Tuesday, October 5, 2010

Q and A October 2010 (5)

1. ကိုယ္ဝန္မရေအာင္ အေရးေပၚ ေသာက္ရတဲ့ေဆးက
2. ေခၽြးအရမ္းထြက္ေနပါတယ္
3. မ်က္စိက အေဝးကိုဆိုရင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မျမင္ရေတာ့ဘူး
4. Adrenaline နဲ႔ Hydrocortisone အေၾကာင္းကို ရွင္းျပေပးပါဦး။

Q: ဆရာရွင့္ ခါတိုင္း ရာသီလာရက္ကေတာ့ လဆန္း ၉ ရက္ေန႔ပါ။ အတူေနမိတဲ့ ရက္ကေတာ့ ဒီလ ၁ ရက္ေန႔ကပါ။ ကိုယ္ဝန္မရေအာင္ အေရးေပၚ ေသာက္ရတဲ့ေဆးက ဝယ္လို႔ မလြယ္တာနဲ႔ သူငယ္ခ်င္း တေယာက္က ေျပာတဲ့အတိုင္း ေသာက္လိုက္မိပါတယ္။ စိတ္ခ်ရပါ့မလား သိခ်င္ပါတယ္။ သူေျပာတာကေတာ့ ျပီးျပီးခ်င္းကို တေန႔တလံုး ေသာက္ရတဲ့ တားေဆးကဒ္က ေဆးကို ၄ လံုး တခါထဲေသာက္ျပီးေနာက္ ၁၂ နာရီအတြင္းမွာ ၄ လံုး ထပ္ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ အဲလို ေသာက္လိုက္မိပါတယ္ရွင့္။ အဲဒါ စိတ္ခ်ရပါသလားရွင္ သိခ်င္ပါတယ္။ ၁ ရက္အတြင္း ေသာက္တာပါ။ ေသာက္တဲ့ ေဆးကေတာ့ Marvelon 28 ပါ။

A: ေဆး အမ်ိဳးအစားအေပၚ မူတည္တယ္။ ဆက္ဆံအျပီး ၃-၅ ရက္အတြင္း ေသာက္ရတယ္။ လိုအပ္ရင္ တိုက္ရိုက္ အီးေမးလ္ ေရးပါ။ Marvelon 28 (Desogestrel 0.15 mg and Ethinyl estradiol 0.03 mg) လိင္ဆက္ဆံျပီးေနာက္ ၅ ရက္အတြင္း၊ ၄ လံုး ခ်က္ခ်င္းေသာက္ပါ။ ၁၂ နာရီျခာျပီး ေနာက္ထပ္ ၄ လံုး ထပ္ေသာက္ပါ။

11 Oct 10, 12:21
Q: ကၽြန္ေတာ္ ေခၽြးအရမ္းထြက္ေနပါတယ္။ ေနရင္းထိုင္ရင္း ေခၽြးထြက္ပါတယ္။ စေနေန႔ညေနက ႏွာေခ်လို႔ ပန္နေဒါ ေသာက္ပါတယ္။ ညဖက္ အိပ္ယာထဲမွာလဲ ေခၽြးထြက္တယ္။ တနဂၤေႏြလဲ ေနကုန္ ေခၽြးထြက္တယ္။ ေရေသာက္ လုိက္တာနဲ႔ ေခၽြးထြက္ပါတယ္။ ကိုယ္ပူတယ္ထင္လုိ႔ ေရမခ်ိဳးပဲ ေရပတ္တိုက္ေနပါတယ္။ ဒီေန႔ တနလၤာေန႔ ဆုိေတာ့ ၃ ရက္ရွိပါၿပီ။ ေရမေသာက္ရဲေအာင္ပါပဲ။ ေခၽြးက ထြက္ေနဆဲပဲ။ ေနက ေတာ္ေတာ္ပူတယ္ဆရာ။

