က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Sunday, November 27, 2011

Ringworm ေပြး

Sat, Sep 24, 2011 at 1:27 AM
ကၽြန္ေတာ့္ရဲ ့တင္ပါးမွာ ေပြးေပါက္တာ တစ္နွစ္ေက်ာ္ပါျပီ။ စိုးရိမ္ရသလား သိခ်င္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

“မိုးေတာင္က ေပြးေပါင္က” လို႔ ျမန္မာေတြ အရပ္ေခၚေခၚတဲ့ အေရျပားေရာဂါကို ေဆးစာနဲ႔ Ringworm အျပင္ Dermatophytosis; Dermatophytid; Tinea လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ေဆးစာအေခၚ နဲနဲ လြဲေနတာက Worm ဆိုေပမဲ့ သန္ေကာင္ မဟုတ္ဘူး။ Fungus (ဖန္းဂတ္စ္) မိႈ ျဖစ္တယ္။

1. Beard မုတ္ဆိပ္မွာျဖစ္တာကို Tinea barbae ေခၚတယ္၊
2. Body ကိုယ္မွာျဖစ္တာကို Tinea corporis ေခၚတယ္၊
3. Feet ေျခေထာက္မွာျဖစ္တာကို Tinea pedis (athlete's foot) ေခၚတယ္၊
4. Groin area ေပါင္ျခံမွာျဖစ္တာကို Tinea cruris (jock itch) ေခၚတယ္၊
5. Scalp ေခါင္းဦးေရခြံမွာျဖစ္တာကို Tinea capitis ေခၚတယ္။

အျဖစ္မ်ားတယ္။ အရြယ္မေရြး၊ က်ား-မ မေရြးျဖစ္တယ္။ သူမ်ားကို ကူးလြယ္တယ္။ အတူေနတာ၊ အဝတ္အစား၊ ဘီး၊ ေရကူးကန္၊ တိရစၧာန္ေတြကေန ကူးႏိုင္တယ္။ မိႈပိုးရွိေနျပီး ကိုယ့္မွာ ေပြးကို မျမင္ရေပမဲ့ သူမ်ားကို ကူးေစႏိုင္တယ္။

ယားမယ္၊ နီေနမယ္၊ အေရျပားအေကာင္းထက္ ျမင့္ေနမယ္၊ မီးေလာင္ဖုလိုလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မန္းရည္လဲထြက္ခ်င္ ထြက္ႏိုင္တယ္။ ႏုပ္ခမ္းသား တိတိက်က်ရွိတယ္။ နီတာက ေဘးဘက္မွာ ပိုနီတယ္။ စက္ဝိုင္းလိုျဖစ္ေနမယ္။ ဦးေရခြံမွာ ျဖစ္ရင္ ဆံပင္ကြ်တ္မယ္။ ေျခသည္း-လက္သည္းမွာျဖစ္ရင္ ထူျပီး ပံုေျပာင္းေနမယ္။

အေမွာင္ခမ္းထဲမွာ အျပာေရာင္မီးနဲ႔ စမ္းတာကို Wood's lamp ေခၚတယ္။ KOH exam စမ္းနည္း၊ Skin biopsy စမ္းနည္း နဲ႔ Skin culture ေတြလုပ္ျပီး ေသျခာေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။

Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲ
• ျဖစ္တဲ့ေနရာကို ေျခာက္ေသြ႔ေနပါေစ။ ျဖစ္တဲ့ေနရာကို ဖိေနေစမဲ့ အဝတ္အစား မဝတ္ပါနဲ႔။ အဝတ္အစားကို ေန႔တိုင္း ေလွ်ာ္ပါ။
• Miconazole, Clotrimazole ေဆးေတြပါတဲ့ ဆိုင္ေတြမွာ ဝယ္လို႔လြယ္တဲ့ Antifungal powders, lotions, creams လိမ္းေဆး ေပါင္ဒါ တခုခုသံုးႏိုင္တယ္။
• လိမ္းေဆးထဲမွာ Clotrimazole ပါတာေတြက (Cruex cream, Desenex cream, Lotrimin cream, lotion, and solution) ျဖစ္တယ္။ Miconazole ပါတာေတြက (Monistat-Derm cream), Ketoconazole (Nizoral cream) ေတြျဖစ္တယ္။ Econazole (Spectazole) ေဆး၊ Naftifine (Naftin) နဲ႔ Terbinafine (Lamisil cream and solution) ေတြရွိတယ္။
• ယားလို႔ ကုပ္မိရာကေန ဗက္တီးရီးယား ဝင္ေနရင္ Antibiotics ပိုးေသေဆး လိုႏိုင္တယ္။
• ျဖစ္တာ မၾကာေသးသူေတြ ေပ်ာက္တာ ျမန္မယ္။ ၾကာမွေဆးကုရင္ ေပ်ာက္တာ ၾကာမယ္။
• လိမ္းေဆးနဲ႔ မေပ်ာက္ႏိုင္သူေတြ၊ ဦးေရခြံနဲ႔ ေျခသည္း-လက္သည္း ျဖစ္သူေတြက စားေဆးပါလိုတယ္။

