က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Tuesday, September 10, 2013

Cysts (ဆစ္စ္)

Mon, Sep 9, 2013 at 9:18 AM
လက္ကအဖုေလးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေမးခ်င္လို႔ပါ။ အဖုေလးက ၃ ႏွစ္ေက်ာ္ျပီဆရာ။ ၾကြက္ႏုိ႔လည္းမဟုတ္ဘူးဆရာ။ ျဖစ္ခါစကေသးေသးေလးပါ။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ၾကီးလာတာ မံုညွင္းေစ့ ၂ ေစ့စာေလာက္ျဖစ္ေနျပီ။ ေဆးထည့္တာလဲ အရွင္းမေပ်ာက္ပဲ အေၚယံေလးပဲ ကြာသြားတယ္ဆရာ။ နာလည္းမနာဘူး။ အသားမာပံုစံပါပဲ။ ေဆးေတြလည္းထည့္တာ စံုေနျပီ။။ ေဆးထည့္တာ အနာေဘးကအသားပါမဲလာမွာစိုးလို႔ပါ။ ေဆးခန္းမွာခြဲရင္ရလား၊ အေရျပားကင္ဆာအေၾကာင္းလဲသိခ်င္ပါတယ္။ မွဲ႔အသစ္ေတြလဲ လက္မွာထြက္တရယ္။ မွဲ႔ေျခာက္ေတာ့ မဟုတ္ဘူးဆရာ။ ျဖစ္တဲ့သူက မိန္းကေလး။ အသက္ ၂၈ ႏွစ္။

ေဆးလိမ္းတာနဲ႔ မရပါ။ အေရျပားလႊာမွာျဖစ္ေနာမို႔ ေဘးကေနပတ္ျပီး ခြဲစိတ္ထုတ္သင့္ပါတယ္။ ထံုေဆးနဲ႔သာခြဲပါလိမ့္မယ္။ ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ အလံုး-အက်ိတ္ ေခၚၾကတာေတြက လူကိုယ္မွာ ေနရာမေရြး၊ က်ား-မ မေရြး၊ အရြယ္မေရြး ျဖစ္ၾကတယ္။ အလံုး-အက်ိတ္ မွန္သမွ်ကို အေျခခံအားျဖင့္ ကင္ဆာ နဲ႔ ကင္ဆာမဟုတ္တာ ဆိုျပီး ၂ မ်ိဳးခြဲပါတယ္။

ကင္ဆာ မဟုတ္တဲ့ အမ်ိဳးအစားထဲက ေရးျပီးသားေတြကေတာ့ -

1. Bartholin's cyst ဗဂ်ိဳင္းနား (ဘာသိုလင္-ဆစ္စ္)၊
2. Breast lump (ကင္ဆာ) မဟုတ္တဲ့ ရင္သား-အက်ိတ္
3. Corn ငါးမ်က္စိ၊
4. Giant-cell tumor of the bone (GCTOB) ကင္ဆာနဲ႔တူတဲ့ အရိုး (က်ဴးမား)၊
5. Lumps or Bumps အလံုး-အက်ိတ္၊
6. Lymphangiomas (လင္ဖန္ဂ်ီယိုးမား) လည္ပင္း အက်ိတ္ တမ်ိဳး၊
7. Myoma (Fibroid) သားအိမ္အလံုး၊
8. Nasal Polyps ႏွာေခါင္းထဲ အသားပိုျဖစ္ျခင္း၊
9. Neck Glands လည္ပင္း အက်ိတ္၊
10. Neck Lumps လည္ပင္း အလံုးအက်ိတ္၊
11. Neurofibromatosis ေကာ္ဖီေရာင္ အသားပိုေလးေတြ၊
12. Ovarian Cyst ကိုယ္ဝန္မဟုတ္တဲ့ ဗိုက္ထဲကအလံုး၊
13. Vaginal Cysts, Polyps, Warts ဗဂ်ိဳင္းနားမွာ အပိုအဆာေတြ ျဖစ္တာ။

