က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Saturday, August 10, 2013

Hepatitis B အသဲေရာင္ ဘီ ပိုး

Hepatitis B virus (HBV) အသဲေရာင္ ဘီပိုး ကူးစက္ခံေနရာသူေပါင္း သန္း ၃ဝဝ ရွိႏိုင္တယ္။ အာရွ နဲ႔ အာဖရိကမွာ ပိုမ်ားတယ္။ အဲဒီက တိုင္းျပည္ေတြမွာ ပိုးရွိတဲ့ မိခင္ကေန ေမြးလာတဲ့ကေလးကို ကူးၾကတာ ပိုမ်ားတယ္။ အသဲကင္ဆာလဲ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္တယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ေဆးထိုးအပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာကေန ကူးၾကတာ ပိုမ်ားတယ္။ လူငယ္ပိုင္းမွာျဖစ္တာ မ်ားတယ္။

ဘီပိုးက ကူးစရာလမ္းတခုခုကေန ေသြးထဲဝင္၊ ေနာက္ အသဲကို ေရာက္တာနဲ႔ Replication ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပြါးမ်ားလာျပီး Surface material မ်က္ႏွာျပင္-ပစၥည္းေတြ ထုတ္တယ္။ ေသြးထဲ ဝင္မယ္။ ပြါးမ်ားတာ မ်ားလာရင္ ေသြးထဲမွာ Load of virus (ဗိုင္းရပ္) အနည္း-အမ်ား စစ္ေတာ့ သိသိသာသာ တိုးေနတာ ေတြ႔လာမယ္။ ပြါးမ်ားတာ နည္းေသးရင္ Virus core ဗိုင္းရပ္စ္ အတြင္းသား ကိုသာ အသဲထဲမွာ စစ္လို႔ရမယ္။ ေသြးထဲမွာ မေတြ႔ဘူး။
အေမး
2 hours ago near Yangon, Myanmar
ဆရာရွင့္ဘီပိုးေရာဂါအေၾကာင္းျပည္ ့စံုစြာသိခ်င္ပါတယ္ရွင္။ ရိုေသစြာျဖင့္ -

Hepatitis B virus (HBV) အသဲေရာင္ ဘီပိုး ကူးစက္ခံေနရာသူေပါင္း သန္း ၃ဝဝ ရွိႏိုင္တယ္။ အာရွ နဲ႔ အာဖရိကမွာ ပိုမ်ားတယ္။ အဲဒီက တိုင္းျပည္ေတြမွာ ပိုးရွိတဲ့ မိခင္ကေန ေမြးလာတဲ့ကေလးကို ကူးၾကတာ ပိုမ်ားတယ္။ အသဲကင္ဆာလဲ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္တယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ေဆးထိုးအပ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာကေန ကူးၾကတာ ပိုမ်ားတယ္။ လူငယ္ပိုင္းမွာျဖစ္တာ မ်ားတယ္။

ဘီပိုးက ကူးစရာလမ္းတခုခုကေန ေသြးထဲဝင္၊ ေနာက္ အသဲကို ေရာက္တာနဲ႔ Replication ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပြါးမ်ားလာျပီး Surface material မ်က္ႏွာျပင္-ပစၥည္းေတြ ထုတ္တယ္။ ေသြးထဲ ဝင္မယ္။ ပြါးမ်ားတာ မ်ားလာရင္ ေသြးထဲမွာ Load of virus (ဗိုင္းရပ္) အနည္း-အမ်ား စစ္ေတာ့ သိသိသာသာ တိုးေနတာ ေတြ႔လာမယ္။ ပြါးမ်ားတာ နည္းေသးရင္ Virus core ဗိုင္းရပ္စ္ အတြင္းသား ကိုသာ အသဲထဲမွာ စစ္လို႔ရမယ္။ ေသြးထဲမွာ မေတြ႔ဘူး။

