က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Tuesday, October 22, 2013

Hepatitis B Immune Globulin အသဲေရာင္-ဘီ (ဂလိုဗ်ဴလင္) ထိုးေဆး

အသဲေရာင္ေရာဂါ ဘီပိုးအတြက္ Hepatitis B Vaccine ကာကြယ္ေဆး အျပင္ ေနာက္တမ်ိဳး ရွိေသးတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးကို Globulin ေခၚတယ္။ ကာကြယ္ေဆးလဲ မဟုတ္၊ ကုသေဆးလဲ မဟုတ္ပါ။

ကာကြယ္ေဆး မွန္သမွ်ဟာ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ပိုးလိုမ်ိဳးဟာကို ထိုးေပး-တုိက္ေၾကြးေပးတာ ျဖစ္တယ္။ Antigen ေခၚတယ္။ အဲဒါက ကိုယ္ထဲ (ေသြးထဲ) ေရာက္သြားရင္ လူ႔ကိုယ္ကေန ဆန္႔က်င္တဲ့ ခုခံမႈလုပ္ေပးမဲ့ အတြင္းအား သေဘာဆန္တဲ့ ဓါတ္ေတြ ထုတ္ေပးလာမယ္။ ခုခံေပးမွာေတြ အလံုအေလာက္ရွိတာနဲ႔ ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားသူဟာ ေရာဂါကို တကယ္ျဖစ္ေမမဲ့ ပိုး ဝင္လာရင္ တခါထဲ တိုက္ဖ်က္ျပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတာမို႔ ေရာဂါ မရေတာ့ဘူး။ အခ်ိန္ေတာ့ ေစာင့္ရေသးတယ္။

တခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြမွာ ခုခံႏိုင္စြမ္းဓါတ္ေတြ ကိုယ္ထဲက ထုတ္ေပးႏိုင္ေလာက္တဲ့အထိ အခ်ိန္ကို မေစာင့္ႏိုင္ဘူး။ အဲလို အခါမ်ိဳး အတြက္ ခုခံအားေတြကို အျပင္မွာလုပ္ထားျပီး ေဆးအျဖစ္ ထိုးေပးႏိုင္တယ္။ အသဲေရာင္ ဘီ အတြက္ အဲဒီေဆးမ်ိဳး ရွိတယ္။ ဒီေဆးထိုးလိုက္တာနဲ႔ Temporarily-induced immunity ယာယီသေဘာေဆာင္တဲ့ ခုခံအား ရသြားေစတယ္။

• Generic Name ေဆးနာမယ္ = Human Hepatitis B Immune Globulin = Hepatitis B Immune Globulin (HBIG)
• Product Name ဆိုင္တင္နာမယ္
၁။ HEP-B/ Livig-B (Pack size: 100 I.U. / 1ml vial and 200 I.U. / 2 ml vial)
၂။ HepaGam B Injection > 312 units/mL
၃။ HyperHEP B S/D Injection 220 units/mL
၄။ Nabi-HB Injection > 312 units/mL
၅။ HYPERHEP B S/D (Canada)

In the U.S. အေမရိကားမွာ ရႏိုင္တဲ့ေဆးနာမယ္ေတြ
* Bayhep B
* HepaGam B
* HyperHEP B
* Nabi-HB
* Nabi-HB NovaPlus

အိႏၵိယမွာ Hepabig နာမည္နဲ႔ေရာင္းတယ္။ 0.5 ml (100 IU) တလံုးကို ရူးပီး ၅၈ဝဝ ေပးရတယ္။

Indications and Usage ဘာအတြက္ သံုးရသလဲ
၁။ Needle stick, direct mucous membrane contact, or oral ingestion ေဆးထိုးအပ္ကတဆင့္ဝင္တာ၊ ပါးစပ္ထဲဝင္တာ၊ အနာအဆာ ရွိတဲ့ေနရာကို ထိစင္မိတာ၊
၂။ Infants born to hepatitis B surface antigen (HBsAg) positive mothers ဘီပိုးရွိေနသူ မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ကေလး၊
၃။ Sexual exposure to an HBsAg-positive person ဘီပိုးရွိေနသူနဲ႔ အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံမိတာ၊
၄။ Recurrence following liver transplantation in HBsAg-positive patients (HepaGam B only) အသဲအစားထိုးျပီးေနာက္ ေရာဂါျပန္ထသူ၊

Contraindications ေဆးမေပးသင့္သူမ်ား
• Anaphylactic reaction to human globulin ေဆးမတည့္သူမ်ား၊
• Thrombocytopenia or a coagulation disorder that would contraindicate IM injection ေသြးမခဲေစတတ္တဲ့ ေရာဂါ ရွိျပီး အသားေဆး ထိုးမျဖစ္သူမ်ား၊

