က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, February 10, 2011

Nausea and Vomiting (1) ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ (၁)

9 Feb 11, 00:54
ေဆးလိပ္ျဖတ္ထားတာေတာ့ တစ္လေလာက္ရွိျပီ။ အရက္ေတာ့ ေသာက္ျဖစ္တယ္။ အျမဲတမ္း ပ်ိဳ႕ေနတယ္။ ဘာေတြ ေရွာင္ရမလဲ။ က်ေနာ္ အသက္ ၂၄ နွစ္၊ ေယာက္်ားေလးပါ။

ပ်ိဳ႕တာ နဲ႔ အန္ခ်င္တာ ႏွစ္မ်ိဳးက ဆက္စပ္ေနတယ္။ အေတာ္မ်ားမ်ား ေန႔တဓူဝ ျဖစ္ၾကတာက ကားစီးရင္ မူးျပီး အန္ခ်င္တာ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ ခံစားရတာေတြ ျဖစ္မယ္။ ေဆးေတြေၾကာင့္လဲ ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က မၾကိဳက္တဲ့ အနံ႔ရတာ၊ အသံၾကားတာ၊ တခုခုျမင္ရတာနဲ႔ ပ်ိဳ႕ခ်င္တယ္။ အစားမ်ားလို႔လဲ အန္တတ္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးရင္းလဲ တပါထဲအန္ႏိုင္တယ္။

ေဆးပညာသင္သူေတြ အတြက္ေတာ့ သိစရာေတြ စာရင္းရွည္ၾကီးနဲ႔ ရွိတယ္။ ေဝဒနာခံေနရလို႔ ေမးတဲ့သူက ဖတ္ရင္း ပ်ိဳ႕ေနရတဲ့အထဲ ေခါင္းမူးျပီး စိတ္ရႈတ္ႏိုင္တယ္။ ေဆာရီး။

၂ဝဝ၉ သုေတသန တခုအရ အစာလမ္းေၾကာင္း ေရာင္လို႔ျဖစ္တာ ၃၇% နဲ႔ အမ်ားဆံုး၊ ေဆးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တာက ၃% ေတြ႔ရတယ္။ ၁ဝ% ကို ဆရာဝန္ေတြက အေၾကာင္းရွာမရဘူး။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ ၈ဝ% မွာ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာအပါအဝင္ ဟိုဟိုဒီဒီ ျဖစ္တာကို Morning sickness ေခၚတယ္။ ဒီအထဲက Hyperemesis gravidarum အဆင့္ထိ ဆိုးလြန္းသူေတြ ေဆးရံုတက္ ကုၾကရတယ္။ ရွားရွားပါးပါး ကိုယ္၀န္ဖ်က္ေပးရမွာေတာင္ ရွိႏိုင္တယ္။ ေနာက္ တမ်ိဳးက Disequilibrium လို႔ေခၚတဲ့ မွ်ေျခလြတ္သြားတာ။ ျမင့္တာ၊ နိမ့္တာ၊ ေကြ႔တာ၊ ေကာက္တာကို လူက လိုက္မမီတာမ်ိဳး ေျပာတာပါ။

ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ေစႏိုင္တာေတြကေတာ့
Morning sickness ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ လကၡဏာမ်ား၊ Acute gastritis အစာအိမ္ေရာင္၊ Alcoholism အရက္၊ Appendicitis အူအတက္ေရာင္၊ Bone Cancer အရိုးကင္ဆာ၊ Brain Tumor ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ၊ Cholecystitis သည္းေျခလမ္းေရာင္၊ Depression စိတ္က်ေရာဂါ၊ Diabetic ketoacidosis ဆီးခ်ိဳထိန္းမရတာ၊ Extreme sunburn ေနေလာင္၊ Flu တုပ္ေကြး၊ Food poisoning အစာဆိပ္သင့္၊ Gallbladder disease သည္းေျခလမ္းေရာဂါ၊ Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) အစာမ်ိဳျပြန္ေရာဂါ၊ Gallstones သည္းေျခ-ေက်ာက္၊ Glaucoma မ်က္စိ-ေရတိမ္၊ Head injury ေခါင္းခိုက္မိျခင္း၊ Heart Attack ႏွလံုးေရာဂါ၊ Heat exhaustion အပူမ်ားျခင္း၊ Hepatitis အသဲေရာင္ေရာဂါ၊ Hydrocephalus ဦးေခါင္းၾကီးေရာဂါ၊ Infection (အင္ဖက္ရွင္)၊ Inflammatory bowel disease အူလမ္းေရာဂါ၊ Kidney Failure ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း၊ Kidney Stones ေက်ာက္ကပ္-ေက်ာက္၊ Labyrinthitis နားအတြင္း-ေရာင္ျခင္း၊ Listeria (လစ္စတားရီးယား) ပိုးဝင္ျခင္း၊ Malaria ငွက္ဖ်ား၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္၊ Migraine (မိုင္ဂရင္း)၊ Motion sickness ကားမူးျခင္း၊ Multiple Myeloma ေသြး-ကင္ဆာ တမ်ိဳး၊ Pancreatitis သရက္ရြက္ေရာင္၊ Peptic Ulcer အစာအိမ္-ေလနာ၊ Salmonella (ဆာလ္မိုနဲလား) ပိုး၊ Small bowel obstruction အူသိမ္ပိတ္၊ Stomach Cancer အစာအိမ္-ကင္ဆာ၊ Stomach flu အစာအိမ္တုပ္ေကြး၊ Vertigo (ဗာတိုင္ဂို) အမူးေရာဂါ၊ Viral Hepatitis အသဲေရာင္-အသားဝါ၊ Yellow Fever အ၀ါေရာင္-အဖ်ား ေရာဂါေတြ ျဖစ္တယ္။

ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ (ေအ-တူ-ဇက္) ရွိသလို အအန္ေပ်ာက္ေဆးကလဲ (ကၾကီး ကေန အ) အထိရွိတယ္။ Amitriptyline, Antivert, Antrizine, Ativan, Aventyl, Benadryl, Bonine, Cannabinoids, Dimenhydrinate, Diphenhydramine, Droperidol, Lorazepam, Marijuana, Meclizine, Meclozine, Meni-D, Metoclopramide, Metozol, Nortriptyline, Octamide, Ondansetron, Pamelor, Prochlorperazine, Promethazine, Pyridoxine (Vitamin B6), Reglan, Reglan, Scopolamine, Transderm-Scop ေတြ ျဖစ္တယ္။

ကေလးငယ္ေလးေတြ အန္ရင္ေတာ့ လူၾကီးေတြနဲ႔ မတူတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေမြးစကေလး အန္တာ အမ်ားဆံုးက ႏို႔စို႔ရင္ ေလကိုပါ မ်ိဳခ်တာမို႔ သူ႔အစာအိမ္ထဲ ေလအပိုေတြ မ်ားလို႔ အန္မယ္။ ကေလး ငယ္ေသးလြန္းေတာ့ သူ႔ အစာလမ္း အထိန္းက ေကာင္းေကာင္း မရင့္က်က္ေသးေတာ့ ပိုျဖစ္ေစတယ္။ ဒါမ်ိဳးျဖစ္ရင္ ကေလးကို ႏို႔တိုက္ျပီးတိုင္း ေခါင္းေထာင္ျပီး ေက်ာေလးသပ္ေပး ေလထုတ္ရမယ္။ ေဆးတိုက္ဘို႔ မလိုပါ။ တကယ္လို႔ Forceful vomiting အတင္းထိုးအန္တာမ်ိဳး ျဖစ္ရင္ေတာ့ ေရာဂါတခုခု ရွာရမယ္။ ကေလး ၂-၃ လအရြယ္မွာ အဲလို အစာစားေကြ်းျပီး ထိုးအန္ရင္ Pyloric stenosis ဆိုတဲ့ အစာအိမ္ အထြက္ေနရာ က်ဥ္းတဲ့ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသျခာစစ္ေဆးျပီး လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္ကုသရတယ္။ ကေလးမွာဘဲ အန္လဲအန္မယ္၊ ငိုလဲငိုမယ္၊ ဝမ္းထဲမွာလဲ ေသြးအနီေရာင္ပါမယ္ ဆိုရင္ Intussusception ေခၚတဲ့ အူထဲကို အူတိုးဝင္လို႔ အူပိတ္ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခြဲစိတ္ရမွာပါဘဲ။ ဝမ္းလွ်ာတာနဲ႔ အန္တာ ေရာေနတယ္ဆိုရင္ (ဗိုင္းရပ္စ္) ဝင္တာ ျဖစ္မယ္။ ကေလးေတြမွာ Cyclic vomiting syndrome ဆိုတဲ့ ေရာဂါတမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။ အခ်ိန္မွန္ အန္ေနတာမ်ိဳး။ ဘာလို႔ျဖစ္လဲ ေသျခာမသိဘူး။

အသက္ငယ္ေလ ေရနဲ႔ ဓါတ္ဆားနည္းတာ ျဖစ္ႏိုင္ေလ ျဖစ္တယ္။ မ်က္တြင္း ခ်ိဳင့္ေနမယ္၊ မပိတ္ေသးရင္ ငယ္ထိပ္ ခြက္ေနမယ္။ ေျခ-လက္ ေအးစက္လာမယ္၊ အေရျပားကို အသာေလး မ-ၾကည့္ရင္ ေအာက္ျပန္က်တာ အရင္တံုးကလို အျမန္ျပန္မက်ႏိုင္ဘူး။ အားမရွိဘူး၊ ေရငတ္မယ္၊ ဆီးအေရာင္ ရင့္မယ္၊ ဆီးနဲမယ္၊ အာေခါင္ ေျခာက္မယ္၊ ကေလးက ငိုတာေတာင္မွ မ်က္ရည္ ခမ္းေနမယ္၊ ဘယ္လိုေျခာ့ေျခာ့ မရဘူး။

အိမ္မွာတင္ ဂရူစိုက္ဘို႔ လိုတယ္။ အဖတ္မပါတဲ့-နည္းတဲ့ ေရ-အရည္ကိုသာ ေသာက္ပါ-တိုက္ပါ။ မမ်ားေစနဲ႔။ မနဲေစနဲ႔။ ORS ဓါတ္ဆားေရ ပါးစပ္ကေန တိုက္လို႔ရရင္ တိုက္၊ တခ်ိဳ႕ ကေလးကို ႏွာေခါင္းပိုက္နဲ႔တိုက္။ မရရင္ ဝမ္းေလွ်ာတဲ့ သူေတြကို ကုသလိုပါဘဲ။ RL drip သြင္းရမယ္။ အန္တာသက္သာေဆးကို အန္လို႔ တိုက္မရရင္ ထိုးေပးရတတ္တယ္။ Scopolamine skin patches (Transderm Scop) ေဆးကပ္ခြါကို အေရျပားမွာ ကပ္ထားလို႔ ရတယ္။ Dramamine ေဆးက ကားမူးတတ္သူေတြ အတြက္ ၾကိဳတင္ေသာက္ရင္ အလြန္ေကာင္းတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁ဝ-၂-၂ဝ၁၁