က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Monday, January 21, 2013

High potassium levels (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားေနျခင္း

Mon, Jan 21, 2013 at 10:12 AM
ဆီးခ်ိဳျဖစ္တာ (၁၅)ႏွစ္ရိွပါၿပီ။ ယခုဆီးခ်ိဳကို နံနက္အစာမစားမွီ 75-85 အစာစားၿပီး (၂)နာရီ 110-135 ၾကား ထိန္းထားႏိုင္ၿပီး HbA1C က 5.5 ထိန္းထားႏိုင္ပါတယ္။ ေျခာက္လတစ္ႀကိမ္ ေဆးစစ္ပါတယ္။ သံုးႏွစ္ရိွပါၿပီ။ စစစ္ကတဲက ပိုတက္စီယမ္က 5.2-5.3 ျဖစ္ေနလို႔ ေက်ာက္ကပ္စြမ္းရည္က် တယ္ဆိုၿပီး ေဆးေသာက္ေနရပါတယ္။ ေသာက္ရတဲ့ ေဆးကေတာ့ ေသြးက်ေဆး (Lodipine 5mg တစ္ခ်မ္း + Erloric တစ္ခဲ + Metacard Mr နံက္တစ္ခဲ ညတစ္ခဲ + Diamicron MR 30 နံက္တစ္ခဲ သာေသာက္ရပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္အတြက္ Musol ေခ်ာင္းဆိုး ေပ်ာက္ေဆးမံႈထုပ္ နံက္ တစ္ထုပ္ + SODAMINT နံက္ညတစ္ခဲစီ၊ NOCID ညတစ္ခဲ ေသာက္ရပါတယ္။ ေဆးစစ္ ေနာက္ဆံုးအေျဖက Glu Fasting 82.1 UREA 5.72 Potassium 5.3 Uric Acid 6.0 Serum Creatinine 84 Cholesterol 167 Triglycerides 36 HDL 65 LDL 95 VLDL 7 C/H Ratio 2.56 HbA1C 5.9 ျဖစ္ပါတယ္။ အသက္ (61)ႏွစ္၊ အရပ္(5.6)ေပ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္(160)ေပါင္၊ ခါး(32)လက္မျဖစ္ပါတယ္။ နံက္ နာရီဝက္ခန္႔ လမ္းေလွ်ာက္စက္နဲ႔ ေလွ်ာက္ပါတယ္။ ညေနဘက္ တစ္နာရီခန္႔ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုးရိွလို႔ ထိမ္းသိမ္းမႈ အေတြ႔အႀကံဳရိွပါတယ္။ ပိုတက္စီယမ္ကို ေျခာက္လေလာက္ပဲ၊ 4.3 ျဖစ္ေအာင္ထိမ္းထားႏိုင္ၿပီး က်န္တဲ့ စစ္တဲ့အခ်ိန္မွာ 5.2 က ပံုမွန္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ (၁) ပိုတက္စီယမ္ ေတာက္ေလွ်ာက္ မ်ားေနတဲ့အတြက္ ျဖစ္ႏိုင္မယ့္အေခ်အေန (၂)ပိုတက္စီယမ္ကို ထိမ္းႏိုင္မဲ့ အစားအေသာက္နဲ႔ အေနအထိုင္ေတြ သိခ်င္ပါတယ္။ ဦး(႕႕႕႕႕)၊ (႕႕႕႕႕) ၿမိဳ႕။

