က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Sunday, November 27, 2011

Leprosy Complications အနာၾကီးေရာဂါ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တတ္သည္မ်ား

2011/11/14
က်ေနာ္တြင္ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္ႏွစ္ခန္႔က က်ေနာ့္တြင္ အနာႀကီးေရာဂါ ၿဖစ္ခဲ့ဘူးပါသည္။ ေဆး (၆) လေသာက္သံုးျပီး ယခုအခါ ေပ်ာက္ကင္းသက္သာေနပါျပီ။ ယခုအခါတြင္ (႕႕႕႕႕) ႏိုင္ငံတြင္ ေနထိုင္လွ်က္ရိွသည္။ က်ေနာ္ ေၿခမေအာက္တြင္ အနာ မႀကာခဏၿဖစ္တတ္ပါသည္။ ထိုေနရာတြင္ ထံုက်င္မႈမ်ား ခံစားေနရဆဲ ၿဖစ္ပါသည္။

အနာၿဖစ္လွ်င္လည္း ခ်က္ခ်င္းေပ်ာက္သြားမႈမ်ား မရိွပါ။ ေဆးလဲ စံုလင္စြာထည့္ပါသည္။ ေတာ္ရံုႏွင့္ သက္သာေပ်ာက္ကင္းမႈ မရိွပါ။ ေဆးခန္းလဲ ၿပပါသည္။ ေသြးစစ္မႈမ်ားလည္း ၿပဳလုပ္ခဲ့ဘူးပါသည္။ အနာမွာ ေတာ္ရံုႏွင့္ သက္သာေပ်ာက္ကင္းမႈမရိွပါ။ ထို႔ေႀကာင့္ အနာႀကီးေရာဂါ ေဝဒနာ ရွင္မ်ား အနာၿဖစ္လွ်င္ထည့္သင့္သည့္ ေဆးဝါးမ်ားရိွလွ်င္ ညႊန္ႀကားၿပသေပးရန္ အႀကံဥာဏ္ ေတာင္းခံအပ္ပါသည္။

အနာၾကီးေရာဂါဟာ အာရံုေၾကာေတြ ပ်က္စီးသြားရတယ္။ တဆက္ထဲ အနာျဖစ္ရင္ မေပ်ာက္ႏိုင္ျဖစ္ေစတယ္။ ထည့္ေဆးတခုထဲမရပါ။

၁။ Type 1 reaction အမ်ိဳးအစား (၁)
Reversal reaction ေခၚတယ္၊ Lepra type 1 reaction လို႔လဲေခၚတယ္။ ေဆးကုေနရင္း ၾကားအဆင့္ကေန ျဖစ္ေနတာမ်ိဳး။ နီေဖါင္းလာတယ္။ ၾကာမွ ထံုေနရာကေန အထိမခံသလို ျဖစ္လာတယ္။ ေရာဂါျပီးစနစ္ကေန လုပ္တာ။ အနာသစ္ ျဖစ္လာတယ္။ Neuritis အာရံုေၾကာ ေရာင္လာတယ္။ Sensory loss နာတာကိုသိတာေရာ Motor loss လႈတ္ရွားမူ ခ်ိဳ႕ယြင္းတာပါ တြဲျဖစ္မယ္။ ၃ဝ% ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
NSAIDs ရိုးရိုး အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆး ေပးရတယ္။ Prednisone ကို 40-60 mg/day ကေန စေပးျပီး ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ေပးရမယ္။ ၂-၄ ပါတ္မွာ 5 mg က်နဲ႔ ေပ်ာက္တဲ့အထိ ေလွ်ာ့သြားရတယ္။

