က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Sunday, November 27, 2011

Darier's disease အေရျပားေရာဂါတမ်ိဳး

9 Oct 11, 12:43
ဆရာခင္ဗ်ား Darier's disease အေၾကာင္းကို ေျပာျပေစခ်င္ပါသည္။ ဘယ္လို ကာကြယ္မလဲဆိုတာပါ သိခ်င္ပါသည္။ ဘယ္လုိ ေဆးမ်ိဳးကို သံုးသင့္ပါသလဲ။ သားသမီးယူရင္ ဘာျဖစ္ႏိုင္လဲဆိုတာ သိခ်င္ပါသည္။ ေရာဂါရွင္မွာ အမိ်ဳးသမီး ျဖစ္ပါသည္။

Darier's disease (DAR) (ဒါရီးယားစ္) ေရာဂါကို Darier–White disease, Dyskeratosis follicularis နဲ႔ Keratosis follicularis လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ၁၈၈၉ ခုႏွစ္မွာ စေတြ႔ခဲ့တဲ့ ျပင္သစ္ဆရာဝန္ရဲ႕ နာမည္ပါ။ ေရာဂါေဗဒအရ Autosomal dominant disorder အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားမွာ အေရာင္မဲမဲ ေျခာက္ေသြ႔ေသြ႔ အဖတ္ေလးေတြ ထြက္တာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ တခါတေလ ျပည္ထြက္မယ္။ ရင္ပတ္၊ လည္ပင္း၊ ေနာက္ေက်ာ၊ နဖူး၊ ေပါင္ျခံေနရာေတြမ်ာျဖစ္တာမ်ားတယ္။ အနံ႔တမ်ိဳးရမယ္။ လက္ဖဝါး၊ ေျခဖဝါး ထူလာမယ္။ ပါးစပ္ထဲလဲ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ လက္သည္းဆိုရင္ ကြ်တ္ဆတ္ လာမယ္။ ပူရင္၊ အိုက္ရင္၊ ေနေရာင္ထိရင္ ပိုဆိုးလာမယ္။ နဖူးမွာျဖစ္တာက ေနေရာင္နဲ႔ ေတြ႔ရင္ သက္သာတယ္။

Genetics မ်ိဳးဗီဇေရာဂါျဖစ္တယ္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္ႏိုင္တယ္။ က်ား-မ ျဖစ္ၾကတယ္။ မကူးစက္ေစပါ။ အသက္ ၂ဝ ေက်ာ္မွာ စျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ လူ သံုးေသာင္းကေန တသိန္းမွာ တေယာက္ ျဖစ္တယ္။ အသက္ ၄-၅ ႏွစ္ေလာက္ေန စေပၚလာတယ္။ အသက္ သိပ္ၾကီးမွ ေပၚတာလဲ ရွိတယ္။ ၄၇% မွာ မ်ိဳးရိုက္လိုက္တာ မေတြ႔ရဘူး။ မိန္းကေလးေတြမွာ ရာသီလာခ်ိန္ ေရာဂါထတာမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အသက္ရေလ ဆိုးေလလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျဖစ္ကာစမွာ အေရာင္ မမဲေသးဘူး။ ခပ္ဝါညိဳညိဳ အဆီျပန္သလို ေနတယ္။ ၾကြက္ႏို႔လိုလို ထင္ရတယ္။ လက္မွာ ၉၅% အျဖစ္မ်ားတယ္။ တျခား အေရျပားနာေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ Acrokeratosis Verruciformis of Hopf, Familial Benign Pemphigus (Hailey-Hailey Disease), Transient Acantholytic Dermatosis နဲ႔ Seborrheic Dermatitis ေတြနဲ႔ ခြဲျခားရတယ္။

Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲ
သိပ္မဆိုးသူေတြအတြက္ ေဆးရယ္လို႔ မလိုတတ္ပါ။ ေနေရာင္ေတြ႔တာ၊ ပူအိုက္တာ၊ စိတ္ဖိအားမ်ားတာေတြကို ေရွာင္က်ဥ္၊ ဆင္ျခင္ပါ။ အဝတ္အစားလဲ ၾကပ္တာ မဝတ္ပါနဲ႔၊ လိုအပ္လာရင္ Benzoyl peroxide လိမ္ေဆး သံုးႏိုင္တယ္။

ကာကြယ္ဘို႔အတြက္ Sunscreen ေနေလာင္ခံလိမ္းေဆးသံုးပါ။ ျခည္ထည္ ပါးပါးဝတ္ပါ။ ေျခာက္ျပီး ကြာက်တာ သက္သာဘို႔ Urea or Lactic acid သံုးႏိုင္တယ္။ Topical steroid အေပ်ာ့စား (စတီရြိဳက္) လိမ္းေဆးသံုးႏိုင္တယ္။ ေရာဂါပိုးထပ္ဝင္တာ ျဖစ္လာရင္ Antiseptics ပိုးသန္႔ေဆး Triclosan သံုးႏိုင္တယ္။ Burrow or Domeboro astringents ေဆးရည္ထဲ စိမ္ေပးလို႔လဲ ရတယ္။ Topical sunscreens နဲ႔ Vitamin C ဗီတာမင္စီေတြကို ကာကြယ္ဘို႔ရာ သံုးႏိုင္တယ္။ Triclosan ေဆးက antibacterial ဗက္တီးရီးယား နဲ႔ antifungal ဖန္းဂတ္စ္ ေတြကို ႏိုင္တယ္။ (ထြိဳင္ကလိုဆန္) ေဆးကို ၁၉၇၂ ကတည္းက သံုးခဲ့တယ္။ ဆပ္ျပာ၊ အနံ႔ေပ်ာက္ေဆး၊ သြားတိုက္ေဆး၊ ကိုယ္ေမႊးရိတ္ရာသံုးတဲ့ေဆး ပါးစပ္ေဆးေဆးရည္၊ ေဆးေၾကာ သန္႔ရွင္းတဲ့ အရည္ေတြထဲမွာ ပါတယ္။