ကင္ဆာ အုပ္စုထဲက ေရးျပီးသားစာေတြကေတာ့ -
1. Breast Cancer ရင္သား-ကင္ဆာ၊
2. Cancer of the uterus သားအိမ္-ကင္ဆာ၊
3. Cervical Cancer (Ca Cx) သားအိမ္အဝ ကင္ဆာ၊
4. Gastric cancer အစာအိမ္ကင္ဆာ၊
5. Melanoma မွဲ႔ကင္ဆာ၊
6. Nasal cancers ႏွာေခါင္းကင္ဆာ၊

အခုေရးမွာက က်န္တာေတြ၊ မဆိုးတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ Brain cysts ဦးေႏွာက္ (ဆစ္စ္) နဲ႔ Kidney cysts ေက်ာက္ကပ္ (ဆစ္စ္) ေတြကို ေနာက္မွ ေရးပါမယ္။ Cysts (ဆစ္စ္) ဆိုတာ အဖံုးပါတဲ့ အိတ္ကေလးမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ အထဲမွာ အရည္ လိုဟာ အဖတ္လိုဟာ တမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ လူ႔ကိုယ္မွာ ေနရာမေရြး၊ လူမေရြး၊ အရြယ္မေရြး သိပ္ျဖစ္ၾကတယ္။ အရြယ္အစား ကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္တယ္။

Cysts (ဆစ္စ္) ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ အသံုးမ်ားလို႔ သေဘာ၊ ဇရာသေဘာကေန ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါပိုးဝင္လို႔၊ မ်ိဳးဗီဇ ခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔ကေန ျဖစ္တာ၊ ေမြးရာပါ ျဖစ္တာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ အေရျပားနဲ႔ ကပ္ေနရင္ စျဖစ္ကတည္းက သိသာမယ္။ ရင္သားလို အထဲမွာ ဆိုရင္ စမ္းလို႔ရေအာင္ ၾကီးလာမွ သိတတ္တယ္။ အသဲလို၊ ေက်ာက္ကပ္လို အဂၤါေတြမွာျဖစ္ေနရင္ ဆိုင္ရာလကၡဏာေတြ မခံစားရမခ်င္း သိေသးမွာ မဟုတ္ဘူး။ X-ray, Ultrasound, CAT scan, MRI ေတြ ရိုက္ရင္းမွ သိလာတာမ်ိဳးလဲရွိတယ္။

အမ်ိဳးအစား မ်ားသလား မေမးနဲ႔ ရာေက်ာ္ႏိုင္တယ္။ အျဖစ္မ်ားေတြကေတာ့ -
1. Abscesses and boils အနာ၊ ျပည္တည္နာ၊
2. Arachnoid cysts (Brain or Spinal cord) ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ခါးရိုးထဲကအာရံုေၾကာ၊
3. Baker cyst ဒူးေနာက္၊
4. Bartholin cysts မိန္းမကိုယ္၊
5. Cysts in the breast (Fibrocystic disease) ရင္သား၊
6. Cysts of the glands within the eyelid (Chalazions) မ်က္စိအတြင္းစြန္၊
7. Epidermal cysts of the skin (Epidermal inclusion cysts) အေရျပား၊
8. Ganglion cysts အဆစ္ေနရာ၊
9. Ovarian cysts မ်ိဳးဥအိမ္၊
10. Ovarian dermoid cysts မ်ိဳးဥအိမ္၊
11. Pancreatic cysts သရက္ရြက္၊
12. Pineal cysts (Pineal gland of the brain) ဦးေႏွာက္၊
13. Polycystic kidney disease ေကာ်က္ကပ္၊
14. Sebaceous cysts အေရျပား၊
15. Tarlov cysts (Meningeal or Perineural cysts) ဦးေႏွာက္ေျမွး၊
16. Thyroid cysts (သိုင္းရြိဳက္) လည္ပင္းၾကီး၊