Dosage and Administration ေဆးဘယ္ေလာက္ထိုးရမလဲ
အတိအက် ေျပာရရင္ ေဆးမွန္သမွ် ေဆးေသာက္သူ၊ ေဆးထိုးခံသူရဲ႕ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အေပၚ မူတည္ျပီး ေဆး အနည္း-အမ်ား ခ်ိန္ဆ ေပးရတယ္။
၁။ Newborns of HBsAg-Positive Mothers မိခင္က ဘီပိုးရွိေနသူကေန ေမြးလာတဲ့ကေလး IM 0.5 mL ၁၂ နာရီအတြင္းထိုးပါ။ hepatitis B vaccine ပါထိုးေပးပါ။
၂။ Acute Exposure to Blood Containing HBsAg ဘီပိုးပါေနတဲ့ေသြး ဝင္မိသူမ်ား IM 0.06 mL/kg ၂၄ နာရီအတြင္း ထိုးပါ။ Hepatitis B vaccine series သတ္မွတ္ထားတဲ့အတိုင္း ကာကြယ္ေဆး ၃ ခါထိုးပါ။ ထိုးျပီးသူဆိုရင္ Booster dose တၾကိမ္ ထပ္ထိုးရမယ္။ အရင္က ဘီပိုးကာကြယ္ေဆး မထိုးရသူကို ေနာက္ တလအၾကာမွာ HBIG ထပ္ထိုးပါ။
၃။ Sexual Exposure to an HBsAg-Positive Person ဘီပိုးရွိသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမိသူမ်ား IM 0.06 mL/kg ကို ၁၄ ရက္အတြင္းထိုးပါ။ B vaccine ကိုလဲ ထိုးပါ။
၄။ Household Exposure to Persons With Acute HBV Infection တအိမ္ထဲေနရသူမ်ား ကူးစက္ခံရႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရင္ Infants younger than 12 months of age ၁၂ လအရြယ္အထိကေလး = IM 0.5 mL HBIG
၅။ Liver Transplantation (HepaGam B only) အသဲအစားထိုးရသူ = Adults လူၾကီး IV 20,000 units/dose ထိုးပါ၊ ေနာက္ ေန႔စဥ္ ၇ ရက္ဆက္တိုက္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္တခါ (ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္) ၁၂ ပါတ္အထိ၊ ေနာက္ တလ တခါ ၄ လမွစျပီးထိုးပါ။ ေဆးသြင္းႏွဳန္းဟာ 2 mL/min ျဖစ္ရမယ္၊ လိုအပ္ရင္ 1 mL/min အထိေႏွးပါ။

General Advice ေဆးအၾကံေပးခ်က္
• ေဆးသက္တမ္း စစ္ေဆးပါ၊ အနယ္အမံႈ ပါ-မပါ စစ္ေဆးပါ။
• IM အသားေဆးသာ ထိုးပါ။ ေပါင္ အထက္ပိုင္း အျပင္-ေဘးေနရာမွာ ထိုးပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ လက္ေမာင္းအိုးမွာ ထိုုးပါ။ ေမြးစကေလးကို ေပါင္ အထက္ပိုင္း အျပင္-ေဘးေနရာမွာ ထိုးပါ၊ တင္ပါးေနရာမွာ ထိုးရင္ အထက္ပိုင္း-အျပင္ပိုင္းမွာသာ ထိုးပါ။
• HBIG နဲ႔ Hepatitis B vaccine ကို တျပိဳင္ထဲ ထိုးႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တေနရာစီမွာသာ ထိုးပါ။
• တျခားထိုးေဆးေတြနဲ႔ ေရာမထိုးပါနဲ႔။
• Storage/Stability ထိုးေဆးကို refrigerator ေရခဲေသတာထဲမွာ အပူခ်ိန္ 36° to 46°F မွာ ထားသိုပါ။ အခဲခမ္းထဲ မထားရ။

ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ
• Hypertension; Hypotension ေသြးဖိအား မ်ားႏိုင္သည္၊ နည္းႏိုင္သည္။
• Headache (14%) ေခါင္းကိုက္ႏိုင္သည္။ Malaise (6%) မအီမသာျဖစ္ႏိုင္သည္။ Agitation စိတ္တို-စိတ္ရႈတ္၊ Amnesia သတိေမ့ေလွ်ာ့၊ Essential tremor ေျခတံု-လက္တံု၊ Fatigue အားယုတ္၊ Light-headedness/fainting (3%) ေခါင္ထဲေပါ့ေန၊ Pyrexia ကိုယ္ပူ။
• Angioedema; Pruritus; Rash; Urticaria အေရျပား အနီျပင္ထြက္၊ ယားယံ၊
• Presbyopia မ်က္စိအနီး အာရံုမစိုက္ႏိုင္၊
• Nausea (4%) ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ vomiting (2%) အန္ခ်င္၊ Aphthous stomatitis လွ်ာနာေပါက္၊ Diarrhea ဝမ္းပ်က္၊ Dyspepsia အစာမေက်၊
• Nocturia အိပ္ယာထဲဆီးသြားခ်င္၊
• Decreased WBC ေသြးျဖဴဥနည္း၊ Ecchymosis (2%) ေသြးျခည္ဥ၊ Splenomegaly ေဘလံုးၾကီး၊
• Erythema (12%) ေဆးထိုးတဲ့ေနရာေရာင္-နီ၊ Aching (4%) ကိုက္ခဲ၊ Pain နာက်င္၊
• Hyperglycemia ေသြးခ်ိဳတက္၊
• Myalgia (10%) ၾကြက္သားနာ၊ Joint stiffness (2%) အဆစ္နာ၊ Back pain ခါးနာ၊
• Pleural effusion အဆုပ္ထဲေရေအာင္း၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊
• Cold symptoms or flu (10%) တုပ္ေကြးလိုခံစား၊

Risk of Perinatal HBV Transmission (ဘီ) ပိုးရွိမိခင္ကေန သူကေနေမြးလာမဲ့ကေလးဆီ ဘယ္ေထာက္အထိ ကူးစက္ႏိုင္သလဲ
• HBsAg-positive မိခင္ကေန သူ႔ကေလးကို ေမြးေမြးခ်င္း ကာကြယ္ေဆး ၂ မ်ိဳးလံုး (hepatitis B immune globulin (HBIG) and hepatitis B vaccine series) မထိုးရင္) ေမြးလာတဲ့ကေလးဆီ ကူးႏိုင္တဲ့အခြင့္အလမ္း ၅-၉ဝ% ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
• HBeAg test positive ျဖစ္ေနသူ မိခင္ကေန ၇ဝ-၉ဝ% ရွိတယ္။
• HBeAg test negative ဆိုရင္ ၁ဝ% ရွိတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၇-၂ဝ၁၁