က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, February 6, 2012

Muscle weakness (2) ၾကြက္သား အားနည္ျခင္း (၂)

Mon, Feb 6, 2012 at 5:08 PM
က်ေတာ္ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ရွိပါျပီ လူလြတ္တေယာက္ပါ။ လြန္ခဲ႔ေသာ (၆) လခန္႔မွစျပီး သတိျပဳမိတာက က်ေတာ္ရဲ႕ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းရင္းမွစျပီး လက္ဖ်ားအထိ အသားေတြ အရမ္းကိုေပ်ာ႔ျပီး လက္ေမာင္းရင္း ၾကြက္သားမွာ သိသိသာသာ လွီျပီး ေသးလာပါတယ္။ ဆရာဝန္မ်ားနဲ႔ျပတဲ့အခါ အရိုးက်ီးေပါင္းဆိုလို႔ ေဆးရံုၾကီးမွာ ေလ႔က်င္႔ခန္းႏွင္႔အတူ စက္မ်ားႏွင္႔ (၈) ပါတ္ကုသျပီး ထပ္မခ်ိန္းေတာ႔ပါ။ ဆရာဝန္ထပ္ျပေတာ့ ၾကြက္သား အလုပ္မလုပ္တာဟုေျပာျပီး သံလိုက္ဓါတ္မွန္ရုိက္ခိုင္းပါတယ္။ က်င္စက္ကဲ႔သို႔စက္မ်ားနွင့္ စမ္းပါတယ္။

ဘီတက္ ေဆးကိုေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ကားေမာင္းတာေတာ့ ရပါတယ္။ နာက်င္မွႈလဲ မရွိပါဘူး။ လက္ေမာင္းကို ေဘးတိုက္ ဆန္႔ရင္ အၾကာၾကီးဆန္႔ထားလို႔မရပါဘူး။ တရက္ထက္တရက္ လက္မွာ ပိုျပီး ေသးလာလို႔ အရမ္း စိတ္ပူေနပါတယ္။ ဘယ္လိုဆက္လုပ္ရမွန္းမသိလို႔ အျမန္ဆံုးျပန္ၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ။ ၾကြက္သား အားနည္းတာကို ၾကြက္သားကေနလဲျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ အာရံုေၾကာကေနေရာ၊ ဓါတုျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ၾကြက္သားတခုထဲ၊ တစုထဲ နဲ႔ တကိုယ္လံုး အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Muscular diseases ေတြထဲမွာ Muscular dystrophy ၾကြက္သား လွီျခင္း နဲ႔ Dermatomyositis အေရျပားနဲ႔ ၾကြက္သားေရာင္ျခင္းေတြက အျဖစ္မ်ားတယ္။ အျဖစ္နည္းတာေတြကေတာ့ Guillain-Barre syndrome, Lou Gehrig’s disease ေတြအျပင္ Stroke (စထုပ္ခ္) ရတာနဲ႔ Pinched nerve ၾကြက္သားကိုသြားတဲ့ အာရံုေၾကာကို ဖိႏွိပ္ထားမိရာကေန ျဖစ္တာေတြလဲပါတယ္။ Myasthenia gravis (မိုင္ယာစ္-သီးနီးယား-ဂရီဗစ္) ဆိုတာက ထူးျခားတယ္။ မ်က္စိအေပၚမ်က္ခြံက ေအာက္က်ေနတာျဖစ္တယ္။

Metabolic causes ဓါတုျဖစ္စဥ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔ျဖစ္တာေတြ၊
- Addison’s disease (အဒရီနယ္လ္-ဂလင္း) ေဟာ္မုန္း နည္းေနျခင္း၊
- Hyperparathroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္း မ်ားေနျခင္း၊
- Hyperthyroidism (သိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္း မ်ားေနျခင္း၊
- Hypokalemia (ပိုတက္ဆီယမ္) နည္းေနျခင္း၊
- Hyponatremia (ဆိုဒီယမ္) နည္းေနျခင္း၊

