က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Sunday, November 27, 2011

Blood group matching before marriage လက္မထပ္ခင္ ေသြးအုပ္စု စစ္ဘို႔ အေရးၾကီးသလား

Fri, Sep 23, 2011 at 2:36 PM
ဆရာရွင့္ သမီးက အသက္ ၂၇ ႏွစ္ပါ၊ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္။ အိမ္ေထာင္သက္က ၁ ႏွစ္ပါ။ အမ်ိဳးသားက ၂၇ ႏွစ္ပါ။ သူက O ေသြး သမီးက AB ေသြးပါ။ ကေလးယူဖို႔ စဥ္းစားေနပါတယ္ရွင့္။ ဒါေပမဲ့ ၾကားဖူးတာက ကေလးအေဖ နဲ႔ ကေလးအေမနဲ႔ ေသြးမတည့္ရင္ ကေလးေမြးျပီးတာနဲ႔ ေသတယ္လို႔ ၾကားဖူးထားလို႔ပါ။ အဲဒါကို ေၾကာက္ေနပါတယ္။ ကေလး မယူခင္ ေသြးတည့္-မတည့္ စမ္းၾကည့္လို႔ ရပါသလားရွင့္။ သမီးက ၿမန္မာနိုင္ငံမွာပဲ ေနတာပါ။

• Matching blood group before marriage is important လက္မထပ္ခင္ ေသြးအုပ္စု တည့္-မတည့္ သိဘို႔ အေရးၾကီးတယ္။
• Blood group match for marriage is unnecessary အဲလိုစစ္ေနဘို႔ မလိုအပ္လွပါ။ က်န္းမာေရး အယူအဆ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။

အေရးၾကီးတယ္ဆိုတာ Rh incompatibility မတူျဖစ္မွာကို တားဘို႔အတြက္ ျဖစ္တယ္။ မသိဘဲ အိမ္ေထာင္က်လို႔ ကိုယ္ဝန္ရတဲ့အခါ ကေလးမွာ Hemolytic disease of the newborn-HDN ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Erythroblastosis fetalis လို႔လဲေခၚတယ္။ Antigen-antibodies reaction ေခၚတဲ့ ဓါတ္ျပဳမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ Maternal antibodies မိခင္ရဲ႕ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြက Placenta အခ်င္း ကတဆင့္ ကေလးဆီ ကူးလာတယ္။

မိခင္ဟာ Rh negative မျဖစ္ရင္ ဘာမွ စိုးရိမ္စရာ မရွိပါ။ Rh -ve ဆိုတဲ့သေဘာက သူ႔ရဲ႕ cells ေသြးနီဥေတြ မ်က္ႏွာျပင္မွာ D antigen ဒါမွမဟုတ္ Rh factor မရွိတာ ျဖစ္တယ္။ မိန္းမက RH-ve နဲ႔ ေယာက္်ားက RH+ve ျဖစ္ေနရင္ သူတို႔ကေနေမြးမဲ့ကေလးဟာ RH+ve ျဖစ္ဘို႔ အခြင့္အလမ္း ၅ဝ% ရွိႏိုင္တယ္။ အဲလို ျဖစ္ေနမွ ျပႆနာတက္မယ္။ ကေလးရဲ႕ေသြးနဲ႔ မေအေသြးေတြ အမ်ိဳးမတူၾကဘူး။

ေမြးလာတဲ့ကေလးမွာ Erythroblastosis fetalis ေရာဂါရမယ္ဆိုရင္ Exchange transfusion ေသြးလဲတာ လုပ္ရတယ္။ Hemolytic disease of the newborn ေမြးစကေလးမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္မွာကို Intrauterine transfusion ဗိုက္ထဲကတည္းက ေသြးလဲတာနဲ႔ ကုႏိုင္ေသးတယ္။ Direct antiglobulin test (DAT, Direct Coomb's test ) စမ္းသပ္နည္းနဲ႔ HDN ရွိ-မရွိစစ္ေဆးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လက္မထပ္ခင္ ေသြးအုပ္စု တည့္-မတည့္ သိဘို႔ အေရးမၾကီးဘူး ေျပာတာျဖစ္တယ္။