Griseofulvin
Griseofulvin စားေဆးကို Dermonorm, Fluvin, Fungivin, Geovin, Gris O.D, GrisactinForte, Grisomed, Grisoral, Grisoral-OD, Grisovin-FP, Idifulfin, Nufulvin, Ulvin, Walavin-250, Fulvicin-U/F, Grifulvin V, Gris-PEG နာမည္ေတြနဲ႔ လာတယ္။ အသဲမေကာင္းရင္ မေပးပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိေနရင္ မေပးေသးဘူး။
လူၾကီး Adult: 0.5-1 g/day ေဆးကို အစာနဲ႔ေသာက္တာပိုေကာင္းတယ္။
Hair and skin infections အေရျပားနဲ႔ ဆံပင္ = 2-8 week
Fingernail infections လက္သည္း = 6 months.
Toenail infections ေျခေခ်ာင္း = 12 months or more
Side Effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ဝမ္းပ်က္၊ ပါးစပ္အနာေပါက္၊ ေရငတ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ စိတ္က်၊ အိပ္မရ၊ အားယုတ္။

Griseofulvin for Onychomycosis - Fingernail လက္သည္း မိႈ၊
• Microsize formulation 1000 mg/day orally in 2 to 4 divided doses
• Ultramicrosize formulation 660 to 750 mg/day orally in 2 to 4 divided doses

Griseofulvin Onychomycosis - Toenail ေျခသည္း မိႈ၊
• Microsize formulation 1000 mg/day orally in 2 to 4 divided doses
• Ultramicrosize formulation 660 to 750 mg/day orally in 2 to 4 divided doses

Griseofulvin for Tinea Pedis အားကစားသမားေျခေထာက္ မိႈ၊
• Microsize formulation 1000 mg/day orally in 2 to 4 divided doses
• Ultramicrosize formulation 660 to 750 mg/day orally in 2 to 4 divided doses

Griseofulvin for Tinea Barbae မိုတ္ဆိတ္ မိႈ၊
• Microsize formulation 500 mg/day orally in single or 2 divided doses
• Ultramicrosize formulation 330 to 375 mg/day orally in single or divided doses

Griseofulvin for Tinea Capitis ဦးေရခြံ မိႈ၊
• Microsize formulation 500 mg/day orally in single or 2 divided doses
• Ultramicrosize formulation 330 to 375 mg/day orally in single or divided doses

Griseofulvin for Tinea Corporis ကိုယ္ခႏၶာ မိႈ၊
• Microsize formulation 500 mg/day orally in single or 2 divided doses
• Ultramicrosize formulation 330 to 375 mg/day orally in single or divided doses

Griseofulvin for Tinea Cruris ေပါင္ျခံ မိႈ၊
• Microsize formulation 500 mg/day orally in single or 2 divided doses
• Ultramicrosize formulation 330 to 375 mg/day orally in single or divided doses

Griseofulvin pediatric dose for Dermatophytosis ကေလး မိႈ၊
• Microsize formulation: 1 year or older: 10 to 20 mg/kg/day orally in single or divided doses, not to exceed 1000 mg/day
• Ultramicrosize formulation: 2 years or younger: Dosage has not been established.
• Greater than 2 years: 5 to 15 mg/kg/day in single or divided doses, not to exceed 750 mg/day