Neurological causes အာရံုေၾကာမေကာင္းလို႔ျဖစ္တာေတြ၊
- Bell’s palsy မ်က္ႏွာတျခမ္းေလျဖတ္ျခင္း၊
- Cerebral palsy ဦးေႏွာက္တျခမ္း (ကိုယ္တျခမ္း) ေလျဖတ္ျခင္း၊
- Charcot-Marie-Tooth disease ေမြးရာပါ အဖ်ားအာရံုေၾကာေရာဂါ၊
- Guillain-Barre syndrome (ေအာ္တို-အင္ျမဴးန္) ေရာဂါတမ်ိဳး၊
- Multiple sclerosis (မာလ္တီပယ္-စကယ္လ္ရိုးဆစ္) ေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္၊ ေက်ာရိုးတြင္း အာရံုေၾကာၾကီး ေရာဂါ၊ ၾကြက္သားေတြကို အျပန္အလွန္မထိန္းႏိုင္၊ ကိုယ္ကိုမထိန္းႏိုင္ျဖစ္ျခင္း၊
- Nerve entrapment or compression အာရံုေၾကာ ၾကားညပ္ခံရျခင္း၊ ဖိႏွိပ္ခံရျခင္း၊
- Stroke (စထုပ္ခ္) ေလျဖတ္ျခင္း၊

Muscular disease ၾကြက္သားမေကာင္းလို႔ျဖစ္တာေတြ၊
- Amyotrophic lateral sclerosis (Lou Gehrig’s disease) ရွာပါးေရာဂါ၊
- Dermatomyositis အေရျပားမွာ အနာျဖစ္ရာကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။
- Muscular dystrophy ဆိုတာ မ်ိဳးဗီဇေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္။ ကေလးေတြမွာျဖစ္တယ္။ Duchenne muscular dystrophy, Becker muscular dystrophy နဲ႔ Myotonic dystrophy ဆိုတာေတြပါတယ္။ ေသြးစစ္ရင္ Creatine kinase ေတြသိပ္မ်ားေနမယ္။

Toxins အဆိပ္သင့္ျခင္း
- Botulism အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊
- Insecticide ingestion ပိုသတ္ေဆးေသာက္ျခင္း၊
- Nerve gas exposure ဓါတ္ေငြ႔ဆိပ္၊
- Paralytic shellfish poisoning ပင္လယ္ငါး၊

Other causes တျခားအေၾကာင္းခံေတြ၊
- Anemia ေသြးအားနည္ျခင္း၊
- Myasthenia gravis (ေအာ္တို-အင္ျမဴးန္) ေရာဂါ၊
- Overuse injury အသံုးျပဳဖန္ အလြန္မ်ားသြားျခင္း၊
- Polymyositis ပိုလီယိုေရာဂါ၊

ေရာဂါတခုျခင္းအလိုက္ သပ္သပ္ျဖစ္တာေတြလဲ ခံစားရႏိုင္တယ္။
- Burning feeling ပူေလာင္ျခင္း၊
- Loss of muscle coordination ၾကြက္သား တခုနဲ႔တခု ထိန္းမလုပ္ႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊
- Muscle spasms ၾကြက္သား အလုိလို လႈတ္ေနျခင္း၊
- Pain နာျခင္း၊
- Paralysis ေလျဖတ္ျခင္း၊
- Pins-and-needles sensation အပ္နဲ႔ထိုးခံရသလိုခံစားရျခင္း၊
- Twitching ၾကြက္သား အလိုလိုလႈတ္ျခင္း၊
- Blurred or double vision မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ အရုပ္ ၂ ခုျမင္၊
- Diarrhea ဝမ္းပ်က္၊
- Fainting or change in level of consciousness or lethargy သတိလစ္ခ်င္၊
- Fatigue အားယုတ္၊
- Fever ကိုယ္ပူ၊
- Gradual difficulty walking and speaking, memory loss ေျဖးေျဖးခ်င္း မွတ္ဥာဏ္ေလ်ာ့နည္းလာ၊
- Headache ေခါင္းကိုက္၊
- Nausea with or without vomiting ပ်ိဳ႕-အန္၊
- Numbness or tingling in the arms or legs ေျခ-လက္ေတြ ထံုက်င္၊
- Hyperthyroidism လည္ပင္းၾကီးနဲ႔ဆိုင္ရင္ မ်က္လံုးျပဴး၊ အေလးခ်ိန္က်၊ အပူမခံႏိုင္၊ ရင္တုန္၊
- Multiple sclerosis ေၾကာင့္ဆိုရင္ အားနည္း၊ ထံု-က်င္၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ လမ္းေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္ႏိုင္၊ စိတ္ဓါတ္က်၊

