Thursday, December 29, 2011

Tension headache ကြ်န္မ ျဖစ္ေနတာ ေခါင္းအရမ္းကိုက္ျခင္းပါ

Thu, Dec 29, 2011 at 12:05 PM
ကြ်န္မ နာမည္ (႕႕႕႕႕) ပါ။ အသက္က ၃ဝ ျပည့္ပါျပီ။ (႕႕႕႕႕) တကၠသိုလ္က ဆရာမတစ္ေယာက္ပါရွင့္။ အခုကြ်န္မ ျဖစ္ေနတာ ေခါင္း အရမ္းကိုက္ျခင္းပါ။ နားရြက္အေၾကာေတြလည္း ကိုက္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ရင္ ညာဘက္မ်က္လံုးထဲက အေၾကာေတြပါ လုိက္ကိုက္ေနပါတယ္။ မ်က္ခံုးရုိးလည္း တင္းေနပါတယ္ရွင့္။ ဇက္ေၾကာလည္း အရမ္းတက္တယ္။ ရန္ကုန္ ခဏသြားတုန္းက မ်က္မွန္လုပ္ခဲ့လုိက္ပါတယ္။ ပါဝါက ၂၅ ပဲရွိပါတယ္။

ကြန္ပ်ဴတာကို အရမ္းအာရုံစိုက္အလုပ္လုပ္ရင္းနဲ႔က ေခါင္း မေနႏိုင္ေအာင္အထိ မူးပါတယ္။ အရင္က မ်က္မွန္မတပ္ပါဘူး။ အခုမ်က္မွန္တပ္ထားလည္း မသက္သာပါဘူးရွင္။ အာရုံေၾကာေဆး Btex ေသာက္ပါတယ္။ ေခါင္းေလွ်ာ္ ျပီးရင္ ေနလုိ႔မရေအာင္ ေခါင္းကိုက္ျပီး ဇက္ေၾကာေတြပါတက္၊ ဖ်ားခ်င္သလုိလုိ ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လုိလုပ္ရမလဲဆုိတာ ညႊန္ၾကားေပးပါအုန္းရွင္။ ေခါင္းကိုက္ေနတာေတာ့ ၂ လနီးပါးေလာက္ ရွိပါျပီ။ စာေတြနဲ႔ စိတ္ဖိစီးမွုလည္း အရမ္းမ်ားေနရတာပါ။ ပါရဂူသင္တန္းတက္ေနတဲ့အခ်ိန္ဆုိေတာ့ ေက်ာင္းျပီးဖုိ႔ ၂ လပဲ လုိေတာ့လုိ႔ပါ။

Headache ေခါင္းကိုက္တဲ့ေရာဂါက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Cephalalgia လို႔လဲ ေဆးစာနဲ႔ ေခၚတယ္။
(က) မူလေခါင္းကိုက္ျခင္း၊
- Tension headache တင္းအားမ်ား-ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊
- Cluster headache (ကလပ္စတာ) ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊
- Migraine headache (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းမူး-ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ (ေရးထားပါတယ္။)

(ခ) တေနရာမွာ အေၾကာင္းခံတခုခုရွိေနလို႔ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊
မ်က္စိ ေရတိမ္၊ သူငယ္အိမ္ၾကြက္သာ ေရာင္ျခင္း၊ မ်က္စိအာရံုေၾကာေရာင္ျခင္း၊ Nitrates and Nitrites ႏွလံုးေဆးေတြ၊ Analgesics အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆး တာရွည္သံုးျခင္း၊ အျမင့္ထက္ရျခင္း၊ ဦးေႏွာက္-ဦးေခါင္းထဲ ေသြးယိုျခင္းမ်ား၊ ဦးေႏွာက္၊ ဦးေႏွာက္ေမွး ေရာင္ျခင္း၊ ျပည္တည္ျခင္း၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ အရက္၊ (ေကဖင္း) မ်ားတဲ့ေကာ္ဖီေသာက္တာနဲ႔ ျဖတ္တာ၊ အေအးမိတာ၊ သြားၾကိတ္တာ၊ မ်က္မွန္တပ္ဘို႔လိုတာ၊ ေဆးလိပ္အေသာက္မ်ားတာ၊ အားကုန္ေနခ်ိန္၊ အားစိုက္ထုတ္တာမ်ားသြားတာ၊ (ဆိုင္းနပ္စ္) ေရာဂါ။

Tension headache တင္းအားမ်ား-ေခါင္းကိုက္ျခင္းအေၾကာင္းေလး ေရးပါမယ္။ အရြယ္မေရြးဘူး။ Tension headache က အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ၉ဝ% ရွိမယ္။ လူဦးေရရဲ႕ ၃% မွာ ခံစားေနၾကရတယ္။ Migraine headache (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းမူး-ေခါင္းကိုက္ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာလဲ ဒီကိုက္နည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေခါင္း၊ ဦးေရခြံက ၾကြက္သားေတြ တင္းအားမ်ားရာကေန ျဖစ္တယ္။ ညွစ္ေနတာကို ဆိုလိုတယ္။ Stress စိတ္ဖိအားမ်ားခ်ိန္၊ Depression စိတ္ဓါတ္က်ေနခ်ိန္၊ Head injury ေခါင္းခိုက္မိတာနဲ႔ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ ကဲေနခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ျဖစ္တယ္။ အေနအထားတခုမွာ အၾကာၾကီး မျပင္-မေျပာင္းဘဲေနရင္လဲျဖစ္မယ္။ ဥပမာ ကြန္ျပဴတာ၊ လက္ႏွိပ္စက္ ရိုက္သူေတြ၊ ဇာထိုး-ပန္းထိုး၊ အႏုစိတ္အလုပ္ လုပ္သူေတြ။ သိပ္ေအးတဲ့အခန္း-ေနရာမွာအပ္တဲ့အခါ၊ ေခါင္းအေနအထားက အဆင္မသင့္ဘဲ အိပ္တဲ့အခါမ်ိဳးေတြမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ထံုျပင္းျပင္းကိုက္တယ္၊ ဖိထားခံရသလိုေနမယ္။ ထိုးကိုက္တာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ေခါင္းကို တခုခုနဲ႔အညွပ္ခံရသလိုခံစားရမယ္။ ေခါင္းတခုလံုးမွာ ကိုက္တယ္။ တေနရာရာမာသာ ကိုက္တာမဟုတ္ဘူး။ ဦးေရခြံ၊ နားထင္၊ လည္ပင္းေနာက္ဖက္၊ တခါတေလ ပခံုးအထိ ကိုက္မယ္။ ဒီေရာဂါခံစားေနသူဟာ သူ႔ဖါသူ ေခါင္းကိုႏွိပ္ဖိေနလိမ့္မယ္။ တင္းအားမ်ား-ေခါင္းကိုက္ျခင္း ခံစားရတာေတာ့ မေကာင္းေပမဲ့ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ျပသနာမရွိတာ သိျပီး စိတ္သက္သာရာရသင့္တယ္။

တစံုတရာကို လုပ္ရင္း၊ ၾကံဳၾကိဳက္ရင္းကေန စတတ္တယ္။ ျဖစ္ေနက်အခ်ိန္လဲ ရွိႏိုင္တယ္။ မိနစ္ ၃ဝ ေလာက္ကိုက္ေနျပီး ၇ ရက္ ၾကာတတ္တယ္။ အသံၾကားတာ၊ အျမင္အာရံုတခုခုကေန ေစ့ေဆာ္ႏိုင္တယ္။ အားစိုက္ အလုပ္လုပ္ျပီးခ်ိန္မွာလဲ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ စိတ္ဖိအားမ်ားတာကေန ပိုျဖစ္တယ္။ အအိပ္ပ်က္ႏိႈင္တယ္။ ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္ မျဖစ္ဘူး။ အအိပ္ပ်က္တာ၊ စာခ်ိန္ေနာက္က်တာ၊ ေရဓါတ္နည္းတာေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဦးေႏွာက္သက္သက္က နာတာကို မသိပါ။ သူ႔ေဘးနားကဟာေတြကသာ နာတာကို ခံစားႏိုင္တယ္။ ဦးေခါင္းခြံ၊ ဦးေရခြံ၊ လည္ပင္းေတြမွာ ရွိေနၾကတဲ့ ၾကြက္သား၊ အာရံုေၾကာ၊ ေသြးေၾကာ၊ အရြတ္၊ မ်က္စိ၊ နား စတာေတြကသာ နာတာသိတယ္။

ေဆးစစ္ရင္ မူမမွန္တာမေတြ႔ဘူး။ ဘာလို႔ကိုက္သလဲအေပၚ ၾကည့္ကုသရတယ္။
- Headache diary ေခါင္းကိုက္-ဒိုင္ယာရီ ေရးမွတ္ထားသင့္တယ္။
- ေရေအး၊ ဒါမွမဟုတ္ ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးတာ တခ်ိဳ႕မွာ သက္သာေစမယ္။
- Lifestyle changes နာတာရွည္ျဖစ္ေနသူေတြ လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းသင့္ရင္၊ ေျပာင္းႏိုင္ရင္ ေျပာင္းပါ။ အလုပ္အကိုင္၊ အမူအက်င့္၊ အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္၊ ေရခ်ိဳးပံုစံ၊ အိပ္ယာ ေခါင္အံုး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ စတာေတြ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
- Relaxation techniques ကိုယ္-စိတ္ေျဖေလွ်ာ့နည္းလုပ္ပါ။

ေဆးေတြအေနနဲ႔ Aspirin, Ibuprofen, Acetaminophen (Paracetamol) တခုခုသံုးပါ။ သိပ္ဆိုးသူေတြက Narcotic pain relievers မူးယစ္သတိပါေဆးသံုးရတယ္။ သတိထားဘို႔က ေဆးမွန္သမွ်က ေရာဂါလကၡဏာကို သက္သာေစဘို႔သာ ျဖစ္တယ္။ ဒါကလဲ ေဆးအရွိုန္တဲ့အထိသာ အက်ိဳးသက္ေရာက္တယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တာမ်ိဳး ေရွာင္ၾကဥ္၊ ဆင္ျခင္တာက ပိုအေရးၾကီးတယ္။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကိုလဲ သိထားပါ။

- Tizanidine ေဆးကေတာ့ Muscle relaxant ၾကြက္သားတင္းအားကို ေလွ်ာ့ေပးတဲ့ေဆးမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။
- Paroxetine (Paxil) နဲ႔ Citalopram (Celexa) ေဆးေတြကေတာ့ (SSRIs) အမ်ိဳးအစား စိတ္ဖိအားကို သက္သာေစမယ္။
- Amitriptyline, Nortriptyline နဲ႔ Doxepin ေဆးေတြကေတာ့ စိတ္က်ေဆးတမ်ိဳးေတြ ျဖစ္တယ္။
- Relaxation, Stress-management training ကိုယ္-စိတ္ တင္းအားေလွ်ာ့နည္းသင္တန္း၊
- Biofeedback (ဘိုအို-ဖိဘက္ခ္) နည္း ေခၚတဲ့ စက္ကရိယာေလးေတြတပ္ဆင္ျပီး ကိုယ္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာကိ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္တာမ်ိဳး၊ - Cognitive behavioral therapy စိတ္ကုသနည္း၊
- Acupuncture အပ္စိုက္ကုသနည္း၊
- Botox (Botulinum toxin) ထိုးေဆးနည္းလဲ ေခတ္စားတယ္။ တရားဝင္ခြင့္ျ႔ဳခ်က္မရေသးဘူး။

ကာကြယ္နည္း
ေအးလို႔ျဖစ္တာဆိုရင္ ေခါင္းကိုေႏြးေအာင္လုပ္ပါ။ အိပ္တဲ့ပံုစံေျပာင္းပါ။ အလုပ္လုပ္ရာမွာ အေနအထားေျပာင္းပါ။ လည္ပင္း-ေခါင္း ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ပါ။ နားႏိုင္သေလာက္ နား၊ အိပ္ႏိုင္သေလာက္ အိပ္ေပးပါ။ တိုင္းရင္းေဆးနည္းေတြထဲမွာ ခ်င္း-လက္ဖက္ရည္ ေသာက္ပါ။ ပန္း-လက္ဖက္ရည္ ေသာက္ပါ။

- Tricyclics ေဆးက SSRIs ေဆးထက္ ပိုထိေရာက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ပိုမ်ားတယ္။
- Propranolol နဲ႔ Muscle relaxants ေတြေပးတာကို လက္ေတြ႔သက္ေသမျပႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုတယ္။
- Syndol, Mersyndol and Percogesic = Analgesic + Antihistamine
- Fiorinal = Analgesic + Barbiturate
- Amitriptyline, mirtazapine, topiramate, sodium valproate ေတြကိုလဲ သံုးတယ္။
- Manual therapy ႏွိပ္နယ္နည္းဆိုတဲ့ Spinal manipulation, Soft tissue therapy နဲ႔ Myofascial trigger point treatment နည္းေတြ ရွိေပမဲ့ ၂ဝဝ၅ ေလ့လာမႈအရ သပ္ေထာက္ခံခ်က္ မေပးဘူး။

Migraine headache (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ျခင္း = အရြယ္ငယ္တယ္၊ တခါျဖစ္ရင္ တနာရီၾကာႏိုင္တယ္။ တဖက္သတ္ျဖစ္တယ္။ ထိုးျပီး-လႈတ္ျပီး ကိုက္တယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္ႏိုင္တယ္။ အေၾကာင္းခံတခုခုကေန ဥပမာ အစားအေသာက္ ကေနျဖစ္လာတတ္တယ္။ မ်ိဳးရိုး လိုက္ႏိုင္တယ္။

Tension headache တင္းအားေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တာအတြက္ NSAIDs ရိုးရိုး အနာ-အကိုက္ေပ်ာက္ေဆးေတြေပးတယ္။ ျပင္းထံရင္ (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္သက္သာေဆးေတြကို သံုးႏိုင္တယ္။

(မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္သူေတြအတြက္ အေရးေပၚေဆးေတြကေတာ့ -
- Ergotamine inhalation or rectal
- Chlorpromazine 0.1 mg/kg IV
- Prochlorperazine 10 mg IV
- Metoclopramide 10-20 mg IV
- DHE 0.75-1.0 mg IV over 2 minutes
- Sumatriptan 6 mg S/C
- Ketorolac 60 mg IM

ခါးဆစ္ထဲထိုးေပးတဲ့ ထံုေဆးေၾကာင့္ ေခါင္ကိုက္တာဆိုရင္ ရိုးရိုး အကိုက္ေပ်ာက္ေဆးေတြရယ္၊ Ergots, Barbiturates, Caffeine ေဆးေတြကို ေပးတယ္။

ေရတိမ္ေၾကာင့္ဆိုရင္ ပ်ိဳ႕-အန္မယ္၊ မ်က္လံုးေနရာ ကိုက္မယ္၊ မ်က္စိနီေနမယ္၊ မ်က္ၾကည္လႊာေရာင္ေနမယ္။ မ်က္စိဖိအားတက္ေနမယ္။ မ်က္စိမံႈလာမယ္။ ေသြးတိုးေၾကာင့္ကိုက္ရင္ ထိုးကိုက္မယ္။ ေနာက္ေစ့ေနရာ ကိုက္မယ္။

Cluster headache (ကလပ္စတာ) ေခါင္းကိုက္ျခင္း = အသက္ငယ္ငယ္မွာျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ သိသိသာသာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ တခါျဖစ္ရင္ ၄ဝ-၆ဝ မိနစ္ၾကာတတ္တယ္။ မ်က္လံုးနဲ႔ မ်က္လံုးေနာက္ေနရာက ကိုက္မယ္။ ရာသီဥတုလိုက္တယ္။ ႏွာရည္-မ်က္ရည္ ယိုတတ္တယ္။ မ်ိဳးရိုးမလိုက္ဘူး။ ဆိုးလြန္လြန္းလို႔ Suicide headache လို႔ေတာင္နာမည္ေပးထားတယ္။ သတ္ေသခ်င္ေလာက္ေအာက္ကို နာတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၉-၁၂-၂ဝ၁၁

Wednesday, December 28, 2011

Gripe Water ကေလး ေလေဆး

Wed, Dec 28, 2011 at 7:23 AM
သားေလးက ၉ လရွိပါၿပီ။ ၿဖည့္စြက္အစာလဲ ေကြ်းေနပါၿပီ။ အစာေကြ်းၿပီးတိုင္လဲ ဘားပလက္အရည္ နဲ႔ Gripe mixture တိုက္ပါတယ္။ သူက အရင္ ၄ ရက္ ေလာက္က ညဘက္ေတြဆိုရင္ နို ့ဆာရင္ နိုးလာၿပီး အိအိ နဲ ့နည္းနည္းငိုတယ္။ သူ ့အေမက နို႔တိုက္လိုက္ရင္ ၿပန္အိပ္သြားေကာ ခုသံုးေလးရက္အတြင္းမွာ ပံုစံေၿပာင္းၿပီး အိပ္ေနတာကေနထထၿပီး မတရား ေကာ့ေကာ့ထိုးၿပီး ငိုတယ္။ ဘယ္လို ခ်ီခ်ီ ထိ္န္းထိန္း မရဘူး။ ဒီအတိုင္းမွာ နို႔ကိုလဲ တန္းတိုက္လို႔မရဘူး။ ထက္လင္း ရင္လူးေဆးလိမ္း Air X တိုက္လိုက္ၿပီးမွ ၿငိိမ္သြားၿပီး နို႔ကိုလဲ စို႔တယ္။ ထက္လင္း ရင္လူးေဆးလိမ္း Air X တိုက္တာကိုပဲ အတင္းရုန္းေနလို႔ ခ်ဳပ္ၿပီး တိုက္ရတယ္။ ၿပီးမွ ၿပန္အိပ္သြားတယ္။ ဗိုက္ထဲမွာေတာ ့ေလသံေတြၾကားရတယ္။ သိခ်င္တာက ကေလးဗိုက္ထဲက ေလေတြ ထြက္ေအာင္ Air X ကို ညတိုင္းတိုက္လို ့ေကာင္းပါ့မလား။ တၿခား နည္းလမ္းေလးေတြရွိေသးရင္လဲ ညြန္းေပးပါဦး။

Air X ဆိုတာ Simethicone ေဆးျဖစ္တယ္။ ေလေအာင့္တာ၊ အစာအိမ္ထဲ-အူထဲမွာ ေလေတြမ်ားျပီး ဗိုက္ အေနရခက္တာ၊ နာတာ သက္သာေစဘို႔ သံုးႏိုင္တယ္။ Polydimethylsiloxane နဲ႔ Silica gel ေတြကိုေရာထားျပီး၊ Anti-foaming agent လို႔ေခၚတယ္။Anti-gas, Anti-flatulence လို႔လဲေခၚတယ္။

FDA ကေန ၁၉၅၂ ခုႏွစ္ကတည္းက အသိအမွတ္ျပဳေပးခဲ့တယ္။ ေလဘူေပါင္းေဆးေတြရဲ႔ မ်က္ႏွာျပင္တင္းအားကို နည္းေစေအာင္ လုပ္ေပးရာကေန ေလဘူေပါင္းၾကီးလို ျဖစ္လာေစတာမို႔ ေလထြက္ လြယ္ကူေစေအာင္ ကူညီေပးတယ္။ အစာလမ္းေၾကာင္းထဲမွာ ေလေတြ နည္းေစေအာင္လုပ္တာ မဟုတ္ပါ။ ေလကို အထက္ကေနျဖစ္ျဖစ္ ေအာက္ကေနျဖစ္ျဖစ္ ထြက္ရတာ လြယ္ေစေအာင္သာ လုပ္ေပးတယ္။ Colic ဆိုတဲ့ ဗိုက္ေအာင့္ျပီး နာတာကို သက္သာေစမွာ မဟုတ္ပါ။

National Institutes of Health ရဲ႔ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ဒီေဆးမွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး မရွိဘူးတဲ့။

Simethicone tablets ေဆးျပား၊ Capsules ေဆးေတာင့္၊ Suspension ေဆးရည္လဲ လာတယ္။
- Tablet/Capsule လူၾကီးေတြနဲ႔ လူငယ္ေလးေတြကို 60 - 125 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေပးႏိုင္တယ္။ အစာစားျပီးခ်ိန္နဲ႔ ညမအိပ္ခင္ ေပးႏိုင္တယ္။ 180mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္လဲေပးႏိုင္တယ္။ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ 500 mg ထက္မပိုေစရဘူး။
- Chewable tablets ဝါးစားလို႔ရတဲ့ေဆးျပားကို လူၾကီးေတြနဲ႔ လူငယ္ေတြအတြက္ 40 - 125 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 150 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္ေပးႏိုင္တယ္။ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ 500 mg ထက္မပိုေစရဘူး။
- Suspension ေဆးရည္ကို လူၾကီးေတြနဲ႔ လူငယ္ေတြအတြက္ 40 - 95 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေပးႏိုင္တယ္။ ၂၄ နာရီအတြင္းမွာ 500 mg ထက္မပိုေစရဘူး။

Brand names ေဆးနာမည္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အတူတူပါဘဲ။
Alka-Seltzer, Anti-Gas, Colic Drops, Colicon, Degas, Flatulex, Flatulex Drops, Gas Aide, Gas-X, Genasyme, Maalox Anti-Gas, Majorcon, Micon-80, Mylanta Gas, Mylaval, Mylicon, Mytab Gas, Phazyme, SonoRx စသျဖင့္ ရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ Gripe mixture, Gripe water လူသိမ်ားတယ္။

တျခား အက္စစ္ဓါတ္ပ်ယ္ေဆးေတြပါ ေရာထားတဲ့ေဆးေတြလဲ ရွိတယ္။
• Alamag Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Aldroxicon = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Almacone = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Balanta = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Balox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Dixlanta = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Flatulex Tablets = Activated Charcoal, Simethicone
• Gas-X with Maalox = Calcium Carbonate, Simethicone
• Gelusil = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Gen-Lanta = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Imodium Advanced = Loperamide, Simethicone
• Losospan Plus = Magaldrate, Simethicone
• Low Sodium Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Lowsium Plus = Magaldrate, Simethicone
• Maalox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Magaant = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Magagel Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Magaldrate Plus = Magaldrate, Simethicone
• Magalox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Maldroxal Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Masanti = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Mintox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Mygel = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Mylagel = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Mylagen = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Mylanta = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Ri-Gel II = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Ri-Mox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Riopan = Magaldrate, Simethicone
• Rolaids Multi-Symptom = Calcium Carbonate, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Rolaids Plus Gas Relief = Calcium Carbonate, Simethicone
• Rulox Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone
• Titralac Plus = Calcium Carbonate, Simethicone
• Valumag Plus = Aluminum Hydroxide, Magnesium Hydroxide, Simethicone

ညအခ်ိန္မွာ ကေလးတအားငိုလို႔ဆိုျပီး ဆရာဝန္ေတြ ခဏခဏ အႏိုးခံရတတ္တယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြ ငိုတာဟာ ႏို႔ဆာလို႔၊ အလိုမက်လို႔ ဆိုတာအတြက္ကေတာ့ ဆရာဝန္ေတြ မလိုပါ။ ဆရာဝန္ကို ေျပးျမင္ၾကတာထဲမွာ ေလ နဲ႔ သန္ေကာင္ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ကေလးငယ္ရင္ သန္ေကာင္ကို ထည့္စဥ္းစားစရာ မလိုပါ။ နားကိုက္တာလဲ ရွိေသးတာ မေမ့ပါနဲ႔။ ေလထိုး-ေလေအာင့္ အေၾကာင္းေလး ေရးပါမယ္။

Colic လို႔လဲေခၚတယ္။ Gripes လို႔လဲေခၚတယ္။ Colic pain ျဖစ္လို႔နာတာကို Spasm of the intestines အစာလမ္းေၾကာင္းမွာ ရစ္-ထိုးတာခံရလို႔ ျဖစ္တယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြ ဗိုက္ကနာေတာ့ ေျခေတြ-လက္ေတြ ေကြးေကာက္ေနေအာင္ ေအာ္ငိုမယ္။ ၾကာေတာ့ ေမာျပီး အိပ္ေပ်ာ္သြားတတ္တယ္။ ၾကားထဲမွာ ႏို႔တိုက္မရ အိပ္ေအာင္သိပ္လို႔မရ ျဖစ္တယ္။

ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ ကေလးအထူးကု ဆရာဝန္ေတြေတာင္မွ သိပ္မသိလွပါ။ ထံုးစံအတိုင္း၊ မေအက ေဆးလိပ္ေသာက္တာ၊ စားေသာက္တာကို လက္ညွိဳးထိုးႏိုင္ပါတယ္။ အစားသန္တဲ့ကေလးမ်ိဳးက ပိုျဖစ္တတ္တယ္။ ေလရွိလို႔ငိုရာကေန ငိုလို႔ ေလပိုမ်ားေစတယ္။ သုေတသနလုပ္ေတာ့ အဲလိုကေလးမ်ိဳးမွာ ေသြးထဲမယ္ Motilin မ်ားေနတာေတြ႔ရတယ္။ Gut permeability အစာလမ္းကေန စြန္႔ထုတ္မႈ ပိုမ်ားတာ ေတြ႔ရတယ္။

ႏို႔တိုက္တဲ့ မေအေတြ စားတာ-ေသာက္တာကို ခြဲျပီးေလ့လာတယ္။ အုပ္စုတခုကို ႏို႔၊ ၾကက္ဥ၊ ေျမပဲ၊ အေစ့အဆံ၊ ဂ်ံဳ၊ ပဲပုပ္၊ ငါးေတြကို မစားေစဘူး။ ၇ ရက္တပါတ္ေနေတာ့ ကေလး ကေလးဖိုက္နာတာေတရာ၊ နာတဲ့ျပင္းအားေရာ ၂၅% နည္းတာေတြ႔ရတယ္။
ေနာက္ ေလ့လာမႈတခုက မေအႏို႔ မတိုက္တဲ့ကေလးေတြကို ေလ့လာျပန္တယ္။ ႏို႔မံႈ႔ထဲမွာ Hydrolysed casein နဲ႔ Whey မ်ားလြန္းတာကို တိုက္ရင္ သက္သာတာ ေတြ႔ရတယ္။ ကိုယ့္ကေလးနဲ႔ အဆင္ေျပတဲ့ ႏို႔မံႈ႔ကိုသာ ေရြးသံုးပါ။

