က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, December 23, 2011

Memory loss သတိေမ့ျခင္း

2011/12/22
ဦးပဥၥင္းက သက္ေတာ္ ၅၃၊ ကိုယ္က်န္းမာေရးေရာ စိတ္က်န္းမာေရးပါ ဂရုစိုက္ပါတယ္။ စိတ္က်န္းမာေရးအတြက္ အားကိုးရာကေတာ့ ဘာဝနာေပါ့။ သုိ႔ေသာ္လည္း ယခုေနာက္ပိုင္းမွာ နာမည္ေတြကို ေမ႔လာတယ္။ ေမ႔တာကလည္း ထူးဆန္းပါတယ္။ နာမည္ကိုမွ ေရြးေမ႔တတ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္ တစ္ခါကဆို ဒကာတစ္ေယာက္နဲ႔ တရားစကားေျပာေနရင္း ေဝႆႏ ၱရာ နာမည္ကို ေမ့သြားလို႔ အခက္ေတြ႔ခဲ႔ရပါတယ္။ ေနာက္သံုးရက္ေလာက္မွ ျပန္စဥ္းစားလို႔ ရပါတယ္။ အဲဒါ ဒီေခတ္မွာ လူေျပာမ်ားေနတဲ႔ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါနဲ႔မ်ား ဆက္စပ္မႈ ရွိပါသလား။ ဆက္စပ္မႈ ရွိမယ္ဆိုရင္ ေဆာင္ရန္/ေရွာင္ရန္ေလးေတြ ျပန္ၾကားေပးေစလိုပါတယ္။

Memory loss ကို ေဆးစာနဲ႔ Amnesia လို႔ေခၚတယ္။ လက္ငင္းျဖစ္ေနတာေတြကိုေရာ အထိတ္ျဖစ္ရပ္ေတြပါ သတိေမ့တာ ျဖစ္တယ္။ တေျဖးေျဖးျခင္း ျဖစ္လာတာနဲ႔ ရုတ္တရက္ျဖစ္လာတာလို႔ ရွိတယ္။ ခဏေလာက္သာေမ့တာနဲ႔ အျမဲေမ့ေနတာ ဆိုျပီး ရွိတယ္။ အသစ္ေတြကို မွတ္ဘို႔ ခက္ခဲသလို ျပန္စဥ္းစားလို႔လဲ မလြယ္ဘူး။ ေရာဂါတခုခုပါ ရွိမေနရင္ ဒါမ်ိဳးက တေျဖးေျဖးခ်င္း ျဖစ္တာပါ။
Memory loss သတိေမ့တာနဲ႔အတူ Concentration အာရံုစိုက္မႈပါ အားနည္းတတ္တယ္။ Depression စိတ္က်တာရွိရင္ အဲလိုျဖစ္မယ္။ Brain areas ဦးေႏွာက္ထဲက ပ်က္စီးတဲ့ေနရာမတူရင္ ခံစားရမွာမတူးဘူး။ အကုန္ေမ့တာ မဟုတ္ဘဲ အျဖစ္အပ်က္ အမ်ိဳးအစား သတ္သတ္မွတ္မွတ္ကိုသာ ေမ့တာလဲရွိတယ္။ Mental or thinking abilities စဥ္းစားတဲ့ အစြမ္းက ဆက္ရွိေနႏိုင္တယ္။ မရွိတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေသးစိတ္ မမွတ္မိတာတဲ့ အစီအစဥ္လြဲေနတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စကားလံုးေတြ ေမ့တာမ်ိဳးလဲရွိမယ္။ ၾကြက္သားေတြ လႈတ္ရွားရမွာမ်ိဳးကို ေမ့ေနတာလဲရွိမယ္။
Causes အေၾကာင္းတရား မ်ားတယ္။
• အရက္၊ မူးယစ္ေဆးဝါး၊
