က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, February 27, 2011

Thalassemia (1) (သာလာဆီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ (၁)

Feb 27, 2011 at 7:09 PM
ဆရာရွင့္ ေက်းဇူးျပဳျပီး Thalassemia အေၾကာင္းကို သိခ်င္လို႔ပါ။

Anemia ေသြးအားနည္းေရာဂါ အမ်ိဳးမ်ိဳးထဲက တမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ နာမည္္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Mediterranean Anemia နဲ႔ Homozygous Beta Thalassemia ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဗီဇလိုက္တယ္။ ေအာက္စီဂ်င္ကို သံုးေပးတဲ့ ေသြးနီဥထဲက Hemoglobin (ဟီမိုဂလိုဘင္) ထုတ္လုပ္တာမွာ ျပႆနာရွိတာ ျဖစ္တယ္။ ေသြး နီရတာက သူရွိလို႔ျဖစ္ေတာ့ သူနည္းရင္ ျဖဴေဖ်ာ့ေနမယ္။ (ဟီမိုဂလိုဘင္) ဆိုတာ သံဓါတ္နဲ႔ လုပ္ထားတယ္။ ဒီေရာဂါရွိေနသူမွာ (ဟီမိုဂလိုဘင္) က ျပိဳကြဲလြယ္ေနလို႔ သက္တမ္းမကုန္ခင္ ပ်က္စီးေနၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မလံုေလာက္ေတာ့ဘဲ၊ ေသြးအား နည္းလာတယ္။

အမ်ိဳးအစား ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။
1. Thalassemia trait အမ်ိဳးက သူကိုယ္တိုင္ ေရာဂါမျပေပမဲ့ သူ႔မ်ိဳးဆက္ကို သယ္ေဆာင္ေပးေနတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ရင္လဲ ေသြးအားနည္းတာ နဲနဲေလာက္သာ ျဖစ္မယ္။ Hemoglobin A2 ဆိုတာေတြ ပိုမ်ားေနမယ္။
2. Thalassemia major က (ေမဂ်ာ) ဆိုတာနဲ႔အညီ ဆိုးတယ္။ ေမြးေမြးခ်င္း ေကာင္းေပမဲ့ ၃ လ နဲ႔ ၈ လ အၾကား ေရာဂါျပမယ္။ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ ျဖစ္လာမယ္။ သိပ္မအိပ္ဘူး။ ႏို႔စို႔ နည္းမယ္။ အန္တာ ပိုမယ္။ မကုဘဲ ထားရင္ ၈ ႏွစ္သား အထိသာ အသက္ရွင္မယ္။ ျဖဴေရာ္တာအျပင္ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ အားယုတ္မယ္၊ အသက္ရွဴ မဝဘူး၊ Jaundice အသားဝါ ျဖစ္လာမယ္၊ Spleen ေဘလံုးၾကီးလာမယ္။ မ်က္ႏွာရိုး ပံုမွန္မဟုတ္၊ ၾကီးထြားမႈ ေႏွးမယ္။

Alpha (အာလ္ဖါ) နဲ႔ Beta (ဘီတာ) ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳးခြဲထားတယ္။ Alpha က အာဖရိကားတိုက္နဲ႔ အေမရိကားမွာေတြ႔ရမယ္။ အေရွ႕ေတာင္ အာရွ၊ တရုတ္မွာလဲ ရွိတယ္။ Beta အမ်ိဳးက ေျမထဲပင္လယ္ေဒသက ဂရိ၊ တူရကီ၊ ဆစ္စလီကြ်န္း၊ အီတလီ ေတာင္ပိုင္း၊ ေကာ္စီကာ၊ ဆိုက္ပရပ္စ္၊ ေမာလ္တာ၊ ႏိုင္ငံ-ေဒသေတြမွာ မ်ားတယ္။ တရုတ္၊ ေတာင္အာရွ ေဒသေတြမွာလဲ ရွိတယ္။

