က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, November 27, 2011

Gout (2) ေဂါက္-ေရာဂါ (၂)

Jul 22, 2011 at 9:08 PM
ကြ်န္ေတာ့္ရဲ ့ အဆစ္မ်ားသည္ အစား မွားတဲ့အခါ ေယာင္ရမ္းျပီး မခံႏုိင္ေအာင္ နာပါသည္။ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ပဲပင္ေပါက္ နဲနဲ စားမိရင္ ျဖစ္ပါသည္။ အစားမွားတဲ့အခါ အထူးသျဖင့္ ေျခဖမိုးက အရိုး၊ ေျခမ်က္စိ၊ ေျခဖေနာင့္ ေယာင္လာျပီး အခံႏုိင္ေအာင္ နာပါသည္။ တခါတေလ တေတာင္ဆစ္အရိုး၊ လက္ေကာက္ဝတ္အရိုး နဲ႔ ဒူးေခါင္းအရိုးတို႔ နာပါသည္။ အခုလို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ျဖစ္လာတာ ၆ ႏွစ္ခန္႔ ရိွပါျပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္ခန္႔က ဆရာဝန္ ညြန္ၾကားခ်က္ျဖင့္ Allouprinol 100 mg ကို တေန႔တလံုး ေန႔စဥ္ ေသာက္ပါသည္။

သို႔ပါေသာ္လဲ အစားေရွာင္သည့္ ၾကားမွာ တခါတရံ ေယာင္ရမ္း နာလာပါသည္။ ထိုအခါ Colchicine 0.6mg ကို ၆ လံုးခန္႔ ေသာက္ျပီးရင္ လံုးဝ ေကာင္း သြားတတ္ပါသည္။ ပံုမွန္ ေဆးေသာက္ေနပါလ်က္နဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ခဏခဏျဖစ္ရပါသလဲ။ ဒီလိုျဖစ္တာဟာ ေသသည္အထိ ျဖစ္သြားမွာလား။ လံုးဝ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္း ရိွပါသလား။

အေမရိကားမွာ လူ ၅ သန္း ခံစားေနၾကရတယ္။ ေယာက္်ားေတြက မိန္းမေတြထက္ ၉ ဆ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။ Gout ဆိုတာ Hyperuricemia ေသြးထဲမွာ ယူရစ္-အက္စစ္ မ်ားေနတာကို ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္ၾကရတာ ရွိသလို တမူထူးတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္လဲ ေဂါက္ေရာဂါ ျဖစ္ရႏိုင္တယ္။ လူဝတာ၊ အရက္ေသစာ မ်ားတာ၊ ေသြးတိုး ရွိေနတာ၊ ေက်ာက္ကပ္ မေကာင္းတာေတြ ပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ေဆးတခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ စာရင္းထဲမွာ Hydrochlorothiazide (Dyazide]), Aspirin, Niacin, Cyclosporine, Pyrazinamide နဲ႔ Ethambutol ေဆးေတြပါတယ္။ ေနာက္တခါ တခ်ိဳ႕ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ဆိုးဝါး ေစႏိုင္တယ္။ Leukemias, Lymphomas နဲ႔ Hemoglobin disorders ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါ့ျပင္ ေရဓါတ္နည္းတယ၊ ခိုက္မိတာ၊ ဖ်ားေနတာ၊ အစား လြန္လြန္ကဲကဲ စားမိတာ၊ အရက္မ်ားတာ၊ ခြဲစိတ္တာေတြကေန ေရာဂါကို ထေစႏိုင္တယ္။

လူေတြစားတဲ့ အစားအစာထဲမွာပါတဲ့ Purines ကို ေက်ခ်က္ရာကေန Uric acid ဆိုတာျဖစ္လာတာပါ။ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ ေသြးထဲမွာ Uric acid levels (Hyperuricemia) ျမင့္ေနတာသာဘဲ ရွိေနႏိုင္တယ္။ ေဂါက္ကို မခံစားရေသးဘူး။ ေရာဂါ ရႈတ္ေထြးပံုတခုကေတာ့ အဆစ္နာ ထေနခ်ိန္မွွာ ေသြးစစ္ရင္ Uric acid နည္းေနသူေတြရွိတယ္။ ေျခမဆစ္က အျဖစ္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။ Podagra လို႔ ေခၚတယ္။ တျခားအဆစ္ေတြက ေျချခင္းဝတ္၊ လက္ေကာက္ဝတ္၊ ဒူး၊ တံေတာင္ဆစ္၊ လက္ေခ်ာင္းဆစ္။

