က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, September 12, 2013

Asthma (2) ပန္းနာ (၂)

ေနာက္ဆံုး ကေလးလာေမြးတဲ့ လူနာက ဒုတိယ ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္ထားသူ ျဖစ္တယ္။ အဆင့္ ၁ လို႔ သတ္မွတ္တဲ့ ဗိုက္စနာတာကေန သားအိမ္အဝ အျပည့္က်ယ္တဲ့အထိ ပံုမွန္အတိုင္း တိုးတက္မႈေတြ ရွိတယ္။ ဒုတိယအဆင့္မွာေတာ့ ၾကာလို႔ ညွပ္ဆြဲ ေမြးေပးရတယ္။ ခ်က္ၾကိဳးက လည္ပင္း ပတ္ေနတယ္။ ေခါင္းဖြါးျပီးေတာ့ ပခံုးႏွစ္ဘက္က တျပိဳင္နက္ ထြက္တာမို႔ ေမြးလမ္းေၾကာင္း စုပ္ျပဲျပီး၊ ျပန္ခ်ဳပ္ေပးရတယ္။ မခ်ဳပ္ခင္ ကေလးက ခ်က္ခ်င္း အသက္မရွဴလို႔ ဆရာဝန္က လုပ္ေပးရ၊ တတိယအဆင့္ အခ်င္း ခ်ရတာလဲ အကူ-ဆရာမက ေကာင္းေကာင္း လုပ္ေပးလိုက္တယ္။ ဒီအထိဟာ ျပႆနာ မေခၚပါ။


ကေလးကို အေလးခ်ိန္တာ၊ ေခါင္းပတ္ တိုင္းတာေတြလုပ္၊ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုး-တိုက္ေနတံုး ကေလးအေမဆီက ေခ်ာင္းဆိုးသံ ၾကားလာရတယ္။ မသကၤာလို႔ သြားၾကည့္ရ ေမးရတယ္။ လူနာ ကိုယ္ပူလာတယ္။ အဖ်ားလဲတိုင္းျပီး Hives အင္ျပင္ထြက္တာ ေခၚၾကတဲ့ အနီပိန္႔ေတြ မ်က္ႏွာမွာ ေပၚလာတယ္။ စားေဆးေရာ ထိုးေဆးပါ လုပ္ေပးလိုက္တယ္။

ေခ်ာင္းဆိုတာ တမ်ိဳးျဖစ္လာျပီ။ အရင္က ပန္းနာ ရွိ-မရွိ အတိအက် ေမးမရဘူး။ ေခ်ာင္းေတာ့ ဆိုးတတ္တယ္လို႔သာ သူ႔ ခင္ပြန္းက ေျပာတယ္။ ခဏေနေတာ့ အသက္ရွဴသံ ေျပာင္းလာတာ နားၾကပ္နဲ႔ ၾကားရျပီ။

ခ်က္ခ်င္း စားေဆး အေသာက္ခိုင္းျပီး ထိုးေဆးလဲ အျပင္ခိုင္းတယ္။ ေဆးမထိုးခင္ BP ေသြးဖိအား တိုင္းတာ မမ်ား-မနည္းဘူး။ ကံေကာင္းတယ္။ ဒါနဲ႔ ေဆးတဝက္ကို အေရျပားေအာက္မွာ အကူ-ဆရာမေယာက္က ထိုးေပးလိုက္တယ္။ လူနာခံစားေနရခ်ိန္ ဆရာဝန္မွာ Pulmonary oedema ေခၚတဲ့ အသက္ကုိ ရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ရုတ္တရက္ အဆုပ္ေရာင္တာ ဟုတ္-မဟုတ္ အသဲအသန္ စစ္ေဆးရ၊ စဥ္းစားရတယ္။ ျဖစ္ရင္ ကုဘို႔လဲ ျပင္ထားရေသးတယ္။

၅ မိနစ္ ပိုဆိုးမလာဘူး။ ၁ဝ မိနစ္ သက္သာလာျပီ။ ၁၅ မိနစ္ အနီပိန္႔ေတြလဲ မရွိ၊ ေခ်ာင္းလဲ မဆိုးေတာ့ပါ။ ေဆးတဝက္ က်န္ေသးတဲ့ ေဆးထိုးပိုက္ကို ျပန္ျဖဳခိုင္းလိုက္ျပီ။ လူနာ အိပ္ခ်င္လာတယ္။ မေအနဲ႔ ကေလး ဓါတ္ပံုရိုက္ေတာ့ မေအက မ်က္စိ မဖြင့္ႏိုင္လို႔ ဒီအတိုင္း ရိုက္လိုက္ရတယ္။

ပန္းနာနဲ႔ (အလာဂ်ီ) ဆက္ေနတယ္။ သူမ်ား တိုင္းျပည္ေတြမွာ ပန္းနာ ျဖစ္ေစတဲ့ တရားခံစားရင္းမွာ Pollen ပန္းဝတ္မံႈက ထိပ္မွာ ရွိတယ္။ ေဒလီမွာေတာ့ ပန္းဆိုတာ ေမႊးတာ မရွိပါ။ ပန္းေရာင္းရင္လဲ ပလပ္စတစ္နဲ႔ အုပ္ထားေသးတယ္။

ေဒလီမွာ ျမန္မာျပည္က ဒုကၡသည္ေတြ (ဆရာဝန္လဲပါတယ္) ေနၾကရတာက ပါတ္ဝန္းက်င္က သိပ္ညစ္ညမ္းတယ္။ အနံ႔အသက္ ဆိုတာ ေျပာမေနနဲ႔။ ေရာဂါ တရားခံစာရင္း လုပ္ေပးရရင္ အမိႈက္ပံု အထက္မွာ ဘာမွ မရွိႏိုင္ဘူး။