Hepatitis B tests စမ္းသပ္နည္းမ်ား
1. Antigens (အင္တီဂ်င္)၊
a. HBsAg (Hepatitis B surface antigen) က ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ႕ မ်က္ႏွာျပင္-ပစၥည္းကို စစ္တာ၊
b. HBeAg (Hepatitis B "e" Antigen) က ဗိုင္းရပ္စ္ Core အတြင္းသားကို စစ္တာ၊
2. Antibodies to HBV infection (အင္တီေဘာ္ဒီ) ခုခံအားကို စစ္တာ၊
3. Viral DNA (ဒီအင္န္ေအ) မ်ိဳးဗီဇကို စစ္တာ။

ဘာေတြ႔တာက ဘာကိုဆိုလိုသလဲ၊
• HBsAg အေပါင္းျဖစ္ေနရင္ Virus ပိုးရွိေနတယ္။ Active viral replication ပြါးမ်ားတာ တက္တက္ၾကြၾကြ ျဖစ္ေနတယ္။ အသဲကိုလဲ ကူးေနတယ္။ သူမ်ားကိုလဲ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
• Anti-HBe ဆိုရင္ Viral replication ပြါးမ်ားတာ နည္းသြားျပီ။ အသဲေရာဂါ ျမံဳေနတယ္။ သူမ်ားကို သိပ္မကူးစက္ႏိုင္ဘူး။
• HBV-DNA ဆိုရင္ Active viral replication ပြါးမ်ားတာ ေကာင္းေကာင္း ရွိေနတယ္။ အသဲမွာလဲ ေရာဂါ ခံစားေနရတယ္။ သူမ်ားကိုလဲ ကူးေစမယ္။
• Anti-HBc (Core antibody) ဆိုရင္ B ပိုးရွိသူနဲ႔ ထိေတြ႔မႈရွိခဲ့ျပီ။ သူ႔ဆီကို Virus ကူးေနျပီလား-မကူးေသး ဘူးလားေတာ့ မေသျခာေသး။ ေရာဂါကိုလဲ မျပီးေသးဘူး။ (မကာကြယ္ႏိုင္ေသးဘူး)
• IgM anti-HBc ဆိုတာ ေလာေလာဆယ္ Hepatitis B နဲ႔ ထိေတြမႈ ရွိထားတယ္။ ဘာအတြက္ ဘယ္နည္း စမ္းရသလဲ၊
• လတ္တေလာ ေရာဂါပိုးဝင္ေနတာကုိသိဘို႔ိ (HBsAg), (anti-HBc), IgM နဲ႔ တခါတေလ (HBeAg) ေတြ စမ္းတယ္။
• နာတာရွည္ အသဲေရာင္ေနတာကိုသိဘို႔ HBsAg, (HBV) DNA နဲ႔ တခါတေလ HBeAg ေတြ စမ္းတယ္။
• နာတာရွည္ အသဲေရာင္ ေနတာနဲ႔ ေဆးကုေနတာကို ေစာင့္ၾကည့္ဘို႔ HBsAg, (HBeAg), (anti-HBs) IgG, (anti-HBe) IgG နဲ႔ HBV DNA ေတြ စမ္းတယ္။
• ဘီပိုး အသဲေရာင္ထားသူဟာ ခုခံအားစနစ္ မေကာင္းသူ ျဖစ္ေနရင္ (anti-HBc) total နဲ႔ anti-HBs ေတြ စမ္းတယ္။ စစ္နည္းေတြက ဘာလို႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးလုပ္ရသလဲ၊
1. Hepatitis B surface antigen (HBsAG) = ဗိုင္းရပ္စ္ ရဲ႕ မ်က္ႏွာျပင္ (ပရိုတင္း) ကို စမ္းတာ။ ရက္တိုေရာ နာတာရွည္ ပိုးဝင္ေနသူေတြမွာ ေတြ႔မယ္။ ပိုးဝင္တာကို အေစာဆံုး သိတယ္။ လကၡဏာေတြ မေပၚခင္ ကတည္းက သိရတယ္။ နလံထခ်ိန္မွာ ေသြးထဲမယ္ မေတြ႔ရဘူး။ ေဆးကုသ ေပးေနသူမွာ မေတာ္တဆ ထိရွရင္၊ က်ား-က်ား လိင္တူဆက္ဆံသူ၊ ေဝဒနာသည္ မဟုတ္ေပမဲ့ (ALT and AST) အသဲ-အင္ဇိုင္းေတြ မ်ားေနသူ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ HBV ပိုးရွိသူနဲ႔ အတူေနရသူေတြကို စမ္းရတယ္။ ၆ လကေန ၁ ႏွစ္ တခါ စစ္ရတယ္။ ေသြးလွဴရွင္အားလံုးကို HBsAg စစ္ရတယ္။

