက အစာမေက်ျဖစ္တာ သက္သာေစတယ္၊ ဝမ္းမခ်ဳပ္ေစဘူးတဲ့။

လူ႔ကိုယ္ခႏၶာဟာ စားလိုက္ ေသာက္လိုက္တဲ့ (ဆူးခရို႕စ္) ကို (ဂလူးကို႔စ္) နဲ႔ (ဖရပ္တို႔စ္) အျဖစ္ ေျပာင္းျပီးမွ အူကေန စုပ္ယူပါတယ္။ ရိုးရိုးသၾကားကိုလဲ အဲလိုပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ Fructose Metabolism (ဖရပ္တို႔စ္) ဓါတ္ေျပာင္းျဖစ္စဥ္ ဆိုတာ အလြန္ျမန္လို႔ Fatty acid (ဖက္တီး-အက္စစ္) နဲ႔ Triglyceride (ထရြိဳင္-ဂလစ္ဇရိုက္) ျဖစ္တာ အသဲမွာ ျမန္-မ်ားလို႔ အဆီေတြ လာစုေစတယ္။ အရက္ မေသာက္သူေတြမွာပါ Fatty liver disease အဆီဖံုး-အသဲေရာဂါ လာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၂-၂ဝ၁၁