SSRIs စိတ္မက်ေဆးမ်ား

Depression စိတ္က်ေရာဂါအတြက္ အမ်ားဆံုး သံုးေနတဲ့ ေဆးအုပ္စုဟာ Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) ျဖစ္တယ္။ စိတ္က်ေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြအတြက္ ဆရာဝန္ေတြကေန ေဆးစာေရးေပးရတာထဲမွာ ဒီေဆးမ်ိဳးက ၅၅% ရွိတယ္။ SSRIs ေတြကို Depressive illness စိတ္က်ေရာဂါအျပင္ Anxiety disorders စိုးရိမ္စိတ္ကဲတာ၊ Obsessive–compulsive disorder စြဲလမ္းမႈမ်ားလြန္းတာ၊ Bulimia nervosa အစားအေသာက္ၾကဴးတာေတြ အတြက္လဲ သံုးၾကေသးတယ္။

SSRIs ေဆးကို တေန႔ ၁ ၾကိမ္သာေသာက္ရတယ္။ ေဆးနဲနဲ နဲ႔ ထိေရာက္တဲ့ေဆးအဆ တြက္ေပးသင့္တယ္။ ေဆးအစြမ္းက ၂ ပါတ္ေနရင္ ျပတယ္။ ၄-၆ ပါတ္မွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။
- Citalopram = 20–40 mg daily
- Escitalopram = 10–20 mg daily
- Fluoxetine = 20–60 mg daily
- Fluvoxamine = 50–300 mg daily
- Paroxetine = 20–50 mg daily
- Sertraline = 50–200 mg daily

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြက ေဆးေပးစမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးျဖတ္ခ်ိန္မွာ နဲနဲရွိႏိုင္တယ္။

Principal risks အဓိက သတိထားရမဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ
- Dry mouth အာေခါင္ေျခာက္၊ Nausea, vomiting ပ်ိဳ႕-အန္၊ Diarrhoea ဝမ္းပ်က္၊ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္၊
- Headache ေခါင္းကိုက္၊ Sleep disturbances အအိပ္ပ်က္၊ Tremor ေျခ-လက္တံု၊ Sedation အိပ္ခ်င္၊ Lethargy မလႈတ္ခ်င္၊
- Insomnia အအိပ္ပ်က္၊ Grinding of teeth သြားၾကိတ္၊ Uncomfortable mental sensation of tension စိတ္ဖိအားရွိတာကို မေနတတ္ျဖစ္၊ Restlessness or anxiety ဂနာမျငိမ္၊ စိုးရိမ္၊ Severe agitation ေဒါသၾကီး၊
- Reduce libido လိင္စိတ္နည္း၊ Difficulty achieving orgasm in men and women ေယာက္်ား-မိန္းမ၊ (ေအာ္ဂဇင္) ေႏွး၊ ရာသီမမွန္၊ ရင္သား အရြယ္အစား ေျပာင္း၊ ရင္သားနာ၊
- Sweating ေခြ်းထြက္၊ Parastesia ထံုက်င္၊ Joint and muscle pain အဆစ္-ၾကြက္သားနာ၊
- Withdrawal effects ေဆးျဖတ္လို႔ျဖစ္ရတာေတြ။

ဆိုးဝါးေပမဲ့ ရွာပါးတဲ့ ဆိုးက်ိဳးလဲ ရွိႏိုင္တယ္။
- Serotonin syndrome (ဆီရိုတိုနင္-ဆင္ဒရုမ္း)၊
- Hypomania/mania or psychosis တျခားစိတ္ေရာဂါေတြ၊
- Suicide risk and severe agitation ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္စိတ္ျဖစ္ျခင္း၊
- Hyponatraemia ဓါတ္ဆား အခ်ိဳးေျပာင္းလဲ၊
- Haemorrhage အစာလမ္းကေန ေသြးယိုျခင္း၊
- Convulsions တက္ျခင္း၊
- Bone fractures အရိုးက်ိဳးျခင္း၊
- Anticholinergic effects မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ ႏွလံုးတုန္၊ ဆီးအသြားရခက္၊

Important drug interactions တျခားေဆးေတြနဲ႔ တြဲေပးတာကို သတိထားေပးရမယ္။
- Antidepressants (MAOIs), Lithium တျခားစိတ္ေဆးေတြ၊
- 5HT1 agonists (မိုင္ဂရင္း) ေဆး၊
- Antiepileptics အတက္သက္သာေဆး၊
- Aspirin, Clopidogrel ေသြးက်ဲေဆးေတြ၊
- Linezolid ဗက္တီးရီးယားအတြက္ေဆး၊
- Rasagiline, Selegiline တျခားစိတ္မက်ေစတဲ့ေဆး၊
- Non-steroidal anti-inflammatory drugs (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊
- Warfarin ေသြးမခဲေဆးေတြ၊
- Pimozide စိတ္ေဆး၊
- Tamoxifen မ်ိဳးဥထြက္ေဆး၊
- Tramadol ဘိန္းပါတဲ့ အနာသက္သာေဆး၊

Pregnancy and breast-feeding ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ နဲ႔ ႏို႔တိုက္ခ်ိန္မွာ SSRIs ေဆးေတြကို သတိထားေပးရတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၁၁-၂ဝ၁၁