က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, January 23, 2012

ASO ဆိုတာ

Sun, Jan 22, 2012 at 2:01 PM
ဆရာ ကၽြန္မက အသက္က ၂၉ ႏွစ္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ပါ။ အရင္က ေလးဘက္နာပိုး 400 ရွိပါတယ္။ ကုိယ္ဝန္ရွိမွန္း သိသိခ်င္းမွာပဲ ေလးဘက္နာ ျပေနၾကဆရာဝန္နဲ႔ ျပၾကည့္ပါတယ္။ ပန္နဆီလင္ထိုးလို႔ရတယ္ဆိုလို႔ ၁ လံုးထိုးထားပါတယ္ဆရာ။ ၁ လတစ္ခါ ထိုးဖို႔ေျပာပါတယ္။ ကၽြန္မ ကိုယ္ဝန္အတြက္စိတ္ပူလို႔ပါဆရာ။

ေလးဘက္နာပိုးဆိုတာ အေခၚမမွန္ပါ။ ပိုးကတျခား၊ ၄ဝဝ ဆိုတာတျခား ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုးဆိုတာ Streptolysin O ဗက္တီးရီးယား ျဖစ္တယ္။ Group A အုပ္စုဝင္ပိုးမ်ိဳးျဖစ္ျပီး O ဆိုတာ ေအာက္စီဂ်င္ ဒါ့ေၾကာင့္ Oxygen-labile hemolytic toxin ေခၚတဲ့ အဆိတ္အေတာက္ေတြ ထုတ္ေပးတဲ့ပိုမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ေဆးစာမွာ ASO ကို ASLO လို႔လဲ ေခၚတယ္။ Anti-streptolysin O ျဖစ္တယ္။ သူ႔ကို တန္ျပန္တဲ့ဓါတ္ Antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ျဖစ္တယ္။

ASO ဆိုတာ ဘာအေရးပါသလဲ
လူကိုယ္ထဲကို ပိုးတခုခု ဝင္လာရင္ ကိုယ္ခႏၶာကေန ဆန္႔က်င္တဲ့ Antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ကိုထုတ္ေပးတယ္။ ေသြးထဲမွာ ASO မ်ားေနတယ္ဆိုတာ ဒီလူနာမွာ ဒီပိုးမ်ိဳး အရင္ကျဖစ္ျဖစ္၊ အခုဘဲျဖစ္ျဖစ္ ကူးစက္ခံထားရတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ေဆးပညာသမိုင္းမွာ ပဌမဆံုးအသံုးျပဳတဲ့ အမွတ္အသားတခု ျဖစ္လာတယ္။ Rheumatism (ရူမက္တစ္) အဖ်ားနဲ႔ Scarlet fever (စကားလက္) အဖ်ားေရာဂါေတြအတြက္ Diagnosis ေရာဂါဟုတ္-မဟုတ္နဲ႔ follow up နလံထမွာ စစ္ေဆးဘို႔ အသံုးျပဳတယ္။
ပိုးဝင္လာျပီးေနာက္ ၁-၃ ပါတ္ေနရင္ ASO titre တက္တက္လာမယ္။ ၃-၅ ပါတ္မွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေနမယ္။ ၆ လၾကာရင္ နဂိုအေနျပန္ေရာက္မယ္။

Normal value ပံုမွန္ဘယ္ေလာက္ ရွိရမယ္ဆိုတာ
- သတ္မွတ္ခ်က္ ထားလို႔ မရဘူး။
- ဒါ့ေၾကာင့္ ASO ရွိတယ္ဆိုယံုနဲ႔ ေရာဂါသည္လို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။
- သတ္မွတ္ထားတာက လူၾကီးေတြမွာ >200 units/mL ထက္နည္းရင္၊ ကေလးေတြမွာ >300 units/mL ထက္နည္းရင္ ဘာေဆးမွ မေပးပါ။