• ေသြးထဲမွာ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားေနတာကို Hyperkalemia လို႔ေခၚတယ္။
• လူတိုင္းမွာ ဒီဓါတ္ရွိတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကေန စြန္႔ထုတ္ေပးေနတယ္။
• ဒါေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္မွာ တခုခုျဖစ္ေနရင္ ဒီဓါတ္ေတြ ေသြးထဲမွာ မ်ားေနမယ္။
• အဓိကအေၾကာင္းတရားေတြကေတာ့ Acute kidney failure ရုတ္တရက္ ေက်ာကကပ္ပ်က္စီးတာ နဲ႔ Chronic kidney failure နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မႏိုင္တာေတြျဖစ္တယ္။
• တျခားအေၾကာင္းေတြကေတာ့ Addison's disease (အက္ဒီဆင္) ေရာဂါ၊ Alcoholism အရက္နာ၊ Rhabdomyolysis ေဆးဝါးသံုးတာမ်ားတာ၊ Type 1 diabetes ဆီးခ်ိဳေရာဂါေတြျဖစ္ၾကတယ္။
• တခ်ိဳ႕ေဆးေတြေၾကာင့္လဲ ေက်ာက္ကပ္ေကာင္းေနေပမဲ့ အဲလိုျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။ ဆီးအတင္းသြားေအာင္ လုပ္တဲ့ေဆးေတြနဲ႔ ေသြးတိုးက်ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ACE inhibitors, Angiotensin receptor blockers, Spironolactone (Aldactone), Amiloride (Midamor), Triamterene (Dyrenium) ေဆးေတြ ေသာက္ေနရသူေတြ သတိထားရမယ္။
• Acidosis အက္စစ္ဓါတ္မ်ားတာကေနလဲျဖစ္ေစတယ္။
• မီးေလာင္ဒဏ္ရာၾကီးရင္၊ ၾကြက္သားေတြထိခိုက္ရင္၊ ခြဲစိတ္ခံထားရရင္၊ သတိလစ္ေနရင္၊ တခ်ိဳ႕ ပိုးဝင္တာျဖစ္ရင္၊ Hemolytic anemia ေသြးအားနည္းေရာဂါရွိရင္၊ ကင္ဆာျဖစ္ရင္လဲ ေသြးထဲမွာ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားေနမယ္။ ပံုမွန္ 3.6 to 5.2 millimoles per liter (mmol/L) ရွိရတယ္။ 7.0 mmol/L ထက္မ်ားရင္ ေဆးကုသဘို႔လိုတယ္။ မ်ားေနရင္ တခ်ိဳ႕မွာ ဘာမွ မခံစားရေပမဲ့ တခ်ိဳ႕မ်ာျဖစ္လာတာေတြရွိတယ္။ ပ်ိဳ႕ခ်င္-အန္ခ်င္၊ သြားလာ လႈတ္ရွားတာ ေႏွးမယ္၊ အားယုတ္ေနမယ္၊ ေသြးခုန္တာ မမွန္ျဖစ္မယ္။ ရုတ္ရက္ လဲက်သြားတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ဥပမာ ရုတ္တရက္ မူးလဲခ်င္တာမ်ိဳး အေရးေပၚ ECG လုပ္ရမယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ -
• Calcium (IV) ထိုးေပးမယ္။
• Glucose and insulin (IV) လဲထိုးေပးမယ္။
• Kidney dialysis ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသူတို လုပ္ေပးမယ္။
• Medications (ပိုတက္ဆီယမ္) ေတြကို ေသြးထဲစုပ္မယူႏိုင္ေအာင္ ေဆးတခ်ိဳ႕ေပးမယ္။
• Sodium bicarbonate ေဆးကို acidosis ျဖစ္ေနရင္ေပးမယ္။
• Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးလဲေပးႏိုင္တယ္။
• ACE inhibitors, angiotensin receptor blockers, spironolactone (Aldactone), amiloride (Midamor), or triamterene (Dyrenium) ေဆးေတြေသာက္ေနရသူဆိုရင္ ေဆး အေလွ်ာ့ခိုင္းမယ္။ ဆရာဝန္မခိုင္းဘဲေတာ့ မေလွ်ာ့ပါနဲ႔။

စားသံုးသင့္တဲ့ အစားအေသာက္ေတြ
• ငရုပ္သီး၊ အစို။ အေျခာက္၊ အမံႈ႔ စားႏိုင္ရင္ ေကာင္းပါတယ္။
• (ပိုတက္ဆီယမ္) နည္းတဲ့အစာေတြကေတာ့ ပန္းသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ဖရဲသီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ အစိမ္းေရာင္ရွိတဲ့ပဲသီးေတြ၊ မိႈ၊ အာလူး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ အေစ့အဆံေတြ ျဖစ္တယ္။
• အမဲအသား၊ ၾကက္သား၊ အဆီမ်ားငါး၊ ဆယ္လ္မြန္ငါး၊ ဆားင္းငါးေတြမွာလဲ မ်ားတယ္။
• မ်ားတဲ့အသီးအႏွံေတြစားခ်င္ရင္ ျပဳတ္စားပါ။ စည္သြပ္ဘူးကိုစားရင္ အစာထဲမ်ာပါတဲ့ အနည္းအမ်ားကိုဖတ္ပါ။
• ႏြားႏို႔ နဲ႔ ႏြားႏို႔ကေနလုပ္တဲ့ အစားအေသာက္ေတြ ဥပမာ ဒိန္ခဲ ေလွ်ာ့စားပါ။
• ေရေသာက္ မနည္းေစပါနဲ႔။ တေန႔မွာ ေရ ၆-၈ ခြက္ေသာက္ပါ။
• (ေကဖင္း) ပါတဲ့ ေသာက္စရာေတြ ေလွ်ာ့ပါ။

(ပိုတက္ဆီယမ္) နည္းေသာ အသီးမ်ား
• Apples, apple juice, applesauce ပန္းသီး၊
• Blackberries, blueberries (ဘလက္ဘယ္ရီ) သီး၊
• Cranberries, cranberry juice cocktails (ခရမ္ဘယ္ရီ) သီး၊
• Grapes, grape juice စပ်စ္သီး၊
• Lemons, limes, lemon juice, lime juice သံုရာသီး၊ ေရွာက္သီး၊
• Papaya nectar သေဘၤာသီး၊
• Peaches, canned; Peach nectar (ပိခ်္) သီး၊
• Pears, canned; Pear nectar သစ္ေတာ္သီး၊
• Pineapple နာနတ္သီး၊
• Plums ဆီးသီး၊
• Raspberries, strawberries (ရက္စ္ဘယ္ရီ) သီး၊ စေထာဘယ္ရီ) သီး၊
• Watermelon ဖရဲသီး၊

(ပိုတက္ဆီယမ္) နည္းေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား
• Bamboo shoots, canned မွ်စ္၊
• Bean sprouts ပဲသီး၊
• Beets, canned မံုလာဥမရမ္းေရာင္ (ဗီတြတ္)၊၊
• Cabbage မံုလာထုပ္၊

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၁-၁-၂ဝ၁၃