တကမာၻလုံးမွာ Beta thalassemia trait ရွိေနသူေပါင္း သန္း ၆ဝ ကေန ၈ဝ အထိရွိမယ္။ စာရင္း အတိအက် ေကာက္ရင္ ပိုမ်ားႏိုင္တယ္။ Beta thalassemia major ကို Cooley's anemia ေခၚေသးတယ္။

ေသြးစစ္တာနဲ႔ ေရာဂါ ရွိ-မရွိသိတယ္။ ေသြးနီဥေတြဟာ ေသးေနမယ္။ နည္းေနမယ္။ ပံုသဏၭာန္ ေျပာင္းေနမယ္။ တျခား ေသြးအားနည္းေရာဂါ Sickle-cell anemia နဲ႔ မတူဘူး။ Thalassemia က အရည္အတြက္နဲ႔ Sickle-cell anemia (ဆစ္ကယ္လ္-ဆဲလ္) ေသြးအားနည္းေရာဂါက အရည္အေသြးဆိုျပီး မတူၾကတာပါ။ တခါတေလ ထပ္ေနတတ္တယ္။

• Thalassemia trait ရွိေနသူကို ကုသေပးစရာ မလိုပါ။ အလြန္ဆံုး သံဓါတ္ေဆးသာ ေသာက္ခိုင္းမယ္။
• Thalassemia major ရွိေနသူေတြကို ေသြးသြင္းေပးေနရတယ္။ တလတခါ ဆိုသလို သြင္းေနရတတ္တယ္။
• Desferal ေဆးထိုးျပီး ေသြးထဲမွာ ပိုေနတဲ့သံဓါတ္ေတြကို ရွင္းထုတ္ေပးႏိုင္တယ္။
• လိုအပ္ရင္ Splenectomy ေဘလံုး ခြဲထုတ္ေပးမယ္။
• Beta thalassemia ေရာဂါရွိသူေတြကို Iron chelation ေဆးေပးတယ္။ Deferoxamine ကို အေၾကားေဆး၊ ဒါမွမဟုတ္ အေရျပားေအာက္ ထိုးေပးရတယ္။ အေမရိကားမွာ Deferasirox စားေဆးနဲ႔ ဥေရာပမွာ Deferoprone စားေဆးသံုးတယ္။
• ေသြးသြင္းေနရရင္ သံဓါတ္ေဆး မေသာက္ရပါ။
• Bone marrow transplant ကို ကေလးေတြမွာ လုပ္ေပးတယ္။

ေသဆံုးရတဲ့ အေၾကာင္းက Heart failure ႏွလံုး အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာ ျဖစ္တယ္။ အသဲလဲ ထိခိုက္မယ္။ ေရာဂါပိုး ဝင္လြယ္မယ္။ အသက္ ၂ဝ နဲ႔ ၃ဝ ၾကား ျဖစ္တတ္တယ္။ သိပ္မဆိုးသူေတြမွာ အသက္ ပိုရွည္ပါတယ္။ ဆိုးဝါးတဲ့ Alpha thalassemia major ရွိသူကေန Stillbirth ကေလးအေသ ေမြးႏိုင္တယ္။

ဆိုးတဲ့ထဲမွာ ေကာင္းတာေလးေတြ ရွိေသးတယ္။ ငွက္ဖ်ားထူရာေတြမွာ ေတြ႔တတ္ျပီး၊ ငွက္ဖ်ားကို ပိုျပီးခံႏိုင္ရည္ ရွိၾကတယ္။ β thalassemia ကိုသယ္ေဆာင္ေနသူေတြဟာ Coronary heart disease ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း ျဖစ္တာ နည္းတယ္။

ကာကြယ္ဘို႔ကေတာ့ လက္မထပ္ခင္ Genetic counseling မ်ိဳးဗီဇ နဲ႔ Prenatal screening ေဆးစစ္မႈေတြ လုပ္ရပါမယ္။ အိမ္ေထာင္ေရးမွာ ႏွလံုးသားအျပင္၊ ဆရာဝန္ကိုလဲ အကူအညီ ေတာင္းပါ။

• Thalassemia (2) (သာလာဆီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/thalassemia.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၂-၂ဝ၁၁