က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, September 5, 2011

Q and A September 2011 (5)

၁။ ကိုယ္ဝန္လည္း ေဆာင္ထားပါတယ္။
၂။ က်ေနာ့္ ၿပႆနာက ဒီလိုပါ။
၃။ I also do appreciate for your articles regarding medical and sex education.
၄။ သားအိမ္ကုိ ျခစ္ရတာ အေၾကာင္း ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္ဆုိတာကို
၅။ Miscarriage ျဖစ္ျပီး ဖယ္ထုတ္ထားရပါတယ္။

2011/9/15
ကြ်န္ေတာ့္ ဇနီးသည္ဟာ အသက္ ၄ဝ ရွိပါျပီ။ ကိုယ္ဝန္လည္း ေဆာင္ထားပါတယ္။ သူအခုေျပာေနတာ ခါးေအာက္ပိုင္းေတြ ကိုက္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ေျပာရင္ ဆီးစပ္ေပါ့ခင္ဗ်ာ။ ကိုယ္ဝန္က ၂ လေက်ာ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ျပီးေတာ့ သူဘယ္လို အစားအေသာက္မ်ိိဳး စားသင့္တယ္ ဆိုတာ ေျပာျပေပးပါခင္ဗ်ာ။

ANC ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း

ကိုယ္ဝန္ ၂ လမွာ ဆီးစပ္ေနရာက နာတာကို စစ္ေဆးသင့္တယ္။ OG နဲ႔ ျပႏိုင္ရင္ျပပါ။ ဆီးေအာင့္လို႔ နာတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးေလးေသာက္တာနဲ႔ ေပ်ာက္မယ္။ လိုအပ္ရင္ Ultrasound ရိုက္ခိုင္းမယ္။ ကိုယ္ဝန္က ပံုမွန္ေနရာဆိုတာကို ေသျခာခ်င္လို႔။ ေလာေလာဆယ္ Painkiller တမ်ိဳးမ်ိဳးကို အစာနဲ႔ ေသာက္ႏိုင္ပါတယ္။

2011/9/6
က်ေနာ့္အသက္က ၂၅ ႏွစ္ပါ။ က်ေနာ့္ ခ်စ္သူလည္း ၂၅ ႏွစ္ပါခင္ဗ်ာ။ ၁ လ ကိုယ္ဝန္တားစားေဆးေတြကို ရာသီစေပၚတဲ့ေန႔ နဲ႔ ေပၚၿပီး ၅ ရက္အတြင္း စစားရမယ္လို႔ဖတ္မိပါတယ္။ စစားတဲ့ေန႔ကစၿပီး အကာအကြယ္မပါဘဲ အတူေနလို႔ရပါလား။ ၁ လ ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးေတြကို ၾကားေန႔ေတြမွာလည္း စားလို႔ရပါသလား။ စားလို႔ရရင္ စစားတဲ့ေန႔ကစၿပီး အကာအကြယ္မပါဘဲ အတူေနလို႔ရပါလား။ က်ေနာ့္ ၿပႆနာက ဒီလိုပါ။ က်ေနာ့္ အိမ္ကလည္းသေဘာတူၿပီး က်ေနာ့္ခ်စ္သူနဲ႔ ရက္ (႕႕႕႕႕) ခန္႔ ခရီးတစ္ခုကို ဒီလ (႕႕႕႕႕) ရက္ေန႔မွာ စထြက္ရမွာပါဆရာ။ သူ႔ရဲ႕ရာသီလာတဲ့ရက္က ၆ ရက္ေန႔ပါ။ ခ်စ္သူနဲ႔ အတူေနရတဲ့ ရက္ ၂ဝ ခန္႔အတြင္းမွာ အကာအကြယ္လည္း မသံုးခ်င္ပါ။ ကိုယ္ဝန္လည္း မရေစခ်င္ပါခင္ဗ်ာ။ အၿပင္ကိုလည္း သုက္စြန္႔ထုတ္ဖို႔အတြက္လည္း ခက္ခဲပါတယ္ဆရာ။ မည္သည့္ နည္းလမ္းနဲ႔ မည္သည့္ ေဆးဝါးတို႔ကို အသံုးၿပဳရင္ အဆင္ေၿပဆံုးၿဖစ္ပါမည္လဲ သိခ်င္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