ဆိုးတဲ့သူေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုးေဆးကေတာ့
- Oral retinoids (ရက္တီႏြိဳက္) စားေဆးျဖစ္တယ္။
- ေရာဂါထေနခ်ိန္မွာ Topical or Oral antibiotics ပဋိဇီဝ စားေဆး နဲ႔ လိမ္းေဆးပါ သံုးရမယ္။
- Ciclosporin နဲ႔ Betamethasone (စတီရြိဳက္) ပါလိမ္းေဆး ေပးႏိုင္တယ္။

Oral retinoids (ရက္တီႏြိဳက္) ေသာက္ေဆးေတြက ၉ဝ% ထိေရာက္တယ္။ အေရာင္က်မယ္၊ ေခ်ာေမြ႔လာမယ္၊ အနံ႔ သက္သာလာမယ္။
၁။ Isotretinoin ေဆးကို 0.5 mg/kg/d ကေန 4 mg/kg/d အထိတိုးတိုးျပီး ၁၆ ပါတ္ၾကလိမ္းတာ ၅ဝ% မွာ သက္သာတာ ေတြ႔ရတယ္။ severe recalcitrant nodular acne အတြက္လဲသံုးတယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ အစာနဲ႔ေသာက္ပါ။ ဝါးမစားပါနဲ႔။ Isotretinoin 0.5-1 mg/kg/d ေဆးဟာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အရြယ္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ေကာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္မေဆာင္ခင္ ၂ လ ၾကိဳျပီး ေဆးျဖတ္ထားရမယ္။ severe recalcitrant nodular acne အတြက္ေဆးလဲျဖစ္တယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ အစာနဲ႔ေသာက္ပါ။
၂။ Acitretin (Soriatane) capsule 10mg - 25mg တေန႔တၾကိမ္၊ အစာနဲ႔ေသာက္ပါ။ Severe psoriasis အတြက္လဲ သံုးတယ္။ 10-25 mg/d ကေန 0.6 mg/kg/d အထိတိုးေပးတယ္။ Severe psoriasis အတြက္လဲသံုးတယ္။
၃။ Etretinate ေဆးကို Acitretin ေဆးနဲ႔မရရင္ သံုးႏိုင္တယ္။ Psoriasis အတြက္ေဆးျဖစ္တယ္။

Adapalene, Tazarotene gel 0.01%, Tretinoin (ရက္တီႏြိဳက္) လိမ္းေဆးေတြက ၃ လ သံုးရင္ သက္သာလာတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေဆးက ကလိသလိုခံစားရလို႔ ၾကာၾကာသံုးဘို႔ မခံႏိုင္ဘူး။ 5-fluorouracil (5-FU) ေဆးမ်ိဳးက (စတီရြိဳက္) ပါတဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။

Oral retinoids ေသာက္ေဆးေတြကို ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြေၾကာင့္ အၾကာၾကီးသံုးဘို႔ မေကာင္းျပန္ဘူး။ အေရျပားႏု ေျခာက္ေသြ႔တာ၊ ေနေရာင္မခံႏိုင္တာ၊ အဆီျပန္တာ၊ Transaminitis နဲ႔ skeletal hyperostosis ေတြျဖစ္တတ္တယ္။ Contraception ကိုယ္ဝန္တားေဆးနဲ႔မသင့္ဘူး။ Perimenstrual keratosis follicularis ရာသီေပၚခ်ိန္မွာ ေရာဂါဆိုးလာတတ္လို႔ ျဖစ္တယ္။

၁။ Adapalene (Differin) လိမ္းေဆး၊ ဝက္ျခံအတြက္လဲ သံုးတယ္။
- cream 0.1% (15g, 45g tubes)
- gel 0.1% + benzoyl peroxide 2.5% + 0.3%
- lotion 1%; 2 or 4 oz pump bottle

၂။ Tazarotene (Avage, Tazorac) cream /gel /jelly 0.5% - 1% ညအိပ္ရာဝင္ တေန႔တၾကိမ္ လိမ္းပါ။

၃။ Tretinoin topical (Avita, Altinac, Renova, Retin-A) topical cream/gel 0.01% - 0.1% ညအိပ္ရာဝင္ တေန႔တၾကိမ္ လိမ္းပါ။

Botulinum toxin type A Injection ထိုးေဆးသံုးတာလဲ လုပ္တယ္။

ဗက္တီးရီးယားဝင္ရင္ Oral antibiotics ေပးရမယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ဝင္ရင္ Oral acyclovir ေဆးေပးရမယ္။ Surgical excision ခြဲစိတ္ထုတ္နည္းလဲ ရွိတယ္။ Electrosurgery နည္းနဲ႔ Mohs micrographic surgery နည္းေတြက Localized keratosis follicularis ေနရာတခုခုမွာ ကြက္ျဖစ္ေနတာအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။ Laser ablation ေလဆာနည္းလဲေပၚေနျပီ။ Carbon dioxide laser ablation ကို Adjunctive Dermabrasion နဲ႔ Curettage နည္းပါ ေရာလုပ္တာလဲလုပ္ႏိုင္တယ္။ Photodynamic therapy နည္းလဲရွိေသးျပန္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၁ဝ-၂ဝ၁၁