• ဦးေႏွာက္ကို ေအာက္စီဂ်င္ မရေစတဲ့ အခိုက္အတန္႔မ်ိဳးမွာလဲ ျဖစ္မယ္။ ဥပမာ ႏွလံုးခုန္ရပ္သြားတာ၊ အသက္ရွဴရပ္သြားတာ၊ Strokes (ဆထုပ္ခ္)၊ ေမ့ေဆးေၾကာင့္ အဆင္မသင့္ျဖစ္တာ။
• ဦးေႏွာက္အက်ိတ္၊
• ဦးေႏွာက္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဥပမာ Lyme disease (လိုင္းမ္) ေရာဂါ၊ Neurosyphilis (ဆစ္ဖလစ္)၊ HIV/AIDS ေရာဂါေတြျဖစ္တယ္။
• ဦးေႏွာက္ ခြဲစိတ္ကုသရျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ကို ဓါတ္ကင္ျခင္း၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးျခင္း၊ ကင္ဆာေဆးေပးျခင္း၊
• တခ်ိဳ႕ေဆးဝါးေတြ၊ Barbiturates, Benzodiazepines, Sleeping pills, Antihistamines, Blood pressure and arthritis medication, Antidepressants, Anti-anxiety medications, Painkillers
• Dementia (ဒီမင္းရွား) ေရာဂါ၊
• Depression, schizophrenia စိတ္က်ေရာဂါ၊ (စကီဇိုဖရီးနီးယား) စိတ္ေရာဂါ၊
• Electroconvulsive therapy အတက္ေရာဂါရပ္ေအာင္ လွ်ပ္စစ္နည္းနဲပေဆးကုတာ တာရွည္ရင္၊
• Encephalitis ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး၊
• Epilepsy ဝက္ရူးျပန္ အတက္ေရာဂါ၊
• Head trauma or injury ေခါင္းခိုက္မျခင္း၊
• Heart bypass surgery ႏွလံုးေသြးေၾကာဆက္ခြဲစိတ္ကုသျခင္း၊
• Migraine headache (မိုင္ဂရင္း) အမူးေရာဂါ၊
• Malnutrition အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ ဗီတာမင္ ဘီ-၁၂ နည္းျခင္း၊
• Jet Lag ခရီးရွည္သြားျခင္း၊
• Meningitis ဦးေႏွာက္ေမွးေရာင္ျခင္း၊
• Prolonged toxin exposure အဆိပ္သင့္ျခင္း၊
• Sleep disorders အအိပ္ပ်က္ေရာဂါ၊
• Thyroid disease လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ၊
• Parkinson's disease, Huntington's disease, Multiple sclerosis, Creutzfeldt-Jakob Disease, Fibromyalgia, Pick Disease, West Nile Virus, Lewy body disease, Normal pressure hydrocephalus, Wernicke-Korsakoff syndrome, Wilson's disease ေရာဂါမ်ား။