2. Hepatitis B surface antibody (anti-HBs) ဗိုင္းရပ္စ္ ရဲ႕ မ်က္ႏွာျပင္မွာရွိတဲ့ (ပရိုတင္း) ကို ခုခံတဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ကို စမ္းတာ။ နလံထလာရင္ ေသြးထဲမွာ ဒါေတြ မ်ားလာမယ္။ အရင္က ပိုးဝင္ဘူးတာကို သိရမယ္။ ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားသူလဲ ေတြ႔ရမယ္။ ကာကြယ္ေဆးထိုးဘို႔ လို-မလိုသိေစမယ္။

3. Anti-hepatitis B core (anti-HBc), IgM = ခုခံတဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ကို စမ္းတာ။ ပိုးဝင္ခံထားရတဲ့ အသဲ (ဆဲလ္) ေတြမွာ ေတြ႔ရမယ္။ ေသြးထဲမွာ မေတြ႔ႏိုင္ဘူး။ ရက္တိုေရာ နာတာရွည္ပိုးဝင္တာကို စမ္းတယ္။ တခါရွိရင္ တသက္တာ ရွိေနမယ္။

4. Hepatitis B e-antigen (HBeAG) = ဗိုင္းရပ္စ္ကေန တက္တက္ၾကြၾကြ ထုတ္ေပးေနတဲ့ (ပရိုတင္း) ေသြးထဲမွာ ရွိေနတာကို စမ္းတယ္။ သူမ်ားကို ကူးႏိုင္ေျခကို သိရတယ္။ ေဆးကုေနတာရဲ႕ ထိေရာက္မႈကိုလဲ သိရတယ္။ တခ်ိဳ႕ (ဗိုင္းရပ္စ္) အမ်ိဳးအစားက e-antigen ကို မထြက္ေစဘူး။ ၆ လကေန ၁ ႏွစ္ တခါစစ္ရတယ္။ ေဆးမကုခင္က HBeAg positive ျဖစ္ျပီး ေဆးကုေနရင္း Negative ျဖစ္လာရင္ ေဆးကု ရပ္ထားမယ္။

5. Anti-hepatitis Be antibody (Anti-HBe) = Hepatitis Be antigen ကို ခုခံတဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ကို စမ္းတယ္။ ရက္တိုကူးခံရသူ နလံထလာရင္ေတြ႔မယ္။ သူ႔ကို Anti-HBc နဲ႔ Anti-HBs ေတြနဲ႔ တြဲေတြ႔ႏိုင္တယ္။ နာတာရွည္ ျဖစ္ေနသူကို ေရာဂါ နဲ႔ ကုသမႈေတြကို ေစာင့္ၾကည့္တာမွာ အသံုးက်တယ္။

