က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Thursday, December 15, 2011

Liver diseases အသဲေရာင္ေရာဂါမ်ား

Viral hepatitis အသဲေရာင္ (ေအ)၊ (ဘီ)၊ (စီ)၊ (ဒီ) နဲ႔ (အီး)
• Viral hepatitides ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အသဲေရာင္တာ A, B, C, D နဲ႔ E ရွိတယ္။ Jaundice အသားဝါမယ္။
• Hepatitis A က အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ ေနရာေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
• Hepatitis B virus (HBV) ကေတာ့ နာတာရွည္ အသဲေရာင္တာ ျဖစ္ေစတယ္။ အမ်ားဆံုးက အာဖရိက နဲ႔ အာရွမွာ ျဖစ္တယ္။
• Hepatitis C virus (HCV) ဟာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ နာတာရွည္ အသဲေရာင္တာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
• Hepatitis D ဆိုတာက (ဘီ) ရွိေနမွျဖစ္တယ္။
• Hepatitis E virus (HEV) ဆိုတာ ဆင္းရဲတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမယ္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တယ္။

Hepatitis A အသဲေရာင္ (ေအ)
• Faecal-oral route စအို-ပါးစပ္ လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တယ္။ (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးေတြကို မ်ိဳခ်လိုက္ရင္ အစာလမ္း ကေနတဆင့္ အသဲမွာလာျပီး စုေဝးၾက မ်ိဳးပြါးၾကတယ္။ သည္းေျခရည္နဲ႔ အစာေဟာင္း (ဝမ္း) ထဲမွာ အမ်ားၾကီး ပါေနမယ္။ အဲဒါကို လူ႔ပါးစပ္ထဲကေန တနည္းနည္းနဲ႔ဝင္ရင္ ကူးစက္မယ္။
• ကိုယ္ပူမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ မအီမသာျဖစ္မယ္၊
• ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပလာအျပီးေနာက္ ၂ ပါတ္အၾကာမွာ သူမ်ားကို အကူးစက္ႏိုင္ဆံုးအခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။ အသားဝါ ျဖစ္လာတဲ့ေနာက္ တပါတ္ေနရင္ သိပ္မကူးေစေတာ့ဘူး။
• Hepatomegaly အသဲၾကီးေနမယ္၊ နာေနမယ္။ Jaundice မသားဝါမယ္၊
• IgM anti-hepatitis A virus serology မ်ားေနမယ္။ Serum transaminases က 1000 units/L ေက်ာ္ေနမယ္။
• ကုသနည္း တိတိက်က် မရွိဘူး။ နားရမယ္၊ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္ရမယ္။ တကုိယ္ေရး သန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ရမယ္။ အရက္ မေသာက္ရဘူး။

Hepatitis B အသဲေရာင္ (ဘီ)
• ပိုးဝင္ခံရသူ အမ်ားစုဟာ ေရာဂါလကၡဏာမျပပါ။
• အျဖစ္မ်ားလြန္းရာေဒသေတြ ျဖစ္တဲ့ အာရွ နဲ႔ အာဖရိက။ အေရွ႕ဥေရာပေတြမွာ မူးယစ္ေဆးထိုးတာ၊ လိင္ဆက္ဆံမႈ ဂရုမစိုက္တာေတြဟာ ပိုျပီး အႏၲရာယ္ ရွိတယ္။
• Serological markers ေသြးစစ္ေဆးတာဟာ ေရာဂါအေျခအေန နဲ႔ ေဆးကုရာမွာ အေရးပါတယ္။ လတ္တေလာ အသဲေရာင္တာ နဲ႔ နာတာရွည္ခြဲျခားရာမွာလဲ အေရးပါတယ္။ ပိုးရွိေနေပမဲ့ သူမ်ားကို ကူးေစေနတာ သိဘို႔ရာလဲ အေရးပါတယ္။
• ပိုးဝင္လာတာ မၾကာေသးသူေတြကို ေဆးရယ္လို႔ မေပးေသးဘူး။ လူနည္းနည္းမွာေတာ့ ရက္တိုတိုနဲ႔ အသဲ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာ ျဖစ္လာတယ္။ liver transplant အသဲလဲတာ လုပ္ရႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္အဆင့္ ေရာက္လာသူေတြကို Nucleoside/Nucleotide analogues, Interferon-alfa နဲ႔ Pegylated interferon-alfa ေဆးေတြ ေပးမယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ နဲ႔ Liver failure အသဲ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

