က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, November 27, 2011

Belching ေလတက္ျခင္း

Wed, Nov 2, 2011 at 5:11 PM
May I know how to cure the excessive burping? I was having burping for the last 2 days until now seriously. Only 1 or 2 hours relieved and happened again and again. I tried to stop this condition by drinking a lot of water. But of no use!

Belching ေလတက္တာကို Burping, Ructus, Eructation စသျဖင့္ ေခၚတယ္။ အစာလမ္းေၾကာင္းထဲက ေလေတြ အထက္တက္ျပီး ပါးစပ္ကေန ထြက္လာတာျဖစ္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ Esophagus အစာမ်ိဳျပြန္ နဲ႔ Stomach အစာအိမ္ထဲက ေလေတြ တက္-ထြက္လာတာပါ။ ေလတက္ရင္း အသံပါထြက္တယ္။ တခါတေလ အနံ႔အသက္လဲပါမယ္။ လူတိုင္းအဲလိုျဖစ္ၾကေပမဲ့ လူ႔ေရွ႕သူ႔ေရွ႕ ေလတက္တာကို မယဥ္ေက်းဘူးလို႔ ယူဆၾကတယ္။

Physiology of Belching ေလတက္ျခင္းရဲ႕ ဇီဝကမၼေဗဒ
လူတိုင္း အစာျဖစ္ျဖစ္ ေရာျဖစ္ျဖစ္ ေသာက္စရာတခုခုျဖစ္ျဖစ္ မ်ိဳးခ်ခိန္မွာ ေလပိုပါ မ်ိဳခ်တယ္။ မၾကာမတင္ ေလကို ထုတ္ျပစ္တယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ ႏိုက္ထရိုဂ်င္ နဲ႔ ေအာက္စီဂ်င္ ေတြပါေနတယ္။ Carbonated drinks ကာဗြန္ပါေနတဲ့ ေသာက္စရာမ်ိဳးေသာက္ရင္ ခ်က္ခ်င္းေလတက္မယ္။ ဥပမာ ဘီယာ၊ ရွိန္ပိန္၊ အခ်ိဳရည္။ ဒါမ်ိဳးထဲမွာေတာ့ Carbon dioxide ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ပါေနတယ္။
Metformin နဲ႔ Byetta လို ဆီးခ်ိဳေဆးေတြကလဲ ေလပိုတက္ေစတယ္။

Belching ေလတက္တာနဲ႔အတူ Dyspepsia အစာမေက်တာ၊ Nausea ပ်ိဳ႕ခ်င္တာ၊ Heartburn ရင္ေခါင္းေနရာ နာတာေတြပါ တြဲျဖစ္ေနရင္ Ulcer အနာ၊ ဒါမွမဟုတ္ Hiatal hernia အစာမ်ိဳျပြန္ အထက္ကြ်ံတာ ျဖစ္မလား ေဆးစစ္ရမယ္။

ေလတက္ရင္ အသံထြက္တာဟာ Upper esophageal sphincter အစာမ်ိဳျပြန္ အထက္ဖ်ားက အထိန္းဝိုင္း တုန္ခါလို႔ ျဖစ္တယ္။
ကေလးငယ္ေလးေတြ ေလတက္တာ မဆန္းပါ။ ႏို႔စို႔ရင္း ေလပါမ်ိဳးလို႔၊ ေလတက္မယ္။ မတက္ႏိုင္ရင္ အေနရခက္ျပီး ငိုမယ္။ အန္မယ္။ ႏို႔တိုက္ျပီးတိုင္း ေလထုတ္ရမယ္။ ကေလးကို ပခံုးေပၚမွာ မသာတင္၊ သူ႔ဗိုက္ကို ေပြ႔တဲ့ရဲ႕ ရင္ပတ္နဲ႔ ကပ္ထား၊ ေက်ာကေလးကို အသာပြတ္-ပုတ္ေပးရတယ္။ ေလထြက္ရင္ အေမကျပံဳးလိမ့္မယ္။ အေမေလတက္လို႔ Excuse me! မေျပာရင္ ရိုင္းရာက်တယ္။
ေခြးေတြ၊ ေၾကာင္ေတြလဲ ေလတက္တာဘဲ။

အစာစားတာ ျမန္ရင္လဲ ေလတက္တယ္။ စားရင္း စကားမ်ားမ်ား ေျပာရင္လဲ တက္မယ္။ Chew gum ဝါးလို႔လဲ တက္မယ္။ ေဖ်ာ္ရည္ကို ပိုက္နဲ႔ စုပ္ေသာက္တာလဲ ေလပိုဝင္ေစႏိုင္တယ္။

