က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Thursday, January 19, 2012

Amphetamines ယာဘ-ရာဘ-ရာမ-ယာမ

Wed, Jan 18, 2012 at 8:54 PM
အေၾကာင္းအရာက "ယာမ" ပါ။ က်ေနာ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြ ေဆးသံုးျပီး စာေတြက်က္တယ္။ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ကေတာ့ စာေတြ ညသန္းေခါင္ေက်ာ္ေက်ာ္ထိ လုပ္နိုင္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အဲဒါမွန္သလား။ ေအာင္သြားတဲ့ သူေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ မေအာင္တဲ့သူေတြလည္းရွိပါတယ္။ က်ေနာ္သိခ်င္တာက အဲဒီေဆးအေၾကာင္းပါ။ သူက ညတစ္ညလံုးေတာ့ မအိပ္ဘူး။ ဥပမာ ညေန ၂ နာရီေလာက္မွာ ေဆးသံုးထားတယ္ဆိုရင္ အဲဒီည မအိပ္ဘဲေနတယ္။ အာရံုကလည္းတစ္ခုပဲလို႔ ေျပာတယ္။ တကယ္ဟုတ္သလား။ ေနာက္ေန႔ ၂ နာရီေလာက္မွာ တအားအိပ္ခ်င္တယ္တဲ့။ အိပ္လည္းအိပ္တယ္။ ျပီးရင္ မသံုးရရင္လည္း ဘာမွမျဖစ္ဘူးတဲ့။ အရင္လိုပဲတဲ့။ မစြဲဘူးတဲ့။ သံုးလိုက္ရင္ ေပါ့သြားတယ္တဲ့။ တကယ္မစြဲဘူးလား။ ဒီေဆးကိုသံုးလို႔ ဦးေနွာက္ရဲ႕ ဘယ္အပိုင္းေတြကို ထိခိုက္သြားလဲ။

Wed, Nov 21, 2012 at 1:02 AM
ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ ပညာေပးေဆာင္းပါး မရွိသေလာက္နည္းပါးသည့္ YaBa ေဆးျပားေခၚ စိတ္ၾကြရူးသြပ္ေဆးျပားမ်ား၏ ဆုိးက်ိဳးေကာင္းက်ိဳးမ်ားကုိ ေရးသားေဖာ္ျပေပးရန္ေတာင္းဆုိအပ္ပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ ေငြဝင္ေျဖာင့္သူတုိင္း အသုံးျပဳေနၾကပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္အပါအဝင္ သူငယ္မ်ားစြာလည္း ရံဖန္ရံခါ သုံးစြဲၾကပါသည္။ ထုိေဆးျပား၏ ဆုိးက်ိဳး ေကာင္းက်ိဳးကုိ ျမန္မာစာျဖင့္ေရးသားထားသည္ကုိ အြန္လုိင္းတစ္ပုဒ္သာရွိပါသည္။ YaBa & methamphetamine တုိ႔၏ ဆုိက်ိဳးနွင့္ေကာင္က်ိဳး အေၾကာင္းကုိ တိက်စြာခြဲျခားနားလည္းလုိပါသည္။ ေကာင္းက်ိဳးဟုထည့္ၿပီးေမးရျခင္းမွာ ကြ်န္ေတာ္အပါအဝင္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားဟာ ခဏခဏျငင္းခုံၾကၿပီး ျဖတ္မယ္နားမယ္ မျဖတ္ဘူးမနားဘူး အလုပ္ေတြအမ်ားႀကီးလုပ္ရအုံးမယ္ စသျဖင့္အေၾကာင္းျပၿပီး ဆက္လုပ္မယ့္သူေရာ အေၾကာင္းမျပပဲ ၾကံဳတဲ့အခါလုပ္မယ္ဆုိသူဆုိ ဒီလုိနဲ႔ပဲ ေန႔မျခားေလာက္ေအာင္ကုိ ႀကိဳက္နွစ္သက္ေနၾကပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္ကုိယ္တုိင္ပင္ မလုပ္ေတာ့ဘူးဟုဆုံးျဖတ္ထားေသာ္လည္း သူငယ္ခ်င္းမ်ားနွင့္ဆုံလွ်င္ လုပ္ခ်င္စိတ္ထိမ္းမရသည္မ်ား ခဏခဏၾကံဳလာသည့္အတြက္ ဆရာ၏ ရွင္းလင္းေရးသားမႈကုိ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနပါမည္ခင္ဗ်ား။

