က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, November 27, 2011

Herpes Simplex ရိုးရိုး ေရယံု

Sep 30, 2011 at 7:11 PM
ဆရာရွင့္ သမီး ႏွုတ္ခမ္းမွာ ေရယံုေပါက္ေနပါတယ္။ ေပါက္ေနတာ ၅ ရက္ေလာက္ရွိပါျပီ။ ဘာေဆးေသာက္ျပီး လိမ္းရမလဲဆရာ။ ေနာက္ျပီး AIDS ျဖစ္တဲ့လူေတြဟာ ေရယံုေပါက္ေလ့ရွိတယ္လို႔ ေျပာတာ ႀကားဖူးေတာ့ နည္းနည္းလည္း ေႀကာက္တယ္။ သမီး သူငယ္ခ်င္း တေယာက္က AIDS ရွိတာ မသိဘဲ တအိမ္ထဲ အတူတူ ေနခဲ့ဖူးေတာ့ (အတူတူအိပ္တာတို႔ ဘာတို႔ေတာ့ မရွိဘူး။) ေဆးစစ္ႀကည့္ရင္ ေကာင္းမလားဆရာ။ အဲ့ေကာင္မေလးနဲ႔ တူတူေနခဲ့တာက လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္ ေလာက္ကပါ။ ေနာက္တခုက အသက္ ၆၀ ေက်ာ္လာတဲ့ လူေတြဟာ ဘယ္လို အစားအေသာက္မ်ိဳး ဘယ္လို အားေဆးမ်ိဳးစားသင့္ပါလဲ ဆရာ။

ေရယံုဆိုတာ Virus Infections ဗိုင္းရပ္စ္ ကေနျဖစ္တယ္။ ျပန္ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။ ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာျဖစ္တယ္။ ပါးစပ္၊ ႏုပ္ခမ္း၊ အေရျပား၊ မ်က္စိ၊ လိင္လမ္းေၾကာင္းေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ Cold sores လို႔လဲ ေခၚတယ္။

အနာနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ အနာမဟုတ္တဲ့ေနရာျဖစ္ျဖစ္နဲ႔ တိုက္ရိုက္ထိေတြ႔မႈကေန ကူးစက္တယ္။ အနာက မီးေလာင္ဖုေလးေတြလိုေနမယ္။ ကိုယ္ပူတာ၊ ေနထိုင္မေကာင္းတာေတြပါ ခံစားရတတ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္တာမို႔ ႏိုင္တဲ့ေဆးဆိုတာ မရွိပါ။ သက္သာေစမဲ့ ေဆးေတြသာ ရွိတယ္။

Herpes simplex virus (HSV) အမ်ိဳးအစား ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ HSV-1 နဲ႔ HSV-2 ျဖစ္ၾကတယ္။
- HSV-1 ဗိုင္းရပ္စ္ကေန Herpes labialis ပါးစပ္၊ ႏုပ္ခမ္း၊ Herpes simplex အေရျပားနဲ႔ Herpes keratitis မ်က္ၾကည္လႊာေတြမွာ ျဖစ္ေစတယ္။
- HSV-2 အမ်ိဳးအစားဟာ genital herpes လိင္လမ္းေၾကာင္းမွာ ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲလို အတိအက်ေတာ့ ကံေသကမၼ ေျပာမရဘူး။ Blisters အနာေပ်ာက္ေပမဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္က Nerve cells (Ganglia) အာရံုေၾကာထဲမွာ က်န္ေနေသးမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ျပန္ျပန္ျဖစ္ေစတယ္။ အေရျပားနဲ႔ အေရျပားႏုလႊာထဲမွာလဲ ပိုးကက်န္ေနႏိုင္တယ္။ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္ ကိုယ္ပူခ်ိန္၊ ရာသီလာခ်ိန္၊ စိတ္ဖိအားမ်ားခ်ိန္၊ ကိုယ္ခံအား က်ေနခ်ိန္ေတြမွာ ေရာဂါျပန္ေပၚတတ္တယ္။

