က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Sunday, September 15, 2013

Nosebleed (2) ႏွာေခါင္းေသြးယိုျခင္း (၂)

Facebook 53 minutes ago 15-9-2013
ဆရာရွင့္ နွာေခါင္းကေန ေသြးေတြထြက္ထြက္ေနတာေရာ ဘာေဆးေသာက္ရပါမလဲရွင့္။ အဲ့ဒိလိုျဖစ္တာေတာ့ နဲနဲၾကာေနပါျပီရွင့္။ ဆရာဝန္နဲ႔သြားျပတာလဲ နွာေခါင္းထဲထည့္တဲ့ေဆးရည္ေပးပါတယ္။ ေပးတုန္းခဏပါပဲ။ ကုန္သြားလို႔ မထည့္ျဖစ္ရင္ နွာျပန္ေစးျပီး နွာေခါင္းပိတ္လာပါတယ္။ အဲ့ဒိကေနျပီး နွာေခါင္းေသြးျပန္ယိုလာပါတယ္။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ ေျပာျပေပးပါဆရာ။


2011/11/29
က်ေနာ့္အသက္ ၂ဝ ရိွပါၿပီ။ လူမွန္းသိတတ္စ အရြယ္ကတည္းက ႏွာေခါင္းေသြး ခဏခဏ ထြက္ပါတယ္။ ပူတဲ့ရာသီဆိုရင္ ပိုထြက္ပါတယ္။ ေႏြရာသီဆိုရင္ တပတ္ကို တစ္ၾကိမ္ေလာက္ ထြက္ပါတယ္။ ႏွာေခါင္းကို ထိခိုက္မိတာမ်ိဳး မရိွခဲ့ဖူးပါ။ အရမ္းအမ်ားၾကီး ထြက္တာမဟုတ္ေပမဲ့ ခဏခဏ ဆိုေတာ့ ေၾကာက္ပါတယ္။ ေဆးခန္းေတြလဲ ၿပပါတယ္။ Ferrous Sulphate တစ္လေလာက္ ေသာက္ဖူးပါတယ္။ ေသြးစစ္ေတာ့ ဘာမွ Abnormalities မရိွဘူးတဲ့။ ငယ္ငယ္ကေတာ့ ငွက္ဖ်ား ခဏခဏ ဖ်ားပါတယ္။ အေဖအေမ ႏွစ္ေယာက္စလံုးလဲ ငယ္ငယ္တုန္းက ႏွာေခါင္းေသြးထြက္ပါတယ္တဲ့။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္လဲ ပံုမွန္ပါပဲ။ ၁။ ဘာေၾကာင့္ ႏွာေခါင္းေသြးထြက္လဲ။ ၂။ လံုးဝ တသက္လံုး မထြက္ေအာင္ ကုထံုးမရိွဘူးလား။ ၃။ မ်ဳိးရိုးနဲ႔ ဆိုင္ပါသလား။

ႏွာေခါင္းေသြးယိုတာကို Epistaxis လို႔ေဆးစာနဲ႔ ေခၚပါတယ္။ လူ ၇ ေယာက္မွာ တေယာက္ ႏွာေခါင္းေသြးယိုတယ္။ ေဆာင္းတြင္းမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ေအးျပီး ေျခာက္ေသြ႔တဲ့ ဥတုမ်ိဳးမွာ ျဖစ္တယ္။ မနက္ခင္းမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။ အျဖစ္မ်ားေပမဲ့ သိပ္စိုးရိမ္စရာ မရွိပါ။ ဘယ္ေနရာကေန ေသြးယိုတာလဲဆိုျပီး ခြဲျခားဘို႔လိုတယ္။ ႏွာေခါင္း ေရွ႕ပိုင္း နဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ကုသရတာ မတူပါ။ ၉ဝ% ဟာ ေရွ႕ပိုင္းကေနထြက္တာပါ။ Nasal septum ေခၚတဲ့ ႏွာေခါင္းကို ဘယ္-ညာ ပိုင္းျခားထားတဲ့ ေနရာမွာရွိေနတဲ့ Kiesselbach plexus ဆိုတဲ့ ေသြးေၾကာစုကေန ေသြးယိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းကေန ေသြးယိုတာက ရွားတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာကေန ယိုတာမို႔ ထိန္းရတာ ခက္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ေဆးရံု တင္ရမယ္။ ဆရာဝန္မလိုဘဲ ေသြးတိတ္သြားမွာ မ်ားပါတယ္။

ဘာလို႔ ေသြးယိုသလဲ သိႏိုင္တာေတြေရာ မသိႏိုင္တာေတြပါ ရွိတယ္။
• Nasal and sinus infections ဆိုင္းနပ္စ္၊
• Allergic rhinitis အလာဂ်ီ၊
• Nasal foreign body ပစၥည္းတခုခုဝင္တာ၊
• Nasal surgery ခြဲစိတ္တာ၊
• Cocaine (ကိုကိန္း) ေဆးသံုးတာေတြကေန ျဖစ္ေစတယ္။
• Warfarin (Coumadin), Clopidogrel bisulfate (Plavix), (NSAIDs), or Aspirin ေဆးဝါးေတြကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Corticosteroids and Antihistamines ေဆးေတြပါတဲ့ လိမ္းေဆး-ပန္းေဆးေတြကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Liver disease အသဲေရာဂါ၊
• Chronic alcohol abuse အရက္သမား၊
• Kidney disease ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊
• Platelet disorders ေသြးမံႈနည္းေရာဂါ၊ နဲ႔
• Inherited blood clotting disorders ေမြးရာပါ ေသြးေရာဂါေတြကေနလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Vascular malformations ေသြးေၾကာပံုမမွန္တာ နဲ႔ Nasal tumors ကင္ဆာဆိုတာ အေတာ္ရွားပါတယ္။
• High blood pressure ေသြးတိုးကေနလဲျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားလို႔ ေသြးဖိအားတက္လို႔ ျဖစ္တာ ျဖစ္ပါမယ္။