၂။ Type 2 reaction အမ်ိဳးအစား (၂)
Erythema nodosum leprosum (ENL) ေခၚတယ္။ Lepra type 2 reaction လို႔လဲေခၚတယ္။ အေရျပားေအာက္မွာ ေရာင္ေနတဲ့ အနာျဖစ္တာ။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ ဆိုင္ရာေနရာမွာ Lymphadenopathy တက္ေစ့ေတြ ေရာင္ႏိုင္တယ္။ Arthralgias အဆစ္ေတြ နာႏိုင္တယ္။
(က) Mild ENL သာမန္ျဖစ္တာကို Aspirin 600-1200 mg/day ကို တေန႔တာအတြက္ ၄-၆ ခါခြဲေသာက္ေစတယ္။
(ခ) Severe ENL ဆိုးတာကို Prednisone ေဆးကို 60-80 mg/day ကေန စေပးျပီး ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ေပးရမယ္။ ၂-၄ ပါတ္မွာ 5-10 mg က်နဲ႔ ေပ်ာက္တဲ့အထိ ေလွ်ာ့သြားရတယ္။
(ဂ) Clofazimine (Lamprene) ေဆးကို 50 to 100 milligrams တေန႔ တခါေသာက္ရတယ္။
(ဃ) Thalidomide 100 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ အနာသိပ္ၾကီးသူေတြ၊ အဆစ္သိပ္နာသူေတြ၊ ကိုယ္ပူမ်ားသူေတြကို ေပးတယ္။

Prednisolone ဆိုတာ (စဆီရြိဳက္) ေဆးျဖစ္တယ္။ လူ႔ကိုယ္ရဲ႕ ေရာင္ရမ္းျခင္းျဖစ္စဥ္ ဆိုတာကို တားဆီးေပးတယ္။ ေဆးအေနနဲ႔ ေနရာ အမ်ားၾကီးမွာ သံုးတယ္။ (အလာဂ်ီ) ရတာေတြ၊ နာတာရွည္အေရျပားနာေတြ၊ နာတာရွည္အူေရာင္တာ၊ အဆစ္နာေရာဂါ၊ Lupus, Psoriasis နဲ႔ Breathing disorders ေတြပါဝင္ၾကတယ္။ ကိုယ္ဝန္ခဏခဏပ်က္ေနသူေတြကို Steroid ေဆးေပးကုတာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။

ဆရာဝန္က မညႊန္းဘဲ ေဆးမေသာက္သင့္ဘူး။ ဆရာဝန္ေျပာတဲ့အတိုင္းလဲ အတိအက်လိုက္နာရမယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = မ်က္စိအျမင္ကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုးမယ္၊ မ်က္ႏွာျပည့္ဝိုင္းလာမယ္၊ စိတ္ဓါတ္ က်ႏိုင္တယ္၊ တက္ႏိုင္တယ္၊ ေသြးယိုလို႔ ေခ်ာင္းဆိုးတာထဲျဖစ္ျဖစ္ ဝမ္းသြားတာထဲျဖစ္ျဖစ္ ပါလာမယ္၊ သရက္ရြက္ ေရာင္ႏိုင္တယ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္ နည္းေစႏိုင္တယ္၊ ေသြးဖိအား တက္ေစႏိုင္တယ္၊ အိပ္ေရးပ်က္မယ္၊ စိတ္မူ မတူျဖစ္တတ္တယ္၊ ဝက္ျခံထြက္၊ အေရျပားပါး၊ အေရာင္ေျပာင္း၊ အနာက်က္ေႏွးေကြး၊ ေခြ်းထြက္မ်ား၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ ပ်ိဳ႕-အန္ခ်င္။