A: ေခြ်းထြက္မ်ားသူ-နည္းသူ မတူၾကပါ။ ေမြးရာပါလို ျဖစ္ေနသူေတြ ရွိတယ္။ ေရာဂါလို႔ မေခၚပါ။ လူၾကည့္တာနဲ႔ ပခံုးေပၚမွာ တဘက္ေသးေသးတခု တင္ထားတတ္ၾကတယ္။ လက္ကိုင္းပုဝါ အျမဲေဆာင္တယ္။ အဲလိုမဟုတ္ဘဲ ေကာက္ျဖစ္တာက တမ်ိဳးစ။ ရာသီဥတုေၾကာင့္ဆိုရင္ လူအမ်ားလဲ ျဖစ္ၾကမွာဘဲ။ ဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ေခြ်းနဲ႔အတူ ထြက္သြား-ကုန္သြားတဲ့ ေရ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ ျပန္ျဖည့္ေပးရလိမ့္မယ္။ ဓါတ္ဆားဆိုတာ ဝမ္းေလွ်ာရင္ ေသာက္ရတဲ့ ဓါတ္ဆားထုပ္ပါဘဲ။ မျဖည့္ရင္ အားယုတ္ေနမယ္။ ၾကြက္သားေတြ ေျပာ့ေနမယ္။ ေရေတာ့ ေသာက္ရပါမယ္။ ေရလဲခ်ိဳးပါ။ ႏွာေခ်-ေခါင္းကိုက္ စသျဖင့္ အတြက္ ေသာက္ရတဲ့ ေဆးေတြမွာ Pain killer ဆိုတာပါမယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးကလဲ ေခြ်းထြက္ေစတယ္။

9 Oct 10, 14:48
Q: က်ေနာ္ရဲ႕ မ်က္စိက အေဝးကိုဆိုရင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မျမင္ရေတာ့ဘူး။ ဆိုင္းဘုတ္ေတြက ေၾကျငာစာေတြေတာင္ ဖတ္ရတာဝါးေနျပီ။ က်ေနာ္က အခုမွ အသက္ ၂၃ ပဲရွိေသးတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္နွစ္ေလာက္က မျဖစ္ဘူးေသးဘူး။ က်ေနာ္က အျမဲတမ္း ကြန္ပ်ဴတာ သံုးတယ္၊ ဂိမ္းေတြလဲေဆာ့ျဖစ္တယ္။ အခု နွစ္နွစ္အတြင္းမွာ အခု အလိုဝါးသြားေတာ့ က်ေနာ္ ဘာလုပ္သင့္သလဲ။ မ်က္မွန္တပ္သင့္လား။ မ်က္စိအားတိုးေဆးေတြလဲ ရွိရင္ ေျပာျပေပးပါဦး။ ျပီးေတာ့ ဘာအစားအစာေတြ စားရမလဲ ဆိုတာကိုလဲ ေျပာျပေပးပါဦး။ က်ေနာ့္ မ်က္စိ ျပန္ေကာင္းနိုင္ပါ့မလား။

A: ကြ်န္ေတာ္ မ်က္စိအထူးကုဆရာဝန္ မဟုတ္ပါ။ တီဗြီ၊ ကြန္ျပဴတာ၊ (လက္ပေတာ့ပ္) အသံုးမ်ားရင္ မ်က္စိအျမင္ကို ထိခိုက္တာ အမွန္ပါ။ အခ်ိန္အၾကာၾကီး သတ္သတ္-မွတ္မွတ္ ေနရာတခုမွာ Focal point အျမင္အာရံု စိုက္ထားေနရရင္ ျဖစ္တယ္။ မ်က္စိဆိုတာ အနီး-အေဝး အားလံုးအတြက္ သံုးရတာကိုး။ မ်က္စိက မွန္ဘီလူးကို ထိန္းေပးတဲ့ ၾကြက္သားေတြက တေနရာထဲမွာ အၾကာၾကီး ခ်ိန္ကိုက္ထားေနရေတာ့ ရုတ္တရက္ တျခားေနရာအတြက္ ျပင္ဆင္ဘို႔ ခက္လာတဲ့သေဘာပါ။ ဒီေတာ့ အက်င့္ကို ျပင္သင့္တယ္။ ၾကားခ်ိန္မွာ နားတာ၊ အေဝးကို ၾကည့္တာ လုပ္ပါ။ အမ်ားၾကီး သက္သာလာမယ္။ အဲလိုနားတဲ့အတြက္ ကိုယ့္ ဂိမ္း-အလုပ္ေတြမွာလဲ Fresh ျဖစ္လာေတာ့ ပိုေကာင္း ေစမယ္။ မ်က္မွန္လဲ လိုႏိုင္ပါတယ္။ မ်က္မွန္ဆရာေတြဆီ သြားရင္ ေသျခာေပါက္ မ်က္မွန္ အလုပ္ခိုင္းႏိုင္တယ္။ မ်က္စိအထူးကုဆရာဝန္ကို ျပတာ ေကာင္းတယ္။ မ်က္စိအားေဆး ဆိုတာ ဗီတာမင္ ေအ တခုသာ ရွိတယ္။ ဒါကလဲ ၾကက္မ်က္သင့္ ဆိုတဲ့ အလင္းေရာင္နဲခ်ိန္ (ညေန) မွာ ေကာင္းေကာင္း မျမင္ရတာအတြက္သာ ေကာင္းတယ္။ Vitamin A မ်ားတာေတြက အေရာင္ရွိ အသီးအႏွံေတြ၊ ၾကက္ဥအဝါ၊ ငါးၾကီးဆီ။

