က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Monday, March 21, 2011

Hearing loss ေသာတအာရံု

ကၽြန္မ အသက္ ၃၉ ရွိပါျပီ။ ကၽြန္မ မိခင္က အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေလာက္မွာ နားစထုိင္းတာပါ။ ကၽြန္မ အသက္ ၁၇ ႏွစ္မွာ နားစထုိင္းတာပါ။ အသံမၾကားတာ မဟုတ္ဘဲ ဦးေခါင္းထဲမွာ အသံေတြ အစံုၾကားေနရတာပါ။ စကားေျပာသံ လံုးဝ မဟုတ္ပါ။ ပုရစ္ေအာ္သံလို၊ သေဘၤာ ခုတ္သံလို၊ မရိုးႏုိင္ေတာ့ေသာ အသံေပါင္းစံုကို မခံႏိုင္ေအာင္ၾကားရတာပါ။ အဲဒီအသံေတြေၾကာင့္ ကၽြန္မ စိတ္ဆင္းရဲျပီး သတ္ေသဖုိ႔ ႀကိဳးစားခဲ့တာ အႀကိမ္ႀကိမ္ပါပဲ။ အသက္ ၂၃ ေလာက္မွာ ေဝဒနာကို အဆိုးဆံုး ခံစားခဲ့ရတယ္။

အဂၤလိပ္ေဆး၊ ပေယာဂ ကုခဲ့တာ အစံုပါပဲ။ အခုဆို ႏွစ္ေပါင္း ၂ဝ ေက်ာ္ျပီ။ ဒီေရာဂါ သက္ေတာ့သက္သာပါတယ္။ မေပ်ာက္ဘူး။ သက္သာတယ္ဆိုတာ ဦးေခါင္းထဲက အသံေတြတိုးသြားျပီး ခံသာဖြယ္ ရွိသြားတာကို ေျပာတာပါ။ စိတ္ကုတဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔လည္း ကုဖူးပါတယ္။ ေသြးတိုး၊ ႏွလံုး၊ ဆီးခ်ိဳ စတဲ့ေရာဂါေတြ ဒီအသက္ အရြယ္ထိေတာ့ မရွိေသးပါဘူး။ သမီးတစ္ေယာက္ ရွိပါတယ္။ အိမ္ေထာင္ေရး ေသာက၊ စီးပြားေရးေသာက မရွိပါဘူး။ ျပီးေတာ့ ကၽြန္မက ဘတ္စ္ကားမစီးႏုိင္ဘူး။ ဘတ္စ္ကားစီးရင္ ရုပ္ပ်က္ ဆင္းပ်က္ ျဖစ္ေအာင္ကိုမူးတယ္။ ကားေပၚမွာ အန္တယ္။ အိမ္ကကားကို ျဖည္းျဖည္းနဲ႔ မွန္မွန္ေလး လီဗာ အေလွ်ာ့အတင္း သိပ္မလုပ္ဘဲ ေမာင္းမွ စီးႏုိင္ပါတယ္။ ကားမူးတာက ဦးေခါင္းထဲမွာ အသံေတြဝီေခၚျပီး မူးတာပါပဲ။ ၉ ႏွစ္သမီး ေလာက္ကေပါ့။ မတ္တတ္ ရပ္ေနရင္း ဘိုင္းခနဲ ေမ့လဲသြားဖူးတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ၁၇ ႏွစ္မွာတစ္ခါ အဲဒီလုိပဲ၊ မတ္တတ္ ရပ္ေနရင္း ဘုိင္းခနဲ ေမ့လဲ သြားဖူးပါတယ္။ ဒီေရာဂါ မေပ်ာက္ႏုိင္ဘူး ဆိုရင္လည္း တည့္တည့္သာ ေျပာပါဆရာ။

ကြ်န္ေတာ္ နားေရာဂါ-အထူးကု ဆရာဝန္ မဟုတ္ပါ။ ေရးျပတာ အားလံုးကို ျခင့္ခ်ိန္ျပီး ရယူပါ။ စိတ္ေရာဂါ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာတဲ့ စိတ္ထိခိုက္မႈေတာ့ ရွိေနပါမယ္။ ဒါကလဲ အဆန္းၾကီး မဟုတ္ဘာ။ ရက္တိုျဖစ္ျဖစ္ နာတာရွည္ ျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္ေဝဒနာ ခံစားေနရသူမဆို ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။