Ayurveda အာယုေဗဒနည္းက
- Omum (Ajamoda) ကိုလဲ ဗိုက္ေအာင့္တာနဲ႔ အစာစားခ်င္စိတ္ပိုေစေအာင္ သံုးၾကတယ္။
- Coriander or dhanyaka seeds အေစ့ကို ေရေႏြးထဲထည့္ေသာက္တယ္။
- Shatapushpi tea ဆိုတာလဲ ေသာက္ႏိုင္တယ္။

Sodium Bicarbonate ဆိုတာ Baking Soda ေဆာ္ဒါကိုေခၚတယ္။ အစာအိမ္မွာ အက္စစ္ဓါတ္ ကဲေနတာအတြက္ သံုးတယ္။ အက္စစ္ဓါတ္ နည္းလြန္းတာလဲ မေကာင္းျပန္ဘူး။ ေဆာ္ဒါက ေသြးထဲလဲေရာက္ေတာ့ မ်ားရင္ သံဓါတ္ နဲ႔ ေဖါလစ္အက္စစ္ေတြနဲ႔ ကသိကေအာင့္ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လူၾကီးေတြကိုေပးေလ့ရွိတဲ့ Antacids ေလနာေဆးေတြကို ၅ ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြ မေပးသင့္ဘူး။

• မေအက (ေကဖင္း) မ်ားတဲ့ ေကာ္ဖီ၊ ေခ်ာကလက္ ေလွ်ာ့စားပါ။
• လိမ္ေမာ္ရည္၊ ၾကက္သြန္နီ၊ မံုလာ၊ ပန္းသီး၊ ဆီးသီး၊ အပူ-အစပ္၊ ေတြက ေလမ်ားေစတယ္။
• ႏို႔စို႔ရင္၊ ႏို႔ဗူးတိုက္ရင္း ကေလးက ေလကိုပါျမိဳခ်လို႔ ေလမ်ားတာေၾကာင့္ျဖစ္ရတာက အမ်ားဆံုးဘဲ။
• ႏို႔ဗူးျဖစ္ျဖစ္ ေရဗူးျဖစ္ျဖစ္ ကေလးကိုတိုက္ရင္ ႏို႔သီးေခါင္းထဲမွာ ေလခိုမေနစဘို႔ အျမဲတမ္းသတိထားရတယ္။
• ကေလးက အလိုမက်တာကိုလဲ သိတတ္ရမယ္။
• ကေလးကို အခ်ိန္မ်ားမ်ား ေပြ႔ခ်ီထားခ်ိန္တာ ေကာင္းတယ္။ ကေလးကိုယ္ကို ခပ္မတ္မတ္ခ်ီေပးပါ။ လူေတာ့ပင္ပန္းတာေပါ့။
• Singing lullabies သီခ်င္းဆိုေပးတာ ေကာင္းတယ္။
• ညင္ညင္သာသာ ပုခက္လႊဲေပးတာလဲ ေကာင္းတယ္။
• ဗိုက္ေနရာကို ခပ္ေႏြးေႏြး အဝတ္၊ ေရေႏြးပုလင္း စတာနဲ႔ ကပ္ေပးႏိုင္တယ္။
• ကေလးကို အေနအထား မၾကာမၾကာေျပာင္းေပးပါ။
• ေရေသာက္၊ ႏို႔ေသာက္တာ ေျဖးေျဖးသာလုပ္ေပးပါ။
• တခ်ိဳ႔ကေလးကို ကားေပၚတင္ ေမာင္းေခ်ာ့တာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။
• White noise ဆိုတာ ကေလးကို တီဗြီ ျပေပးတာကို ေခၚတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၁၂-၂ဝ၁၁

Monday, December 26, 2011

Betnovate (ဘက္ႏိုဗိတ္) လိမ္းေဆးမ်ား

2011/12/24
သမီးရဲ႕ ရင္သားေဘးမွာ အပူေလာင္သလို အေကာင္ကိုက္သလုိ အရည္ၾကည္ဖု ေသးေသးေလးေတြၿဖစ္လို႔ ေဆးလိမ္းလိုက္တာ ေပ်ာက္သလိုရွိပါတယ္။ အကင္းေတာ့ မေပ်ာက္ေသးပါဘူး။ Venovate-n လိမ္းေဆးလိမ္းေနပါတယ္။ ဆရာဝန္လဲ မၿပရဲဘူးဆရာရယ္။

Betnovate (ဘက္ႏိုဗိတ္) လိမ္းေဆးေတြဟာ ေဆးဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္ဝယ္လို႔ရျပီး လူသံုးလဲမ်ားတဲ့ လိမ္းေဆးျဖစ္တယ္။ Cream (ခရင္မ္) Ointment (အြိဳင္းမင္းန္) Lotion (လိုရွင္း) ဆိုတဲ့ လိမ္းေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ပါတာက Betamethasone ျဖစ္တယ္။ အျပင္ကေန ေပးလို႔ရတဲ့ Corticosteroids (ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆးအမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ သံုးၾကည့္ရင္ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ခံစားေနရတာေတြ သက္သာေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ သတိထားစရာေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။

(ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆးဆိုတာ Inflammation (အင္ဖလ္ေမးရွင္း) ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ကို သက္သာေစတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ကို ျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြကေတာ့ Allergy (အလာဂ်ီ) ေခၚတဲ့ အေရျပားကို Irritation ကလိတာ ခံစားရမႈ ဆိုတာလဲ ပါတယ္။ ကိုယ္ခႏာရဲ႕ Immune system (အင္ျမဴးန္-ဆစ္စတမ္) ေခၚတဲ့ ေရာဂါျပီးစနစ္ကေန အလိုလို ထုတ္ေပးတဲ့ ဓါတ္ကေန အဲလိုျဖစ္ေစတယ္။ ဒီဓါတ္ေတြထြက္လာေတာ့ ေသြးေၾကာေလးေတြ က်ယ္လာမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ နီရဲလာတယ္။ နဲနဲပူလာမယ္။ ေရာင္လာမယ္။ ယားလာမယ္။ နာလာမယ္။ ဥပမာ Dermatitis အေရျပားနာ တို႔ Eczema ႏွင္းခူနာတို႔။

ဒီလိုျဖစ္ေနတာအေပၚမွာ Betamethasone ေဆးလိမ္းေပးလိုက္တာနဲ႔ ျဖစ္ေနတာေတြကို ေလွ်ာ့နည္းသက္သာေစတယ္။ ေဆးက အေျပာ့-အျပင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လာတယ္။ Betamethasone valerate 0.1% ကို အမ်ားဆံုး သံုးတယ္။ ျပင္းအား မနည္းလွဘူး။ ဒီျပင္းအားမ်ိဳးက အနာက စိုစြပ္ေနတာ၊ အဆီျပန္ေနတာ၊ အေရျပားထူတဲ့ေနရာမွာ ျဖစ္တာေတြအတြက္ ေကာင္းတယ္။
- Insect bites (အင္းဆက္) ကိုက္တာ၊
- Eczema and dermatitis ႏွင္းခူနာလို နာတာရွည္ေပ်ာက္ႏိုင္ခဲ့တဲ့အနာမ်ိဳး၊
- Seborrhoeic dermatitis အဆီျပန္-နီျမန္း-အဖတ္ေတြကြာက်ေနတဲ့ နာတာရွည္အနာမ်ိဳး၊
- Allergic skin reactions (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ေနတာမ်ိဳး၊
- Psoriasis (ဆိုရီေရးဆစ္) အနာမ်ိဳးေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။

ေနာက္ျပီး -
- Neurodermatitis, Lichen simplex တို႔လို အေရထူထူမွာ ယားလို႔ခဏခဏကုပ္မိရာကေန ျဖစ္တာ၊
- Prurigo nodularis ေခၚတဲ့ အေရျပားမွာ ယားလဲယားတဲ့ ခပ္မာမာအဖုေလးေတြ ထြက္တာ၊
- Lichen planus ေခၚတဲ့ ယားတဲ့ ျပားခ်ပ္ခ်ပ္၊ ညိဳျပာျပာ၊ လက္-ေျခ-ခါး နဲ႔ လိင္အဂၤါေနရာေတြမွာ ေပါက္တာ၊
- Discoid lupus erythematosus (DLE) ေခၚတဲ့ နာတာရွည္ အေရျပားေရာဂါ၊
- Generalised erythroderma ေနရာအႏွံ႔မွာ နီရဲေနတာမ်ိဳးဆိုရင္ Corticosteroids ထိုးေဆး၊ စားေဆးေတြနဲ႔အတူ လိမ္းေဆးပါ ေပးႏိုင္တယ္။

Warning သတိထားစရာေတြ -
အျပင္သံုးသာျဖစ္လို႔ ပါးစပ္ထဲ-မ်က္စိထဲ-ႏွာေခါင္းထဲ မဝင္ေစရပါ။ မေတာ္တဆဝင္ရင္ ေရနဲ႔ေဆးလိုက္ပါ။ ေဆးကို အထူၾကီးမလိမ္းရပါ။ ပါးပါးညီညီသာ လိမ္းရပါမယ္။ ေဆးကိုင္တဲ့လက္ကို ေဆးျပစ္ပါ။ ေဆးၾကာၾကာလိမ္းရင္ လိမ္းတဲ့ေနရာမွာ အေရျပားပါသြားေစမယ္။ Adrenal glands (အျဒီနယ္-ဂလင္း) ကေနထုတ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းထြက္တာ နည္းေသြားေစမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရရွည္သံုးတာနဲ႔ ကေလးေတြကိုသံုးတာ သတိထားပါ။ မ်က္ႏွာကိုသံုးရင္ ၅ ရက္ထက္ မပိုေစပါနဲ႔။ ေဆးလိမ္းတဲ့အေပၚက ပတၲီးမစည္းပါနဲ႔။

ဒီေဆး မသံုးရမဲ့ေရာဂါေတြကေတာ့
- တႏွစ္ေအာက္ကေလး၊
- (ဗက္တီးရီးယား) ဝင္ေနတဲ့ Impetigo အနာမ်ိဳး၊
- Thrush မွကၡရု၊ Ringworm ေပြး၊ Athlete's foot အားကစားသမားေျခေထာက္စတဲ့ (ဖန္းဂတ္စ္) မိႈေရာဂါေတြ၊
- Chickenpox ေရေၾကာက္၊ Herpes simplex ေရယံု စတဲ့ (ဗိုင္းရပ္စ္) ေရာဂါေတြ၊
- Acne ဝက္ျခံ၊ Acne rosacea ဝက္ျခံတမ်ိဳး၊ Acne vulgaris ဝက္ျခံတမ်ိဳး၊
- Skin ulcers အေရျပား အနာ၊
- Perioral dermatitis ပါးစပ္ေဘးမွာေပါက္တဲ့အနာ၊
- အေရျပား တီဘီ၊
- လိင္အဂၤါ-စအိုေဘးက ယားတဲ့ေရာဂါ နဲ႔
- Nappy rash ကေလးအႏွီးေၾကာင့္နီရဲတာေတြျဖစ္တယ္။
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္မွာ မသံုးသင့္ပါ။ ဆရာဝန္က အေသအျခာ ညႊန္မွသာ သံုးရပါမယ္။

Betacap scalp application, Betesil plaster, Betnovate RD cream/ointment, Betnovate scalp application, Bettamousse, Diprosone cream/ointment, Diprosone lotion ေတြမွာ အလားတူးေဆးပါေနတယ္။

Betnovate-C နဲ႔ Betnovate-N ေတြဟာ antimicrobials ပိုးေသေဆးေတြနဲ႔ ေရာထားတာေတြ ျဖစ္တယ္။
- Betnovate-C = Betamethasone valerate + Clioquinol
- Betnovate-N = Betamethasone valerate + Neomycin

Clioquinol ဆိုတာ antifungal (ဖန္းဂတ္စ္) နဲ႔ antibacterial (ဗက္တီးရီးယား) ေတြကိုႏိုင္တယ္။ Neomycin ဆိုတာ (ဗက္တီးရီးယား) ကိုႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးသင့္တဲ့ အနာေရာဂါေတြမွာ (ဖန္းဂတ္စ္) နဲ႔ (ဗက္တီးရီးယား) ေတြပါဝင္ေနတာမ်ိဳးအတြက္သံုးရတယ္။

Side effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ
- အေရျပားကို ယားသလို၊ ပူေလာင္သလို၊ ကလိသလိုခံစားရမယ္၊
- အေရျပားပါးမယ္၊
- အေရျပား အေရာင္ေျပာင္းမယ္၊
- အေရျပားအစဥ္းေၾကာင္းေတြေပၚမယ္၊
- ေသြးေၾကားေသးေသးေလးေတြ စုေဝးတာျဖစ္မယ္၊
- ကိုယ္ေမႊး ပိုေပါက္မယ္၊

Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၁၂-၂ဝ၁၁

Sunday, December 25, 2011

Q and A December 2011 (4)

၁။ ဟိုေနရာကယားလုိက္ ဒီေနရာက ယားလိုက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။
၂။ အိမ္ေထာင္ေရး သုခအတြက္ပါ။
၃။ ရင္သားနာက်င္ေနၿခင္းပါဆရာ။
၄။ အိပ္ေရပ်က္တဲ့ဒဏ္ကို ခံနိုင္ရည္ရွိေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမယ္
၅။ ေခ်ာင္းဆိုးျပီး ခြ်ဲေတြနွင့္ နုိ႔အန္တာ ၃ ရက္ရွိသြားပါျပီ။

2011/12/23
က်ေနာ္က ျပည္ပမွာ အလုပ္လုပ္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္ ေန႔ခင္းဖက္ေတြမွာ ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုလုံး ဟိုေနရာကယားလုိက္ ဒီေနရာက ယားလိုက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲဒါ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တာလဲ။ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ေလး ေျပာေပးပါ။ ျပီးေတာ့ ေသာက္ရမယ့္ ေဆးနာမည္ကိုလည္း ေျပာၾကားေပးပါ။
၁။ Urticaria (Hives) အင္ျပင္ ထြက္ျခင္း
၂။ Allergy သို႔မဟုတ္ မတည့္အတူေန
၃။ Allergy medications (အလာဂ်ီ) ကို ဘယ္လို ကုသမလဲ

December 23, 2011 11:18 AM
"ေယာက္်ား လိင္တံ အတို-အရွည္ဆိုတာ ေဆးပညာ သတ္မွတ္ခ်က္ တခုအရ ပံုမွန္အခ်ိန္မွာ 1.6 inches (4 cm) ထက္တိုျပီး၊ ေတာင့္တင္းမႈ ရွိခ်ိန္မွာ 2.75 inches (7 cm) ထက္ နည္းတာကိုသာ ေခၚပါတယ္" ဆိုတာ အသက္အရြယ္အေပၚ မူတည္တာလား ေနာက္ေတာ့ လူစင္မွီ အတိုင္းအတာကို သိခ်င္ပါတယ္။ အိမ္ေထာင္ေရး သုခအတြက္ပါ။

လူေတြဟာ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္မွာ ျပည့္စံုစရာမွန္သမွ် ျပည့္စံုလာၾကတယ္။ ဥပမာ အရပ္က ဒိေနာက္မွာ ပိုမရွည္ေတာ့ဘူး။ အထူးသျဖင့္ မ်ိဳးပြါးျခင္းဆိုင္ရာေတြမွာ ျပည့္စံုလာၾကတယ္။ က်ားအဂၤါ၊ မ-အဂၤါေတြဟာလဲ လိုအပ္ခ်က္မွန္သမွ် ျပည့္စံုသြားေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ လူ႔ကိုယ္ဟာ သက္ရွိျဖစ္တာမို႔ အသံုးခ်မႈ မ်ားတာေတြက သံုးဖန္မ်ားေလ၊ ရင့္သန္ေလသေဘာ ရွိေသးတယ္။ မသံုးဘဲထားေတြက ၾကံဳလွီတဲ့ျဖစ္စဥ္ကို လုိက္တယ္။ ၾကြက္သားကို အေျခခံတဲ့ အဂၤါေတြမွာ ပိုသိသာတယ္။ ဥာဏ္ပိုင္းဆိုင္ရာကလဲ သံုးတာမ်ားေလး ထက္သန္ေလသေဘာရွိတယ္။ အိမ္ေထာင္ျပဳတဲ့ ေယာက္်ား-မိန္းမေတြက မျပဳသူေတြနဲ႔ ခႏၶာေဗဒေရာ၊ ဇီ၀ကမၼေဗဒပါ မတူၾကသလို ေရာဂါေဗဒအရလဲ မတူႏိုင္ဘူး။ ကေလးဖြါးဘူးသူနဲ႔ မဖြါးဘူးေသးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလဲ ကြဲျပားသြားျပီ။ အရြယ္နဲ႔ အေတြ႔အၾကံဳေၾကာင့္ က်ားအဂၤါရဲ႕ ပိုျပီး ရွည္-သန္လာမႈကလဲ အတူတူဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။

2011/12/24
သမီးမွာ ခံစားေနရတဲ႔ေရာဂါကေတာ့ ရင္သားနာက်င္ေနၿခင္းပါ။ ကန္ေတာ့ပါတယ္ဆရာ။ သမီးက အပ်ိဳစင္မိန္းကေလးမို႔ ေဆးခန္းလဲ မၿပရဲပါဘူး။ သမီး အမတေယာက္မွာ ရင္သားကင္ဆာ ၿဖစ္ဖူးေတာ့ သမီးက စိုးရိမ္ေနပါတယ္။ သမီးရဲ႕ရင္သားကလဲ မၾကာခဏ ဆိုသလို ကိုက္ေနပါတယ္။ ေက်ာကုန္းနဲ႔ လက္ေမာင္းေနရာမွာလဲ တခါတရံ နာေနတတ္ပါတယ္။ ႏို႔သီးေခါင္းကလည္း တခါတရံ အေကာင္တေကာင္ ကိုက္ေနသလို နာေနတတ္ပါတယ္။ (အဲဒါ ေန႔တိုင္းလိ္ုလိုၿဖစ္ေနတာပါဆရာ။ ၿပီးေတာ႔ အၿဖဴလဲဆင္းပါတယ္။ သားအိမ္ေနရာကလဲ နာေနတတ္ပါတယ္။ အဲဒါက တခါတရံပါဆရာ။ သိခ်င္တာက သမီးရဲ႕ ရင္သား ႏွစ္ဘက္စလံုးရဲ႔ ေနရာ အႏွံ႔မွာ နာက်င္ေနတာ ဘာေၾကာင္႔ပါလဲ။ ကင္ဆာၿဖစ္မွာ ကိုစိုးရိမ္လို႔ပါ။ တေလာက ရင္သားေဘးမွာ အပူေလာင္သလို အေကာင္ကိုက္သလုိ အရည္ၾကည္ဖု ေသးေသးေလးေတြ ၿဖစ္လို႔ ေဆးလိမ္းလိုက္တာ ေပ်ာက္သလိုရွိပါတယ္။ အကင္းေတာ့ မေပ်ာက္ေသးပါဘူး။ Venovate-n လိမ္းေဆးလိမ္းေနပါတယ္။ တပင္တိုင္ၿမနန္းေဆးကိုတေန႔ ၅ လံုး ၂ ၾကိမ္ ေသာက္ေနပါတယ္။ ရင္သားေတြကို ကိုယ္႔ဘာသာ စမ္းၾကည္႔တာေတာ့ အက်ိတ္ေတာ့ မေတြ႔ဘူးဆရာ။ သမီးက မစမ္းတတ္လို႔လားမသိဘူး။ ဆရာ၀န္လဲ မၿပရဲဘူးဆရာရယ္။

အသက္ေျပာပါ။ ရင္သားနာတာက ရာသီရက္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိသလား။ ေက်ာ-လက္ေမာင္းနာတာကေကာ နာတဲ့ရင္သားဘက္ကလား။ အျဖဴဆင္းတာအတြက္ စားေဆး၊ ထည့္ေဆး သံုးဘူးသလား။ ႏို႔သီးေခါင္းယားတဲ့ေနရာမွာ ယားနာလိုလိုသေဘာ အေရျပား မူေျပာင္းေနတာမ်ိဳးရွိသလား။ အေရာင္ေျပာင္းေနတာ၊ ေျခာက္ေသြ႔ေနတာ စတာမ်ိဳး။ ရင္သားေဘးမွာဆိုတာ အတိအက်သိခ်င္တယ္။ ရင္သားကိုဖံုးေနတဲ့ အေရျပားလား ရင္သားနဲ႔တျခားျဖစ္တဲ့ ရင္ပတ္ကအေရျပားလား။ ရင္သားကို မိမိဖာသာစမ္းနည္းပို႔ေပးလိုက္ပါတယ္။ ခ်ိဳင္းကိုပါစမ္းပါ။ ခ်ိဳင္းမွာ တက္ေစ့လို အက်ိတ္ေတြ႔သလား။ တဘက္လား၊ ႏွစ္ဘက္လား။ Venovate ေဆးမ်ိဳးမွာ (ေကာ္တီဇုန္း) ပါတာမို႔ ခံစားေနရတာကို သက္သာေစတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ေစတာက တျခားအေၾကာင္းဆိုရင္ မေပ်ာက္ႏိုင္ဘူး။
Breast self examination ရင္သားအား မိမိဖါသာ စမ္းသပ္နည္း ပို႔လိုက္ပါတယ္။

2011/12/24
ကြ်န္ေတာ္ အသက္ (၂၉) နွစ္ပါ။ အလုပ္က တခါတရံ ေနမနား ညမနားလုပ္ရပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ တစ္ညလံုးမအိပ္ရပဲ ေနာက္ေန႔ ဆက္လုပ္ရတဲ့ အခါမ်ိဳးေတြမွာ ပံုမွန္ အလုပ္ကို မလုပ္ေဆာင္နိုင္ပါ။ အိပ္ေရပ်က္တဲ့ဒဏ္ကို ခံနိုင္ရည္ရွိေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမယ္ ဘယ္ေဆးေတြေသာက္ရင္ သက္သာနုိင္တယ္ဆိုတာ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ေျဖၾကားေပးပါ။

အိပ္ေရးပ်က္ထားတာကို ရင္းစားျပန္ရေအာင္ အိပ္မွသာျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အားျပန္ရွိေအာင္ဆိုတာလဲ ေဆးအေနနဲ႔ေတာ့ သတ္သတ္ မွတ္မွတ္ မရွိပါ။ ေဆးဆိုတာမ်ိဳး အားမကိုးေစခ်င္ပါ။ စာေမးပြဲကာလ မအိပ္ဘဲေနႏိုင္ေအာင္ Caffeine, No Doz, Stay Awake, Vivarin ေဆးမ်ိဳးေတြ ေသာက္ၾကတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြေၾကာင့္ မလိုလားအပ္တာေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ အရပ္နည္းေတြေတာ့ သိမွာေပါ့။ ကြ်န္ေတာ္ မသိတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
Tonics အားေဆး ပို႔ေပးပါတယ္။

2011/12/25
ကြ်န္မ သမီးေလးက ၇ လရွိပါျပီ။ ေခ်ာင္းဆုိးေနတာ နွစ္ပါတ္ေက်ာ္ရွိပါျပီ။ ေဆးခန္းက ေပးတဲ့ေဆးကိုလဲ ပံုမွန္တုိက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မသက္သာပဲ အခုဆုိ ေခ်ာင္းဆိုးျပီး ခြ်ဲေတြနွင့္ နုိ႔အန္တာ ၃ ရက္ရွိသြားပါျပီ။ တစ္ေန႔ကို ေခ်ာင္းဆုိးျပီး နုိ႔ျပန္အန္တာ ၅ ခါ ၊ ၆ ခါ ရွိျပီဆိုေတာ့ ကေလးမွာ ဒဏ္ေတာင္ခံနုိင္ပါ့မလားမသိဘူး။ ဘုိက္ထဲလည္း နုိ ့ေတာင္မရွိေတာ့ဘူးထင္တယ္။ ကြ်န္မလဲ ညတုိင္း မအိပ္ပဲထိုင္ျပီး ဖက္ထားတာ ၃ ရက္ရွိပါျပီ။ ထက္လင္းရင္လူးေဆး ဆိုတာလဲ လူးတယ္။ ကေလးပရုတ္ဆီလည္းလူးတယ္။ ဒီကေပးတဲ့ ေဆးကေတာ့ ဘာေဆးေတြမွန္း ကြ်န္မလဲ မသိဘူးျဖစ္ေနတယ္။ သူတုိ႔ (႕႕႕႕႕) စာေတြနဲ႔ခ်ည္းပဲမုိလုိ႔ ဆရာ့ကိုလည္း မေျပာျပတတ္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ အဆုပ္ကိုလည္း သူတုိ႔စမ္းေပးတာ ေကာင္းတယ္ေျပာတာပါပဲ။ ဒီပံုစံအတုိင္းဆို ကေလးက မေျပာေကာင္း မဆုိေကာင္း တစ္ခုခုမ်ား ျဖစ္ေတာ့မလားနဲ႔ ကြ်န္မ အရမ္းစိတ္ပူတယ္။ သက္သာေစမဲ့ နည္းလမ္းေလးေတြ ေျပာျပကူညီေပးပါဆရာရွင့္။

