က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, November 27, 2011

HPV vaccine ေယာက္်ားေတြ အထူးသျဖင့္ (ေဂး) ေတြအတြက္ ကာကြယ္ေဆး

တႏွစ္တႏွစ္မွာ စအို-ကင္ဆာ လူနာေပါင္း အေမရိကားမွာ ၆ဝဝ ရွိျပီး၊ ၈ဝဝ နီးနီးေသဆံုးေနၾကရတယ္။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ သားအိမ္ဝ-ကင္ဆာေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး HPV vaccine ဟာ (ေဂး) ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ စအို-ကင္ဆာကိုပါ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ သုေတသန တခုက ဆိုလိုက္ပါတယ္။

ေယာက္်ားေတြကို ဒီကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးထားရင္ Human papillomavirus ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါျဖစ္မွာကို ၇၅% သက္သာေစတယ္လို႔ The New England Journal of Medicine မွာ ေရးသားလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီထုတ္ေဖၚခ်က္ဟာ Centers for Disease Control and Prevention အေမရိကန္ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရး နဲ႔ ကာကြယ္ေရး ဗဟိုဌာနကေန အသက္ ၁၁-၁၂ ႏွစ္ရွိတဲ့ ေယာက္်ားေလးမွန္သမွ် ဒီ HPV ကာကြယ္ေဆးထိုးၾကဘို႔ အၾကံျပဳအဖြဲ႔ကေန တိုက္တြန္းခ်က္ ထြက္တဲ့ေန႔ရဲ႕ ေနာက္ရက္မွာ ထုတ္ျပန္လိုက္တာပါ။

ဒီပိုး ကူးစက္ခံရရင္ အရြယ္ေရာက္သူ ထက္ဝက္နီးနီးမွာ လိင္လမ္းေၾကာင္း-ၾကြက္ႏို႔ ျဖစ္ေစတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေရာဂါ လကၡဏာ မျပေပမဲ့ ပိုးက အထဲမွာ ရွိေနႏိုင္တယ္။ အသက္ငယ္ငယ္နဲ႔ ပိုးကူးစက္ခံရရင္၊ ပိုးကလဲ အျပင္းစား ၄ မ်ိဳး ျဖစ္ေနေပမဲ့ ကင္ဆာ မျဖစ္ေစတတ္ပါ။

California San Francisco တကၠသိုလ္က သုေတသနလုပ္သူ Joel Palefsky ေျပာတာက “ဒီေလ့လာမႈေၾကာင့္ အခုလို စအို-ကင္ဆာ ျဖစ္တာ ေသတာေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။” သူဟာ Anal Neoplasia Clinic ဌာနဒါရိုက္တာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ၾသစေၾတးလ်၊ ဘရာဇီးလ္၊ ကေနဒါ၊ ခရိုေရးရွား၊ ဂ်ာမနီ၊ စပိန္ နဲ႔ အေမရိကားက အသက္ ၁၆ ႏွစ္ကေန ၂၆ ႏွစ္အရြယ္ရွိတဲ့ (ေဂး) ေပါင္း ၆ဝ၂ ေယာက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ စမ္းသပ္ခံသူေတြဟာ ၁ ၾကိမ္ကေန ၅ ၾကိမ္အထိ၊ ေယာက္်ားခ်င္း လိင္တူ ဆက္ဆံဘူးသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ အုပ္စုခြဲျပီး၊ Merck ကထုတ္တဲ့ Gardasil ကာကြယ္ေဆး ၃ ၾကိမ္ ထိုးေပးတယ္။

စမ္းသပ္မႈကို ၂ဝဝ၆ ကေန ၂ဝဝ၈ အထိ လုပ္ခဲ့တာပါ။ ၃ ႏွစ္လဲ ဆက္ျပီး ေလ့လာေနပါေသးတယ္။ ေတြ႔ရွိခ်က္ကေတာ့ HPV ပိုးနဲ႔ မေတြ႔သူေတြမွာ HPV infections ပိုးဝင္ခံရတာ နဲ႔ Precancerous anal lesions စအိုမွာ ကင္ဆာ မတိုင္ခင္ အဆင့္ ျဖစ္လာတာကို ၇၅% ကာကြယ္ေပးႏိုင္တာ ေတြ႔ရွိရတယ္။ HPV တမ်ိဳးမ်ိဳး ကူးစက္ခံရသူေတြကိုလဲ Gardasil ကာကြယ္ေဆး မထိုးသူေတြနဲ႔ စာရင္ ၅၄% ပိုမိုကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္မွန္းပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆးထိုးဘို႔ အေကာင္းဆံုး အရြယ္ကေတာ့ Sexual activity လိင္မႈအလုပ္ မလုပ္ေသးခင္ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္က်သြားလဲ ထိုးဘို႔ေကာင္းပါတယ္။