ေနရာတကာမွာ ျဖစ္ႏိုင္ေပမဲ့ အဆစ္မွာလာျဖစ္ရင္ Arthritis (Gout) ေခၚေတာ့တယ္။ နာတာရွည္ ေရာဂါမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ တိုးတိုး ဆိုးဆိုး လာတတ္တယ္။ အဆစ္က အရင္လို အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ေက်ာက္ကပ္ကလဲ အလုပ္ နည္းလာႏိုင္တယ္။ ေက်ာက္လဲ တည္လာႏိုင္ေသးတယ္။

ရုတ္တရက္ ျဖစ္လာရင္ အဆစ္ေနရာမွာ နာမယ္၊ နီမယ္၊ ေရာင္မယ္၊ ပူေနမယ္။နာတာက အေတာ္ကိုနာမယ္။ အေပၚယံ အေရျပာကို လာထိတာေတာင္ မခံခ်င္ဘူး။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ နာရီပိုင္း ဒါမွမဟုတ္ ရက္ပိုင္းအထိ ခံစားေနရႏိုင္တယ္။ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ နာတာရွည္ ျဖစ္လာတာကို Tophaceous gout လို႔ ေခၚျပန္တယ္။ ေျခမ၊ လက္ေခ်ာင္း၊ တေတာင္ဆစ္၊ နားရြက္ စတဲ့ အဆစ္နဲ႔ ေနရာေတြမွာ သာမက တခ်ိဳ႕မွာ Vocal cords အသံအိုး Spinal cord ခါးရိုးေတြမွာပါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆစ္ထဲက အရည္ကို စုပ္ထုတ္ျပီး စစ္ရင္ Uric acid crystals ေတြ႔ရင္ေတာ့ ေဂါက္ေရာဂါေသျခာတယ္။

ေဆးကုတဲ့အခါ အေရးအၾကီဒဆံုး အခ်က္ ၂ ခ်က္ကို ဦးတည္ရမယ္။
၁။ ေရာင္-နာ ေနတဲ့ အဆစ္ကို ရပ္တန္းးကရပ္ေစရမယ္။
၂။ ေရရွည္အတြက္ ကုသရမယ္။
၃။ တပါထဲလုပ္စရာေတြ ရွိတယ္။ ေရ-အရည္ ေသာက္တာ မနည္းေစနဲ႔။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ပါ။ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ပါ။ အရက္ေလ်ွာ့ပါ-ေရွာင္ပါ။ ေဆးေသာက္ပါ။