အမ်ားစုၾကီးက ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ တခ်ိဳ႕က ကင္ဆာ နဲ႔ ေရာဂါပိုးဝင္တာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဘယ္လို ကုသမလဲ ဆိုတာ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္လဲ နဲ႔ ဘယ္ေနမွာလဲ အေပၚမူတည္တယ္။ ၾကီးေနရင္၊ ေရာဂါလကၡဏာ ခံစားေနရရင္ ခြဲစိတ္ ထုတ္ျပစ္ရတယ္။ တခါတေလ အထဲက အရည္ကို စုတ္ထုတ္ႏိုင္တယ္။

1. Sebaceous cysts (Epidermal cysts)
အေရျပားမွာ က်ိခြ်ဲခြ်ဲအရည္ ေအာင္းေနတယ္။ အနံ႔ဆိုးတယ္။ မ်က္ႏွာ၊ လည္ပင္း၊ ကိုယ္၊ ဗဂ်ိဳင္းနား ေနရာေတြမွာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေခြ်းထြက္အိတ္ေတြ ေရာင္တာ-ပိတ္တာကေနျဖစ္ျဖစ္၊ ထိခိုက္မိရာကေနျဖစ္ျဖစ္ ဒီေရာဂါျဖစ္တယ္။ မနာဘူး၊ ပိုးဝင္ရင္ေတာ့ နာလာမယ္။ ေျဖးေျဖးခ်င္းၾကီးတယ္၊ အရြယ္ေသးတယ္၊ အေရျပားေအာက္မွာ ဟိုဘက္ ဒီဘက္ ေရြ႔လို႔ရတယ္။ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားတဲ့ ဆရာဝန္ေတြက ျမင္တာနဲ႔ တန္းသိတယ္။ တခ်ိဳ႕က သူ႔ဖါသာသူ ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္ရမယ္။

2. Dermoid Cyst (ဒါးမြိဳက္-ဆစ္စ္)
ေမြးရာပါျဖစ္တယ္။ စိတ္ဝင္စားဘို႔ ေကာင္းတယ္။ အထဲမွာ အေသအျခာ စစ္ၾကည့္ရင္ ဆံပင္၊ အရည္၊ သြား၊ အေရျပား ေခြ်းထြက္အိတ္ စတာေတြ ပါေနႏိုင္တယ္။ ေျဖးေျဖးခ်င္း ၾကီးတယ္။ ေပါက္အထြက္ရင္ မနာဘူး။ ၄ ေနရာမွာျဖစ္တယ္။
(က) Dermoid cysts in the brain ဦးေႏွာက္မွ ာျဖစ္တယ္။ အျဖစ္ေတာ့ မမ်ားပါ။
(ခ) Dermoid cysts in the nasal sinuses ႏွာေခါင္း-ဆိုင္းနပ္စ္မွာျဖစ္မယ္။ ခြဲထုတ္ရတာ ခက္တယ္။
(ဂ) Ovarian dermoid cysts မ်ိဳးဥအိမ္မွာ ျဖစ္တယ္။ မ်ိဳးပြါးႏိုင္တဲ့အရြယ္ေတြမွာျဖစ္တယ္။ အညွာလိုရွိလို႔ လိမ္တာမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဲလိုျဖစ္ရင္ နာမယ္။ ခ်က္ခ်င္းခြဲရတတ္တယ္။ ဒီေရာဂါကို ခြဲထုတ္လို႔ အထဲကဟာေတြၾကည့္ျပီး (အပင္း) လို႔ ဗမာေတြကေျပာၾကတယ္။ ေပါက္ထြက္တာ၊ ပိုးဝင္တာေတြလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္တယ္။
(ဃ) Dermoid cysts of the spinal cord ခါးရိုးဆစ္ထဲက အာရံုေၾကာမွာျဖစ္တာ။ ပိုးဝင္တတ္တယ္။