Serological methods စမ္းသပ္နည္းေတြထဲမွာ Latex agglutination နည္းနဲ႔ Slide agglutination နည္းေတြရွိတယ္။ ELISA နည္းနဲ႔ Exact titre value အတိအက် လုပ္ယူႏိုင္တယ္။ False negatives မွားျပီး မရွိဘူး ျပႏိုင္တာ ၂ဝ-၃ဝ% ရွိႏိုင္တယ္။ မွားတယ္ထင္ရင္ Anti-DNase B titre နည္းလုပ္ရတယ္။ Liver disease အသဲေရာဂါနဲ႔ Tuberculosis (TB) တီဘီေရာဂါေတြေၾကာင့္ False positives မွားျပီး အေပါင္းျပႏိုင္တယ္။ Corticosteroids (ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆးေၾကာင့္ နည္းတာျပႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ Antibiotics (အင္တီဘိုေအာတစ္) ပ႗ိဇီဝေဆးေတြေၾကာင့္လဲ နည္းေနႏိုင္တယ္။

Rheumatic fever (ရူမက္တစ္) အဖ်ားေရာဂါကို အမ်ားက ေလးဘက္နာလို႔သာ ေခၚၾကတယ္။ Acute rheumatic fever အခုျဖစ္ေနတဲ့ (ရူမက္စတစ္) အဖ်ားဆိုတာျဖစ္ေနရင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ -
- Fever ကိုယ္ပူမယ္၊
- Sore throat လည္ေခ်ာင္းနာမယ္၊
- Joint swelling and pain in more than one joint အဆစ္တခုမကနာမယ္၊ ေရာင္မယ္၊ အဆစ္ေတြ ေနရာေရြ႕ျဖစ္မယ္၊ အဆစ္နာတာက ဒူး၊ ေျခခ်င္းဝတ္က စတာမ်ားျပီး လက္ေကာက္ဝတ္၊ တေဒါင့္တစ္ စသျဖင့္ ေျပာင္းမယ္။ ဘယ္-ညာ ေျပာင္းမယ္။ ျဖစ္တဲ့အဆစ္မွာ ပူေန၊ နာေန၊ ေရာင္ေနမယ္။ ၂၄ နာရီၾကာ နာတာဆိုးေနျပီး၊ ၂-၆ ရက္ ၾကာတတ္တယ္။
- Small, painless nodules under the skin အေရျပားေအာက္မွာ မနာတဲ့ အက်ိတ္ေလးေတြ ထြက္မယ္၊
- Skin rash အေရျပားမွာ အနီျပင္ေတြထြက္မယ္၊
- Rapid, jerky movements အဆစ္ကို ေခါက္တံနဲ႔စမ္းရင္ တံု႔ျပန္မႈက ျမန္ေနမယ္၊
- Carditis တခါတေလမွာ ႏွလံုးေရာင္ေနမယ္၊ ဒါေပမဲ့ ရင္တံုတာနဲ႔ အသက္ရွဴမဝတာေလာက္သာ ခံစားရမယ္။

Glomerulonephritis ေက်ာက္ကပ္ေရာင္တာပါျဖစ္ရင္
- Decreased urine output ဆီးမ်ားမယ္၊
- Bloody urine ဆီးထဲေသြးပါမယ္၊ (စမ္းသပ္မွသိရတာလဲရွိတယ္)၊
- Swelling (edema) ကိုယ္ေရာင္မယ္၊
- High blood pressure ေသြးဖိအားတက္မယ္။
- Fatigue, decreased energy အားယုတ္မယ္၊

ASO မ်ားေနယံုနဲ႔ေတာ့ Rheumatic arthritis (ရူမက္တစ္) အဆစ္နာ-အဖ်ား ေရာဂါရွိတယ္လို႔ ေျပာမရပါ။ အစိုးရိမ္မ်ားျပီး Long term penicillin (ပနယ္စလင္) တာရွည္ေပးေနစရာလဲ မလိုပါ။ သမားေတာ္က ဆံုးျဖတ္ပါလိမ့္မယ္။ Rheumatologist ဆရာဝန္ေတြက ဒီေရာဂါမ်ိဳးမွာ (အိတ္စပတ္) ျဖစ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၁-၂ဝ၁၂