အသံလိႈင္းဟာ Tympanic membrane (Eardrum) နားစည္ကို လာထိတာနဲ႔ ၾကားမွာကို စတယ္။ နားစည္ လႈတ္တာကေန သူ႔အတြင္းဘက္ Middle ear အလည္နားပိုင္းက Malleus, Incus, Stapes အရိုးေတြကို သတင္းပို႔ ေပးတယ္။ အတြင္းဆံုးနား Cochlea ထဲမွာ အရည္ နဲ႔ အေမႊးေလးေတြ ရွိေနတယ္။ အသံလိႈင္းေၾကာင့္ အရည္နဲ႔ အေမႊးႏု ေလးေတြ လႈတ္ရွားေစတယ္။ Auditory nerve အၾကားအာရံုေၾကာကို သတင္းေရာက္၊ ဦးေႏွာက္ကေန ၾကားေစ ျဖစ္လာတယ္။

နားမၾကားရတာ အေၾကာင္း ၂ ခုရွိတယ္။
1. Conductive causes (ကြန္ဒတ္တစ္ဖ္) အသံသယ္ပို႔လမ္း အေၾကာင္းရင္း၊
• Obstructed external ear canal နားမွာ Cerumen (Wax) နဖါလို တခုခုပိတ္ေနတာ၊
• Perforated tympanic membrane နားစည္ေပါက္ေနတာ၊
• Dislocated ossicle (Malleus, Incus, or Stapes) ခိုက္မိလို႔ အထဲအဂၤါေတြ ေရြ႔ေစာင္းသြားတာ၊
• Otitis media နားအလည္ပိုင္းေရာင္တာ၊
• Otitis externa နားအျပင္ပိုင္းေရာင္တာ။

2. Sensorineural causes (ဆင္ဆို-ႏူရယ္လ္) အာရံုႏွင့္ အာရံုေၾကာ အေၾကာင္းရင္း၊
• Acoustic trauma အသံဆူညံတာ တာရွည္ၾကားေနရလို႔ Cochlea ထဲက အေမႊးႏုေလးေတြ ထိခိုက္သြားတာ၊ ပံုမွန္သံ 20 Hz to 20,000 Hz ထက္မက 4000Hz အသံမ်ိဳးကေန ျဖစ္ေစတယ္။
• Barotrauma (Pressure trauma) ေရငုတ္သူေတြလို ဖိအားမ်ားလို႔ ျဖစ္တာ၊
• Head trauma ေခါင္းခိုက္မိလို႔ Temporal bone နားထင္ရိုး က်ိဳးတာ၊
• Ototoxic drugs ေဆးဝါးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာ၊ Gentamicin, Vancomycin, Erythromycins, Minocycline, Furosemide, Ethacrynic acid, Aspirin, Ibuprofen, Naproxen, Tobramycin, Methotrexate, Vicodin
• ေရာဂါေတြေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ Sickle cell disease (ဆစ္ကယ္လ္-ဆဲလ္) ေရာဂါ၊ Diabetes ဆီးခ်ိဳ၊ Leukemia (လူကီးမီးယား)၊ Polycythemia (ေပၚလီဆိုင္သီးမီးယား)၊ Kidney problems ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ Acoustic neuroma အၾကားအာရံုေၾကာ အက်ိတ္ျဖစ္တာ၊ နားထဲမွာလဲ အသံေတြၾကားေနမယ္။ Influenza တုပ္ေကြး၊ Herpes simplex, Herpes zoster ေရယံု၊ Suppurative labyrinthitis နားျပည္တည္၊ Meningitis ဦးေႏွာက္ ေျမွးေရာင္၊ Mumps ပသိေရာင္၊ Measles ဝက္သက္၊ Viral ဗိုင္းရပ္စ္၊ Syphilis ဆစ္ဖလစ္၊ Autoimmune disease ေရာဂါျပီးစနစ္ ေရာဂါ၊
• Aging (Presbycusis) အသက္ၾကီးလို႔ ျဖစ္တာ။

ေမးတဲ့သူမွာ နားအာရံု ခ်ိဳ႕ယြင္းေရာဂါေတြထဲက Sensorineural hearing loss အမ်ိဳးအစားျဖစ္မယ္။ Vestibulocochlear nerve (Cranial nerve VIII) ဦးေႏွာက္-အာရံုေၾကာနံပါတ္ (၈)၊ Inner ear အတြင္းနာ နဲ႔ Central processing centers of the brain ဦးေႏွာက္ထဲက အၾကားအာရံုကို ေဆာင္ရြက္ေပးရာေနရာ တခုခုမွာ ျပႆနာရွိလို႔ပါ။ Cochlea ေခၚတဲ့ နားအတြင္းပိုင္းက Organ of Corti ေနရာမွာ အေမႊးႏု (ဆဲလ္) ေတြက ပံုမွန္မဟုတ္လို႔ ျဖစ္ရတယ္။ ေမြးတံုးက အေကာင္း ရွိခဲ့ရာကေန ေနာက္ပိုင္း ေျပာင္းလာတာမို႔ ျဖစ္တယ္။