ေသြးစစ္ရမယ္။ Cerebral angiography, Cognitive tests, CT scan or MRI, EEG နဲ႔ Lumbar puncture ေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။

Dementia (ဒီမင္းရွား)
Mental ability စိတ္စြမ္းကုိက နည္းသြားလို႔ ျဖစ္ရတယ္။ Thought processes စဥ္းစားမႈ ထိခိုက္တာလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ေျဖးေျဖးခ်င္း ေမ့လာတယ္။ ၾကာေလဆိုးေလ။ Memory မွတ္ဥာဏ္၊ Understanding နားလည္ႏိုင္စြမ္း၊ Judgement ဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း၊ Thinking ေတြးေခၚမႈ နဲ႔ Language စကားေတြပါ ေမ့ႏိုင္တယ္။ Personality တကိုယ္ေရ ပံုစံလဲ ေျပာင္းလာမယ္။ သူမ်ားေတြနဲ႔ ဝင္ထြက္ဆက္ဆံတာ အရင္လို မဟုတ္ေတာ့ဘူး။
1. Alzheimer's disease (အယ္လ္ဇိုင္းမား) ေရာဂါ၊
2. Vascular dementia (ဗာစကူလာ-ဒီမင္းရွား) ေရာဂါ နဲ႔
3. Dementia with Lewy bodies (DLB) ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Dementia ဟာ Alzheimer's disease (အယ္လ္ဇိုင္းမား) ေၾကာင့္ တဝက္ေလာက္ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္က အရြယ္ ငယ္လာတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက အာရံုေၾကာ အေရအတြက္နည္းလာမယ္။ အလုပ္လုပ္ရာမွာလိုတဲ့ Acetylcholine ဓါတ္ပစၥည္းေတြလဲ နည္းလာတယ္။ ၾကာေလဆိုးေလ။ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ရာသက္ပန္ေမ့တယ္။
Vascular dementia ဆိုတာကေန Dementia ေလးပံုတပံု ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက ေသြးေၾကာ ေသးေသးေလး ေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္တယ္။ စဥ္းစားေတြးေခၚတဲ့အစိတ္အပိုင္းက ေသြးေၾကားေလးေတြမွာ Infarct ေသြးေၾကာပိတ္ရာကေန ထိခိုက္ပ်က္စီးတယ္။ Tiny strokes အေသးစား (စထုပ္ခ္) လို႔ေခၚတယ္။ Major stroke တကယ့္ (စထုပ္ခ္) ရျပီးေနာက္ ဆက္ျဖစ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
ေသြးတိုးရွိသူ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားသူ၊ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္သူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေစတယ္။ ဥာဏ္ရည္နည္းသူေတြ၊ အေဖးကင္းသူေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ မိသားစုထဲမွာ တေယာက္မကျဖစ္တတ္တယ္။ ကေလးေတြမွာ ေမြးရာပါ Down's syndrome ရွိရင္ေမ့တယ္။ ဒီကေလးမ်ိဳးၾကီးလာရင္ Alzheimer's disease ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Dementia with Lewy bodies (DLB) ဆိုတာကေန ၁၅% ျဖစ္ေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲက အာရံုေၾကာေတြမွာ ပံုမွန္ မဟုတ္တဲ့ (ပရိုတင္း) အခဲေလးေတြ စုေဝးလာလို႔ ျဖစ္တယ္။
Mixed dementia ေရာေတြးေနတာမ်ိဳးလဲရွိေသးတယ္။ တျခားအေၾကာင္းတရား ေရာဂါအမ်ိဳးေပါင္း ၆ဝ ေလာက္ရွိတယ္။ ျဗိတိန္မွာ အသက္ ၆၅ ေက်ာ္လာရင္ ၂ဝ မွာ ၁ ေယာက္ျဖစ္တယ္။ ၈၅ ႏွစ္ေကာ္ရင္ ၅ ေယာက္ ၁ ေယာက္ ျဖစ္တယ္။ ဒါပေမဲ့ အသက္ၾကီးတိုင္း ျဖစ္ရမယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ငယ္ေသးလို႔ လံုးဝမျဖစ္ဘူးလဲ မဟုတ္ပါ။