- Oral Infection ပါးစပ္မွာျဖစ္တာကို ေဆးစာနဲ႔ Herpetic gingivostomatitis ေခၚတယ္။
- Genital Infection လိင္လမ္းမွာျဖစ္တာ ပိုဆိုးႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ သိပ္မခံစားရဘူး။
- Bacteria ဗက္တီးရီးယားပါ ထပ္ဆင့္ဝင္ႏိုင္တယ္ အနံ႔ဆိုးတဲ့အရည္ ထြက္မယ္။
- ကိုယ္ခံအား နည္းေနသူေတြမွာ ျဖစ္ရင္ အနာက ပိုပိုၾကီးလာမယ္။ ေပ်ာက္ဘို႔ ၾကာတယ္။ ကိုယ္ထဲအထိ ေရာဂါေရာက္ႏိုင္တယ္။ - Esophagus အစာျမိဳျပြန္ နဲ႔ Lungs အဆုပ္၊ Colon အူမၾကီးအထိေရာက္ႏိုင္တယ္။
- HSV-1 ပိုးကေန Cornea မ်က္ၾကည္လႊာမွာျဖစ္ရင္ မ်က္စိနာမယ္။ Herpes simplex keratitis ေခၚတယ္။ အျမင္ထိခိုက္ေစမယ္။ အလင္းေရာင္ကိုမၾကည့္ႏိုင္ဘူး။ ေဆးမကုဘဲထားရင္ အျပင္တိမ္ျဖစ္ျပီး Corneal transplantation မ်က္ၾကည္လႊာလဲတာ လုပ္ရမယ္။
- HSV ပိုးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္မွာျဖစ္ရင္ Herpes encephalitis ေခၚတယ္။ ကိုယ္ပူမယ္၊ စိတ္မၾကည္မလင္ျဖစ္မယ္၊ တက္မယ္၊ ေသႏိုင္တယ္။
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္ေလာင္းကေန သူ႔ကေလးကို ကူးေစႏိုင္တယ္။ neonatal herpes ျဖစ္ေစတယ္။ ေမြးလမ္းေၾကာင္းအနားမွာ ေရယံုျဖစ္ေနရင္ ေမြးဖြါးေနတံုးမွာ ကူးေစတာျဖစ္တယ္။ မေမြးခင္ကေလးဆီကူးတယ္ဆိုတာ အလြန္ရွားတယ္။

Treatment ဗိုင္းရပ္စ္ကို မေသေစႏိုင္ေပမဲ့ ေရာဂါကို ဘယ္လိုသက္သာေအာင္လုပ္မလဲ။
- Antiviral Drugs ေဆးဆိုတာမရွိေသးပါ။ ျပန္ျဖစ္ေနသူေတြကိုေတာ့ Acyclovir, Valacyclovir, Famciclovir စားေဆးေတြက သက္သာရာ ရေစႏိုင္တယ္။ ေစာေစာေဆးေပးတာ ပိုသက္သာေစတယ္။
- Penciclovir cream လိမ္းေဆးကို ေန႔ခင္းမွာ ၂ နာရီတခါ လိမ္းသင့္တယ္။
- Docosanol ေဆးပါတဲ့ Creams လိမ္းေဆးကို တေန႔ ၅ ခါလိမ္းတာလဲ သက္သာေစမယ္။
ဆိုးဝါးတဲ့ Herpes encephalitis ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ေမြးစကေလးေတြအတြက္ Acyclovir ေဆးကို IV ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရမယ္။
- Herpes simplex keratitis ဆိုရင္ Trifluridine eye drops မ်က္စဥ္းခပ္ရမယ္။
ေဆးေတြအျပင္ အနာေနရာကို သန္႔ရွင္းေစတာ လုပ္ရမယ္။ နာတာအတြက္ ေရခဲတင္ႏိုင္တယ္။
- Topical anesthetics (Tetracaine cream or Benzocaine ointment) နာတာသက္သာေစတဲ ထံုေဆးလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္မွာ ျဖစ္တဲ့အနာ နာရင္ Lidocaine သံုးႏိုင္တယ္။ မ်ိဳမခ်ရဘူး။
- Pain relievers နာတာသက္သာေစတဲ့ စားေဆးေတြလဲ သံုးႏိုင္တယ္။

Prevention ေနာက္ထပ္ မျဖစ္ေအာင္ ေရယံုျဖစ္ေစတယ္လို႔ ထင္တဲ့ အေလ့အထ နဲ႔ အစားအေသာက္ ေရွာင္သင့္တယ္။ ႏႈပ္ခမ္း အနာရွိသူနဲ႔ ပါးစပ္သံုး နမ္းတာ မလုပ္ရ၊ လိင္လမ္းျဖစ္သူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတာ ေရွာင္ပါ။ လက္ပြန္းတတည္း မေနပါနဲ႔။

Dr. တင့္ေဆြ
၃ဝ-၉-၂ဝ၁၁