ဆရာ၀န္ကို ျပေသးသလား။ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အၾကမ္းေျပာရရင္ လည္ေခ်ာင္းယားလို႔ ဆိုးတာအတြက္က တမ်ိဳး၊ ခြ်ဲရွိေနသူေတြကို အထဲကခြ်ဲထြက္ေစတဲ့ေဆး၊ ရင္ၾကပ္ေနသူေတြအတြက္က တမ်ိဳး၊ အထဲမွာ ခြ်ဲေတြခဲေနသူေတြအတြက္ ခြ်ဲေက်ေစဘို႔အတြက္က တမ်ိဳး။ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္ ဆိုတာ ေရာဂါမဟုတ္ဘဲ ေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္လာရတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာတခုသာ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကို ကုသဘို႔ ပိုအေရးၾကီးတယ္။ ျဖစ္ေစတာသက္သာရင္ လကၡဏာလဲတဆက္ထဲ သက္သာမယ္။ ေခ်ာင္းဆိုး ေစႏိုင္တဲ့ေရာဂါေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ရာသီဥတုေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ အေအးမိတာ၊ ေလမသန္႔လို႔ျဖစ္တာေတြက အုပ္စုတခု။ (အလာဂ်ီ) သက္သာေဆးမ်ိဳး နဲ႔ အနာအကိုက္ သက္သာေဆးေတြသာ ေပးရမယ္။ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တာေတြအတြက္ ပိုးေသေဆးေပးမွသာ ေပ်ာက္မယ္။ ဥပမာ ႏူမိုးနီးယား။ နာတာရွည္ တီဘီ ဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္တမ်ိဳး။ ကေလးငယ္ေတြမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အသက္ရွဴလမ္း အထက္ပိုင္းေရာဂါမ်ားတယ္။
Respiratory tract infections (1) အသက္ရွဴလမ္း အေပၚပိုင္း ပိုးဝင္ျခင္း ပို႔လိုက္ပါတယ္။

Saturday, December 24, 2011

Bathing and Health ေရခ်ိဳးျခင္း

23 Dec 11, 21:17
ေရခ်ိဳးျခင္းရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးကိုု ေရးပါအံုုးလားဆရာ။ ကိုုယ္လံုုးတီးေရခ်ိဳးတာနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ေတြ သမားရိုုးက်ေရခ်ိဳးတာ ဘယ္လိုု ကြာျခားသလဲဆိုုတာကိုုလည္း သိခ်င္မိပါတယ္။

Bathing ကို ေရခ်ိဳးျခင္းလို႔ အဓိပၸါယ္ျပန္ပါတယ္။ ျပည့္စံုေအာင္ေျပာရရင္ ေရျဖစ္ျဖစ္ အရည္နဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ သန္႔စင္-ေဆးေၾကာ-ကုသေပးျခင္းလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ Personal hygiene တကိုယ္ေရ-သန္႔ရွင္းေရး၊ Religious ritual ဘာသာေရးထံုးစံ၊ Therapeutic purposes ေဆးကုသနည္း နဲ႔ Recreational activity အပန္းေျဖနည္းအျဖစ္ သံုးၾကလို႔ပါ။ အသံုးမတူေတာ့ အေခၚမတူၾကဘူး။ Ritual religious bath ဘာသာေရးအရ လုပ္တာကို Immersion ေခၚတယ္။ Therapeutic purposes ေဆးကုဘို႔ လုပ္တာကို Hydrotherapy ေခၚတယ္။

ေရခ်ိဳးစည္၊ ေရပန္း၊ ေရကန္၊ ျမစ္-ေခ်ာင္း-အင္း-အိုင္-ပင္လယ္ ေနရာအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ေရခ်ိဳးႏိုင္ၾကတယ္။ မိုးေရကို ခ်ိဳးတာလဲ ေပ်ာ္စရာလို႔ သတ္မွတ္ၾကတယ္။ မိတ္ေပ်ာက္တယ္လို႔ ယူဆတယ္။ မိုးေရက (အက္စစ္) ဓါတ္ ကဲေနပါတယ္။ တကယ္လို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ ညစ္ညမ္းေနရင္ (အက္စစ္) မိုးျဖစ္ေနမယ္။ (ဆာလ္ဖါ-ဒိုင္ေအာက္တိုက္)၊ (ႏိုက္ထရိုဂ်င္-ေအာက္ဆိုဒ္) နဲ႔ (ေအာက္စီဂ်င္) ေတြ ေပါင္းစပ္ရာကေန (ဆာလ္ျဖဴရစ္-အက္စစ္) ျဖစ္လာျပီး၊ မိုးေရထဲ၊ ႏွင္းထဲ၊ ျမဴထဲမွာပါေနမယ္။ အႏၱရာယ္ရွိတယ္။

ဘာသာေရးမွာ ေရခ်ိဳးရတာ Baptism (ဘက္ပ္တစ္) ခရစ္ယန္က နာမည္ၾကီးပါတယ္။ ၁၆ ရာစု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ လူေတြက ဘုရားေက်ာင္းမွာထက္ ေရခ်ိဳးခန္းမွာ အခ်ိန္ပိုကုန္တယ္ဆိုျပီး ေထာက္ျပလာခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ တမ်ိဳးျမင္လာတာက ကိုယ္မွာ ကပ္ေနတဲ့ အညစ္အေၾကးဟာ Spiritual purity ဝိဥာဥ္အရ သန္႔စင္တယ္။ ေရမခ်ိဳးဘဲ ေနတာဟာ Not Egotistical အတၲနည္းေစတယ္တဲ့။ Judaism (ဂ်ဴဒဇင္) မွာ ဘာသာေရးအရ ေရခ်ိဳးတာကို Mikvah ေခၚတယ္။ မြတ္ဆလင္ေတြမွာလဲ ေရခ်ိဳးခန္းေတြမွာ Creator ဖန္းဆင္းရွင္ဆိုတဲ့ ဆုေတာင္းျခင္း လုပ္ေစတယ္။ Mosque ထဲ မဝင္ခင္ ေရခ်ိဳးၾကရတယ္။ ဟိႏၵဴေတြက ဂဂၤါျမစ္ထဲမွာ ေရခ်ိဳးရင္ အကုသိုလ္ေတြ ေပ်ာက္ေစတယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။ ပုဂံေခတ္အစ အရည္းၾကီးေတြက ေရငုပ္ၾကတယ္။

Bathtub ေရခ်ိဳးစည္ နဲ႔ Shower အေပၚကေနက်ေနတဲ့ ေရပန္းေတြကို အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ သံုးတယ္။ ေနရာေဒသ၊ ရာသီဥတုနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ Skylab 3 အာကာသယာဥ္မွဴး Jack R. Lousma (လူဝီစ္မာ) ဟာ ကမာၻပတ္လမ္းထဲမွာ ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးတဲ့ဓါတ္ပံု ရိုက္ယူလာခဲ့တယ္။ ပူတဲ့ ေနရာေဒသေတြမွာေတာ့ ေရကန္ထဲ၊ ေရစည္ထဲကေန ခပ္ခ်ိဳးၾကရတာ မ်ားတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ေရတြင္းထဲကေနငင္ျပီး တခါတည္း ေလာင္းခ်ိဳးၾကတယ္။ ေရနည္းတဲ့အရပ္မွာဆို ဖေအရဲ႕ ေအာက္မွာ သားကိုထားျပီး ႏွစ္ေယာက္သား တျပိဳင္တည္းခ်ိဳးၾကရတယ္။

တေန႔ ဘယ္ႏွစ္ခါ ေရခ်ိဳးသလဲ။ တေနရာနဲ႔ တေနရာ၊ ေဒသတခုနဲ႔တခု မတူၾကဘူး။ မျပည့္စံုတဲ့ ေနရာေတြမွာ ရာသီဥတုလိုက္သာ ခ်ိဳးၾကရေပမဲ့ ေရပူ-ေရေအး ၂၄ နာရီရတဲ့ေနရာေတြမွာ မနက္လင္းတာနဲ႔ တထပ္၊ အလုပ္ျပန္ခ်ိန္ ဒါမွမဟုတ္ ညအိပ္ရင္တထပ္ ခ်ိဳးေလ့ရွိတာက ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္တယ္။ သိပ္ပူအိုက္တဲ့ အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ တေန႔ထဲမွာ ၄-၅ ခါ ေရခ်ိဳးသူေတြကလဲ ခ်ိဳးပါတယ္။ အေဆာင္ေတြမွာ ေရခ်ိဳးခန္း-မင္းသားလုပ္ရင္ေတာ့ အေအာ္ခံၾကရမယ္။

ေရခ်ိဳးတဲ့အတြက္ ဘာအႏၲရာယ္ေတြ ရွိသလဲ - ေရနစ္ႏိုင္တယ္။ ေခ်ာ္လဲႏိုင္တယ္။ ေရေႏြးပူေလာင္မယ္။ Heatstroke အပူမိႏိုင္တယ္။ Hypothermia ကိုယ္ပူခ်ိန္ သိပ္က်တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ နားထဲေရဝင္ရာကေန နားကိုက္မယ္။ ယားနာ၊ ေပြးနဲ႔ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ကူးစက္လာမယ္။ ပန္းနာ၊ ႏွင္းခူနာေတြ ထတတ္တယ္။ သံုးတဲ့ ဆပ္ျပာ၊ ေရထဲက Chlorine (ကလိုရင္း) စတာေတြကေနနဲ႔ မတည့္တာမ်ိဳး ရွိႏိုင္တယ္။

ေရွးေဟာင္း ေရာမမွာ ျမိဳ႕ၾကီးေတြကို Aqueducts ေရပိုက္ေတြနဲ႔ဆက္ ကြန္ယက္လုပ္ေပးခဲ့တယ္။ အလည္ေခတ္မွာ လူအမ်ား စုေဝး ေရခ်ိဳးတာမ်ိဳး ေပၚလာတယ္။ အဲဒီေခတ္ကတည္းက ကိုယ္လံုးတီး ေရခ်ိဳးတာကို မ်က္ေမွာက္ကုပ္ၾကခဲ့တယ္။ ကိုယ္ခႏၶာ ေရာင္းစားသူေတြအတြက္သာ ျဖစ္တယ္လို႔ ရံႈ႔ခ်ခဲ့ၾကတယ္။

ေနာက္ေတာ့ ခ်မ္းသာသူေတြက ကိုယ့္အိပ္မွာသာ ေရခ်ိဳးတာမ်ိဳး ေပၚလာျပီး Bathrooms ဆိုတာ အဲဒီက်မွ စတယ္။ ေရသုတ္ တဘက္ကို ေခတ္မီဆန္းျပားေအာင္ လုပ္လာတယ္။ ေရကူးဝတ္စံုဆိုတာေတြ ဖက္ရွင္ျဖစ္လာတယ္။ Woolen ေနရာမွာ Linen ေတြ ဝင္လာတယ္။ လူ႔အဆင့္အတန္းတရပ္လို ျဖစ္လာတယ္။ ဒါကို က်န္းမာေရးေဒါင့္ကေန ေထာက္ခံမႈ ေပးပါတယ္။ အလည္ေခတ္ ေနာက္ပိုင္းေရာက္ေတာ့ Etiquette ယဥ္ေက်းမႈထံုးစံနဲ႔ Medical manuals က်န္းမာေရး-လမ္းညႊန္ေတြ ထြက္လာတယ္။ လူအမ်ားေရွ႕မွာ နား၊ လက္၊ ေျခေထာက္၊ မ်က္ႏွာနဲ႔ လည္ပင္းကိုသာ သန္႔စင္ ေဆးေၾကာတာကို လက္ခံၾကတယ္။

သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြၾက သိပ္ (ဂရင္း) က်ေအာင္ စီမံထားတယ္။ (လက္ခ်ာ-ေဟာလ္) ေတြ၊ အႏုျပညာျပခန္း၊ တရားထိုင္ခန္း၊ ဆုေတာင္းခန္း စတာေတြပါ တြဲထားေပးတယ္။ စီးပြါးေရးလဲ တြက္ေျခကိုက္ေသးတာေပါ့။ တခ်ိဳ႕ၾကေတာ့ ႏွိပ္နယ္ခန္းေတြ ေဆးကုစရာေနရာလဲ တြဲထားျပီး ဒဏ္ရာရတဲ့ စစ္သားေတြအတြက္လဲ သံုးၾကတယ္။ ဂရိေတြ ေရာမေတြ စထြင္တံုးက ေရခ်ိဳးစရာေနရာေတြမွာ အတင္းေျပာၾကမယ္၊ စားၾကမယ္၊ ေသာက္ၾကမယ္၊ ေနာက္ဆံုး လိင္ကိစၥကိုလဲ ဦးတည္အံုးမယ္။ ဆရာျမိဳ႕မျငိမ္းတို႔ေခတ္မွာေတာ့ "ေရခ်ိဳးေနရင္းကြယ္ ေလွာင္ျပံဳး ျပံဳးၾကတယ္" အဆင့္သာ ရွိပါတယ္။

ေနာက္ျပီး Turkish Baths တူရကီ ေရခ်ိဳးနည္းကလဲ ေခတ္စားလာတယ္။ Steam baths ေခၚျပီး ေရေႏြးေငြ႔နဲ႔ ခ်ိဳးရတယ္။ အႏုပညာ ဆန္ဆန္ ျပဳျပင္ထားေပးတယ္။ ေရႊေတြ၊ ေငြေတြနဲ႔လဲ မြန္းမံေပးထားေသးတယ္။ ဂ်ပန္က တမ်ိဳးတဖံု ဆန္းတယ္။ Spiritual pursuits of purity ဝိဥာဥ္သန္႔စင္ေရးအတြက္ လုပ္သင့္တဲ့ အေလ့အထလို႔ သေဘာထားတယ္။ က်ား-မ မခြဲျခားဘူး။ ေနာက္က်မွ ခြဲတဲ့သူက ခြဲျခားလာတယ္။

ေဆးပညာဖခင္ၾကီး Hippocrates (ဟစ္ပိုခေရးတီးစ္) ဟာ ပင္လယ္ေရကို ေဆးကုရာမွာ စသံုးခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူေျပာတာ မွန္တဲ့အေၾကာင္း ေနာက္ေပၚေဆးပညာရွင္ေတြကလဲ လက္ခံၾကတယ္။ ပင္လယ္ဆားကေန (ဆဲလ္) ေတြထဲက အဆိပ္အေတာက္ေတြကို ဖယ္ရွားေပးႏိုင္တယ္။ ေသြးလွည့္တာ ပိုေကာင္းေစတယ္။

(ဟာဘယ္) တိုင္းရင္းေဆးေတြသံုးျပီး ေရခ်ိဳးနည္း၊ဟာ အရင္ကလို သန္႔ရွင္းလွပေစေရးအတြက္သာ မကေတာ့ဘဲ ေဆးကုတာ အတြက္ပါ ျဖစ္လာတယ္။ အထူးစီမံထားတဲ့ အပင္-အပြင့္-အဆီေတြကို သံုးလာတယ္။ အေရျပားနာေတြ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြ၊ စိတ္ဖိအားမ်ားတာေတြအတြက္ ရည္ရြယ္တယ္။ ေသြးလွည့္လည္မႈ ေကာင္းေစမယ္၊ ခုခံအား ေကာင္းေစမယ္၊ ခြန္အား ျဖစ္ေစမယ္၊ ေနရထိုင္ရတာ ေကာင္းေစမယ္။ ေရထဲမွာ Chamomile (ခ်မ္မိုမိုင္းလ္) ေဆးဘက္ဝင္ အပင္ ၂ ဆ၊ Lavender ခရမ္းျပာႏုေရာင္ ေရေမႊးသံုးပန္း ၂ ဆ၊ Roses ႏွင္းဆီ ၂ ဆ၊ Comfrey leaf (ကြမ္ဖရိုင္း) ရြက္ ၁ ဆကို ေရာထည့္တယ္။

အီဂ်စ္ဘုရင္မ Cleopatra (ကလီယိုပတ္ထြာ) ဟာ အသားအေရမွာ ျပစ္တင္စရာမရွိဆိုျပီး နည္မည္ၾကီးခဲ့သူ ျဖစ္တယ္။ အလွဘုရင္မရဲ႕ လိႈ႔ဝွက္ခ်က္ကေတာ့ ေရခ်ိဳးရင္ ႏြားႏို႔ နဲ႔ ပ်ားရည္စစ္စစ္ သံုးသတဲ့။ ဒီေခတ္ (ကလီယိုပတ္ထြာ) နည္းကေတာ့ ႏို႔မံႈ႔ နဲ႔ ပ်ားရည္ေရာသံုးတယ္။ ေရွးေဟာင္း အိႏၵိယရာဇဝင္ေတြမွာေတာ့ ကြ်န္မေတြကိုသာ ႏြားႏို႔နဲ႔ ေဆးခိုင္းတယ္။ ႏြားႏို႔ထဲက Lactic acid ထဲမွာ Essential amino acids ရွစ္မ်ိဳးလံုး ပါတယ္။ ပ်ားရည္ထဲမွာ ဓါတ္ဆားေတြနဲ႔ ဗီတာမင္ေတြပါတယ္။ Phytochemicals ကေန (ဗိုင္းရပ္စ္)၊ (ဗက္တီးရီးယား) နဲ႔ (ဖန္းဂတ္စ္) ေတြကို သတ္ႏိုင္တယ္။ ဒီေခတ္မွာ မ်က္ႏွာကို လွေစေအာင္ ဂ်ံဳမႈန္႔၊ ႏြားႏို႔နဲ႔ ပ်ားရည္ေတြကို သမေအာင္ ေရာေမႊျပီး ညီညာေအာင္ လိမ္းေပးခိုင္းတယ္။

ေရခ်ိဳး ပ်င္းသူေတြေရာ ဆန္႔က်င္သူေတြပါ ရွိေသးတယ္။ ေရမခ်ိဳးလို႔ မေသႏိုင္ဘူးတဲ့။ ကိုယ္ေပၚတင္ေနတဲ့။ အညစ္အေၾကးကေန ေရာဂါပိုးမႊားေတြကို ကာကြယ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဥေရာပမွာ အလြန္မတန္ဆိုးလွတဲ့ Plague (ပလိပ္) ေရာဂါကပ္ၾကီး သင့္ခံရတံုးက ထြက္လာတာ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဆားခါး၊ ဓါတ္ဆားနဲ႔ (ဆာလ္ဖါ) ဓါတ္ဆားေတြ ထည့္ျပီး ေရခ်ိဳးတာ ေပၚလာတယ္။ (ဆာလ္ဖါ) ကန္႔ဓါတ္ပါတဲ့ ေရကေန ဗက္တီးရီးယားေတြကို ေသေစတာက အမွန္ဘဲ။ စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ယင္းမာပင္နယ္က ေရပူစမ္းဟာ အဲလိုဘဲ။ သူမ်ား ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ အတုလုပ္လာကေန ေခတ္စားလာတယ္။ Spas, Saunas, Jacuzzis နာမည္ေတြ ေပးထားတယ္။

ေရခ်ိဳးလို႔ ရႏိုင္တဲ့ ေကာင္းက်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ New England Journal of Medicine မွာ ေရးတာရွိတယ္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနသူတေယာက္ဟာ နာရီဝက္ၾကာေရခ်ိဳးတာ ေသြးထဲက သၾကားဓါတ္ ၁၃% ေလွ်ာ့နည္းတယ္။ ေရေႏြး ၃၂-၃၅ ဒီဂရီကို ခ်ိဳးရင္ အေရျပားက အေပါက္ေလးေတြကို ပြင့္ေစျပီး အဆိပ္အေတာက္ေတြ ထြက္ကုန္မယ္။ ၾကြက္သားနာတာ သက္သာမယ္၊ အူေတြ ပိုအလုပ္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ေနခ်ိဳးတာကို ၁ဝ-၂ဝ မိနစ္သာၾကာပါေစ။ ေရေအး ၁၂-၁၈ ဒီဂရီကိုခ်ိဳးရင္ စိတ္ဖိအားက်ေစမယ္။ ေသြးေၾကာေလးေတြကို က်ဥ္းေစလို႔ သၾကားဓါတ္ တက္ေစမယ္။ အင္ျပင္ ထတာမ်ိဳးကို Sodium bicarbonate (ေဆာ္ဒါ) ပါတဲ့ ေရခ်ိဳးရင္ သက္သာတယ္၊ ပိုးတခ်ိဳ႕ကိုလဲ ေသေစမယ္။ ေရေႏြးနဲ႔ခ်ိဳးတာဟာ တုပ္ေကြး၊ အေအးမိတာ သက္သာေစမယ္။ ႏွင္းခူနာ သက္သာေစမယ္။ ေရေအးထဲမွာ ေျခေထာက္ကို စိမ္ေပးရင္ ေကာင္းေကာင္း အိပ္ေပ်ာ္ေစတယ္။

အထူးအဆန္း ေရခ်ိဳးနည္းေတြရွိတယ္။ ေရမဟုတ္ဘဲ ဘီယာ၊ ဝိုင္နီ၊ ေကာ္ဖီ၊ ေခ်ာကလက္ရည္၊ လက္ဖက္စိမ္းေရ၊ ရြံ႔ေရ၊ (ဆာေက) အရက္၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ဆီ၊ ေရနံဆီ၊ ႏွင္းဆီပြင့္ဖတ္၊ ဆားေရ၊ သစ္သီးဝလံ၊ ေရခဲ၊ ေခါက္ဆြဲဟင္းရည္ေတြကို သံုးျပီး ခ်ိဳးၾကတယ္။ တျခားဟာေတြလဲ ရွိမွာေပါ့။

(ဖင္လန္) ကေန မူရင္းခံလာတဲ့ Sauna (ေဆာ္နာ) ေရခ်ိဳးနည္းဆိုတာ ပူေနတဲ့သတၳဳေခ်ာင္းေပၚကို ေရေအးနဲ႔ျဖန္းလို႔ ထြက္လာတဲ့ ေရေႏြးေငြ႔ကို အသံုးခ်တာပါ။ နည္းနာသစ္ေတြလဲ ထြင္လာၾကတယ္။ ေခြ်းေတြထြက္လာမယ္၊ ကိုယ္ထဲက မေကာင္းတာေတြ ထြက္ေစမယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ေစမယ္။ ကိုယ္-စိတ္ ေပါ့ပါးေစမယ္။ ခုခံအား ေကာင္းေစမယ္၊ အာေခါင္၊ ေလျပြန္နာတာ-ေရာင္တာ သက္သာေစမယ္။ (ေဆာ္နာ) မွာ ၁၅-၂ဝ မိနစ္လုပ္တာက ရိုးရိုးေရ ၁-၂ နာရီ ခ်ိဳးသလို ထိေရာက္တယ္လို႔လဲ ဆိုတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနသူ၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူေတြ နဲ႔ ေသြးဖိအား မ်ား-နည္းသူေတြ သတိထားဘို႔ လိုပါသတဲ့။

ျမန္မာေဆးနည္းထဲမွာ ေရခ်ိဳးနည္းဆိုျပီး ရွိတယ္။ “ေရခ်ိဳးတဲ့အခါ ေျခေထာက္ကုိ အရင္ေရေလာင္းပါ။ တေျဖးေျဖး ဒူး၊ ေပါင္၊ ခါး ေလာင္းျပီးမွ တကိုယ္လံုး ေရခ်ိဳးပါ၊ ေရအဆင့္ဆင့္ေလာင္းေနတံုး ပါးစပ္ထဲမွာ ေရငံုထားတာက ကိုယ္ခႏၵာကို ေရေလာင္းလုိ႔ ထြက္လာတဲ့ အပူခိုးေတြ ့မ်က္စိကို မေရာက္ေအာင္ အကာကြယ္ျပဳတာပါ၊ ခႏၵာကိုယ္ကုိ အဆင့္ဆင့္ ေရေလာင္းေနတံုး ခ်မ္းစိမ့္စိမ့္ ျဖစ္လာရင္ ေရမခ်ိဳးပါနဲ႔။ ေရခ်ိဳးရင္ ဖ်ားတာက အပူရွိလုိ႔ အပူငုတ္ အပူရွပ္ခ်င္တာပါ။ အပူထဲမွလာျပီး ခ်က္ခ်င္း ေရမခ်ိဳးပါနဲ႔။ ထမင္းစားျပီး ေရမခ်ိဳးသင့္ပါ။ ေရမခ်ိဳးခင္ ေရဝေအာင္ ေသာက္ပါ။ ေရခ်ိဳးျပီးရင္ ေရကုိ စင္ေအာင္သုတ္ျပီး ေရေႏြးေသာက္ပါ။”

ေသာက္ေရကိုသာ ေသာက္ရပါမယ္။ ခ်ိဳးေရက ေသာက္ေရလို မသန္႔ရင္ ေရာဂါရေစမယ္။ ၂၅-၁-၂ဝ၁ဝ က က်င္းပခဲ့တဲ့ ၂၃၉ ၾကိမ္ေျမာက္ National Meeting of the American Chemical Society မွာ မနက္ခင္း ေရပန္းသံုးတာထက္ ညပိုင္း ေရစိမ္ခ်ိဳးတာဟာ မေကာင္းဘူးလို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ ေရထဲမွာ ကိုယ္ကို စိမ္လိုက္ရင္ မ်က္စိနဲ႔မျမင္ႏိုင္တဲ့ ဓါတ္ေတြ ရွိတာကို ေမ့ေနၾကတယ္။ ေရဆိုရင္ သန္႔တယ္ဘဲ ထင္ေနတတ္တယ္။ မိလႅာေရထဲမွာ လူေတြကေန ဓါတ္ပစၥည္းေပါင္းမ်ားစြာ စြန္႔ထုတ္ၾကတဲ့ထဲမွာ ေဟာ္မုန္းေတြ၊ ပဋိဇီဝေဆးေတြနဲ႔ တျခား အံၾသစရာေတြလဲ ပါေနတယ္။ ေဆးေတြလဲ ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဟာေတြက ေသာက္သံုးေရထဲမွာေတာင္ ပါေနတာမို႔ ခ်ိဳးေရထဲဆို ေျပာစရာ မလိုေတာ့ဘူး။