6. Hepatitis B DNA (HBV DNA) = Hepatitis B ရဲ႕ Viral genetic material မ်ိဳးဗီဇကိုစမ္းတာ။ ေလာေလာဆယ္ ပိုးရွိေနတာ၊ နာတာရွည္ျဖစ္လို႔ ေဆးေပးေနသူေတြကို ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးရာမွာ သံုးတယ္။ ေဆးက ထိေရာက္ရင္ က်လာမယ္။ ေသြးထဲမွာ (ဗိုင္းရပ္စ္) ေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ အေရအတြက္ကို သိရတယ္။ မ်ားေနတယ္ဆိုတာ (ဗိုင္းရပ္စ္) က တက္တက္ၾကြၾကြ ပြါးမ်ားတာ လုပ္ေနတယ္၊ အသဲလဲ ထိခိုက္စရာ ရွိေနျပီ။ အေရအတြက္ (100 IU/ml) ထက္နည္းရင္ သူမ်ားကို မကူးႏိုင္ေသးဘူး။ ေဆးကုေနသူဆိုရင္ ေဆးကုတာ ထိေရာက္တယ္ဆိုတာ ျပေနတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာ မျပေပမဲ့လဲ အသဲကို ထိခိုက္လာႏိုင္တယ္။ သူမ်ားကို ကူးေစႏိုင္တယ္။

7. Hepatitis D (HDV) ဆိုတာ ေနာက္ အသဲကူးစက္ေရာဂါတမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ Hepatits B ရွိေနသူကိုမွ ရေစတယ္။ ဒီ ၂ မ်ိဳး ရေနတာ ရွိႏိုင္တယ္။

8. အေထာက္အကူ စစ္ေဆးတာေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ AST, ALT နဲ႔ Gamma-glutamyl transferase (GGT) ကို စစ္ရင္ ေရာဂါရဲ႕ တိုးတက္မႈကို သိရတယ္။ Liver biopsy (ဘိုင္ေအာ့ပ္စီ) နဲ႔ ေရာဂါေသျခာေအာင္လဲ လုပ္တယ္။