လံုးဝေပ်ာက္ေအာက္ မတတ္ႏိုင္ေသးပါ။
1. Thinking စဥ္းစားမႈနဲ႔ Memory သတိတရားဆိုတဲ့ Cognitive symptoms လကၡဏာေတြ သက္သာေစဘို႔ ေဆးေတြနဲ႔
2. Mood အမူအယာေတြ ေျပာင္းလာတာကို သက္သာေစမဲ့ ေဆးေတြဆိုျပီး ၂ မ်ိဳး သံုးႏိုင္တယ္။
Acetylcholinesterase inhibitors (Donepezil, Rivastigmine, Galantamine) ေဆးေတြက Alzheimer's disease ေရာဂါမွာ နည္းေနတဲ့ Acetylcholine ဓါတ္ကိုမ်ားေစေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ ေပ်ာက္သြားေစမဲ့ေဆးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ၂ဝ၁၁ မတ္လကစျပီး National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) ကေန ညႊန္ၾကားခ်က္အသစ္ ထုတ္ထားတယ္။ Donepezil, Galantamine နဲ႔ Rivastigmine ေဆးေတြကို အသင့္အတင့္သာဆိုးတဲ့ Alzheimer's disease ေရာဂါအတြက္ ေပးႏိုင္တယ္။ သတိျပဳဘို႔ေတာ့ ရွိတယ္။ အထူးကုဆရာဝန္ကေနသာ ေဆးေပးရမယ္။ အျမဲတန္း ဆန္းစစ္ေနရမယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ ေနမေကာင္းသလိုခံစားရမယ္၊ ၾကြက္သားေတြနာမယ္၊ ေမာပန္းမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္။
Memantine ေဆးကိုလဲ အသင့္အတင့္သာဆိုးတဲ့ Alzheimer's disease ေရာဂါအတြက္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒီေဆးက ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Glutamate ဓါတ္ကိုနည္းေစမယ္။ ဦးေႏွာက္ (ဆဲလ္) ေတြကို မပ်က္စီးေအာင္ ကာကြယ္ေပးမယ္။ ေပ်ာက္သြားေစမဲ့ေဆးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ Acetylcholinesterase inhibitor ကိုေပးမရသူေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
စိတ္ဓါတ္က်ရာကေန သတိေမ့သူေတြအတြက္ Antidepressant စိတ္မက်ေဆးသံုးတာလဲ လုပ္ပါတယ္။ အိပ္မရ ျဖစ္သူေတြကို အိပ္ေဆးေပးမယ္။ ၾကမ္းတမ္းျပီး အထိန္းရခက္သူေတြကို Tranquilliser ျငိမ္ေဆး၊ Antipsychotic medicine စိတ္ေဆးေတြေပးမယ္။
1. Home Care မိသားစုကေန ကူညီရမယ္။
2. Nursing homes အထူးသူနာျပဳေဂဟာေတြကလဲ ကူညီႏိုင္တယ္။
3. Cognitive therapy ကုသနည္း လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။
4. Boron, Lecithin, Garlic, Vitamin B complex, Zinc, Copper, Vitamin C with bioflavonoid အားေဆးေတြ ေသာက္သင့္တယ္။ Gingko biloba ဟာဘယ္ေဆး၊ NSAIDs အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ ဗီတာမင္ အီး၊ Oestrogens (အီစထိုဂ်င္) နဲ႔ Statins (စတာတင္) ေဆးေတြကလဲ အေထာက္အကူရႏိုင္တယ္။
5. Aerobic exercise ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရမယ္။
MCI လူၾကီးေရာဂါ နဲ႔ တြဲဖတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၁၂-၂ဝ၁၁

Can vitamins help boost your memory? ဗီတာမင္ေတြက မွတ္ဥာဏ္ တိုးေစႏိုင္သလား
Friday, 29 July 2011 12:12
ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကို ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ ေသာက္ခဲ့ၾကတဲ့ လူၾကီးေတြမွာ Memory test မွတ္ဥာဏ္-စမ္းသပ္မႈ လုပ္ၾကည့္ေတာ့ ပိုေကာင္းၾကတာကို ျပင္သစ္မွာ ေတြ႔လာရတယ္။

အသက္ၾကီးလာသူေတြဟာ အစားအစာ လံုေလာက္ ျပည့္စံုေအာင္ စားသံုေတာ့ စဥ္းစားမႈ နဲ႔ မွတ္ဥာဏ္အတြက္ ပိုေကာင္းမယ္ဆိုတာ ဒိထက္ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ေလ့လာမႈေတြေတာ့ လိုပါေသးတယ္။

UK ႏိုင္ငံ University of Aberdeen က အာဟာရ-ပညာရွင္ Geraldine McNeill ကေျပာတာက "အဆန္းၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ လူတိုင္း ေသာက္သင့္ပါတယ္။"

ေျပာခဲ့တဲ့ သုေတသနမွာ မပါခဲ့သူ McNeill ေျပာတာက "Vitamins ဗီတာမင္ နဲ႔ Minerals ဓါတ္ဆား နည္းေနသူေတြ အတြက္ ကေတာ့ မွတ္ဥာဏ္ တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။"

စစ္တမ္းလုပ္ရာမွာ ပါခဲ့တဲ့ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ University of Paris XIII က Emmanuelle Kesse-Guyot ေျပာတာကေတာ့ အရင္ကလည္း အစာအာဟာရ ေကာင္းမြန္ ျပည့္စံုတာနဲ႔ စဥ္းစားမႈ နဲ႔ မွတ္ဥာဏ္ ဆက္စပ္ေနတာကို သိထားျပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ိဳး ဆက္စပ္မႈသာ မသိခဲ့တာ။