• ေဆးေတြထဲမွာ Acetaminophen ကေနစသင့္တယ္။ အေမရိကားမွာ (Tylenol) ေခၚျပီး တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ Paracetamol လို႔ ေခၚတာ မ်ားတယ္။
• ဒုတိယလိုက္တာက NSAIDS ေဆးအုပ္စုဝင္ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ Colchicine (Colcrys) နဲ႔ Corticosteroids ေဆးေတြကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ တမ်ိဳးထဲမရပါ။ ေသြးထဲမွာ Uric acid မ်ားေစတာကို ခ်ေပးမဲ့ေဆး လိုႏိုင္တယ္။
• NSAIDS ေတြထဲမွာ Indomethacin (Indocin) နဲ႔ Naproxen (Naprosyn) ေတြပါတယ္။ သက္သာတာနဲ႔ ေဆးကို ေလ်ာ့ေပးမယ္။ NSAIDS ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြထဲမွာ မသတိထားဘို႔က အစာအိမ္-ေလနာနဲ႔ ေသြးယိုတာေတြ ပါတယ္။
• Colchicine (Colcrys) ေဆးေသာက္ရင္ ယုတ္တရက္ေရာင္-နာေနတာေတြသက္သာေစမယ္။ Allopurinol (Zyloprim) နဲ႔ Febuxostat (Uloric) ေဆးေတြက Hyperuricemia ကို ျပင္ေပးမယ္။ တကယ္တန္း နာေနသူေတြကို Colchicine (Colcrys) ေဆး ၁ နာရီတခါ၊ ၂ နာရီတခါအထိ ေပးရတတ္တယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ႏိုင္တယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္တတ္တယ္။
• Corticosteroids ေဆးဆိုတာ Prednisone ျဖစ္တယ္။ ရက္တိုအတြက္သာ သံုးရမယ္။ စားေဆး၊ ထိုးေဆး သံုးႏိုင္တယ္။ အဆစ္ထဲပါ ထိုးႏိုင္ေသးတယ္။
• နာတာ သက္သာေဆးမ်ိဳးကို ရက္တိုတိုသာ ေသာက္ရေပမဲ့ Uric acid က်ေစမဲ့ေဆးက ၾကာၾကာ ဆက္ေသာက္ရတယ္။
• Probenecid (Benemid) နဲ႔ Sulfinpyrazone (Anturane) ေဆးေတြက အမ်ားဆံုသံုးေနတဲ့ uric acid ကို ဆီးထဲကေန မ်ားမ်ား စြန္႔ထုတ္ေပးျပီး ေသြးထဲမွာ နည္းသြားေစတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ေက်ာက္ကပ္-ေက်ာက္ ရွိဘူးကိုေတာ့ ဒီေဆးမ်ိဳး သတိၾကီးရမယ္။ ေဆးေသာက္ရင္ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ရမယ္။
• Allopurinol ေဆးဆိုတာက လူ႔ကိုယ္ကေန Uric acid ထုတ္လုပ္မွာကို နည္းေစတယ္။ အသဲနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ ေကာင္းေနသူေတြ ျဖစ္ဘို႔သင့္တယ္။
• Febuxostat ေဆးကိုေတာ့ နာတာရွည္သမားေတြအတြက္ ၂ဝဝ၉ ကတည္းက FDA ကေန ခြင့္ျပဳထားတယ္။ ယုတ္တရက္ နာသူေတြအတြက္ Allopurinol ထက္ထိေရာက္တယ္။ ဒီေဆးေပးသူဟာ Uric acid ဘယ္ေလာက္ ရွိလဲ၊ အသဲေကာင္းလာ စစ္သင့္တယ္။
• သတိထားဘို႔က ရက္တိုယုတ္တရက္ နာသူေတြကို Allopurinol နဲ႔ Febuxostat ေဆး မေပးသင့္ေသးဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ ဆိုးေတာင္ လာတတ္တယ္။ ယုတ္တရက္ ျဖစ္တဲ့အဆင့္ ေက်ာ္လာမွ ေပးပါ။ ဒီေဆး ေသာက္လက္စ သမားေတြကေတာ့ ေဆးနည္းနည္းကို အဲလို ယုတ္တရက္ ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ဆက္ေသာက္လို႔ ရပါတယ္။
• ထိုးေဆးသစ္ တမ်ိဳးရွိတယ္။ PEGylated uricase (Pegloticase or Krystexxa) နာတာရွည္သမားေတြအတြက္ ေသြးျပန္ေၾကထဲ ထိုးရတာပါ။ သံုးေနၾကေဆးေတြနဲ႔မတိုးသူေတြကို ၂ ပါတ္တခါ သြင္းေပးႏိုင္တယ္။ ေဆးေၾကာင့္ ေရွာ့ခ္ မျဖစ္ေအာင္သတိနဲ႔ေပးရမယ္။ စိုးရိမ္ရင္ Antihistamines နဲ႔ Cortisone medications ေဆးေတြနဲ႔ ၾကိဳတင္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။

Prognosis အလားအလာ
ေဆးမကုဘဲ ေနရင္လဲ ၅-၇ ရက္မွာ သက္သာလာမွာပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ ၆ဝ% ေလာက္က တႏွစ္အတြင္းမွာ ေနာက္တခါ ထပ္ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ေနာက္ျပီး နာတာရွည္ဘက္ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆစ္ဖံုးေတြ ထိခိုက္ရာကေန Joint deformity အဆစ္ေတြ ပံုေျပာင္းသြားမယ္။ ေဆးကုမေနသူထဲက ၃ဝ% မွာ ၅ ႏွစ္အတြင္း Painless tophi အက်ိတ္ ေပၚလာႏိုင္တယ္။ ေဆးေသေသျခာျခာ ကုရင္ ဒါေတြ ပ်ယ္သြားေစႏိုင္တယ္။ ၁ဝ-၄ဝ% မွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္-ေက်ာက္ရွိေနရင္ တမ်ိဳးဆိုးေစႏိုင္တယ္။ မႏိုင္ဝန္ ထမ္းရသလို ယူရစ္-အက္စစ္ေၾကာင့္ Urate ပံုေဆာင္လဲ ေသးေသး ေလးေတြ ျဖစ္လာမယ္။

နာေနတဲ့အဆစ္ကို အခုအခံနဲ႔ထားပါ။ အိမ္မွာ နားပါ။ ေရခဲတင္တာ မေကာင္းလွပါ။ Aspirin ပါတဲ့ေဆး ေရွာင္ပါ။ ေက်ာက္ကပ္ကေန Uric acid ထုတ္မွာတို ေႏွးေစႏိုင္လို႔ပါ။ သုေတသနေတြ ဆက္လုပ္ေနပါတယ္။ အသားစားတာ ေလွ်ာ့သင့္တယ္။ Calcium နဲ႔ Vitamin C ေတြ အစားအစာထဲမွာပါတာ သက္သာေစတယ္။ အခ်ိဳရည္ေတြထဲမွာ Fructose (ေျပာင္း-သၾကား) ေတြပါတာနဲ႔ မတည့္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၇-၂ဝ၁၁