"စိတ္ၾကြေဆး" ဆိုတာေတြဟာ CNS ဗဟိုအာရံုေၾကာစနစ္အေပၚ သက္ေရာက္ေစတဲ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ "ယာဘ" လို႔လူသိမ်ားတဲ့ Amphetamines (မင္မ္ဖက္တမင္း) ကို စေဖၚစပ္ခဲ့တာက ၁၈၈၇ ကတည္းကျဖစ္တယ္။ လူကေန အလိုလို ထုတ္ေပးေနတဲ့ Adrenaline နဲ႔ Noradrenaline ေတြနဲ႔တူတယ္။ (ေရွာ့ခ္) ရတာ၊ ပန္းနာထတာေတြအတြက္ အလြန္အသံုးဝင္တဲ့ အသက္ကယ္ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ရင္က်ပ္လို႔ေပးတဲ့ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးထဲမွာ ထည့္ထားတတ္တယ္။

Euphoric effects ပီတိစိတ္ေတြသာ ထင္ျမင္ေနေစတဲ့ အစြမ္းေၾကာင့္ ေပၚျပဴလာျဖစ္လာတယ္။ ေဆးသံုးထားသူဟာ စိတ္တက္ၾကြေနမယ္၊ တခုခုကို အာရံုစိုက္ေနျပီး၊ သူမ်ားေတြကို ဂရုမထားေတာ့ဘူး။ မအိပ္ဘဲ အၾကာၾကီး ေနႏိုင္တယ္။ မေမာလြယ္ဘူး၊ အားကစားလုပ္ရင္ ပိုလုပ္ႏိုင္တယ္။ ခံႏိုင္ရည္ပိုတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္စိတ္မ်ားေစမယ္ ဆိုတဲ့ အစြမ္းေတြ ရေစတယ္။

Methamphetamine (မက္သဖန္တမင္း)၊ Ephedrine (အဖက္ဒရင္း) Cathinone (က္သီႏုန္း)၊ MDMA (Ecstasy) (အက္ကတက္စီ) DOM (STP) ဆိုျပီး ဆင္တူေတြ ရွိတယ္။ သူမ်ားဆီမွာ Uppers, Bennies, Beans, Speed, and Crank ဆိုတဲ့ အရပ္သံုးနာမည္ေတြ ရွိတယ္။ Pills ေဆးလံုး၊ Powder ေဆးမႈံ႔ Crystals ေဆးခဲဆိုျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးလာတယ္။ ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆး၊ ရွဴေဆး နဲ႔ ေဆးလိပ္ေသာက္နည္းေတြနဲ႔ သံုးၾကတယ္။ တခါသံုးရင္ ၄-၆-၁၂-၂၄ နာရီခံတယ္။

ေရရွည္မွာ ဘာေတြဆက္ျဖစ္လာသလဲ။ အရင္ခံစားတာမ်ိဳး ရခ်င္ရင္ ေဆးအဆ ပိုလုိခ်င္လာမယ္။ ႏွလံုးအေပၚ ဒဏ္မ်ားလာမယ္။ ေသြးဖိအားတက္မယ္၊ ဒါ့ေၾကာင့္ Heart disease, Heart attack, Stroke ႏွလံုးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ေရာဂါေတြ ပိုျပီး ရလမ္းမ်ားေစတယ္။

ေဆးစြဲတယ္ဆိုတာ ရုပ္ပိုင္းနဲ႔ စိတ္ပိုင္းစြဲတာဆိုျပီး ရွိတယ္။ ဒီေဆးက ၂ မ်ိဳးလံုးျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ Addiction ေဆးစြဲေနသူဆိုရင္ Psychotic episodes စိတ္ပိုင္းေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Overdose ေဆးမ်ားသြားရင္ ႏွလံုးခုန္ ျမန္မယ္။ ဂနာမျငိမ္ ျဖစ္မယ္၊ တံုတံုရီရီျဖစ္မယ္။ သူမ်ားကို မယံုတာမ်ားမယ္၊ ေၾကာက္တာ၊ က်ိဳးေၾကာင္း မဆီေလွ်ာ္တာ၊ စိတ္ရႈတ္ေထြးတာ၊ တလြဲထင္ျမင္တာ၊ တက္တာေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။