Acid reflux အက္စစ္ဓါတ္ အထက္ဆန္တာကေတာ့ Lower esophageal sphincter အစာမ်ိဳျပြန္ ေအာက္ဖ်ားက အထိန္းဝိုင္း သိပ္မေကာင္းလို႔ ျဖစ္တယ္။ သူေကာင္းေနမွ အစာအိမ္ထဲေရာက္သြားျပီျဖစ္တဲ့ အစားအစာနဲ႔ ေရ-အရည္ေတြကိုေရာ၊ အစာေက်ခ်က္ဘို႔ ထြက္လာတဲ့ အက္စစ္ဓါတ္ေတြကို အစာအိမ္ကေန အထက္တက္မလာေစေအာင္ ထိန္းေပးႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္သူေတြမွာ ရင္ပတ္ရိုး ေအာက္မွာ ပူေလာင္ေနတာမ်ိဳးထံစားရမယ္။ ဗိုက္လဲ ေအာင့္မယ္။ ပ်ိဳ႕ခ်င္မယ္။ ေလတက္တာ သိပ္မ်ားလိမ့္မယ္။

Excessive Burping အလြန္အကြ်ံ ေလတက္ရင္ Acid Reflux (GERD), Barretts Esophagus, Colitis, Colon/Bowel Disorders, Crohn's Disease နဲ႔ Diverticulitis/Diverticulosis ေရာဂါေတြကို စစ္ေဆးရမယ္။

GERD ဆိုတဲ့ အစာေခ်အရည္အထက္ဆန္တဲ့ေရာဂါျဖစ္သူေတြကို အိပ္ရင္ ဘယ္ဘက္ကို ေစာင္းအိပ္ေစတယ္။ ေခါင္းရင္းပိုင္း ျမွင့္ထားရတယ္။ အစာကို နဲနဲခ်င္း အၾကိမ္မ်ားမ်ားခြဲစားေစရတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ဝေနရင္ ခ်ေစရတယ္။
acidic and rich foods အက္စစ္ဓါတ္မ်ားတဲ့အစာေတြေရွာင္ေစတယ္။ အဆီမ်ားတာ၊ ၾကက္သံန္နီ၊ ေခ်ာကလက္၊ ေကာ္ဖီ၊ လဘက္ရည္ေတြကိုလဲ ေရွာင္ေစတယ္။

GERD အတြက္ ေဆးအျဖစ္ Antacids ေဆးကိုေတာ့ လူတိုင္းလိုလိုက သံုးၾကတယ္။ ေနာက္ျပီး Omeprazole, Esomeprazole, Pantoprazole, Lansoprazole နဲ႔ Rabeprazole ေတြေပးတယ္။ ေနာက္အမ်ိဳးအစားေဆးကေတာ့ Ranitidine, Famotidine နဲ႔ Cimetidine ေတြျဖစ္တယ္။

- Cabbage မံုလာထုပ္၊ Legumes ပဲေတာင့္ရွည္၊ Beans ပဲသီး၊ Brussels and sprouts မံုလာ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Milk ႏို႔ေတြကို ေရွာင္ထားသင့္တယ္။ လက္ဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီေသာက္တာလဲ မမ်ားသင့္ဘူး။
- Yoghurt ဒိန္ခ်ဥ္ကိုလဲ ထမင္းစားျပီးစားသံုးသင့္တယ္။
- ခ်င္း (ဂ်င္း) ကလဲ သက္ေသာေစတယ္။
- တခ်ိဳ႕က ခ်င္းျပဳတ္ရည္ တဇြန္း နဲ႔ သံုပုရာ-ေရွာက္ရည္ တဇြန္းကို ထမင္းစားျပီးတိုင္း ေသာက္ဘို႔ ေဆးနည္းေပးတယ္။
- ေနာက္တနည္းက (သံပုရာရည္ တဇြန္း + ဆိုဒါ ဇြန္းတဝက္ + ေရေအး တဖန္ခြက္) ေသာက္ခိုင္းတယ္။
- အစာစားတာကို တေန႔ ၄-၆ ခါ နဲနဲခ်င္း ခြဲစားပါ။
- စားရင္း-ဝါးရင္း ပါးစပ္ပိတ္ထားပါ။ အစာစားတာ ေျဖးေျဖးစားပါ။
- စိတ္ပူစရာ၊ စိတ္ရႈတ္စရာေတြ ေျပေအာင္ၾကိဳးစားပါ။
- အသက္ ေျဖးေျဖးရွဴပါ။
- စားျပီးျပီးခ်င္း လွဲမအိပ္ပါနဲ႔။

Gastroesophageal reflux disease (GERD) အခ်ဥ္ရည္ အထက္ဆန္ျခင္း ကိုလဲ ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂-၁၁-၂ဝ၁၁