ၾကာၾကာ ဖိထိုင္ရလို႔ အဖိခံရတဲ့ ေနရာမွာ နဂိုအေနလို႔ မဟုတ္ေတာ့ဘဲ၊ ညိဳ-မဲ-ထူ-ခ်ပ္လာတာကို ေမးတယ္ ထင္ပါတယ္။ Skin Pressure Sore ေခၚတယ္။ ေဆးစာမွာေတာ့ အနာျဖစ္မွသာ ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုျပီး ေရးတယ္။ အဲလိုျဖစ္ၾကသူေတြကို အထူးျပဳစုမႈ မလုပ္ရင္ အေတာ္ကိုဆိုးတာ ျဖစ္ႏိုင္လို႔ပါ။ အိပ္ယာထဲ အၾကာၾကီးလွဲေနရတဲ့ နာတာရွည္-လူနာေတြအတြက္ (စပါရွယ္-နာ့စ္) ငွားျပီး ျပဳစုၾကရတာမ်ိဳးပါ။ ဒီလိုျဖစ္တာ ကာကြယ္လို႔ ရပါတယ္။ ကာကြယ္ခ်င္စိတ္၊ ကာကြယ္ဘို႔ အသိစိတ္နဲ႔ တကယ္လဲ လုပ္မွရမယ္။
ဘာလို႔ ျဖစ္ရတာလဲ။ အဖိခံရတဲ့ေနရာမွာ ရုပ္ပိုင္းဖိအားခံရလို႔ ေသြးေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ၊ ေသြးျပန္ေၾကာထဲက ေသြးေတြ အထက္ဆန္-ေအာက္စံု ေကာင္းေကာင္း မလုပ္ႏိုင္၊ အာရံုေၾကာေတြကလဲ သူ႔အလုပ္သူ မလုပ္ႏိုင္၊ (လင့္ဖ္) ေသြးျပန္ရည္ေၾကာေတြလဲ ဒဏ္ခံၾကရတယ္။ ခံႏိုင္သေလာက္ေတာ့ ခံေသးတယ္။ မခံႏိုင္ရင္ ေရာဂါ အဆင့္ ေရာက္ေတာ့တယ္။
Prolonged pressure အၾကာၾကီး အဖိခံရတာအျပင္ Bruises or scrapes ကုတ္မိလို႔ ေသြးျခည္ဥလို႔၊ Prolonged wetness on the skin အစိုမွာေနရတာ ၾကာလို႔၊ Burns အပူေလာင္လို႔၊ Sitting or lying on hard objects မာတဲ့အရာေပၚမွာ ေနရ-အိပ္ရလို႔၊ Frostbite ႏွင္းခဲကုိက္လို႔ ဆိုတာေတြကေန ျဖစ္တာလဲ သေဘာခ်င္း အတူဘဲ။
အၾကာၾကီး အဖိခံရရင္ အရိုးအဖုလို ေနရာက စျဖစ္တယ္။ အဲလိုေနရာကလဲ အေရျပားနဲ႔ ပိုနီးကပ္ေနတယ္။ အထက္ကဖိ၊ ေအာက္ကဖိ။ ေသြးအေလွ်ာက္ နည္းေတာ့ ေအာက္စီဂ်င္မဝ၊ ခံႏိုင္ရည္ က်ေစတယ္။ ခႏၶာကိုယ္စနစ္ကေန ေသြးေတြ ပိုပို႔ေပးလာေတာ့ ေရာင္လာေစမယ္။ ေရာင္ေတာ့ ဖိအားထပ္ျဖစ္ေရာ။ ဖိအားက ေသြးအေလွ်ာက္ နည္းေစျပန္တယ္။ “မီးခိုး-ၾကြက္ေလွ်ာက္။ ေပါက္ပင္-ဘာလို႔ကိုင္းရတယ္။” ဆိုတာနဲ႔ အတူဘဲ။
ဆက္ျဖစ္လာမွာက နာမယ္။ မာလာ-ပူလာမယ္။ အေရျပား အေရာင္ ေျပာင္းလာမယ္။ ေနာက္ အပူဖူးေပါက္တာ ျဖစ္လာမယ္။ အေရျပား မာ-နီေနတယ္ဆိုတာ ေသတာလို႔ေျပာရင္ မမွားဘူး။ ဆက္ျဖစ္ရင္ အေပါက္-အနာျဖစ္ေတာ့မယ္။ အေပၚက ျမင္ရတာ ေသးေပမဲ့ ေအာက္မွာ က်ယ္ေနတတ္တယ္။ အရိုးထိေရာက္ႏိုင္တယ္။ အရိုးကိုပါ ပိုးဝင္-ဖ်က္ဆီး ခံေနရတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဖိနပ္ေပါက္တာလဲ ဒါဘဲ။