ေဆးစစ္အေျဖေတြက ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္သလဲ၊
• Early acute infection ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး လတ္တေလာ အဝင္ခံရသူ = (HBsAg) +ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) –ve, (Anti-HBc IgG+IgM) –ve, (HBeAg) +ve, (Anti-HBe) –ve
• Acute infection, usually with symptoms; contagious ရက္တို အသဲေရာင္ရွိသူ၊ လကၡဏာေတြ ရွိသူ၊ သူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္သူ = (HBsAg) +ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) –ve or +ve, (Anti-HBc IgG+IgM) -ve or +ve, (HBeAg) +ve, (Anti-HBe) –ve
• Late in the acute stage of infection (seroconversion) ရက္တို အသဲေရာင္ျဖစ္ေနသူ ေနာက္ပိုင္း = (HBsAg) +ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) +ve, (Anti-HBc IgG+IgM) +ve, (HBeAg) -ve, (Anti-HBe) +ve
• Acute infection is resolving (convalescent) ရက္တို အသဲေရာင္ ေပ်ာက္ကာစ = (HBsAg) -ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) +ve, (Anti-HBc IgG+IgM) +ve, (HBeAg) -ve, (Anti-HBe) +ve
• Usually indicates an active chronic infection (liver damage likely) နာတာရွည္-အသဲေရာင္၊ အသဲကို ထိခိုက္ေနသူ = (HBsAg) +ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) -ve, (Anti-HBc IgG+IgM) +ve, (HBeAg) +ve, (Anti-HBe) –ve
• Chronic infection but low risk of liver damage — carrier state နာတာရွည္ အသဲေရာင္၊ ဒါေပမဲ့ အသဲကို ထိခိုက္မွာ သိပ္မစိုးရိမ္ရသူ၊ သူမ်ားကို ကူးႏိုင္သူ = (HBsAg) +ve, (Anti-HBs) –ve, (Anti-HBc IgM) -ve, (Anti-HBc IgG+IgM) +ve, (HBeAg) -ve, (Anti-HBe) +ve
• Infection resolved (recovery); immunity due to natural infection ပိုးဝင္ျပီးေနာက္ နလံထခ်ိန္၊ ေရာဂါျပီးလာခ်ိန္ = (HBsAg) -ve, (Anti-HBs) +ve, (Anti-HBc IgM) -ve, (Anti-HBc IgG+IgM) +ve, (HBeAg) -ve, (Anti-HBe) +ve
• Immunity due to vaccination ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားလို႔ ေရာဂါကိုျပီးေနသူ = (HBsAg) -ve, (Anti-HBs) +ve, (Anti-HBc IgG+IgM) -ve Acute hepatitis B ဘီပိုး စတင္ကူးစက္ခံရျခင္းေရာဂါ၊
• အမ်ားစုဟာ ဘာမွ မခံစားရ၊ စမ္းလဲမေတြ႔ ျဖစ္ၾကတယ္။ HBsAg နဲ႔ IgM-antiHBc စမ္းရင္ ေတြ႔တယ္။
• ၁% ထက္နဲသူေတြမွာ Fulminant hepatitis အသဲ လံုးဝမေကာင္းျဖစ္လာျပီး ေသဆံုးႏိုင္တယ္။ Liver transplantation အေရးေပၚ အသဲအစားထိုးရတယ္။
• ၾကာလာရင္ HBsAg မေတြ႔ေတာ့ဘဲ၊ Anti-HBs က ေတြ႔လာတယ္။ Termination of the infection ေရာဂါဝင္တာ အဆံုးသတ္မႈကို ျပတယ္။
• Hepatitis B surface antigen (HBsAg) ရွိတယ္ဆိုတာ Virus infection ရွိေနျပီ၊ ဒါေပမဲ့ ကူးစက္ႏိုင္မယ္- မကူးႏိုင္ဘူး မေသျခာေသး၊ အသဲ ပ်က္စီးသလား-မပ်က္ဘူးလား မေသျခာေသး။
• ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ရွင္းသြားရင္ Hepatitis B surface (anti-HBs) antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ခံႏိုင္စြမ္းေတြ ထြက္လာမယ္။ ေရာဂါျပီးတဲ့သေဘာ ျဖစ္တယ္။
• Hepatitis B "e" antigen (HBeAg) ေတြ႔တာက Core of the virus ကုိစစ္တာျဖစ္တယ္။ ပြါးမ်ားတာေတြ မ်ားမ်ားျဖစ္ေနတယ္။ HBeAg မရွိေတာ့ဘဲ Antibody to HBeAg ေတြ႔လာတယ္ဆိုတာ ပြါးမ်ားတာေတြက နည္းလာတယ္။ အသဲေရာဂါလဲ သက္သာလာတယ္။ သူမ်ားကို ကူးဘို႔လဲ နည္းလာတယ္။
• ရက္တို အသဲေရာင္ျဖစ္ေနတံုးမယ္ တခ်ိန္မွာ HBeAg ေတြ႔မယ္။ ေနာက္ပိုင္းဆိုရင္ ပြါးမ်ားတာေတြ နည္းလာ၊ အသဲထိခိုက္တာ နည္းလာခ်ိန္မွာ မေတြ႔ေတာ့ဘူး။