Dr တင့္ေဆြ
၁၄-၁၁-၂ဝ၁၁

Tue, Nov 15, 2011 at 7:56 PM
မ်ားစြာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ က်ေနာ္ သိပ္နားမလည္သည္မွာ ဆရာယခု ေၿပာၿပသည့္အခ်က္မ်ားမွာ ေဆးေသာက္ျပီးလွ်င္လည္း ထိုလကၡဏာမ်ား ဆက္လက္ ၿဖစ္တတ္သည္ကို ဆိုလိုတာဟု ေၿပာတာပါလား။ က်ေနာ္ (႕႕႕႕႕) ေဆးရံုတြင္လည္း ၿပသျပီး ေဆးစစ္ဘူးပါသည္။ မည္သည့္ ေရာဂါမွ် မေတြ႔ရိွဟု ေၿပာပါသည္။ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္လဲ သံသယရိွမိေနပါသည္။ ထိုအာရံုေႀကာမ်ား ပ်က္စီးသြားသည္ဟု ေၿပာဆိုၿခင္းမွာ ေဆး ထပ္မံေသာက္သံုးလွ်င္ ၿပန္လွည္ ေကာင္းမြန္ႏိုင္ပါသလား။ တသက္လံုးထိုသို႔ ၿဖစ္သြားမည္ဟု ဆိုလိုသလားဆိုတာ ထပ္မံ ေၿပာၿပေပးပါခင္ဗ်ား။ က်ေနာ္ မည္သည့္ ဆရာဝန္မ်ိဳးႏွင့္ ၿပသသင့္သည္ကိုလဲ အႀကံဥဏ္မ်ားေပးပါ။ ဒီဇင္ဘာကုန္လွ်င္ ၿမန္မာၿပည္ ၿပန္ပါေတာ့မည္။ ၿမန္မာၿပည္တြင္လည္း မည္သို႔ေသာ ဆရာဝန္မ်ိဳးႏွင့္ ၿပသသင့္သည္ကို အႀကံဥာဏ္မ်ား ေပးေစခ်င္ပါသည္။ က်ေနာ္ေရာဂါအတြက္ အရမ္းစိတ္ညစ္၍ စိတ္ဓါတ္မ်ား က်ဆင္းေနမိပါသည္။ ေက်းဇူးၿပဳ၍ အႀကံဥာဏ္မ်ား ေပးေစခ်င္ပါတယ္ ဆရာခင္ဗ်ား။

ဒီေရာဂါမ်ိဳးဟာ အာရံုေၾကာနဲ႔ဆိုင္တယ္။ အာရံုေၾကာမွန္သမွ် ပ်က္သြားတာဟာ အသားႏုတက္၊ အမာရြတ္လို မျဖစ္ပါ။ (ဆဲလ္) အသစ္ျပန္မျဖစ္ပါ။ အာရံုေၾကာေရာဂါ မွန္သမွ်ကို ထပ္မတိုးေစေအာင္သာ ဦးတည္လုပ္ေပးရတယ္။

ေမးတဲ့သူမွာ ေရာဂါေဆးကို ေဆးပတ္လည္ေအာင္ေသာက္ထားလို႔ ပိုးေတြေသသြားပါမယ္။ ပ်က္စီးျပီးသားေတြ၊ တဝက္တပ်က္သာ ေကာင္းေနတာေတြဆက္ရွိေနမယ္။ ထံုတာ၊ က်င္တာမ်ိဳး ရွိတဲ့ေနရာေတြမွာ ရွိေနမယ္။

အေရျပား အထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ အနာၾကီးတိုက္ဖ်က္ေရးဌာနက ဆရာဝန္ေတြလဲ အထူးတတ္သိၾကပါတယ္။

စိတ္ လံုးဝ မညစ္ပါနဲ႔။ ေဆးေသာက္ထားလို႔ သူမ်ားလဲ မကူးေစပါ။ အသက္အတြက္လဲ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ ေဆးကုလို႔ရတဲ့ေရာဂါ ျဖစ္ခဲ့တာလို႔သာ အေပါင္းဘက္ကေန ျမင္သင့္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသားပီပီ စိတ္ေကာင္း၊ ေစတနာေတြ ပိုထားျပီး ကိုယ့္ေဝဒနာကို သက္သာရာရေစမယ္လို႔ ယံုၾကည္သင့္ပါတယ္။

ေခ်ာင္းဆိုးတိုင္း ေဆးရံုတက္စရာ မလိုပါ။ ပိုအေရးၾကီးတာက တီဘီ ျပန္ျဖစ္တာ မဟုတ္ဘို႔ မ်ားပါတယ္။ ဒီေရာဂါ သက္သာလာရင္ ေပ်ာက္ကင္းသြားရင္ လူက ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုးလာတယ္။ စားခ်င္စိတ္လဲ ပိုလာမယ္။ အေသားအေရေတာ့ နဲနဲ ညိဳခ်င္သလိုျဖစ္တတ္တယ္။