အေမရိကားမွာ -
- HIV-positive men (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ) ပိုးရွိေနတဲ့ ေယာက္်ားေတြမွာ HPV လဲ ရွိတတ္ၾကတယ္။
- Anal cancer စအို-ကင္ဆာဟာ ေယာက္်ားေရာ မိန္းမပါ အျဖစ္မ်ားၾကတယ္။
- မိန္းမ ၁ သိန္းရွိတိုင္း Cervical cancer သားအိမ္ဝ-ကင္ဆာ ျဖစ္တာ လူနာသစ္ ၉ ေယာက္ ေတြ႔ေနရတယ္။
- HIV (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ) ပိုးရွိတဲ့ ေယာက္်ား ၁ သိန္းမွာ Anal cancer စအို-ကင္ဆာ လူနာ ၁ဝဝ ေတြ႔ေနရတယ္။

ႏွစ္တိုင္း Cervical cancer သားအိမ္ဝ-ကင္ဆာ အမ်ိဳးသမီးလူနာ ၁၃ဝဝဝ ေယာက္မွာ HPV ပါရွိေနတယ္။ သူတို႔ထဲက ၄၃ဝဝ ေယာက္က ေသႏိုင္တယ္။ Oral sex ဆက္ဆံရာမွာ ပါးစပ္ကို အသံုးျပဳရာကေန ေခါင္းနဲ႔ လည္ပင္းကင္ဆာ ျဖစ္ၾကမယ္လို႔ သံသယ ရွိတယ္။

- Merck ကထုတ္တဲ့ Gardasil ကာကြယ္ေဆးဟာ ေယာက္်ားေလး-မိန္းကေလးေတြအတြက္ HPV 6, 11, 16 နဲ႔ 18 အမ်ိဳးအစား ဗိုင္းရပ္စ္ ေတြကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ တမ်ိဳးထဲေသာေဆး ျဖစ္တယ္။
- GlaxoSmithKline ကထုတ္တဲ့ Cervarix ကာကြယ္ေဆးကေတာ့ HPV 16 နဲ႔ 18 ေတြကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ အတြက္ေဆး ျဖစ္တယ္။
- Merck ကထုတ္တဲ့ Gardasil ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၉ ႏွစ္ကေန ၂၆ ႏွစ္ၾကား မိန္းကေလးတိုင္းထိုးၾကဘို႔ ၂ဝဝ၆ ခုႏွစ္ကတည္းက သတ္မွတ္ထားခဲ့ပါပါ။ ေယာက္်ားေလးေတြကိုေတာ့ အဲဒီအရြယ္ေတြမွာဘဲ ထိုးေစဘို႔ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ကစျပီး သတ္မွတ္ပါတယ္။
- GlaxoSmithKline ကထုတ္တဲ့ Cervarix ကာကြယ္ေဆးကိုေတာ့ မိန္းကေလး ၁ဝ ႏွစ္ကေန ၂၅ ႏွစ္အရြယ္ေတြကို ထိုးေပးဘို႔ ၂ဝဝ၉ မွာ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

၂၅-၁ဝ-၂ဝ၁၁ ေန႔ကစျပီး CDC ရဲ႕ Advisory Committee on Immunization Practices ကာကြယ္ေဆး အၾကံေပး ေကာ္မတီကေန HPV vaccine ကာကြယ္ေဆးကိုလဲ ေယာက္်ားေလးတိုင္း ၉ ႏွစ္ကေန ၂၁ ႏွစ္အထိ ထိုးၾကဘို႔ အၾကံသစ္ ျပဳလိုက္ပါျပီ။ ေနာက္ ၂ လ ဆိုရင္ တရားဝင္ သတ္မွတ္ခ်က္ ျဖစ္လာဘို႔ ရွိပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၇-၁ဝ-၂ဝ၁၁