Nosebleeds in Children ကေလးေတြမွာ ႏွာေခါင္းေသြးယိုရင္ ပိုစိုးရိမ္တတ္ၾကတယ္။ အမွန္ပါ သိပ္စိုးရိမ္စရာ မရွိပါ။ ခိုက္မိလို႔ျဖစ္ရတာ မ်ားတယ္။
ေသြးက ႏွာေခါင္းတဖက္ကေနထြက္တာ မ်ားတယ္။ ထြက္တာမ်ားရင္ ႏွာေခါင္းကို ပိတ္ေနႏိုင္တယ္။ Nasopharynx ေအာက္ပိုင္းအထိ ဆို႔ေနႏိုင္တယ္။ ေအာက္ထဲ ဆင္းက်သြားတာလဲရွိမယ္။ အစာလမ္းထဲေရာက္ျပီး ျပန္အန္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ေသြးယိုထြက္တာ မ်ားရင္
- ေခါင္းမူးမယ္၊
- အားယုတ္မယ္၊
- စိတ္မၾကည္မလင္ျဖစ္မယ္၊
- သတိလစ္ခ်င္သလိုျဖစ္မယ္။
- ႏွလံုးခုန္ျမန္လာမယ္၊
- ေသြးအန္မယ္၊

ဆရာဝန္ျပဘို႔လိုမွာေတြကေတာ့ -
- ခဏခဏယိုရင္၊
- ႏွာေခါင္းအျပင္ တျခားေနရာေတြကေနယိုရင္၊
- သူမ်ားထက္ပိုျပီး ေသြးျခည္ဥတတ္ရင္၊
- Aspirin or Warfarin ေသြးယိုေစႏိုင္တဲ့ေဆးေတြေသာက္ေနရင္ ယိုတာျဖစ္ရင္၊
- Liver disease, Kidney disease, Hemophilia ေရာဂါေတြ ရွိေနသူဆိုရင္၊
- Chemotherapy ကင္ဆာေဆး ေသာက္ေနသူဆိုရင္၊
- ၁ဝ-၂ဝ မိနစ္မက ယိုေနရင္၊

ဘာလုပ္မလဲ
- စိတ္တည္ျငိမ္ပါ။
- မတ္မတ္ထိုင္ပါ။ ေခါင္းေရာ ကိုယ္ေရာ ေရွ႕နဲနဲကိုင္းထားပါ။ ေခါင္းေနာက္လွန္ထားရင္ ေသြးက ေအာက္ပိုင္း ဆင္းက်မယ္။
- ႏွာေခါင္းကို လက္နဲ႔ ဖိညွစ္ထားပါ။ ၁ဝ မိနစ္အထိ ဖိထားပါ။ ေတာက္ေလွ်ာက္ဖိထားပါ။ ဖိလိုက္ ေလွ်ာ့လိုက္မလုပ္ရပါ။
- ပါးစပ္ထဲက်တာကို ေထြးထုတ္ျပစ္ပါ။
- ရပ္သြားေပမဲ့ ႏွာေခါင္းကို မထိခိုက္ေအာင္ဂရုစိုက္ပါ။ ႏွာေျခတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ သတိထားပါ။
- ေရခဲတင္တာ အက်ိဳးမရွိလို႔ ဆိုပါတယ္။
- Heater မေကာင္းပါ။ Humidifier နဲ႔ Vaporizer ေတြက ေကာင္းမယ္။
- Nasal saline sprays or Lubricating ointments or gels ေတြကေန အနာက်က္တာျမန္ေစႏိုင္တယ္။

Medical Treatment သံုးႏိုင္တဲ့ ေဆးကုနည္းေတြ
(က) ေရွ႕ပိုင္းကထြက္တာ
လိုအပ္ရင္ ေသြးထြက္ေနတဲ့ ေသြးေၾကာကိုျမင္ေနရရင္ Chemical cauterization နည္းနဲ႔ ပိတ္ႏိုင္တယ္။ Silver nitrate ကို Topical anesthetic ထံုေဆးေပးျပီး သံုးတဲ့နည္းပါ။ တခ်ိဳ႕ကို Nasal packing ႏွာေခါင္းထဲကို ပတၲီးစထည့္ျပီး ပိတ္ဆို႔နည္းသံုးႏိုင္တယ္။ Petroleum (Vaseline) Gauze, Balloon nasal packs, and Synthetic sponge packs နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးႏိုင္တယ္။ ၄၈-၇၂ နာရီအၾကာမွာ ျပန္ထုတ္ရမယ္။

(ခ) ေနာက္ပိုင္းကထြက္တာ
Posterior nasal packing ဆို႔ပိတ္နည္းသံုးရမယ္။ Balloon nasal pack ကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ စိတ္ျငိမ္ေဆး၊ အနာသက္သာေဆးလိုႏိုင္တယ္။ ၄၈-၇၂ နာရီ အၾကာမွာ ျပန္ထုတ္ရမယ္။ Infection ပိုးဝင္တတ္တယ္။ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေဆးရံုတက္ရတတ္တယ္။ မရရင္ေတာ့ Arterial embolization ခြဲစိတ္ကုသနည္း တခုခုလုပ္ရႏိုင္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၉-၁၁-၂ဝ၁၁
၁၅-၉-၂ဝ၁၃