က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, May 12, 2014

Constipation (1) ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း (၁)

ဆရာရွင္႔ သမီးမွာ ၃ လခဲြအရြယ္ သမီးတဦးရွိပါတယ္ မိခင္ႏုိ႔တမ်ဳိးတည္းကိုပဲတိုက္ပါတယ္ သမီးက ဒီ ၆ရက္အတြင္းမွာဝမ္း ၂ ႀကိမ္ပဲသြားပါတယ္။ ပထမ ၂ ရက္မွာ ၁ ႀကိမ္ ဒုတိယ ၂ ရက္မွာ ၁ ၾကိမ္ စုစုေပါင္း ၆ ရက္မွာ ၂ ၾကိမ္ ပဲသြားပါတယ္။ ဝမ္းပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္္ရပါ့မလဲရွင့္ ဆရာကူညီေျဖၾကားေပးပါရွင္။
ဝမ္းခ်ဳပ္တယ္ဆရာ။ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ျပီ။ ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးကို ပံုမွန္ေသာက္ေနရတယ္။ အရင္က လိပ္ေခါင္းရွိတာ ခြဲျပီးသြားျပီ။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းခ်ဳပ္ေနတုန္းပါပဲ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ဆိုလို႔ တေန႔လံုးေရပဲ ေသာက္ေနမိတယ္။ ဝမ္းကေတာ့ ခ်ဳပ္တာပါပဲ။ အသီးအရြက္ေတြကို မ်ားမ်ားစားပါဆိုလို႔ လံုးဝကို အသားမစားပဲေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းကခ်ဳပ္ေနတုန္းပါပဲ။ တက္စာေတြကိုလဲ ေရွာင္ပါတယ္ဆရာ။

ဝမ္းခ်ဳပ္တာ အက်င့္ျဖစ္တယ္။ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္တာ၊ အသီးအရြက္ မ်ားမ်ားစားတာကေန ဝမ္းလြယ္ေစတာ မွန္တယ္။ မန္က်ီးမွည့္၊ သေဘာၤသီးမွည့္ေတြက ဝမ္းသက္ေစတာ မွန္တယ္။ Purgatives ဝမ္းႏုတ္ေဆးကို တခါတေလသာ အားကိုးပါ။ ဘယ္ဝမ္းႏုတ္ေဆးမဆို ေသာက္ရင္ အက်င့္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းႏုတ္ေဆး တလြဲသံုးတယ္ Abuse of laxatives ဆိုတာ ရွိတယ္။ မလိုဘဲနဲ႔ ဝမ္းႏုတ္ေဆး ေသာက္ေနရာကေန အူမၾကီးက "အပ်င္းေရာဂါ" ရျပီး ေဆးမေသာက္ဘဲ ဝမ္းက မသြားခ်င္ေတာ့ဘူး ျဖစ္မယ္။

ဆရာဝန္ေတြ ညႊန္တတ္တဲ့ Stimulant Laxatives ေတြက Cascara, Buckthorn, Senna extract (ေပြးကိုင္း)၊ Aloe vera, Phenolphthalein, Dulcolax (Bisacodyl) ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ Dulcolax (Bisacodyl) Suppository ေတြက ဝမ္းျခဴေတာင့္ျဖစ္တယ္။ Liquid Puraffin, Microlax enema နဲ႔ Castor Oil (ၾကက္ဆူဆီ) ေတြကလဲ ဝမ္းျခဴလို႔ ရတယ္။

စားတဲ့ အစားအေသာက္၊ အသက္အရြယ္၊ လႈတ္ရွားမႈေတြကေန ဝမ္းသြားတာကို သက္ေရာက္တယ္။ စိတ္ဖိအား မ်ားေနလို႔ ဝမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္တယ္။ "ဝမ္းနည္းရင္ ဝမ္းႏုတ္ေဆး တုိက္မယ္" ဆိုတာ ရီစရာေျပာၾကတာေပမဲ့ စိတ္ညစ္-စိတ္ရႈတ္ရင္ ဝမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္တယ္။

Narcotic-type pain killers (ကိုဒင္း) စတဲ့ မူးယစ္ေစတာပါတဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ Iron supplements သံဓါတ္ေဆး၊ Blood pressure ေသြးက်ေဆးတခ်ိဳ႕ကေနလဲ ဝမ္းခ်ဳပ္ေစႏိုင္တယ္။