A: Adrenaline ဆိုတာ လူ႔ကိုယ္ထဲက လိုရင္ လိုသလို ထုတ္ေပးေနတဲ့ လူေတြ စသိခဲ့တဲ့ “ေဟာ္မုန္း” တခု ျဖစ္တယ္။ တိရစၧာန္ေတြမွာလဲ ရွိပါတယ္။ သူထြက္လာရင္ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း ျမန္လာတယ္။ ထိန္႔လန္႔စရာ၊ မထင္မွတ္တာ၊ အႏၲရာယ္တခုခု က်ေရာက္ရင္ အလိုလို ထြက္လာတာမို႔ ေဆးပညာ ဗဟုသုတ ရွိသူေတြက “လန္႔လိုက္တာကြာ မင္းေၾကာင့္ (အျဒီနလင္) ၂ စက္ေလာက္ ထြက္သြားတယ္” လို႔ ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဘိုလိုေတာ့ fight or flight လို႔ ေျပာတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕အထက္မွာ ဆက္-ကပ္ေနတဲ့ ၃ လကၼေလာက္အရြယ္ Adrenal glands ဂလင္းေတြကေန Adrenaline ၈ဝ% နဲ႔ Noradrenaline ၂ဝ% ထုတ္ေပးတယ္။ Epinephrine လို႔လဲ ေခၚေသးတယ္။ (ဆင္ပသက္တစ္) အာရံုေၾကာ စနစ္ရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ အာရံုေၾကာ (ထရန္စမစ္တာ) လဲ ျဖစ္ေသးတယ္။ ေလျပြန္က ၾကြက္သား-အႏုစားေတြကို က်ယ္ေစျပီး၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ ေသးေသးေလးေတြကိုေတာ့ က်ံဳ႕ေစတယ္။

Cardiac arrest ေခၚတဲ့ ႏွလံုးရပ္သြားတာ၊ Cardiac dysrhythmia ႏွလံုးခုန္ မမွန္တာ၊ Cardiac output ႏွလံုးေသြး ထုတ္ႏိုင္စြမ္း ေလွ်ာ့နည္းတာ မ်ိဳးအတြက္ ေဆးျဖစ္တယ္။ (အလာဂ်ီ) အျပင္းအထံျဖစ္တာေၾကာင့္ Anaphylactic Shock (ေရွာ့ခ္) ျဖစ္ရင္ Adrenaline ထိုးေဆးနဲ႔ အေရးေပၚ ကုေပးရတယ္။ Asthma ပန္းနာ ရုတ္တရက္ ၾကပ္ရင္ ဒီေဆး ထိုးရတယ္။ ထံုေဆး Bupivacaine, Lidocaine ထိုးရာမွာ ဒီေဆးနဲ႔ ေရာရင္ ေသြးထြက္ နဲေစမယ္။ ေဆးအရွိန္လဲ ၾကာေစတယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ တမ်ိဳးေၾကာင့္ Croup လို႔ေခၚတဲ့ Laryngotracheobronchitis လည္ေခ်ာင္းက ေလျပြန္ ရုတ္တရက္က်ဥ္းျပီး (ကန္ေတာ့ပါရဲ႕) Barking cough (ေခြး) ေဟာင္သလို ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့ေရာဂါအတြက္လဲ (စတီရြိဳက္) ေဆးနဲ႔အတူ ဒီေဆး ေပးရတယ္။

သတိထားရတာက သူ႔ေၾကာင့္ Palpitation ရင္တံု၊ Tachycardia ႏွလံုးခုန္ျမန္၊ Tremor လက္တံု၊ Hypertension ေသြးဖိအားတက္၊ Anxiety စိုးရိမ္မႈျဖစ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ Pulmonary edema ရုတ္တရက္ အဆုပ္ေရာင္တာေတြ ျဖစ္ေစတယ္။