3. Ganglion Cyst (ဂင္ဂလီယြန္)
အဆစ္ေနရာအထက္မွာ အရြတ္ေၾကာကို ဖံုးထားတဲ့အလႊာနဲ႔ ဆက္ျဖစ္တယ္။ အထဲမွာ အရည္ၾကည္ ခြ်ဲျပစ္ျပစ္ရွိတယ္။ ဂ်ယ္လီလိုဘဲ။ အသက္ ၂ဝ-၄ဝ ၾကားမွာ ၇ဝ% ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပိုျဖစ္တယ္။ ၁ဝ ႏွစ္ေအာက္ျဖစ္တာ ရွားတယ္။ လက္ေကာက္ဝတ္မွာ ၆ဝ-၇ဝ% ျဖစ္တယ္။ ၁-၃ စင္တီမီတာ ရွိမယ္၊ ေရြ႔လို႔မရဘူး၊ ၾကီးလာလိုက္ ေသးသြားလိုက္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ နာမယ္။ ၃၈-၅၈% က အလိုလို ေသးသြား တတ္တယ္။ စာအုပ္ထူထူ ကိုင္တာမ်ိဳးကေန ေပ်ာက္တတ္လို႔ Bible cysts လို႔လဲ ေခၚတယ္။ Aspiration စုပ္ထုတ္တာလဲ လုပ္တယ္။ စုပ္ျပီး (စတီရြိဳက္) ေဆး ထိုးေပးတာလဲ လုပ္တယ္။ ၇၅-၈၅% ျပန္ျဖစ္တယ္။ ခြဲတာေကာင္းတယ္။ ေအးေအးေဆးေဆး ရက္ေရြး ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္ပါ။ ခြဲစိတ္ရတာ လြယ္မလိုလိုနဲ႔ ျပန္ျဖစ္တတ္လို႔ ဆရာ၀န္ နာမည္ေကာင္း မရတတ္ဘူး။ ခုေခတ္မွာ Arthroscopic surgery ကင္မရာပါတဲ့ ကရိယာ ေသးေသးေလးသံုး ခြဲတာမ်ိဳး ေပၚေနျပီ။

4. Cystic Acne and Acne Cysts ဝက္ျခံ (ဆစ္စ္)
မၾကီးဘူး။ ပိုးဝင္ရာကေနျဖစ္လို႔ နီေနမယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြနဲ႔ ဗက္တီးရီးယားေတြ စစ္တိုက္ၾကတယ္။ ျပည္တည္လာမယ္။ ၁-၅ မီလီမီတာအထိ ရွိမယ္။ ဝက္ျခံကို ေဆးကုသလို ကုရတယ္။ ျပည္ရွိတာေတာ့ ထုတ္ရမယ္။ ညွစ္မရရင္ ခြဲထုတ္ရတယ္။ ဝက္ျခံ ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ရင္ အဆင္မသင့္လို႔ ပိုဆိုးလာရာကေနျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အစားအေသာက္ညံ့တာ၊ အသီးအႏွံ၊ အသီးအရြက္ မစားျဖစ္တာမ်ိဳးကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဗီတာမင္ (ေအ) နည္းရင္လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စိတ္-အလုပ္ ရႈတ္ရင္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္။

5. Melanoma မွဲ႔ကင္ဆာ
မွဲ႔ဟာ အေရာင္၊ အရြယ္၊ ပံုသဏၭာန္၊ အေျပာ့-အမာ ေျပာင္းတာနဲ႔ (ကင္ဆာ) ျဖစ္ဘို႔ စလာတယ္။ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတာက မဲနက္-မဲျပာ အေရာင္ေတြပါ။ နဂိုက မွဲ႔ရွိမေနဘဲ အသစ္လဲ ျဖစ္လာႏိုင္ေသးတယ္။ ၾကည့္လိုက္ရင္ ညီညီညာညာ မရွိဘူး။ နခမ္းသားကလဲ မတိမက်-မလွမပရွိတယ္။ အေရာင္ကလဲ တညီထဲ မဟုတ္ဘူး။ ၾကာေလ ၾကီးလာေလ။ ဆိုးေပမဲ့ ေစာေစာသိ ေစာေစာကုရင္ရတယ္။ ၾကာေလေလ အထဲေရာက္ ေလေလ ကူးသြားမယ္။

Melanoma မွဲ႔ကင္ဆာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/melanoma.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁ဝ-၂ဝ၁၁