"ေမးစရာ တခုကေတာ့ အာဟာရအေပၚ စဥ္းစား-ေတြးေခၚမႈကမွီတည္သလား၊ ေျပာင္းျပန္လား။ ေသျခာတာ အသိပညာ-အေတြးအျမင္ ေကာင္းသူေတြက အစားအစာကိုလဲ ေကာင္းမြန္တာ ေရြးတတ္တယ္" လို႔ သူမကဘဲ ဆက္ေျပာပါတယ္။

Kesse-Guyot နဲ႔အဖြဲ႔က ျပင္သစ္ ႏိုင္ငံသူ ႏို္ငံသားေပါင္း ၄၅၀၀ ေလာက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့တာပါ။ ၁၉၉၄ ကတည္းက အစမ္းသပ္ခံမဲ့သူေတြကို အုပ္စု ၂ ခုခြဲျပီး တစုကို ေန႔တိုင္း Vitamins C and E, Selenium, Zinc နဲ႔ beta-carotene ေတြကို ၈ ႏွစ္တာ တိုက္ေၾကြးခဲ့တယ္။ က်န္ တအုပ္စုကိုေတာ့ Placebo pill ေခၚတဲ့ အဲလို အာဟာရဓါတ္ မပါတဲ့ ေဆးကိုသာ ေပးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ ကာယကံရွင္ေတြဟာ သူတို႔ ေသာက္တဲ့ေဆးက ဗီတာမင္ေဆး အတုလား အစစ္လား မသိၾကပါ။ ၈ ႏွစ္ၾကာေတာ့ သူတို႔ ေသာက္ခ်င္တာကိုသာ ေသာက္ေစခဲ့တယ္။ ေနာက္ ၆ ႏွစ္အၾကာမွာ ဓါတ္ခြဲခန္းကို ျပန္ေခၚျပီး Memory tests တူညီတဲ့ မွတ္ဥာဏ္-စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ပါတယ္။ Long-term memory ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ျပိဳင္ပြဲမွာ ဗီတာမင္ေဆး အစစ္ေပးခဲ့သူေတြက အႏိုင္ရရွိတာ ေတြ႔ရတယ္။

စစ္ေဆးမႈေတြကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ အေသအျခာ လုပ္ခဲ့တာပါလို႔ American Journal of Clinical Nutrition မွာ ေရးသားထားပါတယ္။ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြဟာ well-balanced မွ်တေကာင္းမြန္တဲ့ Antioxidant nutrients အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ေပးတဲ့ အာဟာရ-ေဆးေတြကို Nutritional doses သင့္ေလွ်ာ္တဲ့ အဆ ေပးျပီးစမ္းတာ ျဖစ္ျပီး၊ Cognitive performance အသိတရား ဆိုင္ရာအလုပ္၊ အထူးသျဖင့္ Verbal memory မွတ္ဥာဏ္အတြက္ တကယ္ အက်ိဳးျဖစ္ေစတာ ျဖစ္ပါတယ္။

McNeill ကေျပာတကလဲ "စမ္းသပ္ခံလူေတြဟာ သူတို႔ဖါသာသူတို႔လဲ အသီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ရာကေန Vitamin C ရမယ္၊ Plant oil အသီအႏွံဆီတမ်ိဳးမ်ိဳးကေန Vitamin E ရၾကပါလိမ့္မယ္။ အပိုေဆာင္းေဆး ေသာက္ဘို႔ က်မအတြက္ကေတာ့ မျဖစ္မွ ေသာက္မွာပါ။"

Boston Tufts University က အာဟာရ သုေတသန ပညာရွင္ Barbara Shukitt-Hale ေျပာတာက ဗီတာမင္ ေသာက္တာဟာ Brainpower ဦးေႏွာက္ စြမ္းအားအတြက္ဆိုတာ သိဘို႔က ပိုအေရးၾကီးပါတယ္။ သူမဘဲ ဆက္ေျပာတာက "ဗီတာမင္ေတြဟာ မွတ္ဥာဏ္အတြက္ ေကာင္းတယ္။ ပိုအေရးၾကီးတာက ဦးေႏွာက္ဥာဏ္ သန္ေနေစဘို႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တဲ့ အစားအစာ စားသံုးဘို႔ နဲ႔ လူက တက္ၾကြေနဘို႔ပါဘဲ။"