Hepatitis C အသဲေရာင္ (စီ)
• အမ်ားဆံုး ကူးစက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းက မူးယစ္ေဆးထိုးနည္းက ျဖစ္တယ္။
• ပိုးဝင္လာျပီးသူ ၄၄-၈၅% ဟာ နာတာရွည္ အသဲေရာင္ေရာဂါ ျဖစ္လာၾကတယ္။
• ပိုးဝင္ခံရသူ အမ်ားစုဟာ ေရာဂါလကၡဏာ မျပပါ။
• ေဆးကုတယ္ဆိုတာရဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ေသြးထဲေရာက္ေနတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ရွင္းေပးဘို႔ျဖစ္တယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးတဲ့ေဆးေတြဟာ Pegylated interferon နဲ႔ Ribavirin ေတြျဖစ္တယ္။
• ၂ဝ၁၁ ကစျပီး Pegylated interferon + Ribavirin + New hepatitis C protease inhibitors ေဆး ၃ မ်ိဳးတြဲ ကုသနည္းကို လက္ခံလာၾကတယ္။
• နာတာရွည္ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ႏိုင္တာေတြက Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ နဲ႔ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ ျဖစ္တယ္။

Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ
• တနည္းနည္းေၾကာင့္ Chronic liver disease နာတာရွည္ အသဲေရာဂါျဖစ္ျပီးေနာက္ ဆက္ျဖစ္လာတာ ျဖစ္တယ္။ Chronic hepatitis C အသဲေရာင္ စီ၊ Hepatitis B အသဲေရာင္ ဘီ၊ Alcohol misuse အရက္စြဲေရာဂါ နဲ႔ Non-alcoholic fatty liver disease အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ အသဲအဆီဖံုးသူေတြကေန ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• ျဖစ္လာရင္ အဓိက အသဲက လိုသေလာက္-လိုသလိုမလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး၊ Ascites ဖ်င္းစြဲ (ဗိုက္ထဲေရေအာင္း) မယ္၊ Variceal haemorrhage အစာလမ္းကေန ေသြးယိုမယ္၊ jaundice အသားဝါမယ္၊ Portosystemic encephalopathy ဦးေႏွာက္ိကု ထိခိုက္မယ္၊ Hepatorenal and Hepatopulmonary syndromes (အသဲ+ေက်ာက္ကပ္)၊ (အသဲ+အဆုပ္) ထိခိုက္မယ္၊ Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ ဆက္ျဖစ္မယ္။
• ဒီလိုျဖစ္စတဲ့အေၾကာင္းတရားေရာဂါကို ကုသရမယ္။ တိုးမလာေအာင္ ဆင္ျခင္ရမယ္။ ဆက္ျဖစ္လာတာေတြကို ကုသရမယ္။ Liver transplantation အသဲအစားထိုးရမယ္။

Acute liver failure ခ်က္ခ်င္း အသဲအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း
• ရက္တို အသဲေရာင္ျခင္း၊ Jaundice အသားဝါတာ၊ Coagulopathy ေသြးမခဲတာ၊ Hepatic encephalopathy ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ အျဖစ္နည္းတယ္။
• ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္ကစျပီး အသားဝါတာ၊ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ ျဖစ္လာသလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကေန ေရာဂါ အေျခအေနကို ဆံုးျဖတ္တယ္။
• ICU အထူးခန္းမွာထား ကုသ-ေစာင့္ၾကည့္တာ လုပ္ရမယ္။ ျဖစ္ေစခဲ့တဲအေၾကာင္းကို ရွာျပီး ကုသရမယ္။ ဆက္ ျဖစ္လာတာေတြကို ကုသရမယ္။ Liver transplantation အသဲလဲတာ လုပ္ခ်င္လုပ္ရႏိုင္တယ္။