Chronic hepatitis B နာတာရွည္ ဘီပိုးအသဲေရာင္ေရာဂါ၊
• Hepatitis B virus ကူးစက္ခံရျပီးေနာက္ အမ်ားစုမွာ Anti-HBs ေပၚလာရင္ ပိုးေတြ ရွင္းသြားမယ္။ ၅% ေလာက္ကေတာ့ အဲလိုမဟုတ္ဘူး။ HBsAg ဆက္ရွိေနျပီး၊ anti-HBs ျဖစ္မလာဘူး။ Anti-HBc လဲ ဆက္ ရွိေနမယ္။
• နာတာရွည္ ျဖစ္သူေတြဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေရရွည္ပိုးသယ္ေပးသူျဖစ္ေနမယ္။ အသဲက ေကာင္းေနမယ္။ ျဖစ္လဲနဲနဲသာ ျဖစ္မယ္။ Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္အဆင့္ အစပိုင္းမွာ Viral replication ပြါးမ်ားတာ ျဖစ္လာမယ္၊ Liver damage အသဲ ပ်က္စီးလာမယ္။ HBeAg positivity ျဖစ္မယ္။ Elevated transaminases က အသဲပ်က္စီးတာကို ညႊန္ျပေနတယ္။ တခ်ိဳ႕ အဲလိုမျဖစ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ ႏွစ္ေတြၾကာမွ ျဖစ္တယ္။
• HBeAg ေပ်ာက္သြားရင္ အသဲကလဲ ျငိမ္ေနမယ္။ ကူးစက္တာလဲ နည္းမယ္။ ဒီအဆင့္မွာ Virus DNA နဲ႔ Liver cell DNA ေပါင္းစပ္ႏိုင္တယ္။ Hepatocellular carcinoma ျဖစ္လာရင္ ပိုရႈတ္ေထြးလာမယ္။
• HBeAg ေပ်ာက္၊ အသဲကလဲ ျငိမ္၊ ကူးစက္တာလဲ နည္းတဲ့အဆင့္ကေန Reactivated ျပန္တက္ၾကြ လာႏိုင္တယ္။ တခါမကလဲ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သူ႔ဖါသူလဲ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္သလို တျခားေရာဂါေၾကာင့္ Immunosuppressant therapy ေဆးမ်ိဳးေတြ ေပးေနရလို႔လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဲလိုသာဆို အသဲ ပိုပ်က္စီးေစႏိုင္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အသဲမေကာင္းသူေတြကို Immunosuppressant therapy ေပးရင္ အထူးသတိထားရတယ္။

HBsAg Positive ေဆးစစ္လို႔ ပိုးေတြတဲ့ သူေတြကို ဘယ္လို ကုမလဲ၊
• ေရာဂါရာဇဝင္ ေမးမယ္။ မိသားစု၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ ဖို-မဆက္ဆံေရး၊ အသဲေရာဂါ လကၡဏာေတြ ေမးမယ္။
• စမ္းသပ္-စစ္ေဆးမယ္။ အသဲၾကီးေနသလား၊ အသားဝါေနသလား၊ ေရဖ်င္းရွိေနသလား ၾကည့္မယ္၊
• Bilirubin, Transaminases, Albumin, Prothrombin time အသဲအလုပ္ စစ္မယ္။ ၆ လ တခါစစ္မယ္။
• Anti-HBc IgM စစ္မယ္။ ၆ လအတြင္း ဗိုင္းရပ္စ္ဝင္ခဲ့သလား သိရမယ္။ အေပါင္းျဖစ္ရင္ ထပ္စစ္မယ္။
• HBeAg နဲ႔ HBV-DNA စစ္မယ္။ Active viral replication ရွိ-မရွိသိမယ္။
• အသဲမေကာင္းတာ ေတြ႔သူကို Liver biopsy လုပ္မယ္။
• အသဲမွာေရာဂါရွိ၊ (HBeAg positivity) ေတြ႔လို႔ Active viral replication ပြါးမ်ားတာလဲ ရွိသူကို ေဆးေပးမယ္။
• HBsAg သယ္ေဆာင္ေနသူေတြကို Hepatocellular carcinoma ကင္ဆာ ျဖစ္လာ-မလာ ေစာင္ၾကည့္ စစ္ေဆးေနမယ္။ Ultrasound and Alpha-fetoprotein estimation ကို ၆ လ တခါ လုပ္ေနမယ္။
• လိင္ဆက္ဆံဘက္ အားလံုးကို ကာကြယ္ေဆး ထိုးမယ္။
• နာတာရွည္သမားရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြ ေရာဂါျပီးတာ မေတြ႔ရရင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးမယ္။
• မိခင္က ပိုးရွိသူကေမြးတဲ့ကေလး ကာကြယ္ေဆးထိုးမယ္။ ဒါ့ျပင္ Hepatitis B immune globulin (HBIG) ေဆးလဲ ေပးမယ္။ Conclusion အသဲေရာင္ ဘီ ပိုးေရာဂါ အခ်ဴပ္
Hepatitis B virus infection အသဲေရာင္ ဘီ ပိုးေရာဂါဆိုတာ အလြတ္ရႈတ္ေထြးပါတယ္။
1. Subclinical ဘာလကၡဏာမွ မရွိတာ။