ကုသဘို႔ရာ ေရာဂါနာမည္ တိတိက်က် သိေအာင္ အရင္လုပ္ရမယ္။ စနစ္တက် ကုသရင္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ သက္သာ၊ ေကာင္းမြန္းလာမယ္။

Pinched Nerve အာရံုေၾကာဖိညွပ္ခံရျခင္း
လည္ပင္းကေန ခါးအထိ တန္းေနတဲ့ ေက်ာရိုးမၾကီးဆိုတာ အဆစ္ေတြက တခုနဲ႔တခု ထပ္ေနၾကတယ္။ ၾကားထဲမွာ အရိုးႏုျပာေလး တခုစီရွိတယ္။ အရိုး-အရိုးႏုေတြရဲ႕ ေနာက္မွာ အာရံုေၾကာၾကီးတခုက အထက္ ဦးေႏွာက္ကေန အျမီးေနရာ အထက္နားအထိ တန္းေနတယ္။ တကယ္လို႔ ေက်ာရိုးကို ထိခိုက္မိရင္ အရိုးႏုျပားဟာ ေနာက္ဖက္ဆီ ေရြ႕သြားမယ္။ အဲဒါကေန သူေနာက္က အာရံုေၾကာၾကီးကို သြားဖိလိမ့္မယ္။ Herniated disc အဲလိုျဖစ္လာရင္ အာရံုေရာကေန အလုပ္လုပ္ေပးေနတဲ့ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကို သက္ေရာက္ ထိခိုက္ေတာ့မယ္။

Arthritis အဆစ္ေရာင္၊ Bone spurs အရိုးပို၊ Spinal stenosis ခါးရိုးကြင္းက်ဥ္းျခင္းေတြ ေၾကာင့္လဲ အဲလိုအလားတူျဖစ္ႏိုင္တယ္။ လက္ေကာက္ဝတ္မွာလာျဖစ္ရင္ Carpal tunnel syndrome ေခၚတယ္။ တျခား စဥ္းစားစရာေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ ထိခိုက္မိတာကေနလ ဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရလို႔လဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ နာမယ္၊ ခါးနာတယ္၊ ထံုေနမယ္၊ က်င္မယ္၊ အားယုတ္ေနမယ္၊ တင္းၾကပ္ေနမယ္၊

နာမယ္၊ ထံုမယ္၊ က်င္မယ္၊ အားနည္းေနမယ္။ နားတာ၊ ေရခဲတင္ေပးတာနဲ႔ သက္သာလာႏိုင္တယ္။ ေဆးလဲေပးတယ္။ (ဖီဇီယို) နည္းနဲ႔လဲကုသႏိုင္တယ္။ အာရံုေၾကာကေနလုပ္ေပးေနတဲ့ ၾကြက္သားက ၾကံဳလွီလာတာဆိုရင္ နဂိုလို ျပန္ေကာင္းဘို႔ မလြယ္ေတာ့ဘူး။ (ေဆာရီး)

• Support braces သံုးႏိုင္တယ္၊
• Ibuprofen, Naproxen အနာ-အေရာင္က်ေဆးေတြအျပင္
• Gabapentin (Neurontin), Pregabalin (Lyrica) ေဆးေတြကိုလဲ ေပးႏိုင္တယ္။
• Physical therapy (ဖီဇီယို) နည္းနဲ႔လဲ ကုသႏိုင္တယ္။
• Surgery လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္တာလဲ လုပ္ရတယ္။

Dermatomyositis (DM) အေရျပားအနာနဲ႔ တြဲျဖစ္တာကို ကုသဘို႔ Specialized exercise therapy အထူး ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ခိုင္းတယ္။ ေဆးေတြကေတာ့ Prednisolone, Methotrexate, Mycophenolate (CellCept / Myfortic), Intravenous immunoglobulin, Azathioprine, Cyclophosphamide နဲ႔ Rituximab ေဆးေတြကို သံုးရတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၆-၂-၂ဝ၁၂