Terbinafine
Terbinafine ေဆးကို စားေဆး၊ လိမ္းေဆး လာတယ္။
• Anibret Cream, Daskil Cream, Dermafine Cream, Exifine Cream, Fungotek Cream, Mecloma-T Cream, Mycofem Cream, Sebifin Cream, Tebina Cream, Tefdin Cream, Teraderm Cream, Terbee Cream, Terbest Cream, Terbicip Cream, Terbicrat Cream, Terbiderm Cream, Terbina Cream, Terbinyl Cream, Terbized Cream, Terbo Cream, Terfast Cream, Tinafine, Terbinid, Bifine, Derbina, Xtra, Befine, Mycoseal, Tyza Cream လိမ္းေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။
• Anibret Tab, Daskil Tab, Exifine Tab, Fin Tab, Fungotek Tab, Lamisil Tab, Phyte Tab, Sebifin Tab, Tebif Gel, Tebif Tab, Tebina Tab, Tebsil Tab, Tefdin-250 Tab, Teraderm Tab, Terbee Tab, Terbest Tab, Terbicip Tab, Terbized Tab, Terfast Tab, Terif Tab, Tyza Tab, Zimig Cream, Zimig Tab စားေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

လူၾကီး Toenail- 250 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ 12 weeks ၃ လေသာက္ပါ။ အစာနဲ႔ နီးနီး ေဝးေဝး ရတယ္။
လိမ္းေဆး Cream တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္။
Side Effects ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အစားပ်က္၊ ပ်ိဳ႕၊ ဗိုက္နာ၊ အရသာေျပာင္း၊ ဝမ္းပ်က္၊ အနီျပင္ထြက္။

Itraconazole
Itraconazole ေဆးကို Biospore, Candistat, Canditral, Fulcover, Fungicap, Itaspor, Itra, Itrazen, Itrole, Sporanox နာမည္ေတြနဲ႔လာတယ္။
ေက်ာက္ကပ္၊ ႏွလံုး သိပ္မေကာင္းသူေတြကို မေပးပါ။
Cisapride, Midazolam, Nisoldipine, Pimozide, Quinidine, Dofetilide, Triazolam, Levacetylmethadol ေဆးေတြနဲ႔ တြဲမေပးပါ။
လူၾကီး 100-200 mg once daily (2 capsules)
ေဆးကို အစာမရွိခ်ိန္ေသာက္ရတယ္။
Side Effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ဝမ္းပ်က္၊ ဗိုက္နာ၊ အစားပ်က္၊ ကိုယ္ေရာင္၊ အားယုတ္၊ ကိုယ္ပူ၊ အေနရခက္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ လိင္စိတ္နည္း၊ အိပ္ခ်င္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ေသြးထဲ ပိုတက္ဆီယမ္ဓါတ္နည္း၊ ေယာက္်ား ပန္းညွိဳး၊ အသဲ နဲနဲ ထိခိုက္။

Fluconazole လူၾကီး 50-400 mg daily ေပးရတယ္။
ကင္ဆာ၊ AIDS ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အသဲေရာဂါ၊ အရက္စြဲေရာဂါ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္ေတြမွာ သတိနဲ႔ေပးမယ္။
Side Effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး = ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕၊ ဗိုက္နာ၊ ဝမ္းပ်က္၊ အစာမေက်၊ ေခါင္းမူး။

Tinea Corporis ကိုယ္မွာေပါက္တဲ့ ေပြး
Topical therapy လိမ္းေဆးကို ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာတခုလံုးအျပင္ ေဘး ၂ စင္တီမီတာအထိ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္ လိမ္းပါ။ အနည္းဆံုး ၂ ပါတ္ၾကာမယ္။
1. Topical azoles ဆိုတာ Econazole, Ketoconazole, Clotrimazole, Miconazole, Oxiconazole, Sulconazole, Sertaconazole ေတြျဖစ္တယ္။
2. Allylamines ဆိုတာ Naftifine, Terbinafine ေတြျဖစ္တယ္။
3. Ciclopirox olamine ကိုလဲသံုးႏိုင္တယ္။

Systemic therapy ေသာက္ေဆးမ်ား
1. Ketoconazole = 3-4 mg/kg/d ေပးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ အသဲကိုထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။
2. Fluconazole = 50-100 mg/d or 150 mg once weekly for 2-4 weeks
3. Itraconazole = 100 mg/d x 2 weeks or 200 mg/d x 1 week
4. Terbinafine = 250 mg/d x 2 weeks

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၉-၂ဝ၁၁