ဆင္တူဆံုးက Ménière disease (မဲနီးယား) ေရာဂါထင္တယ္။ နားအၾကားေရာ ကိုယ္ကို ထိန္းႏိုင္စြမ္း ခ်ိဳ႕ယြင္းတာမ်ိဳး ေရာေနျပီး၊ Tinnitus ဆိုတဲ့ နားထဲမွာ အသံေတြ ဆူေနတာပါ ရွိမယ္။ တျဖးေျဖးနဲ႔ ေနာက္ လံုးဝ မၾကားရေတာ့ဘူး။

Genetic မ်ိဳးဗီဇမွာ Dominant ကဲတာ နဲ႔ Recessive genes မကဲတာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Dominant gene ေၾကာင့္ မိဘ တဦးထဲကေန ကေလးကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ Recessive gene ဆိုရင္ ေမြးတဲ့ကေလးတိုင္းကို မျဖစ္ေစဘူး။

Sensorineural hearing loss ျဖစ္သူေတြကို Cochlear implants, Bone conduction implants, Electro-acoustic implants, Hearing aids ေတြ တပ္ေပးတယ္။ Vitamins A, C, E နဲ႔ Magnesium ေဆးေတြက အေထာက္အကူ ေပးတယ္။

Motion sickness ကားမူးေရာဂါ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ခံစားေနရတာက နားျဖစ္တာနဲ႔ တဆက္ထဲဘဲ။ ဒီလိုအမူးေရာဂါမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
1. Motion sickness caused by motion that is felt but not seen လႈတ္ရွားမႈကို ျမင္ယံုသာ ျမင္ရျပီး လူက မလႈတ္ဘဲ မူးတာ၊
2. Motion sickness caused by motion that is seen but not felt မျမင္ရဘဲ လူက လႈတ္ရွားေနလို႔ မူးတာ၊
3. Motion sickness caused when both systems detect motion but they do not correspond ႏွစ္မ်ိဳးလံုး တြဲျဖစ္တာ။

Natural သဘာဝနည္း၊
1. ကားစီးရင္ ျပဳတင္းကေန အျပင္ၾကည့္ေနပါ။ ယာဥ္လႈတ္ရွားေနတာ သိေနေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။ ညအခ်ိန္ဆိုရင္ ကားမီးကေန ၾကည့္လို႔ရရင္ၾကည့္၊ မရရင္ အိပ္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။
2. ေတာ္ေတာ္ တန္တန္ မူးတတ္သူဆိုရင္ Chewing gum ခ်ိဳခ်ဥ္၊ တခုခုကို ဝါးေနတာ သက္သာႏိုင္တယ္။
3. Ginger ခ်င္း (ဂ်င္း) ျမစ္ကို သံုးတာလဲ တခ်ိဳ႕မွာ ထိေရာက္တာ ေတြ႔ရတယ္။

Chemical ေဆးသံုးနည္း၊
1. Dramamine (Dimenhydrinate), Stugeron (Cinnarizine), Bonine/Antivert (Meclozine) နဲ႔ Promethazine ေဆးေတြ သံုးႏိုင္တယ္။
2. Scopolamine ေဆးကို Transdermal patches 1.5 mg အေရျပားကပ္တာ၊ ဒါမွမဟုတ္ 0.4 mg ေဆးျပား ေသာက္ႏိုင္တယ္။
3. အအန္ေပ်ာက္ေဆးေတြ ျဖစ္တဲ့ Metoclopramide နဲ႔ Prochlorperazine ေဆးေတြက ဒီလိုျဖစ္တာမွာ မသံုးမက်ပါ။

Devices ကရိယာသံုးနည္း၊
1. ViBAN ကရိယာကို ေနကာမ်က္မွန္လို တပ္ဆင္တာ။
2. Acupressure wrist bands လက္ေကာက္ဝတ္မွာ ပတ္ထားရတဲ့ ကရိယာ၊
3. LCD shutter glasses ကို အာကာသ-ယာဥ္မွဴးေတြမွာ သံုးတယ္။

ဒီစာက မထူးရင္ အထူးကု-ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသပါ။ အာရံုတခု အားနည္းသူဟာ တျခားေနရာမယ္ ပိုေတာ္တတ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂ဝ-၃-၂ဝ၁၁