Maternal Risks မိခင္မွာ ဘာျဖစ္ႏိုင္သလဲ
• Rh negative မိခင္ကေန Rh positive ကိုယ္ဝန္ကို ေဆာင္ႏိုင္တယ္။ အဲဒီအေျခအေနမွာ မိခင္ရဲ႕ Immune system ေရာဂါျပီး စနစ္ကေန ကေလးရဲ႕ Rh positive red blood cells ေသြးနီဥေတြကို ရန္သူလိုသေဘာထားလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိခင္ရဲ႕ေသြးထဲမွာ ဒါကိုဆန္႔က်င္တဲ့ Antibodies ေတြထြက္လာျပီး တိုက္ခိုက္လိမ့္မယ္။ Sensitization ယဥ္ပါးေအာင္လုပ္တာလို႔ ေဆးစာနဲ႔ေခၚတယ္။
• ပဌမကိုယ္ဝန္မွာ မဆိုးတာမ်ားတယ္။ ဒုတိယကေလးဆိုရင္ RH+ve ျဖစ္ဘို႔ ၂၅-၅ဝ% ရွိတယ္။ ပဌမ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တံုးက ေသြးထဲမွာ ျဖစ္ေနခဲ့ျပီးသား Antibodies ေတြဟာ မ်ားေနျပီမို႔ ဒုတိကိုယ္ဝန္ျဖစ္ေနတဲ့ အထဲက ကေလးကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး တိုက္ခိုက္ေတာ့မယ္။
• Rh negative မိခင္မွာ Miscarriage ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာ၊ Ectopic pregnancy သားအိမ္ျပင္ပသေႏၶတည္တာ၊ Induced abortion ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တာေတြကေန ကေလးရဲ႕ေသြးကလဲ အခ်င္းကတဆင့္ မေအဆီေရာက္ႏိုင္လို႔ မေအမွာ Sensitization ျဖစ္မယ္။
• ကိုယ္ဝန္ရင့္ခ်ိန္မွာ Amniocentesis ေရျမြာရည္ ေဖါက္ယူ စစ္ေဆးလို႔လဲ နဲနဲျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။

Risks to the baby ကေလးအတြက္ အႏၠရာယ္ေတြ
• မိခင္ရဲ႕ ဆန္႔က်င္တဲ့ Antibodies ေတြကတိုက္ခိုက္ခံရေတာ့ ေသြးနီဥေတြ နည္းပါးလို႔ Anemia ေသြးအားနည္းမယ္၊ Jaundice အသားဝါေရာဂါရမယ္၊ Mental retardation ဦးေႏွာက္ညံ့မယ္၊ ၾကာရင္ Heart failure ႏွလံုးေရာဂါရမယ္။
• ေသြးအား အလြန္နည္းတာနဲ႔ အသားဝါ အလြန္ဆိုးတာ ခံစားရမယ္။ ဒီ Jaundice အသားဝါျဖစ္တာက Physiological jaundice ကေလးတိုင္း ျဖစ္တဲ့ အသားဝါထက္ ဆိုးတယ္။
• ဗိုက္ထဲမွာတင္ ေသႏိုင္တယ္။ ေမြးျပီး မၾကာခင္လဲ ေသႏိုင္တယ္။ Hemolytic Disease of the Newborn ေရာဂါလို႔ ေခၚတယ္။

Rhogam ေဆး နဲ႔ ကိုယ္ဝန္
Rh negative pregnancy ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို Rhogam ေဆး IM ထိုးေပးရတယ္။ Anti-D globulin (RhoGAM) ေဆးေပးရင္ Rh negative မိခင္ေလာင္း ၉၉% မွာ Anti-Rh antibodies ေတြ ျဖစ္မလာေစႏိုင္ဘူး။ ကိုယ္ဝန္ ၂၈ ပါတ္မွာ နဲ႔ ေမြးျပီး ၇၂ နာရီအတြင္း ေပးတယ္။ ဒီလိုနည္းေတြ ေပၚလာလို႔ ကေန႔ေခတ္မွာ Erythroblastosis fetalis ေရာဂါ နည္းလာေနျပီျဖစ္တယ္။

Rh-ve ျဖစ္သူအေရအတြက္ နည္းပါတယ္။ Rh-ve factor ရွိသူအခ်င္ခ်င္း အိမ္ေထာင္ျပဳတာ ဘာမွ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။ ABO blood types (A, B, AB, O) ေအ-ဘီ-အို ေသြးအုပ္စု မတူသူေတြ လက္ထပ္လို႔ ဘာမွမျဖစ္ပါ။ လက္မထပ္ခင္၊ ကေလးမယူခင္ HIV နဲ႔ Hepatitis B ေတြ စစ္ေဆးတာက ပိုလိုေသးတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၉-၂ဝ၁၁