- Amphetamines နဲ႔ Cocaine or Ecstasy ေရာတာ အႏၲရာယ္မ်ားတယ္။ သတၲိေတြက တူတယ္။
- Amphetamines နဲ႔ (MAOIs) စိတ္မက်ေဆးေတြေရာရင္ ေဆးစြမ္းက ၆ ဆ တက္ေစမယ္။
- Amphetamines ေဆးသံုးစြဲထားသူကို ေနာက္ထပ္ ၁-၂ ရက္အထိ စစ္ရင္သိတယ္။

ခ်က္ခ်င္းျဖစ္တဲ့ ေဆးအဆိပ္ လကၡဏာေတြကေတာ့ Psychosis စိတ္မူမမွန္တာ၊ Hallucination သူမ်ားမျမင္တာေတြ ျမင္ေန၊ သူမ်ားမထိေတြ႔တာကို ထိေတြ႔ေနတယ္လို႔ထင္တာ၊ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္မ်ားတာေတြ ျဖစ္မယ္။ ေဆးေၾကာင့္ Hyperthermia အပူခ်ိန္လြန္ကဲတာ၊ Heart arrhythmia ႏွလံုးခုန္မမွန္တာ နဲ႔ Stroke (စထုပ္ခ္) ေတြကေန ေသဆံုးႏိုင္တယ္။

မူးယစ္ေဆးေတြထဲက Methamphetamine (မက္သဖန္တမင္း) ရဲ႕ထူးျခားခ်က္က Neurotoxic အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ေစတယ္။ MDMA ကေတာ့ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Glutathione နဲ႔ Vitamin E ေတြကိုနည္းေစတယ္။ ေရရွည္သံုးရင္ Dependence ေဆးစြဲတယ္။ DOM ကေတာ့ ေဆးမစြဲေစဘူး။ Amphetamine (အင္မ္ဖတမင္း) ေဆးစြဲသူကိုကုရတာက Cocaine (ကိုကိန္း) ေဆးစဲြတဲ့သူေတြကို ကုရသလို အတူဘဲ။ ေဆးစြဲေနသူေတြဟာ စိတ္ဓါတ္က်မယ္၊ ပ်င္းေျခာက္ေနမယ္၊ ေဆးေၾကာင့္ ေကာင္းတယ္လို႔ ခံစားခ့ဲဘူးတာေတြကို တသတသ ျဖစ္ေနမယ္။

ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ လည္ပင္းၾကီး-ေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါ၊ မ်က္စိ-ေရတိမ္ေရာဂါ ရွိေနသူေတြ သံုးရင္ သူမ်ားထက္ ဆိုးတယ္။ Asocarboxazid, Tranylcypromine, Phenelzine ေဆးေသာက္ေနသူေတြနဲ႔ အရက္သမားေတြက လံုးဝမသံုးသင့္ၾကဘူး။

ဒုတိယ-ကမာၻစစ္တံုးက ဂ်ာမန္ တင့္ကားေမာင္း စစ္သားေတြကို မအိပ္ခ်င္ေအာင္ ေပးတယ္။ စိတ္ဓါတ္ က်ေနသူေတြကိုလဲ ေပးတယ္။ ၁၉၉ဝ ေက်ာ္မွာ လူငယ္ေတြအၾကား MDMA (Ecstasy) ေခတ္စားလာတယ္။ Amphetamine ကို Narcolepsy ေရာဂါ နဲ႔ ADHD ေရာဂါေတြမွာ ကုသေဆးအျဖစ္ သံုးတယ္။ Energy drinks အားေဆးလို ေသာက္ၾကတဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ေတြထဲမွာ Amphetamines အနည္းနဲ႔အမ်ား ပါေနတယ္။

Amphetamines ဟာ "တရားမဝင္ေဆး" ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂ဝဝ၇ UNODC ရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လူေပါင္း ၁၅-၅ဝ သန္း ေဆးသံုးေနၾကတယ္။

Amphetamines ယာဘကို ဘယ္လိုျဖတ္ၾကသလဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/09/amphetamines.html
Methamphetamine (မက္သမ္ဖတမင္း) http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/09/methamphetamine.html

Dr. တင့္ေဆြ
၁၉-၁-၂ဝ၁၂