2. Clinical acute hepatitis လတ္တေလာ အသဲေရာင္တာ နဲ႔

3. Chronic hepatitis နာတာရွည္အသဲေရာင္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ငယ္ငယ္နဲ႔ျဖစ္ရင္ ဒါမ်ိဳးပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
a. သူကေန အသဲ နဲနဲသာပ်က္စီးတာ၊
b. Cirrhosis အသဲေျခာက္တာနဲ႔
c. Hepatocellular carcinoma အသဲကင္ဆာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

ကူးစက္ႏိုင္ေလာက္သူေတြကို ကာကြယ္ေဆး ထိုးလို႔ရေနျပီ။ နာတာရွည္ထဲက အသဲလဲထိခိုက္၊ ပြါးမ်ားတာလဲ ျဖစ္ေနသူေတြထဲက သင့္ေတာ္သူ လူနာေတြကို Interferon ေဆးေပးႏိုင္ေနျပီ။ တျခား ဗိုင္းရပ္စ္ေဆး Lamivudine ကိုလဲ စမ္းသပ္ေနတယ္။ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရွိေနတယ္။

1. ၁ ႏွစ္တၾကိမ္ AST, ALT, Alkaline phosphatase နဲ႔ Liver function (Bilirubin, Albumin, Prothrombin time) ေတြ လုပ္မယ္။ Gastroenterologist/Hepatologist အထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ မျပတ္ေဆးစစ္ေနရမယ္။ အသဲ အေျခအေနကို စစ္မယ္။
2. ၆ လ တၾကိမ္ Alpha-Fetoprotein (AFP) လုပ္မယ္။ Hepatocellular carcinoma ရွိ-မရွိသိရမယ္။
3. ၆ လ တၾကိမ္ အသဲကို Ultrasound လုပ္မယ္။ အသဲကင္ဆာကို ေသးေသးေလးကတည္းက သိရမယ္။
4. ၁ ႏွစ္တခါ HBsAg လုပ္မယ္။ ေရာဂါသယ္ပို႔သူဟုတ္-မဟုတ္သိမယ္။ ၁% ထက္နဲသူေတြက HBsAg ရွင္းသြားမယ္။ anti-HBs ေပၚလာမယ္။
5. ၁ ႏွစ္တခါ HBeAg စစ္တာကို HBsAg positive ျဖစ္ေနသူေတြကို လုပ္မယ္။ HBeAg positive (+) ဒါမွမဟုတ္ AST>200 ရွိသူေတြ Liver biopsy (ဘိုင္ေအာ့ပ္စီ) လုပ္မယ္။ Anti-viral treatment ေဆးကုမယ္။ အသဲပိုပ်က္စီးလာသူ၊ အသဲကင္ဆာ သံသယရွိသူေတြလဲ ပါတယ္။
6. ေရာဂါ သယ္ေဆာင္ေနသူ၊ သူ႔ဇနီး-ခင္ပြန္း၊ မိသားစုဝင္ေတြကို Hepatitis B စစ္ရမယ္။ လိုသူေတြ ကာကြယ္ေဆး ထိုးရမယ္။ သူတို႔ေရာ Hepatitis B carrier ပိုးသယ္ေဆာင္သူမွန္သမွ်ကိုပါ Hepatitis B ပညာေပးရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၈-၄-၂ဝ၁၁
၆-၈-၂ဝ၁၃