မျဖစ္ေအာင္လုပ္ရာမွာ ခပ္ေပါ့ေပါ့နဲ႔ မရပါ။ မျဖစ္ေအာင္လုပ္ဘို႔ဆိုတာ တေယာက္ခ်င္းကေန ကိုယ့္ျပႆနာကိုယ္ သိဘို႔ လိုတယ္။ အလုပ္လုပ္ၾကရတာ မတူၾကဘူးမဟုတ္လား။ ေမးတဲ့သူ ေျပာသလို ေဆးလိပ္သမ၊ ကြန္ျပဳတာ-ထိုင္ရသူ၊ နာတာရွည္-လူမမာ၊ ဒဏ္ခံၾကတာေတြမွာ မတူၾကပါ။
အေရျပားကို သန္႔ေန ေျခာက္ေသြ႔ေနေအာင္ လုပ္ပါ။ ေျခာက္ေသြ႔တယ္ ဆိုတာ အစိုမွာ အၾကာၾကီး မေနရတာ၊ အျမဲ စိုရႊဲေနတာ မျဖစ္ဘို႔ ေျပာတာပါ။ ေရေငြ႔ဓါတ္ ကင္းေနတာေတာ့ မေကာင္းပါ။ အေရျပား ေျခာက္ေသြ႔ေနတဲ့ေနရာကို အရက္နဲ႔လဲ လိမ္းႏိုင္တယ္။ ေမြ႔ယာသံုးတာလဲ သိပ္မမာေစနဲ႔။ ေမြ႔ယာ ဆိုတာ ခါးနာတတ္သူေတြ အတြက္ေတာ့ ရန္သူဘဲ။ လိုအပ္ရင္ Lubricating cream သံုးပါ။ ရာဘာ-ေလအိတ္-ကြင္းမ်ိဳး သံုးႏိုင္တယ္။
ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းတရာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္တယ္။
1. Pressure ဖိအားျဖစ္ေနတာ၊
2. Traction ဆြဲအားျဖစ္ေနတာ၊
3. Friction ပြတ္တိုက္အားျဖစ္ေနတာ၊
4. Moisture စိုထိုင္းမႈျဖစ္ေနတာ၊
5. Inadequate nutrition အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေနတာ။
ျဖစ္လာတဲ့လကၡဏာေတြ
1. နီ-ေရာင္လာမယ္၊
2. အေရျပားပါးျပီး၊ ပြန္းပဲ့လာမယ္၊ အပူဖူးေပါက္မယ္၊
3. အေရျပားတလႊာလံုးပါးကုန္မယ္၊
4. အေရျပားေအာက္က အဆီ၊ ၾကြက္သား၊ အရိုး၊ အရြတ္အထိသက္ေရာက္မယ္။
ကုသရမွာ ၅ မ်ိဳး ရွိတယ္။
1. ဖိအားျဖစ္ေနတာကို ဖယ္ရွားပါ။
2. သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ပါ၊
3. စပါယ္ရွယ္-အသံုးအေဆာင္ (ေပါင္ဒါ၊ အခုအခံ) သံုးပါ။
4. လွ်ပ္စစ္သံုးနည္း၊ အပူေပးနည္း၊ ႏွိပ္နယ္နည္း နဲ႔ Hyperbaric O2 therapy ေအာက္စီဂ်င္ေပးနည္းေတြ သံုးၾကတယ္။
5. လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္ကုသပါ။
ျဖစ္လာမွေတာ့ ကုရတာက ကာကြယ္ရတာထက္ ခက္တယ္။ အနာျဖစ္မလာေအာင္၊ ျဖစ္တဲ့ေနရာ သန္႔ရွင္းေနေအာင္၊ ပိုးဝင္မလာေအာင္ ရည္ရြယ္ရမယ္။ အာဟာရ Vitamin C နဲ႔ Zinc ျပည့္ဝေနေအာင္ စားေသာက္ပါ။ အလုပ္ကေန ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းပါ။ အေနအထားေတာ့ ေျပာင္းရမွာ ေသခ်ာတယ္။ ပ်က္အစဥ္-ျပင္ခဏ ဆိုေပမဲ့ ပ်က္သြားတာဟာ အျပင္ရ ခက္လွတယ္။ ကံ၊ ဥာဏ္၊ ဝီရိယ၊ ဇြဲလံု႔လ ရွိရင္ေတာ့ မရႏိုင္တာ မရွိပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
၇-၂-၁ဝ၁၁