Autoimmune hepatitis (ေအာ္တိုအင္ျမဳန္း) အသဲေရာင္ျခင္း
• အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္တယ္။ သိပ္မဆိုးတာကေန အသဲ အလုပ္မလုပ္ေတာ့တဲ့အဆင့္အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• တျခား (ေအာ္တိုအင္ျမဳန္း) ေရာဂါပါ တြဲရွိေနႏိုင္တယ္။
• ေသြးစစ္ရင္ Aminotransferase levels ေတြသိသိသာသာ မ်ားေနမယ္။ Bilirubin and gamma-GT levels ေတြ မ်ားတာထက္ သိသာတယ္။
• ေသြးထဲမွာ Auto-antibodies (ေအာ္တို-အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ (ANA, smooth muscle antibody, perinuclear anti-neutrophil cytoplasmic auto-antibody, anti-soluble liver antigen/liver pancreas, anti-liver kidney microsomal-1, anti-liver cytosol) နဲ႔ serum globulin ေတြ မ်ားေနမယ္။ အသဲမွာ inflammatory changes ျဖစ္စဥ္ေတြ ေတြ႔မယ္။
• Corticosteroids (ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆး တမ်ိဳးထဲျဖစ္ျဖစ္၊ Immunosuppressants တျခားေဆးနဲ႔တြဲျပီး ျဖစ္ျဖစ္ ေပးတယ္။
• Liver transplantation အသဲအစားထိုးတာကို Advanced liver disease ေရာဂါဆိုးေနသူေတြနဲ႔ Corticosteroid therapy ေဆးမတိုးသူေတြကို လုပ္ေပးမယ္။

Alcoholic liver disease အရက္စြဲ အသဲေရာဂါ
• ေယာက္်ားေတြက တေန႔မွာ အရက္ ၄ဝ-၈ဝ ဂရမ္၊ မိန္္းမေတြက တေန႔မွာ ၂ဝ-၄ဝ ဂရမ္၊ ၁ဝ-၁၂ ႏွစ္ေသာက္ရင္ တျခားအသဲေရာဂါ ဘာမွမရွိဘဲ အသဲပ်က္စီးတာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• ျဖစ္လာပံုက တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မတူၾကဘူး။ ကုသဘို႔ရာ အရက္ျဖတ္တာနဲ႔ စရတယ္။ ေဆး-ေသြးစစ္ရမယ္။
• Oesophageal or Gastric variceal bleeding အစာလမ္းကေန ေသြးယိုမယ္၊ ascites ေရဖ်င္းစြဲမယ္၊ Coagulopathy ေသြးမခဲတာျဖစ္မယ္၊ Hepatic encephalopathy ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မယ္၊ liver cancer အသဲ-ကင္ဆာ ျဖစ္မယ္။