မိန္းကေလးကို အခုကတည္းက တေန႔ ၁ လံုး၊ ၂၁-၂၈ ရက္ေသာက္ရမဲ့ေဆး ေသာက္ေစပါ။ ဒီကေန႔က ၈ ရက္ျဖစ္လို႔ ေနာက္မက်ပါ။ ရာသီလာျပီးလဲ အတူေနျဖစ္မယ္ဆိုရင္ အခုေဆးကပ္အျပီး ေနာက္လအတြက္ ရာသီလာမယ္။ ရာသီလာတဲ့ရက္ကေနစျပီး ေဆးကပ္သစ္ ေသာက္ပါ။ ၂၁-၂၈ လံုးေဆးကပ္ေတြ အတူတူပါဘဲ။ အေရာင္ျဖဴ-အေရာင္ႏု ၂၁ လံုးကသာ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါတယ္။ အေရာင္ရင့္ေဆး ေသာက္ေနရင္း ရာသီလာတယ္ဆိုရင္ အဒီအရင့္ကို ဆက္မေသာက္ေတာ့ဘဲ ေဆးကပ္သစ္က အေရာင္ႏုေဆး စေသာက္ေစပါ။ ခရီးျပန္လာလို႔ အတူမေနျဖစ္လဲ ေဆးကပ္ကုန္ေအာင္ ဆက္ေသာက္ေစပါ။ ရပ္လိုက္ရင္ ေသြးျပန္လာလို႔ ရက္ ကေမာက္ကမ ျဖစ္သြားမယ္။

2011/9/14
ဆရာ့စာကို ၁၂ ရက္ေန႔မွာ ဖတ္ရပါတယ္ခင္။ က်ေနာ္တို႔ ၿမိဳ႕မွာက အင္တာနက္လိုင္းက်သြားၿပီး ဒီေန႔မွ ၿပန္ရလို႔လို႔ စာမၿပန္ၿဖစ္တာ ခြင့္လႊတ္ပါခင္ဗ်ား။ ၁၂ ရက္ေန႔မွာပဲ Marvelon 28 ဆိုတဲ့ေဆးကို ေသာက္ေစပါတယ္။ ရာသီလာၿပီး ၅ ရက္ေၿမာက္ေန႔ပါ။ က်ေနာ္တို႔က ၁၉ ရက္ေန႔မွာ အတူေနမယ္ဆိုရင္ အကာအကြယ္မပါဘဲ အတူေနလို႔ရပါၿပီလား။ မိန္းကေလးက ေဆးေသာက္ေနတာ ေခါင္းမူးတယ္လို႔ ေၿပာပါတယ္။ နဲနဲမူးခ်င္သလိုလို ၿဖစ္ေနတယ္လို႔ေၿပာပါတယ္။ အရမ္းအဆိုးၾကီးလဲ မဟုတ္ပါခင္ဗ်ား။ ေဆးေသာက္ေနသ၍ အၿမဲ ေခါင္း နဲနဲမူးေနမွာလားခ။ ေခါင္းမူးသက္သာေအာင္ ဘယ္ေဆးေတြနဲ႔မ်ား တြဲေသာက္ရမွာပါလဲ။ ေဆးကို ည ၈ နာရီမွာေသာက္ေစပါတယ္။ အဲဒါ မနက္ပိုင္း အားေဆး တစ္မ်ိဴးမ်ိဴး ေသာက္လို႔ရပါလား။

၁။ ေျပာတဲ့အတိုင္း ေဆးေသာက္ျပီးရင္ ေျပာတဲ့ေနမွာ အကာကြယ္မပါဘဲ အတူေနလို႔ရပါျပီ။
၂။ Brand Name ေဆးကုမၸဏီေပး နာမည္ = Marvelon (မာဘလြန္)၊ Common Name ေဆးနာမည္ = desogestrel - ethinyl estradiol ကိုယ္ဝန္တားေဆးရဲ႕ ေအာက္ကေရးတဲ့ side effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကို ေဆးေသာက္သူ ၁% မွာ ခံစားရတယ္။
• abdominal cramping or bloating ဗိုက္နာ၊ ဗိုက္ကယ္၊
• acne ဝက္ျခံထြက္၊
• breast pain, tenderness, or swelling ရင္သား နာ-ေရာင္-တင္း၊
• brown, blotchy spots on exposed skin ေနေရာင္ေတြ႔တဲ့ အေရျပားမွာ အညိဳေျပာက္ျဖစ္၊
• dizziness ေခါင္းမူး၊
• gain or loss of body or facial hair ကိုယ္ေမႊး ပိုေပါက္-ပိုနည္း၊
• increased or decreased interest in sexual intercourse လိင္စိတ္ နည္း-မ်ား၊
• increased sensitivity of skin to sunlight ေနရာင္ကို သိပ္မခံႏိုင္၊
• nausea ပ်ိဳ႕၊
• swelling of ankles and feet ေျချခင္းဝတ္ေရာင္၊
• unusual tiredness or weakness ေမာပန္း-အားယုတ္၊
• vomiting အန္၊
• weight gain or loss ကိုယ္အေလးခ်ိန္ နည္း-မ်ား၊

• ပိုျပီးရွားပါးတဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုက်ိဳးမ်ား၊
• breast lumps ရင္သားအက်ိတ္၊
• breakthrough bleeding or spotting between periods ၾကားရက္ေသြးဆင္း၊
• complete stop of menstrual bleeding for several months ရာသီမလာဘဲေန၊
• decreased bleeding during periods ရာသီေသြးအဆင္း နည္း-မ်ား၊
• depression စိတ္ဓါတ္က်၊
• mild increase of blood sugar ဆီးခ်ိဳရွိေနသူ ဆီးခ်ိဳတက္၊
• headaches or migraines ေခါင္းကိုက္၊ (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းမူး-ကိုက္ျဖစ္၊
• increased blood pressure ေသြးဖိအားတက္၊
• swelling, pain, or tenderness in upper abdominal area ဗိုက္အထက္ပိုင္ေနရာ ေရာင္-နာ-တင္း၊
• vaginal infection ေမြးလမ္းပိုးဝင္၊ အျဖဴဆင္း၊

2011/9/15
ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ။ အလြန္ပဲ ေက်းဇူးတင္မိပါတယ္ခင္ဗ်ား။ ဒီ Marvelon 28 ေဆးေသာက္ေနရင္းနဲ႔ Oramin F လိုမ်ိဳး အားေဆးကို မနက္ပိုင္းမွာေသာက္လို႔ရပါလားဆရာ။

Oramin-F ေဆးဟာ ကိုရီးယား-တိုင္းရင္းေဆး အားေဆးတမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ေၾကာ္ညာအရ ဗီတာမင္ ေအ၊ ဘီ ၁၊ ဘီ ၂၊ ဘီ ၆၊ စီ၊ ဒီ နဲ႔ အီး ပါတယ္လို႔ ဖတ္ရတယ္။ အားယုတ္ေနသူ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ စတာေတြအတြက္ ညႊန္းထားတယ္။

Mon, Sep 12, 2011 at 6:25 PM, Facebook
Dear Uncle
I'd like to thank you for your contribution to Burmese democracy and human right cause. I also do appreciate for your articles regarding medical and sex education. I'll be great honoured to be your friend on FB.

(.....)

Greetings!

My experience as a government medical officer for 15 years inside Burma taught me health education is a difficult task. So I am writing just medical articles which are not similar to conventional health education. My target audience includes patients who suffer and medical folks who help others. It is a sort of sharing knowledge.

Second, I don't mean sex education indeed. Reproductive structure is one of human's systems. A general practitioner has to deal with from head to toe. Sexual relation is a fundamental part of human life. Unfortunately for Burmese it is still taboo to talk about. I rather like to be called adult medical education. Even then I refrain from using “adult” adjective as it is dirty in many others' eyes. So I go for “over-18 readings”. I provide merely professional information.

Third, being an NLD I want to help Burmese wherever they are. Then I opened a free clinic where all comers are free to seek my expertise. Meanwhile I train volunteers. Then I created an online clinic where I try to answer all health related questions. However I am not treating them as I can't see and examine them. It is up to an individual to follow or just to forget it.

My work is not based on NGO proposal because I wanted to change some of my fellow activists who come around when fund was made available and go away if there is no money. I try to set an example of do what ought to be done for the community without relying on NGOs. If you do a good job supporters will come after you.

Yet my hands are too short.

DTS
12-9-2011

September 21, 2011 4:13 AM
ဆရာ သားအိမ္ကုိ ျခစ္ရတာ အေၾကာင္း ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္ဆုိတာကို သိခြင့္ေလးမ်ားရွိရင္ ေျပာျပေပးႏုိင္မလားရွင့္။ ျပီးေတာ့ ဘာလို ့ ျခစ္ခ်ရတာလဲ ဆိုတာကိုပါ သိခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။
D&C Dilation and Curettage သားအိမ္ျခစ္ျခင္း ဆိုတာက်ု Abnormal uterine bleeding အမ်ိဳးသမီးေတြ ေမြးလမ္း (သားအိမ္) ကေန ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ေသြးဆင္းတာအတြက္ Diagnosis ေရာဂါရွေဖြဘို႔ နဲ႔ Treatment ေရာဂါကုသဘို႔ရာ လုပ္ေပးပါတယ္။ Abortion/Miscarrage ကိုယ္၀န္ပ်က္တာနဲ႔ Uterine cancer သားအိမ္ကင္ဆာ သံသယရွိတာေတြအတြက္ လုပ္ရတာမ်ားပါတယ္။