Persistent, chronic constipation ရက္ရွည္ ဝမ္းခ်ဳပ္ေနရင္ ေဆးစစ္ဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ Irritable bowel syndrome အူေရာဂါ၊ Colorectal cancer အူ-ကင္ဆာ၊ Diabetes ဆီးခ်ိဳ၊ Parkinson's disease (ပါကင္ဆန္) ေရာဂါ၊ Multiple sclerosis (စကယ္လ္ရိုးဆစ္) ေရာဂါ၊ Under-active thyroid gland လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ တမ်ိဳး နဲ႔ Depression စိတ္က်ေရာဂါေတြ ျဖစ္မလား သိေအာင္ လုပ္သင့္တယ္။

Chronic constipation ရက္ရွည္ဝမ္းခ်ဳပ္ရင္ အလုပ္ပ်က္၊ စိတ္ပ်က္၊ အစားပ်က္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဗိုက္ကယ္ေနမယ္။ ဝမ္းညွစ္ရလို႔ စအိုကြဲနာ၊ လိပ္ေခါင္း ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၇ ရက္တပါတ္မွာ ဝမ္း ၃ ခါမသြားသူ ၃ဝ% ရွိတယ္။ ဗမာျပည္မွာ ဝမ္းႏုတ္ေဆး ေရာင္းေကာင္းသလို အေမရိကန္ေတြလဲ တႏွစ္မွာ ေဒၚလာသန္း ၇ဝဝ ဘိုး မက ေရာင္းရတယ္။

Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္တယ္ဆိုတာ အူမၾကီးကေန ေရကို ပိုစုပ္ယူလိုက္လို႔ ဝမ္းက မာသြားရျပီး ေအာက္ဆက္ဆင္းရမွာကို တားသလို ျဖစ္လို႔ ျဖစ္တယ္။ ဝမ္းမသြားတာ ၾကာေလေလ ဝမ္းက ပိုမာေလေလျဖစ္မယ္။ High-fiber foods (ဖိုင္ဘာ) မ်ားတဲ့ အစားအစာေတြ စားခိုင္းတယ္။ Fruit အသီးအႏွံ၊ Vegetables အသီးအရြက္၊ Whole grain bread အခြံမခြ်တ္ဘဲ အႏွံေတြနဲ႔လုပ္တဲ့ ေပါင္မံု႔၊ Meat အသား၊ Cheese ဒိတ္ခဲ၊ Eggs ဥ ေတြျဖစ္တယ္။ တေန႔ကို ဖိုင္ဘာ 30g စားသင့္တယ္။ တေန႔ ေရ ဂ ခြက္ေသာက္ပါ။ Fizzy drinks အခ်ိဳရည္ေတြ၊ (ေကဖင္း) ပါတာေတြ မေသာက္ပါနဲ႔။

နာတာရွည္ ဝမ္းခ်ဳပ္တာကို Functional constipation လို႔ေခၚတယ္။ Biofeedback training နည္းနဲ႔ကုသေပးႏိုင္တယ္။ Sensors ေတြ Electrodes ေတြ တပ္ဆင္ေပးထားမယ္။ ကိုယ္ပူခ်ိန္၊ ဦးေႏွာက္အလုပ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ၊ ၾကြက္သားအလုပ္ စတာေတြကို Feedback ေပးေနမယ္။ ဒါေတြကိုၾကည့္ျပီး လူနာဟာ ျပင္စရာေတြ သိလာျပီး Lifestyle လူေနမႈပံုစံကို ျပင္ေပးရမယ္။

ကေလးငယ္ေတြ ဝမ္းခ်ဳပ္ရင္ ဝမ္းႏုပ္ေဆးမလိုပါ။ ေရပိုတိုက္ေပးပါ။ အရြယ္အရ အသီးေကြ်းပါ။ မန္က်ီးမွည့္ေဖ်ာ္ရည္ တိုက္ပါ။ ဝမ္းျခဴေတာင့္ အေနေတာ္ ဝယ္လို႔ရပါမယ္။ စအိုထဲထည့္ေပးယံုပါ။ ဝမ္းဆြဲဆရာမရွိရင္ ဝမ္းျခဴေပးပါ။ ကိုယ္တိုင္လဲ ဆပ္ျပာေတာင့္ေလးေရဆြတ္ျပီး အေနေတာ္ထည့္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ Ducolax for children ဆိုတာ ဝယ္ရပါတယ္။ ဆီတခုခု Liguid paraffin ကိုလဲ ေဆးထိုးပိုက္နဲ႔ ဆီးျခဴပိုက္သံုးျပီး ဝမ္းျခဴေပးႏိုင္ပါတယ္။ အဆင္သင့္ဝယ္လို႔ရတဲ့ Sodium phosphates enema လဲရွိတယ္။ အရြယ္အရ အနည္း-အမ်ားခ်ိန္ဆျပီး သြင္းေပးပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၁ဝ-၂ဝ၁၁