အျပင္မွာ အဝတ္အစားဝတ္ျပီး ေရခ်ိဳးတယ္။ ေရခ်ိဳးခန္းထဲမွာ ကိုယ္လံုးတီး ေရခ်ိဳးမယ္။ လုပ္ေန မက်သူေတြက ေရခ်ိဳးခန္း အလံုထဲမွာ လံုျခည္မခြ်တ္ရဲဘူး။ သူတို႔စိုးရိမ္တာလဲ မလြန္ဘူး ေရခ်ိဳးခန္းမွာ CCTV ရွိေနႏိုင္တယ္။ Bathing scene ေရခ်ိဳး-ပန္းခ်ီကားေတြ ေခတ္စားလာခဲ့တယ္။ ကိုယ္လံုးတီး အမ်ိဳးသမီးေတြကို (ေမာ္ဒယ္) လုပ္လို႔လားေတာ့ မသိပါ၊ နာမည္ၾကီး ပန္းခ်ီဆရာေတြ ေပၚထြက္လာတာေတာ့ အမွန္ဘဲ။ ဒါေပမဲ့ ထဘီရင္ရွား ပန္းခ်ီကား ေနရာတိုင္းမွာခ်ိတ္ဘို႔ မသင့္ပါခင္ဗ်ား။

Blood Pressure and Bathing ေသြးတိုး နဲ႔ ေရခ်ိဳးျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/07/blood-pressure-and-bathing.html

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၁၂-၂ဝ၁၁

Friday, December 23, 2011

Memory loss သတိေမ့ျခင္း

2011/12/22
ဦးပဥၥင္းက သက္ေတာ္ ၅၃၊ ကိုယ္က်န္းမာေရးေရာ စိတ္က်န္းမာေရးပါ ဂရုစိုက္ပါတယ္။ စိတ္က်န္းမာေရးအတြက္ အားကိုးရာကေတာ့ ဘာဝနာေပါ့။ သုိ႔ေသာ္လည္း ယခုေနာက္ပိုင္းမွာ နာမည္ေတြကို ေမ႔လာတယ္။ ေမ႔တာကလည္း ထူးဆန္းပါတယ္။ နာမည္ကိုမွ ေရြးေမ႔တတ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္ တစ္ခါကဆို ဒကာတစ္ေယာက္နဲ႔ တရားစကားေျပာေနရင္း ေဝႆႏ ၱရာ နာမည္ကို ေမ့သြားလို႔ အခက္ေတြ႔ခဲ႔ရပါတယ္။ ေနာက္သံုးရက္ေလာက္မွ ျပန္စဥ္းစားလို႔ ရပါတယ္။ အဲဒါ ဒီေခတ္မွာ လူေျပာမ်ားေနတဲ႔ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါနဲ႔မ်ား ဆက္စပ္မႈ ရွိပါသလား။ ဆက္စပ္မႈ ရွိမယ္ဆိုရင္ ေဆာင္ရန္/ေရွာင္ရန္ေလးေတြ ျပန္ၾကားေပးေစလိုပါတယ္။

Memory loss ကို ေဆးစာနဲ႔ Amnesia လို႔ေခၚတယ္။ လက္ငင္းျဖစ္ေနတာေတြကိုေရာ အထိတ္ျဖစ္ရပ္ေတြပါ သတိေမ့တာ ျဖစ္တယ္။ တေျဖးေျဖးျခင္း ျဖစ္လာတာနဲ႔ ရုတ္တရက္ျဖစ္လာတာလို႔ ရွိတယ္။ ခဏေလာက္သာေမ့တာနဲ႔ အျမဲေမ့ေနတာ ဆိုျပီး ရွိတယ္။ အသစ္ေတြကို မွတ္ဘို႔ ခက္ခဲသလို ျပန္စဥ္းစားလို႔လဲ မလြယ္ဘူး။ ေရာဂါတခုခုပါ ရွိမေနရင္ ဒါမ်ိဳးက တေျဖးေျဖးခ်င္း ျဖစ္တာပါ။
Memory loss သတိေမ့တာနဲ႔အတူ Concentration အာရံုစိုက္မႈပါ အားနည္းတတ္တယ္။ Depression စိတ္က်တာရွိရင္ အဲလိုျဖစ္မယ္။ Brain areas ဦးေႏွာက္ထဲက ပ်က္စီးတဲ့ေနရာမတူရင္ ခံစားရမွာမတူးဘူး။ အကုန္ေမ့တာ မဟုတ္ဘဲ အျဖစ္အပ်က္ အမ်ိဳးအစား သတ္သတ္မွတ္မွတ္ကိုသာ ေမ့တာလဲရွိတယ္။ Mental or thinking abilities စဥ္းစားတဲ့ အစြမ္းက ဆက္ရွိေနႏိုင္တယ္။ မရွိတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေသးစိတ္ မမွတ္မိတာတဲ့ အစီအစဥ္လြဲေနတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စကားလံုးေတြ ေမ့တာမ်ိဳးလဲရွိမယ္။ ၾကြက္သားေတြ လႈတ္ရွားရမွာမ်ိဳးကို ေမ့ေနတာလဲရွိမယ္။
Causes အေၾကာင္းတရား မ်ားတယ္။
• အရက္၊ မူးယစ္ေဆးဝါး၊
• ဦးေႏွာက္ကို ေအာက္စီဂ်င္ မရေစတဲ့ အခိုက္အတန္႔မ်ိဳးမွာလဲ ျဖစ္မယ္။ ဥပမာ ႏွလံုးခုန္ရပ္သြားတာ၊ အသက္ရွဴရပ္သြားတာ၊ Strokes (ဆထုပ္ခ္)၊ ေမ့ေဆးေၾကာင့္ အဆင္မသင့္ျဖစ္တာ။
• ဦးေႏွာက္အက်ိတ္၊
• ဦးေႏွာက္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဥပမာ Lyme disease (လိုင္းမ္) ေရာဂါ၊ Neurosyphilis (ဆစ္ဖလစ္)၊ HIV/AIDS ေရာဂါေတြျဖစ္တယ္။
• ဦးေႏွာက္ ခြဲစိတ္ကုသရျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ကို ဓါတ္ကင္ျခင္း၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးျခင္း၊ ကင္ဆာေဆးေပးျခင္း၊
• တခ်ိဳ႕ေဆးဝါးေတြ၊ Barbiturates, Benzodiazepines, Sleeping pills, Antihistamines, Blood pressure and arthritis medication, Antidepressants, Anti-anxiety medications, Painkillers
• Dementia (ဒီမင္းရွား) ေရာဂါ၊
• Depression, schizophrenia စိတ္က်ေရာဂါ၊ (စကီဇိုဖရီးနီးယား) စိတ္ေရာဂါ၊
• Electroconvulsive therapy အတက္ေရာဂါရပ္ေအာင္ လွ်ပ္စစ္နည္းနဲပေဆးကုတာ တာရွည္ရင္၊
• Encephalitis ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး၊
• Epilepsy ဝက္ရူးျပန္ အတက္ေရာဂါ၊
• Head trauma or injury ေခါင္းခိုက္မျခင္း၊
• Heart bypass surgery ႏွလံုးေသြးေၾကာဆက္ခြဲစိတ္ကုသျခင္း၊
• Migraine headache (မိုင္ဂရင္း) အမူးေရာဂါ၊
• Malnutrition အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ ဗီတာမင္ ဘီ-၁၂ နည္းျခင္း၊
• Jet Lag ခရီးရွည္သြားျခင္း၊
• Meningitis ဦးေႏွာက္ေမွးေရာင္ျခင္း၊
• Prolonged toxin exposure အဆိပ္သင့္ျခင္း၊
• Sleep disorders အအိပ္ပ်က္ေရာဂါ၊
• Thyroid disease လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ၊
• Parkinson's disease, Huntington's disease, Multiple sclerosis, Creutzfeldt-Jakob Disease, Fibromyalgia, Pick Disease, West Nile Virus, Lewy body disease, Normal pressure hydrocephalus, Wernicke-Korsakoff syndrome, Wilson's disease ေရာဂါမ်ား။

ေသြးစစ္ရမယ္။ Cerebral angiography, Cognitive tests, CT scan or MRI, EEG နဲ႔ Lumbar puncture ေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။

Dementia (ဒီမင္းရွား)
Mental ability စိတ္စြမ္းကုိက နည္းသြားလို႔ ျဖစ္ရတယ္။ Thought processes စဥ္းစားမႈ ထိခိုက္တာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ေျဖးေျဖးခ်င္း ေမ့လာတယ္။ ၾကာေလဆိုးေလ။ Memory မွတ္ဥာဏ္၊ Understanding နားလည္ႏိုင္စြမ္း၊ Judgement ဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း၊ Thinking ေတြးေခၚမႈ နဲ႔ Language စကားေတြပါ ေမ့ႏိုင္တယ္။ Personality တကိုယ္ေရ ပံုစံလဲ ေျပာင္းလာမယ္။ သူမ်ားေတြနဲ႔ ဝင္ထြက္ဆက္ဆံတာ အရင္လို မဟုတ္ေတာ့ဘူး။
1. Alzheimer's disease (အယ္လ္ဇိုင္းမား) ေရာဂါ၊
2. Vascular dementia (ဗာစကူလာ-ဒီမင္းရွား) ေရာဂါ နဲ႔
3. Dementia with Lewy bodies (DLB) ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Dementia ဟာ Alzheimer's disease (အယ္လ္ဇိုင္းမား) ေၾကာင့္ တဝက္ေလာက္ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္က အရြယ္ ငယ္လာတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက အာရံုေၾကာ အေရအတြက္နည္းလာမယ္။ အလုပ္လုပ္ရာမွာလိုတဲ့ Acetylcholine ဓါတ္ပစၥည္းေတြလဲ နည္းလာတယ္။ ၾကာေလဆိုးေလ။ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ရာသက္ပန္ေမ့တယ္။
Vascular dementia ဆိုတာကေန Dementia ေလးပံုတပံု ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက ေသြးေၾကာ ေသးေသးေလး ေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္တယ္။ စဥ္းစားေတြးေခၚတဲ့အစိတ္အပိုင္းက ေသြးေၾကားေလးေတြမွာ Infarct ေသြးေၾကာပိတ္ရာကေန ထိခိုက္ပ်က္စီးတယ္။ Tiny strokes အေသးစား (စထုပ္ခ္) လို႔ေခၚတယ္။ Major stroke တကယ့္ (စထုပ္ခ္) ရျပီးေနာက္ ဆက္ျဖစ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
ေသြးတိုးရွိသူ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားသူ၊ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္သူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေစတယ္။ ဥာဏ္ရည္နည္းသူေတြ၊ အေဖးကင္းသူေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ မိသားစုထဲမွာ တေယာက္မကျဖစ္တတ္တယ္။ ကေလးေတြမွာ ေမြးရာပါ Down's syndrome ရွိရင္ေမ့တယ္။ ဒီကေလးမ်ိဳးၾကီးလာရင္ Alzheimer's disease ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Dementia with Lewy bodies (DLB) ဆိုတာကေန ၁၅% ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက အာရံုေၾကာေတြမွာ ပံုမွန္ မဟုတ္တဲ့ (ပရိုတင္း) အခဲေလးေတြ စုေဝးလာလို႔ ျဖစ္တယ္။
Mixed dementia ေရာေတြးေနတာမ်ိဳးလဲရွိေသးတယ္။ တျခားအေၾကာင္းတရား ေရာဂါအမ်ိဳးေပါင္း ၆ဝ ေလာက္ရွိတယ္။ ျဗိတိန္မွာ အသက္ ၆၅ ေက်ာ္လာရင္ ၂ဝ မွာ ၁ ေယာက္ျဖစ္တယ္။ ၈၅ ႏွစ္ေကာ္ရင္ ၅ ေယာက္ ၁ ေယာက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါပေမဲ့ အသက္ၾကီးတိုင္း ျဖစ္ရမယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ငယ္ေသးလို႔ လံုးဝမျဖစ္ဘူးလဲ မဟုတ္ပါ။

လံုးဝေပ်ာက္ေအာက္ မတတ္ႏိုင္ေသးပါ။
1. Thinking စဥ္းစားမႈနဲ႔ Memory သတိတရားဆိုတဲ့ Cognitive symptoms လကၡဏာေတြ သက္သာေစဘို႔ ေဆးေတြနဲ႔
2. Mood အမူအယာေတြ ေျပာင္းလာတာကို သက္သာေစမဲ့ ေဆးေတြဆိုျပီး ၂ မ်ိဳး သံုးႏိုင္တယ္။
Acetylcholinesterase inhibitors (Donepezil, Rivastigmine, Galantamine) ေဆးေတြက Alzheimer's disease ေရာဂါမွာ နည္းေနတဲ့ Acetylcholine ဓါတ္ကိုမ်ားေစေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ ေပ်ာက္သြားေစမဲ့ေဆးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ၂ဝ၁၁ မတ္လကစျပီး National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) ကေန ညႊန္ၾကားခ်က္အသစ္ ထုတ္ထားတယ္။ Donepezil, Galantamine နဲ႔ Rivastigmine ေဆးေတြကို အသင့္အတင့္သာဆိုးတဲ့ Alzheimer's disease ေရာဂါအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။ သတိျပဳဘို႔ေတာ့ ရွိတယ္။ အထူးကုဆရာဝန္ကေနသာ ေဆးေပးရမယ္။ အျမဲတန္း ဆန္းစစ္ေနရမယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ ေနမေကာင္းသလိုခံစားရမယ္၊ ၾကြက္သားေတြနာမယ္၊ ေမာပန္းမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္။
Memantine ေဆးကိုလဲ အသင့္အတင့္သာဆိုးတဲ့ Alzheimer's disease ေရာဂါအတြက္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒီေဆးက ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Glutamate ဓါတ္ကိုနည္းေစမယ္။ ဦးေႏွာက္ (ဆဲလ္) ေတြကို မပ်က္စီးေအာင္ ကာကြယ္ေပးမယ္။ ေပ်ာက္သြားေစမဲ့ေဆးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ Acetylcholinesterase inhibitor ကိုေပးမရသူေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
စိတ္ဓါတ္က်ရာကေန သတိေမ့သူေတြအတြက္ Antidepressant စိတ္မက်ေဆးသံုးတာလဲ လုပ္ပါတယ္။ အိပ္မရ ျဖစ္သူေတြကို အိပ္ေဆးေပးမယ္။ ၾကမ္းတမ္းျပီး အထိန္းရခက္သူေတြကို Tranquilliser ျငိမ္ေဆး၊ Antipsychotic medicine စိတ္ေဆးေတြေပးမယ္။
1. Home Care မိသားစုကေန ကူညီရမယ္။
2. Nursing homes အထူးသူနာျပဳေဂဟာေတြကလဲ ကူညီႏိုင္တယ္။
3. Cognitive therapy ကုသနည္း လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။
4. Boron, Lecithin, Garlic, Vitamin B complex, Zinc, Copper, Vitamin C with bioflavonoid အားေဆးေတြ ေသာက္သင့္တယ္။ Gingko biloba ဟာဘယ္ေဆး၊ NSAIDs အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ ဗီတာမင္ အီး၊ Oestrogens (အီစထိုဂ်င္) နဲ႔ Statins (စတာတင္) ေဆးေတြကလဲ အေထာက္အကူရႏိုင္တယ္။
5. Aerobic exercise ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရမယ္။
MCI လူၾကီးေရာဂါ နဲ႔ တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၁၂-၂ဝ၁၁

Can vitamins help boost your memory? ဗီတာမင္ေတြက မွတ္ဥာဏ္ တိုးေစႏိုင္သလား
Friday, 29 July 2011 12:12
ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကို ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ ေသာက္ခဲ့ၾကတဲ့ လူၾကီးေတြမွာ Memory test မွတ္ဥာဏ္-စမ္းသပ္မႈ လုပ္ၾကည့္ေတာ့ ပိုေကာင္းၾကတာကို ျပင္သစ္မွာ ေတြ႔လာရတယ္။

အသက္ၾကီးလာသူေတြဟာ အစားအစာ လံုေလာက္ ျပည့္စံုေအာင္ စားသံုေတာ့ စဥ္းစားမႈ နဲ႔ မွတ္ဥာဏ္အတြက္ ပိုေကာင္းမယ္ဆိုတာ ဒိထက္ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ေလ့လာမႈေတြေတာ့ လိုပါေသးတယ္။

UK ႏိုင္ငံ University of Aberdeen က အာဟာရ-ပညာရွင္ Geraldine McNeill ကေျပာတာက "အဆန္းၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ လူတိုင္း ေသာက္သင့္ပါတယ္။"

ေျပာခဲ့တဲ့ သုေတသနမွာ မပါခဲ့သူ McNeill ေျပာတာက "Vitamins ဗီတာမင္ နဲ႔ Minerals ဓါတ္ဆား နည္းေနသူေတြ အတြက္ ကေတာ့ မွတ္ဥာဏ္ တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။"

စစ္တမ္းလုပ္ရာမွာ ပါခဲ့တဲ့ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ University of Paris XIII က Emmanuelle Kesse-Guyot ေျပာတာကေတာ့ အရင္ကလည္း အစာအာဟာရ ေကာင္းမြန္ ျပည့္စံုတာနဲ႔ စဥ္းစားမႈ နဲ႔ မွတ္ဥာဏ္ ဆက္စပ္ေနတာကို သိထားျပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ိဳး ဆက္စပ္မႈသာ မသိခဲ့တာ။

"ေမးစရာ တခုကေတာ့ အာဟာရအေပၚ စဥ္းစား-ေတြးေခၚမႈကမွီတည္သလား၊ ေျပာင္းျပန္လား။ ေသျခာတာ အသိပညာ-အေတြးအျမင္ ေကာင္းသူေတြက အစားအစာကိုလဲ ေကာင္းမြန္တာ ေရြးတတ္တယ္" လို႔ သူမကဘဲ ဆက္ေျပာပါတယ္။

Kesse-Guyot နဲ႔အဖြဲ႔က ျပင္သစ္ ႏိုင္ငံသူ ႏို္ငံသားေပါင္း ၄၅၀၀ ေလာက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့တာပါ။ ၁၉၉၄ ကတည္းက အစမ္းသပ္ခံမဲ့သူေတြကို အုပ္စု ၂ ခုခြဲျပီး တစုကို ေန႔တိုင္း Vitamins C and E, Selenium, Zinc နဲ႔ beta-carotene ေတြကို ၈ ႏွစ္တာ တိုက္ေၾကြးခဲ့တယ္။ က်န္ တအုပ္စုကိုေတာ့ Placebo pill ေခၚတဲ့ အဲလို အာဟာရဓါတ္ မပါတဲ့ ေဆးကိုသာ ေပးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ ကာယကံရွင္ေတြဟာ သူတို႔ ေသာက္တဲ့ေဆးက ဗီတာမင္ေဆး အတုလား အစစ္လား မသိၾကပါ။ ၈ ႏွစ္ၾကာေတာ့ သူတို႔ ေသာက္ခ်င္တာကိုသာ ေသာက္ေစခဲ့တယ္။ ေနာက္ ၆ ႏွစ္အၾကာမွာ ဓါတ္ခြဲခန္းကို ျပန္ေခၚျပီး Memory tests တူညီတဲ့ မွတ္ဥာဏ္-စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ပါတယ္။ Long-term memory ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ျပိဳင္ပြဲမွာ ဗီတာမင္ေဆး အစစ္ေပးခဲ့သူေတြက အႏိုင္ရရွိတာ ေတြ႔ရတယ္။

စစ္ေဆးမႈေတြကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ အေသအျခာ လုပ္ခဲ့တာပါလို႔ American Journal of Clinical Nutrition မွာ ေရးသားထားပါတယ္။ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြဟာ well-balanced မွ်တေကာင္းမြန္တဲ့ Antioxidant nutrients အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ေပးတဲ့ အာဟာရ-ေဆးေတြကို Nutritional doses သင့္ေလွ်ာ္တဲ့ အဆ ေပးျပီးစမ္းတာ ျဖစ္ျပီး၊ Cognitive performance အသိတရား ဆိုင္ရာအလုပ္၊ အထူးသျဖင့္ Verbal memory မွတ္ဥာဏ္အတြက္ တကယ္ အက်ိဳးျဖစ္ေစတာ ျဖစ္ပါတယ္။

McNeill ကေျပာတကလဲ "စမ္းသပ္ခံလူေတြဟာ သူတို႔ဖါသာသူတို႔လဲ အသီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ရာကေန Vitamin C ရမယ္၊ Plant oil အသီအႏွံဆီတမ်ိဳးမ်ိဳးကေန Vitamin E ရၾကပါလိမ့္မယ္။ အပိုေဆာင္းေဆး ေသာက္ဘို႔ က်မအတြက္ကေတာ့ မျဖစ္မွ ေသာက္မွာပါ။"

Boston Tufts University က အာဟာရ သုေတသန ပညာရွင္ Barbara Shukitt-Hale ေျပာတာက ဗီတာမင္ ေသာက္တာဟာ Brainpower ဦးေႏွာက္ စြမ္းအားအတြက္ဆိုတာ သိဘို႔က ပိုအေရးၾကီးပါတယ္။ သူမဘဲ ဆက္ေျပာတာက "ဗီတာမင္ေတြဟာ မွတ္ဥာဏ္အတြက္ ေကာင္းတယ္။ ပိုအေရးၾကီးတာက ဦးေႏွာက္ဥာဏ္ သန္ေနေစဘို႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တဲ့ အစားအစာ စားသံုးဘို႔ နဲ႔ လူက တက္ၾကြေနဘို႔ပါဘဲ။"

Q and A December 2011 (3)

၁။ စအိုအဝမွာ အဖုေသးေသးေလးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။
၂။ သမီးက ခဏခဏ  အံၾကိတ္ တတ္ပါတယ္။
၃။ Vitamin B9 (Folic Acid) 400 mcg နဲ႔ 5mg နဲ႔က အတူတူပါပဲလားဆရာ။
၄။ သမီးမွာ သားအိမ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တစ္ခုခုခံစားေနရတယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။
၅။ Subject: hello madam
၆။ အျဖဴေတြဆင္းေနတာ ၁၀ ရက္ေလာက္ရွိျပီ။

And here is the rest of it
Mon, Dec 19, 2011 at 2:39 PM
Q: ကြ်န္ေတာ္ စအိုအဝမွာ အဖုေသးေသးေလးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကင္ဆာလား ဘာလားလဲ မသိပါဘူးဆရာ။ အဲလိုအဖုေလးေတြက အရင္သြားနွတ္တုန္းက Antibiotic ေသာက္ရင္ အာေခါင္တို႔ ဘာတို႔မွာ အဖုေလးေတြေပါက္တတ္ပါတယ္။ အခု စအိုအဝမွာ အဖုေလး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ရုတ္တရတ္ မသိသာပါဘူး။ ဆရာဝန္ကို ဘယ္လိုျပသင့္လဲ ေျပာျပပါအံုးဆရာ။ ကင္ဆာျဖစ္မွာလဲ ေၾကာက္ပါတယ္။ အရင္က ဝမ္းခ်ဳပ္လုိ႔ ဝမ္းေပ်ာ့ေဆး ခဏခဏ ေသာက္ရပါတယ္။ ဝမ္းမသြားတာ ၾကာရင္လဲ စအို ခဏခဏ ကြဲပါတယ္၊ ဒီတေခါက္ျဖစ္တာ အဝမွာ စပ္ဖ်င္းဖ်င္း ျဖစ္တာနဲ႔ မွန္နဲ႔ေသခ်ာၾကည့္ေတာ့ အဖုေလးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္လက္နဲ႔ ဖဲ့ၾကည့္ပါေသးတယ္ မပဲ့ပဲ ေသြးပဲထြက္ပါတယ္။ မရိုမေသ ဆရာ့ဆီကို ပံုပါပို႔ေပးလုိက္ပါတယ္။ ေရွ့လေလာက္တုန္းကမွ ျဖစ္တာပါဆရာ။

A: ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးစံုေရးျပထားပါတယ္။ အေသအျခာမေျပာႏိုင္ေသးလို႔ ဆရာဝန္ျပရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္က (အြန္လိုင္း) ကေန ေဆးကုေပးတာမ်ိဳးအထိ မလုပ္ပါ။ မလုပ္သင့္လို႔ပါ။ အကူအညီကိုသာ ေပးေနပါတယ္။
- Anal and perianal disorders စအိုေနရာ ေရာဂါမ်ား
- Anorectal diseases စအို-အစာေဟာင္းအိမ္ ေရာဂါမ်ား
- Proctitis စအို ေရာင္ျခင္း

Sun, Dec 18, 2011 at 2:15 PM
ကၽြန္ေတာ့္ သမီးက ခဏခဏ  အံၾကိတ္ တတ္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆရာ ေျဖၾကားေပးပါ။ ၂ ႏွစ္ပါဆရာ။

Teeth Grinding သြားၾကိတ္ျခင္း ကို ပို႔လိုက္ပါတယ္။

2011/12/19
Q: Vitamin B9 (Folic Acid) 400 mcg နဲ႔ 5mg နဲ႔က အတူတူပါပဲလားဆရာ။ ေဆးဗူးတြင္ တစ္လုံးမွာ 5mg ပါတယ္လို႔ ေရးထားလို႔ နားမလည္လို႔ပါရွင့္။