“Hydrocortisone ဟိုက္ဒရိုေကာ္တီဇံုး” ဆိုတာ (စတီရြိဳက္) ေဆးျဖစ္တယ္။ သိပ္အစြမ္းထက္ျပီး သိပ္သတိထား သံုးရတာမ်ိဳး။ ခက္တာက ေဆးလက္မွတ္ မပါဘဲ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အေရျပားမွာ ယားယံတာ၊ ႏွင္းခူနာ၊ အေကာင္ ကိုက္တာ၊ တခုခုနဲ႔ မတည့္တာ၊ စအိုယားတာ၊ ေခါင္းယားတာ၊ စတာေတြအတြက္ 0.5% or 1% Hydrocortisone ေဆးေတြ ဝယ္လို႔ လြယ္တယ္။ တေန႔ ၁-၄ ၾကိမ္သံုးရတယ္။

Ointment လိမ္းေဆးညွစ္ဘူး၊ Cream ခရင္မ္၊ Lotion လိမ္းေဆးရည္၊ Liquid အရည္၊ Gel ဂ်ဲလ္၊ Spray စပေရး၊ Foam အျမွဳပ္၊ Suppositories စအိုထဲထည့္ေဆး၊ Paste ပါးစပ္ထဲထည့္ေဆး၊ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လာတယ္။ ေဆးနာမယ္ေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး။ ဒီေဆးကို ဆရာဝန္ မညႊန္ဘဲ မသံုးသင့္ဘူး။ ေဆးကို မွ်ဥ္းျဖတ္ရတယ္။

Colitis ဆိုတဲ့ အူမၾကီးေရာင္တာအတြက္ ညတိုင္း ျဖစ္ျဖစ္ တေန႔ ၂ ခါျဖစ္ျဖစ္ ၂-၃ ပါတ္ၾကာ ေပးရတယ္။ Proctitis ဆိုတဲ့ စအို-အစာေဟာင္းအိမ္ ေရာင္တာအတြက္ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၂-၃ ပါတ္ ေပးတယ္။ Hemorrhoids လိပ္ေခါင္းအတြက္ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၂-၇ ရက္ေပးတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး Side effects ေတြ တေလွၾကီးရွိတယ္။ အေရျပား ေျခာက္-ကြဲတယ္၊ ဝက္ျခံထြက္၊ ယားယံ၊ ပူေလာင္၊ အေရျပား အေရာင္ေျပာင္း၊ အစာမေက်၊ အန္၊ ေခါင္းမူး၊ အိပ္ေရးပ်က္၊ စိတ္က်၊ အေမႊးေပါက္တာပိုမ်ား၊ ခိုက္မိရင္ ေသြးျခည္ဥပိုျဖစ္၊ ရာသီ ထိန္ႏိုင္တယ္။ ပိုဆိုးတာေတြကေတာ့ အေရျပားအနီကြက္၊ အသက္ရွဴခက္၊ ရင္က်ပ္၊ အေရျပား အနာျဖစ္၊ ေသြးယိုတာေတြ။

Fungal infection မိႈေရာဂါ ရွိေနတံုး ဒီေဆး မသံုးရပါ။ ေက်ာက္ကပ္၊ အူ၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိေနသူ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ လည္ပင္းၾကီး၊ ေသြးတိုး၊ ေရယံု၊ တီဘီေရာဂါရွိေနသူေတြ ဒီေဆးသံုဘို႔ အထူးသတိထားရမယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္လဲ သတိျပဳပါ။ ဒီေဆးေသာက္ေနတံုး အရက္ေသာက္ ေလွ်ာ့ရမယ္။ ေဆးေပးထားသူေတြကို ဆားေလွ်ာ့စားဘို႔၊ ပရိုတင္း နဲ႔ ပိုတက္စီယမ္ မ်ားမ်ားစားဘို႔ ဆရာဝန္က ညႊန္ၾကားမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၂-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ

Wooing the Generals ျပင္သစ္အျမင္

ျပင္သစ္အသင္းကဗိုလ္စြဲသြားတဲ့ ေဘာလံုးပြဲသတင္းေတြကေန အမွတ္ရတာတခုရွိေသးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ျပည္ပႏိုင္ငံေရးကာလ နယူးေဒလီမွာေနစဥ္က ျပင္သစ္လူမ်ိဳး သုေတသ...