ေမြးလူနာရဲ႕ ေယာက္်ားဟာ အရင္ေန႔ကဘဲ ပန္းနာထလို႔ ေဆးထိုးေပးရေသးသူ ျဖစ္တယ္။ ေမြးတဲ့ သမီးေလး ပန္းနာ မျဖစ္ပါေစနဲ႔လို႔ ဆရာဝန္က ဆုေတာင္းပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ သန္႔တဲ့တိုင္းျပည္ကိုလဲ ျမန္ျမန္ သြားႏိုင္ၾကပါေစ။

Asthma Facts and Figures ပန္းနာ အခ်က္အလက္နဲ႔ ကိန္းဂဏန္းမ်ား
သုေတသနလုပ္သူေတြ ေနာက္ဆံုး ေတြ႔ရွိထားတာက ပန္းနာဟာ မ်ိဳးဗီဇနဲ႔ ဆက္စပ္ႏိုင္တယ္။ ပန္းနာရွိသူ အသားမဲေတြမွာ ၂၅% အဲဒီ မ်ိဳးဗီဇကို ေတြ႔ရျပီး၊ အသားျဖဴေတြမွာေတာ့ ၅% သာ ေတြ႔ရတယ္။

ပန္းနာ ဆိုတာ ဘာလဲ
အသက္ရွဴလမ္းက ေလအရွဴ-အထုတ္လုပ္တဲ့ ေလျပြန္ေတြ ရုတ္တရက္ က်ဥ္းလာ၊ ေရာင္လာရာကေန အခြ်ဲရည္ပါ ထြက္လာျပီး အသက္ရွဴ ခက္လာ၊ ၾကပ္လာတာ ျဖစ္တယ္။ စီစီနဲ႔ အသံမ်ိဳး ၾကားရမယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္၊ အသက္ရွဴၾကပ္မယ္။ အသက္အႏၲရာယ္ပါ ထိပါးႏိုင္တယ္။

ဘာလို႔ ျဖစ္ရသလဲ၊
မ်ိဳးဗီဇ နဲ႔ ပါတ္ဝန္းက်င္ အေျခခံေတြ ေပါင္းစပ္ရာကေန ျဖစ္ေစတယ္။ ပါတ္ဝန္းက်င္ ဆိုတာေတြထဲမွာ -
• Pollen ပန္းဝတ္မံႈ၊
• Animal dander တိရစၧာန္ေတြကလာတဲ့ အမံႈအမႊား၊
• Mold မိႈ၊
• Cockroaches ပိုးဟပ္၊
• Dust mites ေလွးေကာင္၊ မႊားေကာင္၊
• Air pollutants such as smoke ေလထဲက မီးခိုး စတဲ့ အခိုးအေငြ႔ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။

Statistics about Asthma ပန္းနာ ကိန္းဂဏန္းမ်ား
• ၂ဝဝ၄ စာရင္းေတြအရ တကမာၻလံုးမွာ ပန္းနာျဖစ္သူ သန္းေပါင္း ၃ဝဝ ရွိတယ္။
• ၂ဝဝ၇ စာရင္းဇယားေတြအရ အေမရိကားမွာ ၃၄ သန္းရွိတယ္။ ၉ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ျဖစ္ေနတဲ့သေဘာ ျဖစ္တယ္။
• မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးေတြက ေယာက်္ားသားေတြထက္ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေတြမွာ လူၾကီးေတြထက္ ပိုမ်ားတယ္။
• အသားမဲေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ Blacks အသားမဲ = ၁ဝ႕၂%၊ Caucasians အသားျဖဴ = ၇႕၆% နဲ႔ Hispanics အသားညို-ဝါေတြမွာ ၆႕၈%။

Treatment Options for Asthma ေဆးကုနည္းေတြ
• Daily use of inhaled corticosteroids (Flovent, Pulmocort and Asmanex) ေန႔တိုင္း စတီရြိဳက္ ရွဴေဆး၊ ေရာင္ရမ္းတာကို သက္သာေစဘို႔ ျဖစ္တယ္။
• Oral bronchodilator medications (Theophylline) မၾကာမၾကာ ျဖစ္သူေတြအတြက္ ေလျပြန္က်ယ္ စားေဆး၊
• Oral medications (Singulair, Accolate and Zyflo) ရုတ္တရက္ ၾကပ္လာတာကို ကာကြယ္ဘို႔ စားေဆး၊
• Ipratropium (Atrovent) inhaler ရုတ္ရက္ျဖစ္တာ ခ်က္ခ်င္းသက္သာဘို႔ ရွဴေဆး၊
• Bronchodilator inhaler (1. Beta-agonists, 2. Anticholinergics, 3. Theophylline) ၾကပ္တာဆိုးလာရင္ သံုးရတဲ့ ရွဴေဆး၊
o Short-Acting Bronchodilator Inhalers ရက္တိုသံုး ေလျပြန္က်ယ္ ရွဴေဆး = Albuterol (Proventil HFA, Ventolin HFA, AccuNeb), Alupent (Metaproterenol), Combivent (Beta-agonist + anticholinergic), DuoNeb (Beta-agonist + anticholinergic), Maxair, Xopenex
o Long-Acting Bronchodilator Asthma Inhalers ရက္ရွည္သံုး ေလျပြန္က်ယ္ ရွဴေဆး = Advair and Symbicort (Beta-agonist bronchodilator + Inhaled steroid), Serevent (Aalmeterol), Foradil (Formoterol), Perforomist (formoterol solution for nebulizers)

• Asthma (1) ပန္းနာ (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2009/05/asthma.html

Dr. တင့္ေဆြ
၃-၈-၂ဝ၁၁