A: - Folic acid ကို Vitamin B9, vitamin Bc, Folacin, Folate လို႔လဲ ေခၚေသးတယ္။
- ပံုမွန္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ တဦးဟာ ေဖါလစ္အက္စစ္ ကို တေန့မွာ 400 to 800 mcg (04 to 08 mg) ေသာက္ရင္ လံုေလာက္တယ္။ - အထဲက ကေလးမွာ neural tube deficiency ေခၚတဲ့ အာရံုေၾကာ ခြ်တ္ယြင္းမႈ ၅ဝ-၇ဝ% မျဖစ္ေစဘူး။
- ကေလးကို ႏို့တိုက္ေနခ်ိန္မွာ 500 mcg လိုမယ္။
- တကယ္လို႔ ခြ်တ္ယြင္းမႈ ရွိေနတဲ့ကိုယ္ဝန္ဆိုရင္ ဒိထက္ပိုျပီး မ်ားမ်ားေပးရတယ္။ ဥပမာ 4,000 mcg အထိေပးႏိုင္တယ္။

Mon, Dec 19, 2011 at 12:26 PM
Q: ကြ်န္မက အခု ကိုယ္ဝန္စယူမလို႔ပါ abortion  တခါျဖစ္ဖူးပါတယ္ကိုယ္ဝန္မယူခင္ဘာအားေဆးေတြေသာက္ရမလဲ၊ ျပီးေတာ့ ကိုယ္ဝန္ရလြယ္ေအာင္လို႔ေရာ ဘာေတြေသာက္ဖို႔ လိုပါသလဲရွင့္။ ကြ်န္မက ကိုယ္ခံအားနည္းတတ္လို႔ပါ။ အသက္က ၃၂ ပါ။ ဒါဆိုရင္ ေဆးဗူးမွာ ေရးထားတာက ေဆးတစ္လုံးမွာ 5mg ပါတယ္လို႔ေျပာထားတာကို သမီးက တစ္ေန႔တစ္လုံး ေသာက္လုိ႔ရပါသလားဆရာ။ သမီးက အခုကိုယ္ဝန္စယူမွာပါ။ က်န္းမာေရးကေတာ့ ပုံမွန္ပါပဲဆရာ။

A: တေန႔ ၁ လံုးသာေသာက္ပါ။

Thu, Dec 22, 2011 at 1:47 PM
Q: သမီးနံမည္က (႕႕႕႕႕) လို႔ေခၚပါတယ္ရွင့္။ အသက္ကေတာ့ (၂၆) ႏွစ္ရွိပါတယ္။ အိမ္ေထာင္က်တာကေတာ့ (၁) ႏွစ္ ဝန္းက်င္ေလာက္ ရွိပါၿပီရွင့္။ သမီးမွာ သားအိမ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တစ္ခုခုခံစားေနရတယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ ရာသီမလာခင္ေကာ၊ လာၿပီးရင္ေရာ ရက္တိုင္းလိုလို အနံအသက္မ်ားပါေသာ အျဖဴမ်ားဆင္းပါသည္ရွင့္။ အိမ္ေထာင္ဖက္ႏွင့္ အတူတူေနၿပီးလွ်င္လည္း တခါတခါမွာ ေသြးမ်ားဆင္းတတ္ပါသည္ရွင့္။ (အျမဲတမ္းေတာ့ မဟုတ္ပါ) ရာသီလာၿပီးသြားလွ်င္လည္း ရက္ျပန္မေရာက္ေသးဘဲ ရာသီေသြးမ်ား ၁ ရက္ ၂ ရက္ ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျပန္၍ ဆင္းတတ္ပါသည္။ သမီးရဲ႕ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကေတာ့ အရင္ႏွစ္ေတြထက္ ပိုတက္လာခဲ့ပါတယ္ရွင့္။ တားေဆးအေနနဲ႔ကေတာ့ တစ္လမွာ တႀကိမ္ ႏွစ္ႀကိမ္သာ ေသာက္ေဆး သံုးပါသည္ရွင့္။ သမီးအခု ေၾကာက္ေနရတာကေတာ့ သမီးမွာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ေရာဂါႀကီး ရွိေနမည္ကို စိုးရမ္ပါသည္ရွင့္။ အခုသမီးေျပာတဲ့ လကၡဏာမ်ားသည္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာျဖစ္မည့္ လကၡဏာမ်ားပါလားရွင္။ ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆးခ်င္ရင္ ဘယ္ေဆးကုသခန္းတြင္ စစ္ေဆးရမည္၊ ဘယ္လို စစ္ေဆးရမည္၊ ကာကြယ္ ေဆးထိုးလွ်င္ ဘယ္ႏွစ္လံုးထိုးရမည္ႏွင့္ ဘယ္ေလာက္ကုန္က်မည္ကို ဆရာ ေျပာျပေပးႏိုင္ပါမည္လားရွင္။

A: ဒီအသက္အရြယ္မွာ ကင္ဆာ မျဖစ္တာ အလြန္မ်ားပါတယ္။ ကေလးဘယ္ႏွစ္ေယာက္ရွိျပီလဲေတာ့ မသိပါ။ ကေလး မမ်ား၊ အတူေနေဖၚ မမ်ားသူေတြမွာလဲ အျဖစ္နည္းပါေသးတယ္။ အျဖဴဆင္းတာဟာ ကင္ဆာမဟုတ္တာ မ်ားပါတယ္။ အရင္ဆံုး အျဖဴဆင္းတာအတြက္ ေဆးကုသရပါမယ္။ ဆက္ဆံခ်ိန္မွာ ေသြးနဲနဲထြက္တာကလဲ အျဖဴဆင္းေစတဲ့ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္လာတာလဲ ကင္ဆာ မဟုတ္ႏိုင္တဲ့ အခ်က္တခုလို႔ ေျပာႏိုင္ေသးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါအားလံုးဟာ ေယဘုယ်သေဘာေတြသာ ျဖစ္ပါေသးတယ္။ ေသျခာေအာင္ ေဆးစစ္ရပါမယ္။ သားအိမ္ကင္ဆာကို Pap Smear test လုပ္ရပါမယ္။ ကရိကထ မမ်ားပါ။ ဆရာေရးထားတာေတြ ဖတ္ျပီးျပီလားေတာ့ မသိပါ။
၁။ Cervical intraepithelial neoplasia (CIN) သားအိမ္ဝ ေရာဂါတမ်ိဳး
၂။ Cervical Cancer (Ca Cx) သားအိမ္အဝ ကင္ဆာ
၃။ Cervicitis သားအိမ္ဝ ေရာင္ျခင္း
၄။ Cancer of the uterus သားအိမ္-ကင္ဆာ

ရွာမေတြ႔ရင္ ေျပာပါ။ (HPV) သားအိမ္အဝ ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး နဲ႔ Vaginal Discharge ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း ေတြကိုေတာ့ အခုပို႔လိုက္ပါတယ္။

2011/12/21
Subject: hello madam
MYANGALISH lo pal type pay lite par mal naw. sate ma shi par nae. taung pan par tal.
madam yae email koe ya poe 2year lauk try ya par tal heeeeeee. akhu mah twae loe mail poe tar par. I may tar lay koe reply lote mal so yin. Dee email mar pal send pay par naw.
I am a male doctor as clearly shown in my profile with my photo.
ကြ်န္ေတာ္က ေယာက္်ား-ဆရာ၀န္တေယာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ (ပရိုဖိုင္းလ္) မွာ ဓါတ္ပံုနဲ႔ရွိပါတယ္။ အခုေမးနည္း-ေရးနည္းမ်ိဳးကို ကြ်န္ေတာ္ မဖတ္တတ္-မေရးတတ္ပါ။
က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာ ရွိပါက အတိုင္းေမးပါခင္ဗ်ား။
December 22, 2011 7:58 AM ကြ်န္ေတာ့္ မိန္းမ ကိုယ္၀န္ရွိတာ ၂ လနဲ႔ ၅ ရက္ရွိပါျပီ။ အခုတေလာ အျဖဴေတြဆင္းေနတာ ၁၀ ရက္ေလာက္ရွိျပီ။ အမ်ားၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေဘာင္းဘီ စြန္းရုံသာျဖစ္ပါသသည္။ ကေလးအတြက္ စိုးရိမ္ရလား။ ဘာလုပ္သင့္လဲဆုိတာ ေျဖၾကားေပးပါ။ ၁။ Vaginal Discharge ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း ၂။ Vaginitis ေမြးလမ္း-ေရာဂါ ေတြကို ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးအတြက္ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ဘာမွမျဖစ္ေစပါ။

Q and A December 2011 (2)

၁။ ဆီးသြားရတာ သိသိသာသာ ခက္ခဲလာတယ္။
၂။ အေတာ္ေလး ၾကိဳးစားမွ ဆီးသြားလို႔ရပါတယ္။
၃။ မေမွာက္လဲ မေမွာက္ေသး၊ ေလးဘက္လဲ မတြားေသး၊
၄။ စအုိေဘးမွာ အဖုတစ္ခုျဖစ္ေနျပီး အျမစ္လုိ တြယ္ေနပါတယ္။

Wed, Dec 21, 2011 at 7:55 PM
ကၽြန္ေတာ့္ အသက္က ၃၂ ႏွစ္ပါ။ အလုပ္ကေတာ့ အထုိင္မ်ားတဲ့ အလုပ္ပါ။ မုိးလင္း မိုးခ်ဳပ္ ထုိင္လွ်က္ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ပဲ လုပ္ေနတာ ေလးနွစ္ေလာက္ရွိပါျပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ တစ္ပတ္ေလာက္က လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ခြဲစိတ္ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ဆီးသြားရတာ သိသိသာသာ ခက္ခဲလာတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ အၾကာၾကီး ၾကိဳးစားေပမယ့္ ဆီးမထြက္လို႔ ေအာင့္သက္သက္နဲ႔ပဲ  အိမ္သာထဲက ထြက္ခဲ့ရတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံက်ေတာ့ ဆီးသြားဖုိ႔ ၾကိဳးစားရင္းနဲ႔ အီးပါခ်င္သလိုျဖစ္လာလို႔ အီးပါမွပဲ ဆီးကထြက္လာတယ္။ ဆီးသြားခ်င္တယ္လို မၾကာခဏ ခံစားေနရတယ္။ လိပ္ေခါင္းခြဲစိတ္ျပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ဆီးသြားရ ခက္တတ္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ သိထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိပ္ေခါင္းေရာဂါ ခြဲစိတ္မွူ မလုပ္ခင္ကတည္းက ကၽြန္ေတာ့္အက်င့္က ဆီးေအာင့္တတ္တယ္။ လူမ်ားမ်ားၾကားမွာဆို ဆီးမထြက္ဘူး။ အိမ္သာထဲမွာ စိတ္ေအးလက္ေအး ဆီးသြားမွ ထြက္တတ္တယ္။ မိဘေတြကို ဆီးေအာင့္တဲ့ အေၾကာင္းေျပာျပေတာ့ ဟုတ္တယ္ မင္းက ငယ္ငယ္ကတည္းက ဆီးသြားခ်င္ရင္ ေအာင့္ထားတတ္တဲ့ အက်င့္ရွိတယ္တဲ့။ ဆီးေကာင္းတယ္ ဆိုျပီး ၾကက္လည္ဆံရြက္ေတြ ေပးထားလို႔ ေရေႏြးလုပ္ျပီး အခု စေသာက္ေနျပီ။ အလုပ္ထဲမွာေတာ့ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္တဲ့ အက်င့္ရွိပါတယ္။ တစ္နာရီေက်ာ္၊နွစ္နာရီနီးပါးမွာ တစ္ခါေလာက္ေတာ့ ဆီးသြားေလ့ ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက အဲဒီလို ဆီးသြားရခက္တာ Masturbation နဲ႔ ဆက္စပ္မွူရွိလား။

ေမးတာကို မေျဖခင္ ထပ္သိခ်င္ပါတယ္။ လိပ္ေခါင္းကို ဘယ္လို ေဆးရံုမ်ိဳးမွာ ခြဲသလဲ။ ဘယ္ ထံုေဆးနည္း သံုးခဲ့သလဲ။ ခြဲတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ။ မခြဲခင္ကျဖစ္ျဖစ္ ဆီးအတြက္ျဖစ္ျဖစ္ Ultrasound, X-ray, Urine test ေတြ လုပ္ပါသလား။ လုပ္ရင္ေကာ ထူးျခားတာေတြ႔သလား။ (မာစတာေဘးရွင္း) နဲ႔ေတာ့ မဆိုင္ပါ။ ေဆးလိပ္- ဘီယာနဲ႔လဲ ဒီေလာက္နဲ႔ မျဖစ္ေလာက္ပါ ဆီးအထူးကု ဆရာဝန္ကိုေရာ ျပဘူးသလား။

2011/12/21
Q: ကၽြန္ေတာ္က အခု (႕႕႕႕႕) မွာ အလုပ္လုပ္ေနပါတယ္။ လိပ္ေခါင္း ခြဲစိတ္တာကေတာ့ (႕႕႕႕႕) General Hospital မွာပါ။ ခြဲစိတ္နည္းက Stapled Haemorrhoidectomy ပါ။ ၄၅ မိနစ္ခန့္ပဲ ၾကာပါတယ္။ မခြဲစိတ္ခင္မွာ ေမ့ေဆးေပးပါတယ္။ ဆီးမစစ္ပါဘူး။ လိပ္ေခါင္းကို 12 Dec 2011 ေန႔က ခြဲစိတ္ခဲ့တာပါ။ အခုဆို ၉ ရက္ ရွိပါျပီ။ အနာက သက္သာေနပါျပီ။ ဝမ္းသြားရင္ေတာင္ ေသြးစ နဲနဲပဲပါေတာ့တယ္။ ခဲြစိတ္တဲ့ ညေနကေတာ့ ဘယ္လိုမွ ဆီးမသြားနုိင္လို႔ ဆီးပိုက္နဲ႔ ဆီးကို ထုတ္ျပစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ညက်ေတာ့ ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးျပီး အေတာ္ေလး ၾကိဳးစားမွ ဆီးသြားလို႔ရပါတယ္။ ေနာက္ရက္ေတြမွာေတာ့ ဆီးကို ဝမ္းနဲ႔ အတူသြားပါတယ္။

A: ျပန္ေျဖတာထဲမွာ Ultrasound နဲ႔ X-ray အေၾကာင္းပါမလာပါ။ ပိုသိရတာက ခါးထံုေဆး မသံုးတာမို႔ အဲဒါေၾကာင့္ မဟုတ္တာကို ဖယ္လို႔ရသြားျပီ။ ဆီးလမ္းက်ဥ္းေနတာလား၊ ဆီးသြားေစေအာင္ လုပ္ေပးတဲ့ အာရံုေၾကာလား ခြဲျခားရမယ္။ ဆိုးဝါးတဲ့ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္ႏိုင္ပါ။ နားနားေနေန ဆီးေရာဂါ အထူးကုကို ျပသင့္ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ ဆီးကိုၾကိဳးစားသြားတဲ့အခါ လိပ္ေခါင္းကို ျဖစ္ေစတာ သတိထားရမယ္။ လိပ္ေခါင္းဆိုတာ တခ်ိဳ႕မွာ ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။ ဗိုက္ကိုညွစ္ရတဲ့ အလုပ္မွန္သမွ် လိပ္ေခါင္း၊ အူက်တာ၊ သားအိမ္က်တာေတြကို သတိထားရမယ္။ ၾကြက္သား အားေကာင္းေစေအာင္ ပိုတက္ဆီယန္ မနည္းေစနဲ႔။ စိတ္ဖိအား မမ်ားေစနဲ႔။

2011/12/22
Q: ဆိုးဝါးတဲ့ ေရာဂါ မဟုတ္နုိင္ဘူးဆိုလို႔ ဝမ္းသာပါတယ္ ဆရာ။ Ultrasound နဲ႔ X-ray ကို မလုပ္ဖူးပါဘူး။ မခြဲစိတ္ခင္မွာ ဆီးလည္း မစစ္ပါဘူး။ တစ္ခါတစ္ရံ ဆီသြားရ ခက္ျပီဆိုရင္  ဆီးက လိင္တံရဲ႕ အေျခေလာက္ေရာက္မွ ဆက္ျပီး ထြက္မလာနိုင္ေတာ့သလို ခံစားရပါတယ္။ ဆက္ျပီး ၾကြက္သားညွစ္အား လိုေနတာလား  ဒါမွမဟုတ္ အဲဒီေနရာေလာက္မွာ ဆီးလမ္းက်ဥ္းေနတာလား တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ ဆီးအိမ္မွာ တင္းေနလည္း မထြက္လာနုိင္ဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ ဆီးက လြယ္လြယ္ကူကူ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ တစ္နွစ္ေလာက္က စျပီး ဆီးသြားရခက္တာကို မၾကာခဏ ၾကံဳလာရတာပါ။ ပိုတက္ဆီယန္ မနည္းေစဖို့ ဘယ္လို အစားအစာ (သုိ့မဟုတ္) ေဆး စားရမလဲ ဆရာ။ အၾကံျပဳပါဦး။ က်န္းမာေရး ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္မယ္ဆိုရင္ေရာ ဘယ္လုိ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ိဳးက ပိုမိုသင့္ေတာ္မလဲဆရာ။ ဆီးသြားရ လြယ္ကူေစဖို့ကို ေျပာတာပါ။ ဖိအား မမ်ားေစဖို့ကိုေတာ့ ဆင္ျခင္ပါ့မယ္။

A: ပိုတက္ဆီယန္ မ်ားတဲ့အစားအေသာက္ေတြက အုန္းရည္၊ ေရေႏြးၾကမ္း၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး စတာေတြျဖစ္တယ္။
ေလ့က်င့္ခန္းက ရိုးရိုးလုပ္တာနဲ႔ရပါတတ္။ ပိုေကာင္းတာက (ကီဂယ္လ္) နည္းျဖစ္တယ္။ ဆီးလမ္းကိုေတာ့ စစ္သင့္တယ္။ Kegel exercises for Men ေယာက္်ားမ်ား စိတ္ဝင္စားၾကသည္ကို ပို႔လိုက္ပါတယ္။

Mon, Dec 19, 2011 at 11:24 PM
ကြ်န္မမွာ ၆ လနွင့္ ၇ ရက္အရြယ္ သမီးေလးရွိပါတယ္။ ပထမဆံုးသားဦးျဖစ္တဲ့အတြက္ မသိနားမလည္တာမ်ား ေက်းဇူးျပဳျပီး ေျဖၾကားေပးဖုိ့ ေတာင္းပန္ပါတယ္ရွင့္။ (၁) သမီးေလးက အိပ္ရင္ ေခါင္းေခြ်း အရမ္းထြက္ပါတယ္။ သူ့ေခါင္းအံုးေတြ စိုရြဲေနတဲ့အတြက္ အျမဲစိတ္ပူရပါတယ္။ ဘယ္လိုေပ်ာက္ကင္းေအာင္လုပ္ရပါ့မလဲ။ ေဆးရံုမွာသြားျပရမွာလား။
(၂) သမီးေလးက ၆ လေက်ာ္လာခဲ့ေပမဲ့ သူနဲ႔ ရြယ္တူေမြးထားတဲ့သူေတြ ေမွာက္ျပီး ေလးဘက္တြားသြားကုန္ျပီး သူကေတာ့အခုထိ မေမွာက္လဲ မေမွာက္ေသး၊ ေလးဘက္လဲ မတြားေသး၊ ငုတ္တုတ္လဲ မထိုင္ေသးဘဲ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ စိုးရိမ္ေနမိပါတယ္။ ထမင္းနဲ႔ တျခား အသီးနွံအနွစ္မ်ား နဲနဲစျပီး စားတတ္လာျပီး၊ အစားလဲ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္စားျပီး က်န္းမာေရးလဲေကာင္းပါတယ္။ အေလးခ်ိန္က ၈၃ဝဝ ဂရမ္ရွိပါျပီ။ အခုလုိ မေမွာက္ေသးတာ ကေလး ဥာဏ္ရည္နိမ့္လုိ႔ပါလား။

၆ လေက်ာ္သာ ရွိတဲ့ကေလး ေခါင္းေခြ်းထြက္တာ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ဒိထက္ၾကီးလာတဲ့ လူအုပ္ထဲသြားဘူးတဲ့ ကေလးမ်ိဳး ညေခါင္းေခြ်းထြက္ရင္ ကူးစက္ေရာဂါ ဥပမာ တီဘီ ကို သံသယရွိရတယ္။ ဘယ္အရြယ္ျဖစ္ျဖစ္ ေခြ်းထြက္မ်ားရင္ ေရဓါတ္နဲ႔ ဆား (ဆိုဒီယမ္) အထြက္မ်ားမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရ ပိုတိုက္-ေသာက္ေစရမယ္။ ဓါတ္ဆားထုပ္ကေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့။ ကေလးသိပ္ငယ္ေနရင္ေတာ့ ေရက်က္ေအးနဲ႔ ရမွာပါ။ အကိုက္အခဲ-အနာ-အဖ်ား သက္သာေဆးတိုင္းက ေခြ်းထြက္ေစတယ္။ ဥပမာ ပါရာစီတေမာ၊ အက္စ္ပရင္၊ အိုင္ဘူပရိုဖင္။

၆ လမွာ ဝမ္းလွ်ားေတာ့ေမွာက္ခ်ိန္က်ေနပါျပီ။ ေခါင္းေထာင္တာကေကာ ၃ လနဲ႔ ေထာင္ပါသလား။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြက နဲနဲ ေနာက္က်တတ္တယ္။ မေအႏို့ေကာင္းေကာင္းစို့ရမယ္။ ၆ လမွာ ျဖည့္စြက္စာ ေကြ်းႏိုင္ျပီ။ အားေဆးဆိုတာလဲ တိုက္ႏိုင္ျပီး ကယ္လ္စီယမ္လဲ တိုက္ႏိုင္ျပီ၊ သြားေပါက္ေနာက္မက်ေအာင္လို႔။

ဥာဏ္ရည္ကိုသိဘို႔က ေမြးရာပါ ခြ်တ္ယြင္းမႈ မရွိရင္ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။ ေခါင္းေသးလြန္းတာ၊ ၾကီးလြန္းတာ မရွိရင္ ေကာင္းတယ္။ (ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း) ဆိုတာက ၾကည့္တာနဲ႔ သိသာတယ္။ အဲဒီ ၃ မ်ိဳးမရွိရင္ ဥာဏ္ရည္အတြက္ ေၾကာင့္က်စရာမလိုပါ။

၁။ Baby Milestones ကေလးမ်ား၏ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္လာမႈ မွတ္တိုင္မ်ား http://wwwyamunaclinicorg/indexphp?searchword=Milestones&ordering=newest&searchphrase=all&limit=20&option=com_search
၂။ Down syndrome (ေဒါင္းန္-ဆင္ဒရုမ္း) http://wwwyamunaclinicorg/indexphp?searchword=down%27s+syndrome&ordering=newest&searchphrase=all&limit=20&option=com_search

ျပစရာရွိရင္ ကေလးအတူကုဆရာဝန္ကိုသာျပတာေကာင္းပါတယ္။

Tue, Dec 20, 2011 at 11:14 AM
နားနဲ႔မနာ ဖ၀ါးနဲ႔နာပါဆရာ။ ကၽြန္ေတာ့္ စအုိေဘးမွာ အဖုတစ္ခုျဖစ္ေနျပီး အျမစ္လုိ တြယ္ေနပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ျပည္ဖုလုိ တင္းလာျပီး ျပည္ေတြထြက္လာပါတယ္။ ျပည္မထြက္တဲ့အခ်ိန္ အက်ိတ္လုိျဖစ္ေနပါတယ္။ ဂရင္ဂ်ီနာလားခင္ဗ်ာ။ ခြဲဖုိ႔လည္း အဆင္သင့္မျဖစ္ေသးပါဘူး။ ေသာက္ေဆး၊ လိမ္းေဆးရွိရင္ညႊန္ျပေပးပါခင္ဗ်ာ၊ျဖစ္တာ ၁ႏွစ္ေလာက္ရွိပါျပီ။
http://www.yamunaclinic.org/ ထဲမွာ စအိုေနရာေရာဂါေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ေရးထားပါတယ္။

Wednesday, December 21, 2011

Anal and perianal disorders စအိုေနရာ ေရာဂါမ်ား

2011/12/19 ကြ်န္ေတာ့္ အသက္က ၂၆ နွစ္ပါ၊ (႕႕႕႕႕) မွာ အလုပ္လုပ္ေနပါတယ္။ စအိုအဝမွာ အဖုေသးေသးေလးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲဒါ ကင္ဆာလား ဘာလားလဲ မသိပါဘူး။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ ဆိုတာလဲ မသိပါဘူး။ အဲလိုအဖုေလးေတြက အရင္က သြားနွတ္တုန္းက antibiotic ေသာက္ရင္ အာေခါင္တို ့ဘာတို ့မွာ အဖုေလးေတြေပါက္တတ္ပါတယ္။ အခု စအိုအဝမွာ အဖုေလးျဖစ္ေနပါတယ္။ ရုတ္တရတ္ မသိသာပါဘူး၊ ဆရာဝန္ကို ဘယ္လိုျပသင့္လဲ ေျပာျပပါအံုး။

အရင္က ဝမ္းခ်ဳပ္လုိ႔ ဝမ္းေပ်ာ့ေဆး ခဏခဏ ေသာက္ရပါတယ္၊ ဝမ္းမသြားတာ ၾကာရင္လဲ စအိုခဏခဏ ကြဲပါတယ္၊ ဒီတေခါက္ျဖစ္တာ အဝမွာ စပ္ဖ်င္းဖ်င္းျဖစ္တာနဲ႔ မွန္နဲ႔ ေသခ်ာၾကည့္ေတာ့ အဖုေလးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ လက္နဲ႔ ဖဲ့ၾကည့္ပါေသးတယ္၊ မပဲ့ပဲ ေသြးပဲထြက္ပါတယ္။ မရိုမေသ ဆရာ့ဆီကို ပံုပါပို႔ ေပးလုိက္ပါတယ္။ ေရွ႕လေလာက္တုန္းကမွ ျဖစ္တာပါဆရာ။