Fatty Liver Disease (FLD) အသဲအဆီဖံုးျခင္း
FLD အသဲအဆီဖံုးေရာဂါဟာ လူအားလံုးေပါင္းရဲ႕ ၁ဝ-၂၄% ရွိတယ္။ အဝလြန္သူေတြထဲမွာ ၇၅% က ဒီလို ျဖစ္ေနမယ္။ အရက္ မေသာက္သူေတြက ၃၅% ပါတယ္။ အသဲမွာ အဆီေတြ လိုတာထက္ ပိုစုေဝးလာရင္ အသဲ (ဆဲလ္) ေတြဟာ ေနရာ ဖယ္ေပးလိုက္ရမယ္၊ အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားေရးကို အရင္လို မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ အဆီ မ်ားမ်ားစားတိုင္း အသဲမွာ အဆီမမ်ားေစပါ။
အရက္၊ အဝလြန္တာ၊ အစာငတ္ခံတာ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ (စတီရြိဳက္ေဆး)၊ အဆိပ္သင့္ျခင္း၊ Cushing's syndrome ေရာဂါ နဲ႔ ေသြးထဲမွာ အဆီမ်ားေရာဂါေတြကေန ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ Microvesicular fatty liver ဆိုတဲ့ အသဲ အဆီမ်ားေနတာမ်ိဳးကေတာ့ Valproic acid နဲ႔မသင့္တာ၊ Tetracycline (တက္ထြာ ဆိုက္ကလင္း) ေဆးမ်ားတာ၊ ရက္လြန္တာ နဲ႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
အရက္နဲ႔ ဆက္ျဖစ္တာကို Alcoholic steatosis ဒါမွမဟုတ္ (NAFLD) ေခၚတယ္။ ေသြးစစ္ရင္ (ALT) နဲ႔ (AST) ေခၚတဲ့ (အင္ဇိုင္းမ္) ေတြ မ်ားေနမယ္။
အသဲ ၾကီးေနမယ္။ အသဲေနရာကို ဖိၾကည့္ရင္ နာမယ္။ အားယုတ္မယ္။ အစားပ်က္မယ္။ အသား-ဆီး ဝါေနမယ္။ ကိုယ္ (ဗိုက္-ေျခေထာက္) ေရာင္ႏိုင္တယ္။ ပိုဆိုးလာရင္ အသဲ (ဆဲလ္) ေတြ ေသေတာ့ အမာရြတ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ အသဲေျခာက္ ေရာဂါ ျဖစ္လာမယ္။ အသဲအစားထိုးရမယ္။ ေဆးမကုဘဲေနရင္ တခ်ိန္မွာ ဦးေႏွာက္ ထိခိုက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အရက္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အသဲေျခာက္ေနသူေတြထဲက ၁ဝ% ဟာ တခ်ိန္မွာ အသဲကင္ဆာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ (သပ္သပ္ေရးထားတာကို ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။)
Hepatic encephalopathy အသဲေရာင္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မႈ
• တကယ္ေတာ့ Neuropsychiatric syndrome အာရံုေၾကာေရာ စိတ္ကိုပါ ထိခိုက္တာလို႔ ေခၚတယ္။
• Acute or Chronic hepatic insufficiency ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္ အသဲေရာဂါေတြကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။
• ေပါ့ေသးေသးကေန ဆိုးတာအထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ သတိမေကာင္းတာကေန လံုးဝသတိလစ္တာ။
• မ်ားေသာအားျဖင့္ ေဆးကုရင္ ေကာင္းလာႏိုင္တယ္။
• အေၾကာင္းခံေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အစာလမ္းေသြးေၾကာစနစ္နဲ႔ အေထြေထြ ေသြးေၾကာစနစ္ႏွစ္ခု ဆက္မိရာကေန အသဲကတဆင့္ Ammonia (အမိုးနီးယား) ဓါတ္က ဦးေႏွာက္ဆီေရာက္လို႔ ျဖစ္ရတယ္။
• အေထြေထြ ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္ေပးရမယ္။ ဥပမာ သတိလစ္ေနရာက အန္ရင္ အန္ဖတ္ မဝင္ေစေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ျဖစ္ေစတာေတြကို ကုသရမယ္။ Ammonia နည္းေစေအာင္လုပ္ရမယ္။
• Acute hepatic failure ခ်က္ခ်င္း အသဲအလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာျဖစ္တာကေန Severe encephalopathy ဆိုးဝါးတဲ့ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာျဖစ္သူေတြထဲက ၇၅-၈ဝ% ဟာ Cerebral oedema ဦးေႏွာက္ေရာင္တာျဖစ္တယ္။

Assessment of liver dysfunction အသဲအလုပ္ပ်က္ျခင္းကို ဆန္းစစ္ျခင္း
Liver function tests လို႔ေခၚေနၾကတာ မမွန္ဘူးလို႔ အသဲဆရာဝန္ေတြက ဆိုပါတယ္။ Serum liver chemistry tests ျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ ေသြးထဲမွာရွိေနၾကတဲ့ -
• Bilirubin
• Aspartate aminotransferase (AST) = Serum glutamic-oxaloacetic transaminase or SGOT
• Alanine aminotransferase (ALT) = Serum glutamic-pyruvic transaminase or SGPT
• Gamma-glutamyl transpeptidase (gamma-GT)
• Alkaline phosphatase (alk phos)
• Lactate dehydrogenase (LDH) ေတြကိုစစ္ေဆးတာျဖစ္တယ္။ မ်ားေနတိုင္းလဲ အသဲေရာဂါလို႔ ေျပာမရေသးဘူး။

Hepatoma အသဲ-အက်ိတ္
• Cirrhosis of the liver အသဲေျခာက္ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ Hepatoma အသဲ-အက်ိတ္ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• အေတာ္မ်ားမ်ား ဘာမွမခံစားရဘူး။
• ၆ လတခါ Serum alpha fetoprotein ေသြးစစ္တာ နဲ႔ Ultrasound အသဲကို (အာလ္ထြာေဆာင္း) ရိုက္တာ လုပ္ေနရမယ္။
• ေရာဂါအဆင့္ၾကည့္ကုသရမယ္။
• Resection ခြဲထုတ္တာ၊ Transplantation အသဲအစားထိုးတာ၊ Percutaneous ablation therapy နဲ႔ Chemo-embolisation နည္းေတြရွိတယ္။ Sorafenib ေဆးကို ေနာက္ပိုင္းအဆင့္ ျဖစ္သူေတြကို ေပးတယ္။