2011/9/21
သမီးက (႕႕႕႕႕) မွာေနပါတယ္၊ ျပီးခဲ့တဲ့လမွာ Miscarriage ျဖစ္ျပီး ဖယ္ထုတ္ထားရပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိျပီး ၆ ပတ္ေျမာက္မွာ OG နဲ႔ Ultrasound ရိုက္ႀကည့္ေတာ့ ကေလးကအထဲမွာ ႏွလံုးမခုန္ လႈပ္ရွားမႈမရွိတဲ့အတြက္ တပတ္ေဆးစား ေစာင့္ႀကည့္ျပီး ဖယ္ထုတ္ခဲ့ရပါတယ္။ အိမ္ေထာင္က်ျပီး ဘာတားေဆး ဘာဆိုဘာမွ မသံုးပါဘူး။ ၂ ပတ္ အႀကာမွာ ဆရာဝန္က စမ္းသပ္ျပီး အားလံုး OK ပါတဲ့။ အခုဆို တလနီးပါးရွိပါျပီ။ ဒါေပမဲ့ အခု သားအိမ္္ေနရာက က်ိန္းေအာင့္ေအာင့္ႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။ အခု အသက္ ၃၅ ရွိပါျပီ။ စိတ္ထဲမွာ ေနာက္ထပ္ကေလး မရေတာ့မွာ၊ ကိုယ္မက်န္းမာမွာ စိုးပါတယ္။ ေလးရက္ေလာက္ နားျပီး အလုပ္ျပန္ဆင္းျဖစ္ပါတယ္၊ ဒီအလုပ္ေႀကာင့္ ဒဏ္ျဖစ္ႏိုင္ပါသလား။ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္နဲ႔ ေနာက္ထပ္ ေအာင္ျမင္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ကို ရရွိႏိုင္ဖို႔ က်န္းမာစြာေနႏိုင္ဖို႔ စပ္လ်ဥ္းမဲ့ ဗဟုသုတေလးေတြပါ တဆက္တည္း ေဖာ္ျပေပးပါ။

D and C သားအိမ္ျခစ္တာ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို စုပ္တုတ္ယူနည္းလုပ္တယ္။ ဘယ္နည္းျဖစ္ျဖစ္ ခြဲစိတ္မႈတမ်ိဳးမ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။
အခုျဖစ္ေနတဲ့ သားအိမ္ေနရာမွာ ခံစားေနရတာအျပင္ ဆီးေအာင့္တာ၊ အျဖဴဆင္းတာ ျဖစ္ေသးလး။ ဘယ္လိုေနရင္ ပိုခံစားရသလဲ။ ဥပမာ ဆီးသြားတဲ့အခါ၊ ဖိႏွိပ္ၾကည့္တဲ့အခါ။ အလုပ္လုပ္တဲ့အခါ၊ အတူေနတဲ့အခါ။
ေမးတာေတြ မသိရခင္ ေျပာရရင္ Painkiller တခုခုေသာက္ႏိုင္ပါတယ္ ဥပမာ Ibuprofen နဲ႔ Diclofenic တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၂-၃-၄ ၾကိမ္၊ အစာနဲ႔ေသာက္ပါ။
တခါကိုယ္၀န္ပ်က္တိုင္း ေနာက္မပ်က္သူအလြန္မ်ားပါတယ္။ ေနာင္ ဆင္ျခင္ဘို႔ဆိုတာလဲ သိပ္ေတာ့ အထူးမွာစရာေတာ့မရွိပါ။ ပ်က္ခ်င္ပ်က္သြားတတ္တာက ပိုမ်ားလို႔ အလုပ္အကိုင္၊ အေနအထိုင္ေၾကာင့္ မပ်က္တတ္ပါ။
ပံုမွန္ အစားအေသာက္၊ သက္သာတဲ့အလုပ္အကိုင္၊ သံဓါတ္၊ ေဖါလစ္အက္စစ္၊ ဗီတာမင္ ဘီ အုပ္စုေတြေသာက္သင့္တယ္။ စိတ္ဓါတ္ကိုလဲ ခိုင္မာ၊ ၾကည္လင္ေနသင့္တယ္။ အေကာင္းဘက္ရႈျမင္တာ လုပ္သင့္တယ္။
ကိုယ္၀န္အေၾကာင္းေတြ အမ်ားၾကီးေရးထားပါတယ္။ http://www.yamunaclinic.org/ က Search မွာ ရွာႏိုင္ပါတယ္။