Anal and perianal disorders စအိုေနရာ ေရာဂါေတြဟာ အျပင္လူနာေတြထဲမွာ အေတာ္မ်ားတယ္။ ၂ဝ% ေလာက္ ရွိတတ္တယ္။ အမ်ားစုကိုလဲ အျပင္လူနာအေနနဲ႔ ကုသလို႔ ရတယ္။ Abscesses ျပည္တည္နာ၊ Thrombosed piles ေသြးေၾကာပိတ္တဲ့ လိပ္ေခါင္းေရာဂါမ်ိဳးက အေရးေပၚ ျဖစ္တတ္တယ္။

စအိုတဝိႈက္မွာ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါေတြ -
1. Anal carcinoma စအို ကင္ဆာ၊
2. Anal fissure စအိုကြဲနာ၊
3. Anal fistula ဂရင္ဂ်ီနာ၊
4. Anal warts ၾကြက္ႏို႔
5. Haemorrhoids လိပ္ေခါင္း၊
6. Hidradenitis suppurativa နာတာရွည္ျပည္တည္နာေလးမ်ား၊
7. Imperforate anus ေမြးရာပါ စအိုေပါက္မပါျခင္း၊
8. Perianal abscess စအိုေဘးအနာ၊
9. Perianal haematoma စအိုေဘး အထဲမွာ ေသြးယိုထားျခင္း၊
10. Pilonidal cyst and sinus အိတ္ နဲ႔ (ဆိုင္းနပ္စ္) တဖက္ေပါက္ျပြန္နာျဖစ္ျခင္း၊
11. Pruritus ani စအိုေဘးယားယံျခင္း၊
12. Rectal prolapse စအိုကြ်ံက်ေနျခင္း၊

• Fissure-in-Ano (FIA) စအိုကြဲနာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/10/fia.html
• Fistula-in-Ano (FIA) ဂရင္ဂ်ီနာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/09/fistula-in-ano-fia.html
• Anorectal diseases စအို-အစာေဟာင္းအိမ္ ေရာဂါမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/12/anorectal-diseases_17.html
• Piles လိပ္ေခါင္းေရာဂါ အေမး-အေျဖမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/07/q-and-on-piles.html
• Piles (Hemorrhoids) Treatment လိပ္ေခါင္းကုနည္းမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/hemorrhoids-treatment.html
• Proctitis စအို ေရာင္ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/12/proctitis.html

ေရးျပီးသားေတြ႕ စအိုနဲ႔ တဆက္ထဲရွိတဲ့ အစာေဟာင္းအိမ္မွာ ျဖစ္တာေတြပါ။ အခုေရးမွာေတြက စအိုအနီးအနားမွာ ျဖစ္တာေတြပါ။ Perianal haematoma ထိခိုက္မိလို႔ အထဲမွာ ေသြးယိုရာကေန စအိုေဘးမွာ ေသြးခဲေဖါင္းေနတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္သြားမယ္။

Anal warts စအိုေဘး ၾကြက္ႏို႔၊
ကင္ဆာမဟုတ္ပါ။ Papilloma viruses ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ STDs လိင္တဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ တခ်ဳ႕မွာ အေနရခက္ရံုသာ ခံစားရေပမဲ့ တခ်ိဳ႕က် အနာျဖစ္လာတတ္တယ္။ ေသြးထြက္ႏိုင္တယ္။ ခုခံအားက်ေနရင္ ဆိုးမယ္။ Surgical excision ထံုေဆးနဲ႔ ခြဲစိတ္ႏိုင္တယ္။ အေရျပားအေကာင္းကို တတ္ႏိုင္သမွ် ခ်န္သင့္တယ္။ စအိုက်ဥ္းသြားမွာကို သတိထားရမယ္။ HIV နဲ႔ Hepatitis B ဘီပိုးရွိေနသူေတြဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံဘက္ေတြကိုပါ စစ္ေဆးကုသေပးရမယ္။

Perianal abscesses စအိုေဘး ျပည္တည္နာ၊
ျဖစ္တာ မနည္းလွဘူး။ နာမယ္၊ တင္းေနမယ္။ ေကာင္းေကာင္း ဖိထိုင္လို႔ မရဘူး။ ေရာင္ေဖါင္းေနမယ္။ ေယာက္်းေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ စအိုထိန္းၾကြက္သားကြင္းေအာက္က တက္ေစ့ေတြ ေရာင္ေနမယ္။ ဒီေရာဂါနဲ႔အတူ Tuberculosis တီဘီ၊ Actinomycosis, Crohn's disease နဲ႔ Mucinous carcinoma ကင္ဆာေတြပါ ရွိေနမလား စစ္ေဆးရမယ္။

Anal abscess စအိုျပည္တည္နာ၊
နာမယ္၊ ေရာင္မယ္၊ ျပည္ထြက္မယ္၊ တျခားေရာဂါခံမရွိဘဲ ရုတ္တရက္ ျဖစ္တတ္တယ္။ အသက္အရြယ္ အလတ္ပိုင္းမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ ခ်မ္းႏိုင္တယ္။

External hemorrhoid thrombosis အျပင္လိပ္ေခါင္း ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊
နဂိုကတည္းက လိပ္ေခါင္းရွိေနသူေတြမွာ ရုတ္တရက္ အတင္းနာလာမယ္။ ဖိမခိုင္ႏိုင္ဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ ေသြးထြက္ႏိုင္တယ္။ အျပင္လူနာအေနနဲ႔ ထံုေဆးေပးျပီး ခြဲေပးရင္ တခါတည္းသက္သာသြားတယ္။

Pruritus Ani စအိုေနရာ ယားျခင္း၊
Excessive moisture စိုထိုင္းမႈမ်ားရာကေနျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သန္႔ရ်င္းမႈ လိုသြားခဲ့တာကေနလဲျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ေခြ်းထြက္မ်ားရာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Hemorrhoids လိပ္ေခါင္း၊ Anal fissures စအိုကြဲနာရွိေနသူေတြမွာ တြဲျဖစ္တတ္တယ္။ Overuse of topical treatments လိမ္းေဆးအသံုးမ်ားလို႔လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ (ေကာ္တြန္) အဝတ္အစားသာ သံုးသင့္တယ္။ ေပါင္ဒါ-ဆပ္ျပာ မတည့္တာ သတိထားပါ။ မကုပ္မိေအာင္ သတိထားပါ။ Pinworms တုပ္ေကာင္ (သန္ေကာင္) ရွိေနသူေတြ ညအခ်ိန္မွာ စအိုကယားတယ္။ Albendazole (Albenza) Mebendazole (Vermox) နဲ႔ ေဆးေတြကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ တၾကိမ္ထဲေပးတယ္။ ၂ ပါတ္ေနရင္ ေနာက္တခါ ေဆးထပ္ေသာက္ရမယ္။

Hidradenitis suppurativa (ဧိုက္ဒရာဒင္ႏိုက္တစ္-ဆက္ျပဴတီဘာ) ေရာဂါ၊
နာတာရွည္ ေခြ်းထြက္အိပ္ေလးေတြမွာ ေရာဂါ ျဖစ္တာ။ ေပါင္ျခံ၊ ခ်ိဳင္းစတဲ့ ကိုယ္ရဲ႕တျခားေနရာေတြမွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ေခါင္းမဲ ဝက္ျခံလိုထြက္မယ္။ နီႏိုင္တယ္။ နာမယ္။ ျပည္တည္နာေလးေတြလိုျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ျပည္ခြဲထုတ္ရႏိုင္တယ္။ ျပည္ေပါက္လို႔ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ အမာရြတ္ က်န္ေနမယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အျဖစ္ပိုတယ္။ ပိုးေသေဆး၊ အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆးေတြေပးရမယ္။

Pilonidal cyst (ဆစ္စ္) အိတ္ျဖစ္ေရာဂါ၊
အကာပါတဲ့အိတ္ကေလးမ်ိဳးျဖစ္ေနတာ။ စအိုေပါက္နဲ႔ ၅ စင္တီမီတာ အကြာေလာက္မွာျဖစ္တယ္။ အထဲမွာ အေမႊး၊ အေရျပားတစ္ရွဴး စတာေတြရွိေနမယ္။ ေရာဂါပိုးမဝင္ရင္ ဘယ္လိမွ မခံစားရဘူး။ ေပ်ာက္ျပီး ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ လူ တသိန္းမွာ အစိတ္ေလာက္ျဖစ္တယ္။ လူငယ္ပိုင္းပိုျဖစ္တယ္။ စအိုအနားသာမက လက္မွာလဲ လာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခြဲစိတ္ကုသရတယ္။ Abscess ျပည္တည္နာျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ Rectal prolapse စအိုကြ်ံက်ေနျခင္း၊

Pilonidal sinus (ဆိုင္းနပ္စ္)
တဖက္ေပါက္ျပြန္နာျဖစ္ျခင္း၊ စအိုအထက္က ၾကားေနရာမွာျဖစ္တယ္။ အေနရခက္တယ္။ အလုပ္ပ်က္တယ္။ ေယာက္်ားေတြ ပိုျဖစ္တယ္။ ဒုတိယ-ကမာၻစစ္အတြင္း စစ္-ဂ်စ္ကား ေမာင္းသူေတြမွာ သိပ္ျဖစ္ၾကလို႔ Jeep disease လို႔ေခၚတယ္။ ငယ္ရယ္သူနဲ႔ ၾကီးရင့္သူေတြမွာ အျဖစ္နည္းတယ္။ လူဝရင္ ပိုျဖစ္တယ္။ Anaerobic bacteria ဗက္တီးရီးယားေတြက Staphylococci နဲ႔ Haemolytic Streptococci ေတြထက္ ပိုမ်ားတယ္။ broad spectrum antibiotics ေပးရတယ္။ နာမယ္၊ အရည္ထြက္မယ္။ Acute pilonidal abscess အနာေပါက္တာကေနစျဖစ္တယ္။ Chronic pilonidal disease နာတာရွည္အနာျဖစ္လာမယ္။ ခြဲစိတ္ကုသရတယ္။ ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။

- တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး အေရးၾကီးတယ္။
- Phenol injection ထိုးေဆးနည္းသံုးၾကတယ္။
- Incision and drainage ခြဲျပီး အရည္-ျပည္ ထုတ္ေပးနည္း။ ဘဲဥပံုလွီးျဖတ္၊ အထဲကထုတ္စရာေတြအကုန္ ျခစ္ထုတ္၊ တလေနရင္ ၉ဝ% ေကာင္းတယ္။ ျခစ္မျပစ္ရင္ ၅၈% ေကာင္းတယ္။
- Excision and healing by secondary intention ခြဲထုတ္ျပီး အတိုင္းထားျခင္း၊ ျပန္ခြဲေပးရတာမ်ားတယ္။ ဘဲဥပံုခြဲေပးတယ္။ ေနာက္တနည္းျဖစ္တဲ့ Marsupialisation နည္းဆိုတာ အနာႏႈတ္ခမ္းသားေတြကို ေဘးကအေရျပားမွာ လွန္ျပီး ခ်ဳပ္ေးနည္းျဖစ္တယ္။
- Excision and primary closure ခြဲထုတ္ျပီး တခါတည္း ပိတ္ေပးျခင္း၊ ရက္တိုတိုနဲ႔ အနာက်က္မယ္။
- Excision with reconstructive flap techniques ခြဲထုတ္ျပီး အသားစဖံုးေပးနည္း၊ နည္းေကာင္းလို႔ ယူဆတယ္။ ပလပ္စ္တစ္နည္းနဲ႔ လုပ္ရမယ္။

Rectal prolapse စအိုကြ်ံက်ေနျခင္း၊
၆ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ Diarrhea ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္တာ၊ Cystic fibrosis (ဆစ္စတစ္-ဖိုက္ဘရိုးဆစ္) ေရာဂါ၊ Malnutrition and malabsorption အစာအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့တာ၊ Pinworms (enterobiasis) သန္းေကာင္၊ Prior injury to the anus or pelvic area ထိခိုက္မိတာ၊ Whipworm infection (trichuriasis) တုပ္ေကာင္ သန္ေကာင္၊ ေတြနဲ႔ ဆက္တြဲျဖစ္တတ္တယ္။ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ စအိုကိုသံုးရာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္မွာရွိတဲ့ Ligaments အရြတ္ေတြနဲ႔ Muscles ၾကြက္သားေတြ အားနည္းရာကေနျဖစ္လာတယ္။ ျဖစ္လာရင္ တခ်ိဳ႕မွာ Anal sphincter စအိုထိန္းၾကြက္သားကြင္း အားနည္ေနမယ္။

ဝမ္းသြားျပီးရင္ နီရဲေနတဲ့ အစာေဟာင္းအိမ္အတြင္နဲရံကို စအိုအျပင္မွာ ထြက္က်ေနမယ္။ ေသြးလဲ ထြက္ေနႏိုင္တယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါခံကို ကုသေပးရတယ္။ ထြက္ေနတာကို ဆရာဝန္ကေန ျပန္သြင္းေပးမယ္။ ဒူးေထာက္၊ လက္ေထာက္၊ ရင္ပတ္ေအာက္ကပ္ အေနအထားနဲ႔က ပုိလြယ္မယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ခြဲစိတ္ကုသေပးရတယ္။

- Abdominal surgery ဗိုက္ကေနခြဲစိတ္နည္းေတြကို လူရြယ္ပိုင္းေတြကို လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ Anterior resection နည္း၊ Marlex rectopexy နည္း၊ Suture rectopexy နည္း နဲ႔ Resection rectopexy နည္းေတြျဖစ္တယ္။
- Perineal surgery အသက္ၾကီးသူေတြကိုလုပ္ေပးတယ္။ Anal encirclement နည္း၊ Delorme mucosal sleeve resection နည္း၊ Altemeier perineal rectosigmoidectomy နည္း နဲ႔ Hemorrhoidectomy နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။
- Linear cauterization ေလတာနည္းကို ကေလးေတြကိုလုပ္ေပးတယ္။
- Manchester operation နည္းဆိုတာ Pelvic prolapse သားအိမ္က်တာမ်ိဳးနဲ႔ တြဲေနသူေတြကို လုပ္ေပးတယ္။
- Robotic-assisted surgery စက္ရုပ္နည္းနဲ႔ ခြဲတာလဲ ေပၚေနျပီ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၁-၁၂-၂ဝ၁၁

Monday, December 19, 2011

HIV victims in Myanmar ျမန္မာ့ HIV-AIDS တိုက္ဖ်က္ေရး၏ သားေကာင္မ်ား

မစိုးစိုးၾကည္ရဲ႕ အရိုးပေဒသာဟာ သူျခံဳထားတဲ့ေစာင္အျပင္ကေနကို ထင္းထင္းၾကီး သိသာေနပါတယ္။ မ်က္လံုးကို ဖြင့္ေလာက္ေအာင္ကို အားမရွိရွာပါ။ ကယ္သူမဲ့တဲ့အလား သူ႔ေယာက္်ားကလဲ ယင္ေကာင္ေတြကို လက္နဲ႔ ရမ္းဖယ္ေပးေနပါတယ္။ စိုးစိုးၾကည္ဟာ HIV ပိုးရွိေနသူပါ။ ေနာက္ဆံုးက်မွ သူမဟာ ရန္ကုန္၊ ပုဂၢလိက ေဆးခန္းတခုကေန အကူအညီနဲ႔ ေဆးဝါး ရရွိလာသူျဖစ္ပါတယ္။

ကိုရာဇာကေတာ့ ဒီေဆးခန္းကို စထူေတာင္သူေတြထဲက တေယာက္ပါ။ (စီအင္န္အင္န္) သတင္းဌာနကို သူေျပာတာက သူတို႔လုပ္ငန္းေတြကို ဟိုေနရာကိုေရြ႕ရ၊ ဒီေနရာကိုေရြ႕ရ လုပ္ရပါသတဲ့။ ေရာက္တဲ့ ေနရာမွာလဲ လိႈ႔ဝွက္သလို ေနရပါေသးတယ္။ ေတာ္ၾကာ ဘယ္အခ်ိန္ ရက္စက္လွတဲ့ စစ္အစိုးရကေန လာပိတ္မလဆိုတဲ့ အေၾကာက္တရားကလဲ ရွိေနတယ္။

“ဒီေဆးဆန္းမ်ိဳးသာမရွိရင္ ဒီလူနာေတြ ေသကုန္ၾကမွာေပါ့ဗ်ာ" သူက ေျပာပါတယ္။

ဒီေဆးခန္းကို စခဲ့သူကေတာ့ ဒီမိုကေရစီလႈတ္ရွားမႈ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ပါတီ (အင္န္နယ္လ္ဒီ) ပါ။ ေစတနာရွင္ေတြရဲ႕ တတ္အားသမွ် အလွဴဒါနအေပၚမွာသာ မွီခိုၾကရပါတယ္။ ပုဂၢလိက လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ တဦးခ်င္း အလွဴရွင္ေတြ နဲ႔ နယ္ျခားမဲ့ ဆရာဝန္မ်ားရဲ႕ လက္တံတခုျဖစ္တဲ့ (ဒတ္ခ်္) က AZG တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

မေအးမိစန္းဟာ ကိုယ္ဝန္ ၅ လကတည္းက HIV ပိုးရွိခဲ့တာပါ။ သူ႔ေယာက္်ားဆီကေနကူးလာတာမို႔ မိဘေတြက သိတာနဲ႔ လင္-မယားကို အတင္းခြဲၾကပါေသးတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ သူလဲ ေဝဒနာလည္ဘဲေလဆိုျပီး ျပန္ေပါင္းထုတ္ခဲ့ၾကတယ္။

"က်မမွာ HIV ရွိတယ္လဲ သိေရာ က်မ ေသသြားခ်င္မိတယ္။" "က်မမွာ ဘာမွ အားကိုးစရာ မရွိေတာ့ဘူးလို႔ ခံစားရတယ္။ ဘယ္သူကမွလဲ လာကူၾကမယ္လို႔လဲ ထင္ကိုမထင္မိဘူး။"

HIV ဆိုတာ ဒီတိုင္းျပည္ထဲမွာ သိတဲ့သူ အေတာ္နည္းပါေသးတယ္။ လူနာအမ်ားစုက မိသားစုကေန စြန္႔ျပစ္လိုက္ရင္ သြားစရာဆိုလို႔ ဘယ္မွာမ မရွိၾကပါ။ ကိုရာဇာအဆိုအရ မေရမတြက္ႏိုင္တဲ့ တျခားသူေတြဟာလဲ ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ့္မွာ ပိုး-ေရာဂါ ရွိေနတာကို ဘယ္ေတာ့မွ ထုတ္မေျပာၾကေတာ့ဘူး။ ဒီေတာ့ တာဝန္ရွိသူေတြကေန စာရင္းဇယား အတိအက် ေကာက္ရဘို႔ဆိုတာ ခက္ခဲလြန္းပါတယ္။

ေဆးခန္းေလးကေန လူထုကို HIV အေၾကာင္း ပညာေပးတာေတြလဲ လုပ္ေနပါတယ္။ ကိုရာဇာေျပာတာက “(ကြန္ဒြမ္) ဝယ္ရတာ ရွက္စရာလို႔ ထင္ေနၾကတံုးဘဲဗ်ာ။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကိစၥမရွိပါဘူး။”

မၾကာေသးခင္ကမွ အာဏာပိုင္ေတြကေန HIV/AIDS ျပႆနာကို ထုတ္ေျပာ-ဝန္ခံလာပါတယ္။ UNAIDS နဲ႔တြဲလုပ္ခဲ့တဲ့ (ဆီမီနာ) မွာ မၾကာခင္ကတက္လာတဲ့ အရပ္ဝတ္ အစိုးရကေန ၅ ႏွစ္စီမံကိန္းတခုကို သေဘာတူခဲ့ပါတယ္။ အယူ လြဲမွားတာေတြနဲ႔ ေရာဂါကူးစက္တာေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဘို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ကမာၻ႔ကုသမဂၢ က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးအဆိုအရ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ထဲ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIV ပိုးရွိေနသူေပါင္း ၂ သိန္း၊ ၄ ေသာင္း ေလာက္ ရွိပါမယ္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွတခုလံုးဆိုရင္ ၃ သန္းခြဲရွိတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIV ႏွိမ္နင္းေရးကို ပိုျပီး ဆိုးဝါး-ခက္ခဲေစတာကေတာ့ ပေဝသဏီကတည္းက ေငြေၾကး လံုေလာက္ေအာင္ ခ်ထားျခင္း မရွိတဲ့ အားနည္းလွတဲ့ က်န္းမာေရးစနစ္ပါဘဲ။ ကမာၻမွာ က်န္းမာေရး အသံုးစရိတ္ အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံေတြထဲမွာ ပါတယ္။ WHO အရ တႏွစ္မွာ ၂၃ ေဒၚလာသာ ရွိပါတယ္။ ယွဥ္ၾကည့္ရင္ ထိုင္းႏိုင္ငံက ၃၄၅ ေဒၚလာ သံုးႏိုင္ပါတယ္။

ေဒသခံေတြ အဆိုအရ ေကာင္းမြန္သင့္ျမတ္တဲ့ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈဆိုတာ ခ်မ္းသူသူေတြအတြက္သာျဖစ္ျပီး ျပည္သူ႔ ေဆးရံုေတြမွာ လိုအပ္တာေတြ ေဆးဝါးကရိယာေတြ ဘာမွမရွိပါ။ ေတာနယ္ေတြနဲ႔ နယ္စပ္ေဒသေတြမွာဆိုရင္ ပိုျပီး ဆိုးဝါးလြန္းလွပါတယ္။ အစိုးရနဲ႔ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြ (ဥပမာ ကရင္) ႏွစ္ေပါင္းရွည္ၾကာ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

Victims of Myanmar's HIV/AIDS struggle
By Paul Hancocks, CNN
December 19, 2011 -- Updated 0246 GMT (1046 HKT)

Yangon, Myanmar (CNN) -- Ma Soe Soe Kyi's skeletal frame is visible above her blanket; she is too weak to keep her eyes open. Her husband waves away the flies and looks on helplessly.

Kyi is HIV positive and finally getting help and medication from a private HIV clinic in Yangon, Myanmar. There are 60 patients here -- the oldest is 70 years old, the youngest just three months.

Ko Yar Zar is one of the founders of the clinic and tells CNN they used to have to move the operation from house to house and stay secret for fear of being shut down by the brutal military junta.

"Without this clinic, these people would die," he says.

The clinic was started by pro-democracy leader Aung San Syi Kyi's party, the National League for Democracy. It relies heavily on donations from private enterprises, individuals and AZG, the Dutch arm of Doctors without borders. Ma Aye Mi San is HIV positive and five months pregnant. Infected by her husband, her parents forced them apart when they found out. She has since reconciled with him, saying he is suffering too.

"After I heard I have HIV, I wanted to die," she says. "I felt it was hopeless, I never knew anyone could help me."

HIV is little understood in this country, many of the patients here have nowhere else to go after being ostracized by their families.

Countless others, according to Zar, never admit to carrying the disease for that reason, making an accurate assessment of the scale of the problem in Myanmar very difficult.

The clinic holds seminars to try and educate the public about HIV. Zar says there is shame attached to buying condoms, so most people don't bother.

Only recently have authorities in Myanmar admitted to an HIV/AIDS problem in the country. At a seminar jointly held with UNAIDS, the joint United Nations Programme on HIV/AIDS, officials from the newly installed civilian government agreed on a five year plan to reduce stigma and spread of the disease.

According to the World Health Organization (WHO), around 240,000 people were HIV positive in Myanmar in 2009 -- from an estimated 3.5 million across South East Asia.

Dealing with HIV in Myanmar is exacerbated by a weak health system chronically under-funded for decades. Spending on health in this country is among the lowest in the world -- just $23 spent per capita, according to the World Health Organization. That compares to $345 per capita in neighboring Thailand.