Liver abscess အသဲ-ျပည္တည္ျခင္း
• (ဗက္တီးရီးယား)၊ (ဖန္းဂတ္စ္)၊ (ပါရာဆိုက္) ေရာဂါပိုးေတြကေန အသဲမွာ ျပည္တည္နာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• အသဲေနရာ (ဗိုက္ အေပၚပိုင္း ညာဘက္) မွာ နာတာခံစားရမယ္။ ဗိၾကည့္ရင္လဲ နာမယ္။ သည္းေျခလမ္းကေန လာတာ မ်ားတယ္။
• Bacterial abscess (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ျဖစ္ရင္ Broad-spectrum antibiotics ပဋိဇီဝေဆးေတြေပးရတယ္။ ျပည္ကို တနည္းနည္းနဲ႔ ထုတ္ရမယ္။
• Fungal abscess မိႈပိုးေၾကာင့္ဆိုရင္ Anticandidal ေဆးေပးရမယ္။
• Amoebic abscess ဝမ္းကိုက္ပိုးေၾကာင့္ ဆိုရင္ Metronidazole 500-750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁ဝ ရက္၊ ဆက္ျပီး Luminal agent (Paromomycin) 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ Metronidazole (Flagyl) (မက္ထရို-ႏိုက္ဒဇိုးလ္) ေဆးကို အရင္တံုးက Trichomonas vaginalis (ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ပိုးေၾကာင့္ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာ အတြက္ သံုးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ Anaerobic နဲ႔ Protozoal infections ေတြအတြက္ပါ သံုးလာတယ္။ Nitroimidazole (Thiazole) ေဆးကို Metronidazole ေဆးနဲ႔မရတဲ့ Trichomonas vaginalis နဲ႔ Giardia duodenalis ေတြကိုေပးတယ္။

Cholangiocarcinoma (ကိုလန္ဂ်ီယို-ကာစီႏိုးမား) ကင္ဆာ
• အသဲေနရာ မနာဘဲ အသားဝါ ျဖစ္မယ္။ လူကပိန္လာမယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြဆိkရင္ ဗိုက္နာမယ္။ ခြဲစိတ္ ထုတ္ျပစ္ႏိုင္တယ္။ Chemotherapy လဲလုပ္ႏိုင္တယ္။ Liver transplant အသဲအစားထိုးတာလဲ လုပ္တယ္။

Hepatocellular carcinoma အသဲ-ကင္ဆာ
• အသဲကင္ဆာထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး။ Hepatitis B or C အသဲေရာင္ (ဘီ)၊ (စီ) နဲ႔ Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ ေတြကေန ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
အသဲအေၾကာင္းေရးထားျပီးစာမ်ား • Hepatitis အသဲေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/03/hepatitis-symptoms-hepatitis-hepatitis.html
• Hepatitis A, B, C, D, E, G အသဲေရာင္ေရာဂါမ်ား http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/01/hepatitis-b-c-d-e.html
• Hepatitis B (1) အသဲေရာင္ ဘီ ပိုး (၁) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2009/08/hepatitis-b.html
• Hepatitis B (2) အသဲေရာင္ ဘီ ပိုး (၂) http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/04/hepatitis-b.html
• Hepatitis B and breastfeeding ဘီ ပိုးရွိမိခင္ နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-and-breastfeeding.html
• Hepatitis B Immune Globulin အသဲေရာင္-ဘီ (ဂလိုဗ်ဴလင္) ထိုးေဆး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-immune-globulin.html
• Hepatitis B in Myanmar ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘီပိုးေတြ႔ရွိသူ ေလးဆခန္႔ျမင့္တက္လာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/12/blog-post.html
• Hepatitis B medical treatment (ဘီ) ပိုးေဆးေပးျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/05/hepatitis-b-medical-treatment.html
• Hepatitis B Vaccine ဘီပိုးကာကြယ္ေဆးထိုးနည္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-b-vaccine.html
• Hepatitis C (1) (စီ) ပိုး http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/hepatitis-c.html
• Hepatitis C (2) (စီ) ပိုး ေနာက္ဆက္တြဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/03/hepatitis-c.html
• Hepatitis C (3) (စီ) ပိုး (ဗိုင္ရယ္လ္-လုဒ္) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/02/hepatitis-c-2.html
• Hepatitis C Vaccine အသဲေရာင္ (စီ) ကာကြယ္ေဆး အလားအလာရွိ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2012/01/hep-c-vaccine.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၅-၁၂-၂ဝ၁၁