Local residents say decent healthcare is reserved for the rich and the civilian hospitals lack basic facilities and equipment. The health situation is even more dire in rural areas and the tense border areas -- which has suffered from years of conflict between government forces and Karen insurgents.

http://edition.cnn.com/2011/12/18/world/asia/myanmar-hiv/index.html?hpt=ias_t2

Hepatitis B in Myanmar ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘီပိုးေတြ႔ရွိသူ ေလးဆခန္႔ျမင့္တက္လာ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တီဘီေရာဂါပိုးေတြ႔ရွိသူ ေလးဆခန္႔ ျမင့္တက္လာေၾကာင္း ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္က ရန္ကုန္ေဆးရုံႀကီး တိုးခ်ဲ႕ဝင္းအတြင္း က်င္းပခဲ့ေသာ အလုပ္ရုံေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွဴး ေဒါက္တာလွျမင့္က ေျပာသည္။

"ေရာဂါပိုးေတြ႔ရွိခဲ့သူရဲ႕ တစ္ဝက္ေလာက္ပဲေဆးကုသမႈခံယူတယ္" ဟု ေဒါက္တာလွျမင့္က ေျပာသည္။ ၂ဝဝ၉-၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ကမာၻ႕က်န္းမာေရး အဖြဲ႕အစည္း (WHO) မွ ေကာက္ယူထားေသာ စာရင္းအရ လူ ၁ဝဝဝ လွ်င္ သုံးဦးမွေလးဦးအထိ တီဘီေရာဂါပိုး ေတြ႔ရွိရေၾကာင္း၊ ယခင္ႏွစ္က လူ ၁ဝဝဝ လွ်င္ တစ္ဦးသာေတြ႔ရွိရေၾကာင္း ၎ကဆက္ေျပာသည္။ ၎အျပင္ တီဘီေရာဂါပိုးရွိသည္ဟု သံသယရွိသူမွာ လူဦးေရ တစ္ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ရွိေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လူဦးေရသန္း ၆ဝ ရွိျခင္းေၾကာင့္ လူဦးေရတစ္သန္းခန္႔ရွိႏိုင္ေၾကာင္း ၎ကခန္႔မွန္းေျပာၾကားသည္။ "တီဘီေရာဂါရွိတဲ့ သူေတြအတြက္ ေဆးကိုအလကားေပးတယ္။ တစ္ႏိုင္ငံလုံးမွာရွိတဲ့ ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြနဲ႔လည္း ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး ေဆးေတြေပးေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕က ဒီေဆးကို အခမဲ့ေပးတယ္ဆိုတာ မသိၾကဘူး" ဟု ၎က ဆက္ေျပာသည္။ တစ္ႏိုင္ငံလုံးတြင္ တီဘီေဆးဝါးကုသမႈခံယူသူ ၁၄ဝဝဝဝ ခန္႔သာရွိေၾကာင္း၊ ရာခိုင္ႏႈန္း ၆ဝ ခန္႔မွာ ေဆးကုသမႈခံယူျခင္းမရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာလွျမင့္က ေျပာသည္။ ယင္းအျပင္ ၿမိဳ႕ျပႏွင့္ ေက်းလက္တီဘီျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းမွာ ၿမိဳ႕ျပတြင္ပိုမိုျဖစ္ပြားေၾကာင္း၊ တီဘီလူနာသစ္မ်ားတြင္ ေဆးယဥ္ပါး တီဘီ ျဖစ္ပြားမႈ လူနာမွာ ၂ဝဝ၂-၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ေလးရာခိုင္ႏႈန္းရွိခဲ့ရာမွ ၂ဝဝ၇-၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္တြင္ ၄ ဒႆမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း အမ်ိဳးသားတီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္းမွ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာစည္သူေအာင္က ေျပာသည္။ တီဘီေရာဂါ လူနာသစ္ႏွင့္ တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားသူႏွစ္ခုေပါင္းမွာ လူဦးေရတစ္သိန္းလွ်င္ ၅၂၅ ဦးႏႈန္းရွိၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ကမာၻ႔ တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ အမ်ားဆုံး ၂၂ ႏိုင္ငံတြင္လည္းေကာင္း၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီျဖစ္ပြားမႈ အမ်ားဆုံး ၂၇ ႏိုင္ငံတြင္လည္းေကာင္း၊ တီဘီ-အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ အျဖစ္မ်ားသည့္ ႏိုင္ငံ ၄၁ ႏိုင္ငံတြင္လည္းေကာင္း ပါဝင္သည္။ ျမန္မာပို႔စ္ ဂ်ာနယ္ - အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၄၈

Saturday, December 17, 2011

Anorectal diseases စအို-အစာေဟာင္းအိမ္ ေရာဂါမ်ား

၁။ Anorectal abscess စအို-အစာေဟာင္းအိမ္မွာ အနာျဖစ္ေနရင္ -
နာမယ္၊ ကိုက္သလို-ထိုးသလို နာတာ၊ ဝမ္းသြားခါနီးရင္ ပိုဆိုးမယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ကိုယ္ပူႏိုင္တယ္။ ခ်မ္းႏိုင္တယ္။ အေရျပားနဲ႔ ကပ္ေနရင္ အနာ-အဖုကို စမ္းလို႔ရမယ္။ လိပ္ေခါင္းနဲ မွားႏိုင္တယ္။ Anal abscesses ကို ပဋိဇီဝေဆးတမ်ိဳးထဲမရဘူး။ အနာကို ခြဲေပးရမယ္။

Rectal Yeast Infection မိႈပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တာဆိုရင္ -
Dryness ေျခာက္ေသြ႔ေနမယ္၊ Itching ယားမယ္၊ Swelling ေရာင္ေနမယ္၊ Uncomfortable burning ပူစပ္ပူေလာင္ အေနရခက္မယ္။ Antibiotics ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ Soap sensitivity ဆပ္ျပာနဲ႔မတည့္တာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ရာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ Pregnancy ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္မွာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မိႈေဆးေတြ ေပးရမယ္။

၂။ Diverticular disease ဆိုတာက အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ မခံစားရသူနဲ႔ ေသြးထြက္သူရွိတယ္။ တဝက္ေလာက္ကို ခြဲစိတ္ရတတ္တယ္။

၃။ Cancer of the colon and rectum အူမၾကီး-ကင္ဆာ ဆိုးတယ္။ ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့ Polyp အသီးျဖစ္တာလဲ ရွိတယ္။ ခြဲစိတ္ရတယ္။

၄။ Colitis အူမၾကီးေရာင္တာ အမ်ိဳးအစားကြဲေတြ ရွိတယ္။
- Infectious colitis ပိုးဝင္လို႔ေရာင္တာ၊
- Ischemic colitis ေသြးေကာင္းေကာင္းမရလို႔ျဖစ္တာ၊
- Radiation colitis ဓါတ္ကင္ရာကေနျဖစ္တာ၊
- Ulcerative colitis ဘာလို႔ျဖစ္မွန္းမသိဘူး၊
- Crohn's disease ဘာလို႔ျဖစ္မွန္းမသိဘူး၊
Colitis ျဖစ္ရင္ ဝမ္းပ်က္ေနမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ ဝမ္းသြားခ်င္အျမန္သြားခ်င္မယ္။

၅။ Proctitis အစာေဟာင္အိမ္ေရာင္တာ၊ အေနရခက္မယ္၊ ေသြးထြက္မယ္၊ ျပည္-မန္းရည္ထြက္မယ္။
- Autoimmune disease (ေအာ္တို-အင္ျမဴးန္) ေရာဂါျပီးစနစ္ ကေမာက္ကမ ျဖစ္ရာကေနျဖစ္တယ္။ Ulcerative colitis ဒါမွမဟုတ္ Crohn's disease ေတြနဲ႔ တြဲေနတယ္။
- Non-sexually transmitted infection လိင္ကတဆင့္ မဟုတ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ၊ အျဖစ္နည္းတယ္။ လည္ေခ်ာင္းနာျဖစ္ေစတဲ့ ဗက္တီးရီးယားမ်ိဳးကေန ျဖစ္ေစတယ္။
- Sexually transmitted disease (STD) လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ၊ (Gonorrhea, Herpes, Chlamydia, and Lymphogranuloma venereum)
- Certain medications မသင့္တဲ့ေဆးဝါး ထည့္မိရာကေနျဖစ္တယ္။

Bloody stools ဝမ္းထဲေသြးပါမယ္၊ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္၊ Rectal bleeding ေသြးထြက္မယ္၊ Rectal discharge, pus ျပည္-မန္းရည္ထြက္မယ္၊ Rectal pain or discomfort စအိုေနရာ နာေနမယ္၊ အေနရခက္မယ္၊ Tenesmus ဝမ္းသြားရင္ ညွစ္ရမယ္။

- Examination of stool sample ဝမ္းစစ္ရမယ္၊
- Proctoscopy ကရိယာနဲ႔ၾကည့္ရမယ္၊
- Sigmoidoscopy ကရိယာနဲ႔ၾကည့္ရမယ္၊

၆။ Proctitis caused by infection ပိုးဝင္တာကို
(Proctitis စအိုေရာင္ျခင္းကို ေရးထားပါတယ္။)
- Antibiotics ပဋိဇီဝေဆးေပးရတယ္။ Amoxacillin, Ampilcillin, Doxyciline, Cipro စတာေတြ ျဖစ္တယ္။
- လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရယံုလိုဆိုရင္ေတာ့ Antivirals ေဆးေပးရတယ္။
- Radiation therapy ဓါတ္ကင္လို႔ ျဖစ္တာဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ ေဆးကုစရာမလိုပါ။ ေသြးယိုေနရင္ Steroids စတီရြိဳက္ေဆး နဲ႔  Anti-inflammatory drugs အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆး ေပးမယ္။
- ပ်က္စီးသြားတဲ့ တစ္ရွဴးေတြ ပ်က္စီးတာအတြက္ Laser therapy နဲ႔ Argon plasma coagulation (APC) နည္းေတြနဲ႔ ကုသတယ္။
- Inflammatory bowel disease ေၾကာင့္ Proctitis ျဖစ္တာဆိုရင္ Anti-inflammatory medications အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆးေတြနဲ႔ Corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆးေတြေပးမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ Mesalamine suppositories စအိုထဲ ထည့္ေဆးကေန ေရာဂါလကၡဏာေတြ သက္သာေစမယ္။
- Surgery တခါတေလ ခြဲစိတ္ကုသရမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၂-၂ဝ၁၁

ေမးခြန္း
ခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာကေတာ့ ၆-၁၂-၂ဝ၁၁ ေန႔ တင္ထားတဲ႔ Post နဲ႔ ျဖစ္စဥ္ေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး တူညီတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ယခင္က လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။ ႀကံဳသလို ကုသခဲ႔ပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာ လြန္ခဲ႔တဲ့ ေလးငါးႏွစ္ေလာက္က ေၾကာ္ညာခဲ့တဲ့ (႕႕႕႕႕) ေဆးခန္း (လိပ္ေခါင္းကို မနာမက်င္ အလုပ္မပ်က္၊ ခဲြစိပ္စရာ မလိုဘဲ၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေဆးတစ္လံုး ထိုး႐ံုန႔ဲ ေပ်ာက္ကင္းတယ္) ဆိုလို႔ ေဆးသြားထိုးဖူးပါတယ္။ မထူးျခားပါဘူး။ မႏွစ္ကေလာက္ကစၿပီး စအိုက အက်ိအခၽြဲေတြ က်လာပါတယ္။ ညီွစို႔စို႔ နံပါတယ္။ လတ္တေလာ သက္သာဖို႔ ျမန္မာျပည္မွာ အသံုးမ်ားတဲ့ (႕႕႕႕႕) ေဆးနဲ႔ သုတ္လိမ္းေပးပါတယ္။ အက်ိအခၽြဲက်တာ သက္သာသြားပါတယ္။ ဝမ္းသြားတာ ပံုမွန္မဟုတ္၊ ခါးေအာက္ လက္ယာဘက္ (တင္ပါးဆံု အထက္နား) က နာက်င္မႈေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ စစ္ေဆးဖို႔ဆိုတာ ရွင္းရွင္းေျပာရလွ်င္ ျမန္မာမွာ အခက္အခဲ ရွိပါတယ္။ ရုပ္ေျပာင္ ကာတြန္းေလး တစ္ကက္လိုပါပဲ။ (ေသခ်ာေအာင္ဆိုၿပီး အထူးကု ၂ ေယာက္ကို သြားျပပါတယ္။ အေျဖက ၂ မ်ိဳး ထြက္လာတယ္) ဆိုတာမ်ိဳး၊ ဒီက အထူးကုေတြဆိုတာ ကုိယ္သန္ရာသန္ရာ အေျဖထုတ္တာမ်ိဳး ျဖစ္မွာလည္း စိုးရိမ္တာတစ္ေၾကာင္း၊ သူတို႔ေျပာသလို စမ္းသပ္မႈေတြ ေနာက္က ေငြေၾကး မလိုက္နိုင္မွာလည္း စိုးရိမ္တာတစ္ေၾကာင္းမို႔၊ တတ္ႏိုင္သေလာက္ သတိထား၊ မျဖစ္သင့္တာ မျဖစ္ရေအာင္၊ လက္လွမ္း မီတာေလးေတြနဲ႔ အသက္ကို ဥာဏ္ေစာင့္ လုပ္ေနရတာပါပဲ။

အေျဖ
Proctitis စအိုေရာင္ျခင္းအတြက္ ေနာက္ဆံုး စာပိုဒ္မွာပါတဲ့ ေဆး ၃ မ်ိဳးကို သံုးသင့္ပါတယ္။ Antibiotics ပဋိဇီဝေဆး၊ Anti-inflammatory drugs အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆး နဲ႔ Corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆး ၃ မ်ိဳး အစြမ္းေတြက မတူၾကပါ။ ပဌမေဆးက ပိုးေတြကို ႏိုင္တယ္။ ဒုတိယက ေရာင္ေနတာ၊ နာေနတာေတြ သက္သာေစမယ္။ တတိယ အမ်ိဳးက ခံစားေနရတာေတြ သက္သာေစပါမယ္။ Corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆးက လိမ္းေဆး (စအိုထဲထည့္ေဆး) အေနနဲ႔ သာသံုးပါ။ စားေဆး မသံုးပါနဲ႔။

Mesalazine suppositories နဲ႔ Cortisone foam (Cortifoam) ကို အသံုးမ်ားတယ္။ စအိုကေန သံုးရတာေတြခ်ည္း ျဖစ္တယ္။
Hydrocortisone enema (Cortenema) ကိုလဲသံုးႏိုင္တယ္။
ေရာဂါျဖစ္စအတြက္ Mesalazine 1 g suppositories စအိုထဲထည့္ေဆးကို တည တၾကိမ္ + Cortisone foam (Cortifoam) စအိုထည့္ေဆးကို တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း ၃ ပါတ္။
ေနာက္ပိုင္းမွာ Mesalazine 1 g suppositories စအိုထဲထည့္ေဆးကို တည တၾကိမ္။

Oral anti-inflammatory drugs အနာ-အေရာင္သက္သာတဲ့စားေဆးေတြကေတာ့ Sulfasalazine, Mesalazine (Asacol, Pentasa), Olsalazine (Dipentum) နဲ႔ Balsalazide (Colazal) ေတြျဖစ္တယ္။ အနာ-အေရာင္သက္သာေဆးကို ၄-၆ ပါတ္ေသာက္ပါ။
Sulfasalazine တေန႔ ၂ ဂရမ္၊ Mesalamine တေန႔ ၁႕၂ ကေန ၂႕၄ ဂရမ္၊ Olsalazine တေန႔ ၁ ဂရမ္။
ဒီေဆးမ်ိဳး ေသာက္သူေတြက Folic acid (ေဖါလစ္-အက္စစ္) ကိုပါ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ တြဲေသာက္ပါ။

Mesalazine စားေဆးနဲ႔မရေသးရင္ Prednisone (စတီရြိဳက္) စားေဆးကို ၅ မီလီဂရမ္ တခါေသာက္ ၂ ျပား၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။ ဒုတိယပါတ္မွာ ၃ ၾကိမ္၊ ေနာက္ ၂ ၾကိမ္၊ ေနာက္ ၁ ၾကိမ္၊ ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ ေသာက္သြားပါ။

Antibiotic/Anesthetic/Steroid-rectal suppositories ဆိုတာ ပဋိဇီဝေဆး + ထံုေဆး + စတီရြိဳက္ေဆးေတြ ေရာထားတဲ့ စအိုထဲထည့္ေဆး ျဖစ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၂-၂ဝ၁၁

Friday, December 16, 2011

Water poisoning ေရအဆိပ္သင့္ျခင္း

16 Dec 11, 06:58
Please answer my question. I want to know about poison of water. If we drink water more than required amount that can cause a disease because I hear it from my friend.

ေရဆိပ္သင့္ျခင္းလို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ေပမဲ့ ေသာက္တဲ့-သံုးတဲ့ေရထဲမွာ အဆိပ္ပါတာ မဟုတ္ပါ။ ေရသန္႔ဗူးထဲကေရေတြ တအားၾကီး ေသာက္ရင္လဲ အဆိပ္သင့္ႏိုင္တာကို ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးစာနဲ႔ဆို Water intoxication လို႔ ေခၚတယ္။ ေသေကာင္း ေသႏိုင္တယ္။ ဦးေႏွာက္ လုပ္ငန္းေတြ ထိခိုက္ေစမယ္။ Electrolytes ဓါတ္ဆား အခ်ိဳးအစား မမွ်ရာကေန Hyponatremia ေခၚတဲ့ (ဆိုဒီယမ္) နည္းတာျဖစ္ေစတယ္။
အမွတ္တမဲ့ေတာ့ ေရေတြ တအားေသာက္တယ္ ဆိုတာေတာ့ ရွားပါတယ္။ Water drinking contests ေရေသာက္ ျပိဳင္ၾကရင္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၁၂-၁-၂ဝဝ၇ တံုးက Hold Your Wee for a Wii ေရေသာက္ျပီး ေသးမေပါက္နဲ႔ ဆိုတဲ့ ျပိဳင္ပြဲဝင္သူ ၂၈ ႏွစ္အရြယ္၊ ကေလး ၂ ေယာက္အေမ Jennifer Strange ဟာ ေသသြားလို႔ ျပိဳင္ပြဲစီစဥ္တဲ့ The End ေရဒီယိုက ေဒၚလာ ၁၆႕၅ သန္း ေလွ်ာ္လိုက္ရတယ္။

ေဆးရံုေတြမွာ လူနာကို လိုတာထက္ ေရပါတဲ့ Drips ေတြ အမ်ားၾကီး သြင္းရင္လဲ ဒုကၡေပးမယ္။ ေရေကာင္းေရသန္႔ကေန အဆိပ္လို႔ ေခၚေတာ့မယ္။ တန္ေဆး၊ လြန္ေဘး အစစ္ျဖစ္တယ္။

လူ႔ကိုယ္ခႏၶာမွာ ပါးစပ္ႏႈတ္ခမ္းကေန စအိုအထိရွိတဲ့ အစာလမ္းကေန ေရကို စုပ္ယူႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ အစာအိမ္နဲ႔ အူေတြကေန အမ်ားဆံုး စုပ္ယူေပးတယ္။ ေရ နဲ႔ Sodium (ဆိုဒီယမ္) ဓါတ္ဆားက တြဲေနတယ္။ တသမတ္ထဲ မွ်ေနရတယ္။ (ဆဲလ္) တခုရဲ႕ အျပင္ဝန္းက်င္နဲ့ (ဆဲလ္) အတြင္ကလဲ မွ်ေနရတယ္။ ေရက မ်ားသြားခ်ိန္မွာ (ဆိုဒီယမ္) က နည္းသြားမယ္။ Hyponatremia ေခၚတယ္။ တေနရာရာမွာ ဓါတ္ဆားအခ်ိဳးအဆ ကဲမယ္-နည္းမယ္ဆိုရင္ (ဆဲလ္) နံရံကေန Osmosis (ေအာ့စ္ေမာဆစ္) အျပန္အလွန္ စုပ္ယူ-စုပ္ထုတ္ျခင္း ျဖစ္စဥ္အရ ညီေစအာင္ ၾကိဳးစားလိမ့္မယ္။ (ဆဲလ္) ေတြ ေဖါင္းကားလာလိမ့္မယ္။ Intracranial pressure ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ဖိအားေတြ တက္လာလိမ့္မယ္။

Water intoxication ေရအဆိပ္သင့္ျခင္း လကၡဏာေတြစေတာ့မယ္။
• Headache ေခါင္းကိုက္မယ္၊
• Personality changes (ပါဇင္နယ္လ္တီ) ေျပာင္းမယ္၊
• Changes in behavior အမူအယာေျပာင္းမယ္၊
• Confusion စိတ္ရႈတ္ေထြးလာမယ္၊
• Irritability ဂနာမျငိမ္ျဖစ္လာမယ္၊
• Drowsiness အိပ္ခ်င္လာမယ္။
ဆက္ျပီးေတာ့
• Difficulty breathing during exertion ၾကိဳးစားမႈရွိခ်ိန္မွာ အသက္ရွဴလို႔ခက္လာမယ္၊
• Muscle weakness ၾကြက္သားေတြ အားနည္းလာမယ္၊ Twitching အလိုလိုလႈတ္မယ္၊ Cramping နာမယ္၊
• Nausea ပ်ိဳ႕မယ္၊ Vomiting အန္မယ္၊
• Thirst ေရသန္သလိုျဖစ္မယ္၊
• Sensory information နာတာ-ထိတာ-ဖိတာကိုသိမႈေတြ အားယုတ္လာမယ္။
ဆက္ဆိုးလာမယ္ဆိုရင္
• Papillary သူငယ္အိမ္တံု႔ျပန္မႈေလွ်ာ့လာမယ္၊
• Vital signs အေရးအၾကီးဆံုး လကၡဏာေတြ ထိခိုက္လာမယ္။ ဥပမာ Bradycardia ႏွလံုးခုန္ေႏွးမယ္၊ Widened pulse pressure ေသြးဖိအားေျပာင္းလာမယ္။
• Cerebral edema ဦးေႏွာက္ေရာင္လာမယ္။ Brain stem ဦးေႏွာက္အေျခေနရာကိ ုဖိအားသက္ေရာက္လို႔ ဆက္ျဖစ္စရာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ Central nervous system dysfunction ဗဟိုဦးေႏွာက္-အာရံုေၾကာစနစ္ ထိခိုက္လာမယ္။
• Seizures တက္မယ္၊ Coma သတိလစ္မယ္၊ Death ေသမယ္။

Risk factors ဘယ္လိုလူေတြမွာ ပိုဆိုးသလဲ။
• ကေလး ငယ္ေလ ဆိုးေလ။ ၉-၆-၂ဝဝ၂ မွာ ၄ ႏွစ္သမီးေလး Cassandra Killpack ကို မေအျဖစ္သူက ေရတဂါလံ ကုန္ေအာင္ အေသာက္ခိုင္းရာကေန ေသသြားလို႔ သူ႔အေမ Jennette Killpack ေထာင္က်တယ္။
• Marathon runners မာရသြန္အေျပးသမား အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေရေသာက္မ်ားရာကေန Sodium levels 135 mmol/L ထက္က်လာခ်ိန္မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျဖစ္လာမယ္။
• Overexertion ခြန္အား အသံုးမ်ားတာကေနလဲျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေမာလြန္းလို႔ ေရေတြ တအား ေသာက္ရင္ ျဖစ္မယ္။ ၁၂-၉-၁၉၉၉ မွာ စစ္သင္တန္းဆရာ Michael J. Schindler ေသဆံုးရတယ္။
• MDMA (Ecstasy) ေဆးမ်ိဳးေသာက္ျပီး လုပ္သင့္တာတဲ့ပိုျပီး ခြန္အားစိုက္ရာကေနလဲျဖစ္မယ္။
• Heat stress သိပ္ပူခ်ိန္မ်ိဳးမွာ နားေနရင္နဲ႔ ေရေတြ အေသာက္မ်ားရင္လဲ ျဖစ္မယ္။
• Psychogenic polydipsia စိတ္ေရာဂါရွိသူေတြက ေရပိုေသာက္တယ္။
• Oxcarbazepine ေဆးေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Diabetes insipidus ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲ
• Mild intoxication ေတာ္ေတာ္တန္တန္က ေရာဂါလကၡဏာမျပေသးပါ။ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္
• Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး ေပးရမယ္။
• Vasopressin receptor antagonists ေဆးကိုလဲ သံုးတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၂-၂ဝ၁၁

Urine Dribbling အမ်ိဳးသား ဆီးတစက္တစက္ ထြက္ေနျခင္း

Fri, Dec 16, 2011 at 1:48 PM
ကၽြန္ေတာ့္ အသက္က ၁၉ ႏွစ္ပါ။ ဆီးတခါသြားျပီးတိုင္း ဆီးေတြက မကုန္ဘဲ လႈပ္ရွားမႈ ျပဳတဲ့အခါမွာ ဆီးျပန္ထြက္လာပါတယ္။ ျဖစ္ေနတာ ၄ ႏွစ္ေလာက္ ရွိေတာ့မယ္ ဆီးသြားျပီး နာရီဝက္ေလာက္ၾကာတဲ့အထိ လမ္းသြားရင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ထိုင္တာထတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆီးနည္းနည္း ျပန္ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ testis ကိုဖိျပီး ထိုင္လိုက္ရင္ ဆီးထြက္လာပါတယ္။ အဲဒီလို သံုးေလးၾကိမ္ေလာက္ ဖိထိုင္ျပီးမွပဲ ဆီးကကုန္ပါတယ္။
အရမ္းစိတ္ညစ္ေနရပါတယ္ဆရာ။ ပိုဆိုးတာက အဲဒီလိုျဖစ္ေနရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မြတ္ဆလင္ေတြအတြက္ ဘုရားဝတ္ျပဳဖို႔ အရမ္းအခက္ေတြ႔ပါတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္ရတာ masturbation လုပ္မ်ားတာနဲ႔ ဆိုင္ပါသလား။ ဆီးထြက္တဲ့ပံုက သုက္လႊတ္တဲ့ပံုနဲ႔ အရမ္းတူပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ့ရဲ့ ဘယ္ဖက္ testis က ညာဖက္ထက္ နည္းနည္းၾကီးေနပါတယ္။

Bladder ဆီးအိမ္ နဲ႔ Urethera ဆီးထြက္ျပြန္ဆိုတာ (က်ား) ေရာ (မ) ပါ ရွိၾကေပမဲ့ ေယာက္်ားေတြမွာ မိန္းမေတြနဲ႔ မတူတာတခုက Prostate ဆီးက်ိတ္ဆိုတာ ပါတယ္။ သူထဲကေနက ဆီးထြက္ျပြန္က ျဖတ္သြားတယ္။ ဆီးျပႆနာကို ျဖစ္ေစတယ္။

BPH ဆီးက်ိတ္ ၾကီးျပီး ဆီးမသြားႏိုင္တာ၊ ဆီးမကုန္တာက ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ Prostate က ေရာင္ႏိုင္ေသးတယ္၊ ကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျဖစ္လာတာေတြေၾကာင့္ သူ႔ထဲကေန ျဖတ္သြားတဲ့ ေရပိုက္လိုရွိတဲ့ ဆီးထြက္ျပြန္ကို က်ဥ္းေစတယ္။ ဆီးကုန္ေအာင္ ညွစ္ထုတ္တာလုပ္ရတာမ်ိဳးက ေလ့က်င့္ခန္းလိုျဖစ္ေနလို႔ ဆီးအိမ္က ပိုၾကီးၾကီးလာလိမ့္မယ္။
BPH ျဖစ္ရင္ ဆီးခဏခဏသြားခ်င္မယ္၊ ညအိပ္ေနရင္ ဆီးထသြားခ်င္မယ္၊ သြားခ်င္ေနေပမဲ့ ဆီးက ေတာ္ေတာ္နဲ႔ ထြက္မလာဘူး၊ ဆီးက ခပ္ေသးေသးသာ ထြက္မယ္၊ ဆီးသြားေနတာကို ရပ္ျပစ္ဘို႔ခက္မယ္၊ ဆီးအကုန္မထြက္ေသးဘူးလို႔ ခံစားရမယ္။

အခုေမးတဲ့ ဆီးသြားျပီးပါရက္နဲ႔ ဆီးက တဝက္တစက္ ဆက္ထြက္ေနတာမ်ိဳးကို Urine Dribbling လို႔ေခၚတယ္။ ေဘာင္းဘီ ဝတ္ရသူေတြ ဆီးသြားတဲ့အခါ (ဇစ္ပ္) ကိုဖြင္ျပီး့၊ မတ္တပ္ရပ္ ဆီးသြားရတာမွာ ကပ္ပဲ့အိတ္ကို မထုတ္ဘဲထားရင္ ဆီးထြက္လမ္းက မလံုေလာက္ဘူး။ (ဇစ္ပ္) ေအာက္ဖ်ားက ဆီးသြားျပြန္ေနရာက္ ဖိထားသလိုေနတယ္။ ဒီနည္းနဲ႔ဆီးသြားက သိပ္မေကာင္းပါ။ ေဘာင္ဘီကို ေပါင္လည္ေလာက္အထိ ဆြဲခ်ျပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ဆီးသြားသင့္တယ္။

- ေယာက္်ားေတြမွာ Bulbus urethra ဆီးသြားျပြန္အဝေနရာက ပိုက်ယ္တယ္။ အဲဒီေနရာမွာ ဆီးလာစုေအာင္းေနတတ္တယ္။
- ၾကြက္သားအားေပ်ာ့ေနရင္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ပိုတက္စီယန္ နည္းရင္ျဖစ္မယ္။
- အသက္ၾကီးသူေတြပိုျဖစ္တယ္။
- ဘတ္စကက္ေဘာ ကစားသမားေတြ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။
- Water ေရေသာက္တာကို မေလွ်ာ့သင့္ဘူး။
- Caffeine ေကာ္ဖီ၊ ေရေႏြးၾကမ္း၊ အရက္၊ ဘီယာ၊ အစပ္-အခ်ဥ္ေတြနဲ႔ မသင့္ဘူး။
- Weight လူကိုယ္ခႏၶာ မဝေစနဲ႔။
- Decongestants and Antihistamines (အေအးမိ၊ ႏွာေစး၊ ယားယံ၊ အလာဂ်ီ၊ ေခ်ာင္ဆိုးေဆးေတြထဲမွာ ပါတဲ့) ေဆးေတြနဲ႔ မသင့္ဘူး။
- Stay in Love လိင္ဆက္ဆံတာက ပိုသက္သာေစမယ္။
- Exercise အနည္းဆံုးလမ္းေလွ်ာက္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေပးပါ။
- Zinc (သြပ္) ဓါတ္ နဲ႔ B Vitamins (ဗီတာမင္ ဘီ) ေတြက ေကာင္းေစမယ္။
- ေယာက္်ားေတြျဖစ္ရင္ ႏို႔ညွစ္သလို ဆီးကုန္ေအာင္ ညွစ္ေပးပါ။
- မိန္းမေတြျဖစ္ရင္ ဆီးသြားခ်ိန္မွာ ေပါင္-ေျခေထာက္ မ်ားမ်ားကားထားပါ၊ ေရွ႕ကို နဲနဲကုန္းထားပါ။

ဆီးမကုန္တာအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းတခုကို Post-Voiding Urethral Massage ဆီးသြားျပီး ဆီးျပြန္ကို ႏွိပ္နယ္ျခင္းလို႔ ေခၚတယ္။
အဆင့္ (၁) ခါတိုင္းလိုဘဲ ဆီးသြားလိုက္ပါ။
အဆင့္ (၂) လက္ေခ်ာင္း ၂ ေခ်ာင္းကို ကပ္ပဲအိတ္ေအာက္မွာထားပါ။ ခပ္မာမာေလးေနတဲ့ ဆီးသြားျပြန္ကိုကိုင္စမ္းပါ။
အဆင့္ (၃) လက္ ၂ ေခ်ာင္းနဲ႔ ဆီးသြားျပြန္ကို ဖိျပီး သူ႔ထဲက ဆီးေတြကို ေရွ႕တြန္းေပးသလိုလုပ္ပါ။

Kegel Exercise (ကီးဂယ္လ္) ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ ဒီလိုျဖစ္ေနသူေတြအတြက္ပါ ေကာင္းတယ္။ (ေရးထားပါတယ္။)

Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၂-၂ဝ၁၁

Thursday, December 15, 2011

Liver diseases အသဲေရာင္ေရာဂါမ်ား

Viral hepatitis အသဲေရာင္ (ေအ)၊ (ဘီ)၊ (စီ)၊ (ဒီ) နဲ႔ (အီး)
• Viral hepatitides ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အသဲေရာင္တာ A, B, C, D နဲ႔ E ရွိတယ္။ Jaundice အသားဝါမယ္။
• Hepatitis A က အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ ေနရာေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
• Hepatitis B virus (HBV) ကေတာ့ နာတာရွည္ အသဲေရာင္တာ ျဖစ္ေစတယ္။ အမ်ားဆံုးက အာဖရိက နဲ႔ အာရွမွာ ျဖစ္တယ္။
• Hepatitis C virus (HCV) ဟာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ နာတာရွည္ အသဲေရာင္တာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
• Hepatitis D ဆိုတာက (ဘီ) ရွိေနမွျဖစ္တယ္။
• Hepatitis E virus (HEV) ဆိုတာ ဆင္းရဲတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမယ္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။

Hepatitis A အသဲေရာင္ (ေအ)
• Faecal-oral route စအို-ပါးစပ္ လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တယ္။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးေတြကို မ်ိဳခ်လိုက္ရင္ အစာလမ္း ကေနတဆင့္ အသဲမွာလာျပီး စုေဝးၾက မ်ိဳးပြါးၾကတယ္။ သည္းေျခရည္နဲ႔ အစာေဟာင္း (ဝမ္း) ထဲမွာ အမ်ားၾကီး ပါေနမယ္။ အဲဒါကို လူ႔ပါးစပ္ထဲကေန တနည္းနည္းနဲ႔ဝင္ရင္ ကူးစက္မယ္။
• ကိုယ္ပူမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ မအီမသာျဖစ္မယ္၊
• ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပလာအျပီးေနာက္ ၂ ပါတ္အၾကာမွာ သူမ်ားကို အကူးစက္ႏိုင္ဆံုးအခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။ အသားဝါ ျဖစ္လာတဲ့ေနာက္ တပါတ္ေနရင္ သိပ္မကူးေစေတာ့ဘူး။
• Hepatomegaly အသဲၾကီးေနမယ္၊ နာေနမယ္။ Jaundice မသားဝါမယ္၊
• IgM anti-hepatitis A virus serology မ်ားေနမယ္။ Serum transaminases က 1000 units/L ေက်ာ္ေနမယ္။
• ကုသနည္း တိတိက်က် မရွိဘူး။ နားရမယ္၊ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္ရမယ္။ တကုိယ္ေရး သန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ရမယ္။ အရက္ မေသာက္ရဘူး။

Hepatitis B အသဲေရာင္ (ဘီ)
• ပိုးဝင္ခံရသူ အမ်ားစုဟာ ေရာဂါလကၡဏာမျပပါ။
• အျဖစ္မ်ားလြန္းရာေဒသေတြ ျဖစ္တဲ့ အာရွ နဲ႔ အာဖရိက။ အေရွ႕ဥေရာပေတြမွာ မူးယစ္ေဆးထိုးတာ၊ လိင္ဆက္ဆံမႈ ဂရုမစိုက္တာေတြဟာ ပိုျပီး အႏၲရာယ္ ရွိတယ္။
• Serological markers ေသြးစစ္ေဆးတာဟာ ေရာဂါအေျခအေန နဲ႔ ေဆးကုရာမွာ အေရးပါတယ္။ လတ္တေလာ အသဲေရာင္တာ နဲ႔ နာတာရွည္ခြဲျခားရာမွာလဲ အေရးပါတယ္။ ပိုးရွိေနေပမဲ့ သူမ်ားကို ကူးေစေနတာ သိဘို႔ရာလဲ အေရးပါတယ္။
• ပိုးဝင္လာတာ မၾကာေသးသူေတြကို ေဆးရယ္လို႔ မေပးေသးဘူး။ လူနည္းနည္းမွာေတာ့ ရက္တိုတိုနဲ႔ အသဲ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာ ျဖစ္လာတယ္။ liver transplant အသဲလဲတာ လုပ္ရႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္အဆင့္ ေရာက္လာသူေတြကို Nucleoside/Nucleotide analogues, Interferon-alfa နဲ႔ Pegylated interferon-alfa ေဆးေတြ ေပးမယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ နဲ႔ Liver failure အသဲ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

Hepatitis C အသဲေရာင္ (စီ)
• အမ်ားဆံုး ကူးစက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းက မူးယစ္ေဆးထိုးနည္းက ျဖစ္တယ္။
• ပိုးဝင္လာျပီးသူ ၄၄-၈၅% ဟာ နာတာရွည္ အသဲေရာင္ေရာဂါ ျဖစ္လာၾကတယ္။
• ပိုးဝင္ခံရသူ အမ်ားစုဟာ ေရာဂါလကၡဏာ မျပပါ။
• ေဆးကုတယ္ဆိုတာရဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ေသြးထဲေရာက္ေနတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ရွင္းေပးဘို႔ျဖစ္တယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးတဲ့ေဆးေတြဟာ Pegylated interferon နဲ႔ Ribavirin ေတြျဖစ္တယ္။
• ၂ဝ၁၁ ကစျပီး Pegylated interferon + Ribavirin + New hepatitis C protease inhibitors ေဆး ၃ မ်ိဳးတြဲ ကုသနည္းကို လက္ခံလာၾကတယ္။
• နာတာရွည္ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ႏိုင္တာေတြက Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ နဲ႔ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ ျဖစ္တယ္။

Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ
• တနည္းနည္းေၾကာင့္ Chronic liver disease နာတာရွည္ အသဲေရာဂါျဖစ္ျပီးေနာက္ ဆက္ျဖစ္လာတာ ျဖစ္တယ္။ Chronic hepatitis C အသဲေရာင္ စီ၊ Hepatitis B အသဲေရာင္ ဘီ၊ Alcohol misuse အရက္စြဲေရာဂါ နဲ႔ Non-alcoholic fatty liver disease အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ အသဲအဆီဖံုးသူေတြကေန ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• ျဖစ္လာရင္ အဓိက အသဲက လိုသေလာက္-လိုသလိုမလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး၊ Ascites ဖ်င္းစြဲ (ဗိုက္ထဲေရေအာင္း) မယ္၊ Variceal haemorrhage အစာလမ္းကေန ေသြးယိုမယ္၊ jaundice အသားဝါမယ္၊ Portosystemic encephalopathy ဦးေႏွာက္ိကု ထိခိုက္မယ္၊ Hepatorenal and Hepatopulmonary syndromes (အသဲ+ေက်ာက္ကပ္)၊ (အသဲ+အဆုပ္) ထိခိုက္မယ္၊ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ ဆက္ျဖစ္မယ္။
• ဒီလိုျဖစ္စတဲ့အေၾကာင္းတရားေရာဂါကို ကုသရမယ္။ တိုးမလာေအာင္ ဆင္ျခင္ရမယ္။ ဆက္ျဖစ္လာတာေတြကို ကုသရမယ္။ Liver transplantation အသဲအစားထိုးရမယ္။

Acute liver failure ခ်က္ခ်င္း အသဲအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း
• ရက္တို အသဲေရာင္ျခင္း၊ Jaundice အသားဝါတာ၊ Coagulopathy ေသြးမခဲတာ၊ Hepatic encephalopathy ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ အျဖစ္နည္းတယ္။
• ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္ကစျပီး အသားဝါတာ၊ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ ျဖစ္လာသလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကေန ေရာဂါ အေျခအေနကို ဆံုးျဖတ္တယ္။
• ICU အထူးခန္းမွာထား ကုသ-ေစာင့္ၾကည့္တာ လုပ္ရမယ္။ ျဖစ္ေစခဲ့တဲအေၾကာင္းကို ရွာျပီး ကုသရမယ္။ ဆက္ ျဖစ္လာတာေတြကို ကုသရမယ္။ Liver transplantation အသဲလဲတာ လုပ္ခ်င္လုပ္ရႏိုင္တယ္။

Autoimmune hepatitis (ေအာ္တိုအင္ျမဳန္း) အသဲေရာင္ျခင္း
• အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တယ္။ သိပ္မဆိုးတာကေန အသဲ အလုပ္မလုပ္ေတာ့တဲ့အဆင့္အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• တျခား (ေအာ္တိုအင္ျမဳန္း) ေရာဂါပါ တြဲရွိေနႏိုင္တယ္။
• ေသြးစစ္ရင္ Aminotransferase levels ေတြသိသိသာသာ မ်ားေနမယ္။ Bilirubin and gamma-GT levels ေတြ မ်ားတာထက္ သိသာတယ္။
• ေသြးထဲမွာ Auto-antibodies (ေအာ္တို-အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ (ANA, smooth muscle antibody, perinuclear anti-neutrophil cytoplasmic auto-antibody, anti-soluble liver antigen/liver pancreas, anti-liver kidney microsomal-1, anti-liver cytosol) နဲ႔ serum globulin ေတြ မ်ားေနမယ္။ အသဲမွာ inflammatory changes ျဖစ္စဥ္ေတြ ေတြ႔မယ္။
• Corticosteroids (ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆး တမ်ိဳးထဲျဖစ္ျဖစ္၊ Immunosuppressants တျခားေဆးနဲ႔တြဲျပီး ျဖစ္ျဖစ္ ေပးတယ္။
• Liver transplantation အသဲအစားထိုးတာကို Advanced liver disease ေရာဂါဆိုးေနသူေတြနဲ႔ Corticosteroid therapy ေဆးမတိုးသူေတြကို လုပ္ေပးမယ္။

Alcoholic liver disease အရက္စြဲ အသဲေရာဂါ
• ေယာက္်ားေတြက တေန႔မွာ အရက္ ၄ဝ-၈ဝ ဂရမ္၊ မိန္္းမေတြက တေန႔မွာ ၂ဝ-၄ဝ ဂရမ္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္ေသာက္ရင္ တျခားအသဲေရာဂါ ဘာမွမရွိဘဲ အသဲပ်က္စီးတာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• ျဖစ္လာပံုက တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကဘူး။ ကုသဘို႔ရာ အရက္ျဖတ္တာနဲ႔ စရတယ္။ ေဆး-ေသြးစစ္ရမယ္။
• Oesophageal or Gastric variceal bleeding အစာလမ္းကေန ေသြးယိုမယ္၊ ascites ေရဖ်င္းစြဲမယ္၊ Coagulopathy ေသြးမခဲတာျဖစ္မယ္၊ Hepatic encephalopathy ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မယ္၊ liver cancer အသဲ-ကင္ဆာ ျဖစ္မယ္။

Fatty Liver Disease (FLD) အသဲအဆီဖံုးျခင္း
FLD အသဲအဆီဖံုးေရာဂါဟာ လူအားလံုးေပါင္းရဲ႕ ၁ဝ-၂၄% ရွိတယ္။ အဝလြန္သူေတြထဲမွာ ၇၅% က ဒီလို ျဖစ္ေနမယ္။ အရက္ မေသာက္သူေတြက ၃၅% ပါတယ္။ အသဲမွာ အဆီေတြ လိုတာထက္ ပိုစုေဝးလာရင္ အသဲ (ဆဲလ္) ေတြဟာ ေနရာ ဖယ္ေပးလိုက္ရမယ္၊ အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားေရးကို အရင္လို မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ အဆီ မ်ားမ်ားစားတိုင္း အသဲမွာ အဆီမမ်ားေစပါ။
အရက္၊ အဝလြန္တာ၊ အစာငတ္ခံတာ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ (စတီရြိဳက္ေဆး)၊ အဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Cushing's syndrome ေရာဂါ နဲ႔ ေသြးထဲမွာ အဆီမ်ားေရာဂါေတြကေန ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ Microvesicular fatty liver ဆိုတဲ့ အသဲ အဆီမ်ားေနတာမ်ိဳးကေတာ့ Valproic acid နဲ႔မသင့္တာ၊ Tetracycline (တက္ထြာ ဆိုက္ကလင္း) ေဆးမ်ားတာ၊ ရက္လြန္တာ နဲ႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
အရက္နဲ႔ ဆက္ျဖစ္တာကို Alcoholic steatosis ဒါမွမဟုတ္ (NAFLD) ေခၚတယ္။ ေသြးစစ္ရင္ (ALT) နဲ႔ (AST) ေခၚတဲ့ (အင္ဇိုင္းမ္) ေတြ မ်ားေနမယ္။
အသဲ ၾကီးေနမယ္။ အသဲေနရာကို ဖိၾကည့္ရင္ နာမယ္။ အားယုတ္မယ္။ အစားပ်က္မယ္။ အသား-ဆီး ဝါေနမယ္။ ကိုယ္ (ဗိုက္-ေျခေထာက္) ေရာင္ႏိုင္တယ္။ ပိုဆိုးလာရင္ အသဲ (ဆဲလ္) ေတြ ေသေတာ့ အမာရြတ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ အသဲေျခာက္ ေရာဂါ ျဖစ္လာမယ္။ အသဲအစားထိုးရမယ္။ ေဆးမကုဘဲေနရင္ တခ်ိန္မွာ ဦးေႏွာက္ ထိခိုက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အရက္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အသဲေျခာက္ေနသူေတြထဲက ၁ဝ% ဟာ တခ်ိန္မွာ အသဲကင္ဆာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ (သပ္သပ္ေရးထားတာကို ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။)
Hepatic encephalopathy အသဲေရာင္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မႈ
• တကယ္ေတာ့ Neuropsychiatric syndrome အာရံုေၾကာေရာ စိတ္ကိုပါ ထိခိုက္တာလို႔ ေခၚတယ္။
• Acute or Chronic hepatic insufficiency ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္ အသဲေရာဂါေတြကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။
• ေပါ့ေသးေသးကေန ဆိုးတာအထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ သတိမေကာင္းတာကေန လံုးဝသတိလစ္တာ။
• မ်ားေသာအားျဖင့္ ေဆးကုရင္ ေကာင္းလာႏိုင္တယ္။
• အေၾကာင္းခံေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အစာလမ္းေသြးေၾကာစနစ္နဲ႔ အေထြေထြ ေသြးေၾကာစနစ္ႏွစ္ခု ဆက္မိရာကေန အသဲကတဆင့္ Ammonia (အမိုးနီးယား) ဓါတ္က ဦးေႏွာက္ဆီေရာက္လို႔ ျဖစ္ရတယ္။
• အေထြေထြ ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္ေပးရမယ္။ ဥပမာ သတိလစ္ေနရာက အန္ရင္ အန္ဖတ္ မဝင္ေစေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ျဖစ္ေစတာေတြကို ကုသရမယ္။ Ammonia နည္းေစေအာင္လုပ္ရမယ္။
• Acute hepatic failure ခ်က္ခ်င္း အသဲအလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာျဖစ္တာကေန Severe encephalopathy ဆိုးဝါးတဲ့ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာျဖစ္သူေတြထဲက ၇၅-၈ဝ% ဟာ Cerebral oedema ဦးေႏွာက္ေရာင္တာျဖစ္တယ္။

Assessment of liver dysfunction အသဲအလုပ္ပ်က္ျခင္းကို ဆန္းစစ္ျခင္း
Liver function tests လို႔ေခၚေနၾကတာ မမွန္ဘူးလို႔ အသဲဆရာဝန္ေတြက ဆိုပါတယ္။ Serum liver chemistry tests ျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ ေသြးထဲမွာရွိေနၾကတဲ့ -
• Bilirubin
• Aspartate aminotransferase (AST) = Serum glutamic-oxaloacetic transaminase or SGOT
• Alanine aminotransferase (ALT) = Serum glutamic-pyruvic transaminase or SGPT
• Gamma-glutamyl transpeptidase (gamma-GT)
• Alkaline phosphatase (alk phos)
• Lactate dehydrogenase (LDH) ေတြကိုစစ္ေဆးတာျဖစ္တယ္။ မ်ားေနတိုင္းလဲ အသဲေရာဂါလို႔ ေျပာမရေသးဘူး။

Hepatoma အသဲ-အက်ိတ္
• Cirrhosis of the liver အသဲေျခာက္ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ Hepatoma အသဲ-အက်ိတ္ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• အေတာ္မ်ားမ်ား ဘာမွမခံစားရဘူး။
• ၆ လတခါ Serum alpha fetoprotein ေသြးစစ္တာ နဲ႔ Ultrasound အသဲကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္တာ လုပ္ေနရမယ္။
• ေရာဂါအဆင့္ၾကည့္ကုသရမယ္။
• Resection ခြဲထုတ္တာ၊ Transplantation အသဲအစားထိုးတာ၊ Percutaneous ablation therapy နဲ႔ Chemo-embolisation နည္းေတြရွိတယ္။ Sorafenib ေဆးကို ေနာက္ပိုင္းအဆင့္ ျဖစ္သူေတြကို ေပးတယ္။

Liver abscess အသဲ-ျပည္တည္ျခင္း
• (ဗက္တီးရီးယား)၊ (ဖန္းဂတ္စ္)၊ (ပါရာဆိုက္) ေရာဂါပိုးေတြကေန အသဲမွာ ျပည္တည္နာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• အသဲေနရာ (ဗိုက္ အေပၚပိုင္း ညာဘက္) မွာ နာတာခံစားရမယ္။ ဗိၾကည့္ရင္လဲ နာမယ္။ သည္းေျခလမ္းကေန လာတာ မ်ားတယ္။
• Bacterial abscess (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ျဖစ္ရင္ Broad-spectrum antibiotics ပဋိဇီဝေဆးေတြေပးရတယ္။ ျပည္ကို တနည္းနည္းနဲ႔ ထုတ္ရမယ္။
• Fungal abscess မိႈပိုးေၾကာင့္ဆိုရင္ Anticandidal ေဆးေပးရမယ္။
• Amoebic abscess ဝမ္းကိုက္ပိုးေၾကာင့္ ဆိုရင္ Metronidazole 500-750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္၊ ဆက္ျပီး Luminal agent (Paromomycin) 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ Metronidazole (Flagyl) (မက္ထရို-ႏိုက္ဒဇိုးလ္) ေဆးကို အရင္တံုးက Trichomonas vaginalis (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ပိုးေၾကာင့္ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာ အတြက္ သံုးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ Anaerobic နဲ႔ Protozoal infections ေတြအတြက္ပါ သံုးလာတယ္။ Nitroimidazole (Thiazole) ေဆးကို Metronidazole ေဆးနဲ႔မရတဲ့ Trichomonas vaginalis နဲ႔ Giardia duodenalis ေတြကိုေပးတယ္။

Cholangiocarcinoma (ကိုလန္ဂ်ီယို-ကာစီႏိုးမား) ကင္ဆာ
• အသဲေနရာ မနာဘဲ အသားဝါ ျဖစ္မယ္။ လူကပိန္လာမယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြဆိkရင္ ဗိုက္နာမယ္။ ခြဲစိတ္ ထုတ္ျပစ္ႏိုင္တယ္။ Chemotherapy လဲလုပ္ႏိုင္တယ္။ Liver transplant အသဲအစားထိုးတာလဲ လုပ္တယ္။

Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ
• အသဲကင္ဆာထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး။ Hepatitis B or C အသဲေရာင္ (ဘီ)၊ (စီ) နဲ႔ Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ ေတြကေန ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
အသဲအေၾကာင္းေရးထားျပီးစာမ်ား • Hepatitis အသဲေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/03/hepatitis-symptoms-hepatitis-hepatitis.html
• Hepatitis A, B, C, D, E, G အသဲေရာင္ေရာဂါမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/01/hepatitis-b-c-d-e.html
• Hepatitis B (1) အသဲေရာင္ ဘီ ပိုး (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2009/08/hepatitis-b.html
• Hepatitis B (2) အသဲေရာင္ ဘီ ပိုး (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/hepatitis-b.html
• Hepatitis B and breastfeeding ဘီ ပိုးရွိမိခင္ နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-and-breastfeeding.html
• Hepatitis B Immune Globulin အသဲေရာင္-ဘီ (ဂလိုဗ်ဴလင္) ထိုးေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-immune-globulin.html
• Hepatitis B in Myanmar ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘီပိုးေတြ႔ရွိသူ ေလးဆခန္႔ျမင့္တက္လာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/12/blog-post.html
• Hepatitis B medical treatment (ဘီ) ပိုးေဆးေပးျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/hepatitis-b-medical-treatment.html
• Hepatitis B Vaccine ဘီပိုးကာကြယ္ေဆးထိုးနည္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-vaccine.html
• Hepatitis C (1) (စီ) ပိုး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-c.html
• Hepatitis C (2) (စီ) ပိုး ေနာက္ဆက္တြဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/03/hepatitis-c.html
• Hepatitis C (3) (စီ) ပိုး (ဗိုင္ရယ္လ္-လုဒ္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/02/hepatitis-c-2.html
• Hepatitis C Vaccine အသဲေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေဆး အလားအလာရွိ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/hep-c-vaccine.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၁၂-၂ဝ၁၁

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...