က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာ အတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္ သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာ ေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook Comment မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

• (ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ျပည့္မွဖတ္ပါ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္

Friday, February 8, 2013

Calcium blood test (ကယ္လ္စီယမ္) စစ္ေဆးျခင္း

Fri, Feb 8, 2013 at 11:02 AM
က်ေတာ္တို႔ရံုးမွာ အရိုး ပြ-မပြလာ စစ္တာ ရလဒ္ ၂႕၂ ရပါတယ္။ အဲဒီတစ္ခုဘဲ က်ေတာ္ သိရပါသည္။ အဲဒီေတာ့ က်ေတာ္ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲ။ သူတို႔ကေတာ့ ကာကြယ္ဖို႔ေျပာပါသည္။ အတိအက်သိခ်င္လို႔ပါ။ အသက္က ၃၃၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၁၃ဝ ေပါင္ အရပ္ ၅႕၁၁ ေပ။ အရိုးပြေရာဂါသည္ အရွင္းေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါသလား။

လူေတြမွာရွိတဲ့ (ဆဲလ္) တိုင္းက (ကယ္လ္စီယမ္) လိုအပ္တယ္။ အဓိကကေတာ့ အရိုးေတြ၊ သြားေတြကို သန္မာေစတယ္။ ႏွလံုးအလုပ္အတြက္လဲ အေရးပါတယ္။ ၾကြက္သားညွစ္တာ၊ ေသြးခဲတာနဲ႔ အာရံုေၾကာအလုပ္ေတြမွာလဲ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္လိုတယ္။ ကိုယ္ထဲမွာ အရိုး၊ ေသြးရည္ နဲ႔ (ဆဲလ္) အရည္ေတြထဲမွာ ရွိေနတယ္။ သူရွိေနသင့္တဲ့ ပမာဏကို ေဟာ္မုန္း ၃ မ်ိဳးက ေနထိန္းခ်ဳပ္ေပးေနတယ္။ Parathyroid hormone (PTH), Vitamin D နဲ႔ Calcitonin ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

ဒီဓါတ္ အနည္း အမ်ားအတြက္ ေသြးေရာ ဆီးေရာ စစ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးမစစ္ခင္ သိထားဘို႔က Calcium salts, Lithium, Thiazide diuretics, Thyroxine, Vitamin D ေဆး ေသာက္ေနသူေတြနဲ႔ ႏြားႏို႔ မ်ားမ်ား ေသာက္ေနသူေတြ စစ္တဲ့အခါ မ်ားေနႏိုင္တယ္။

ဘာလို႔စစ္ရသလဲဆိုရင္ -
အရိုးေရာဂါ၊ Multiple myeloma, Breast, Lung, Neck, Kidney ကင္ဆာ တခ်ိဳ႕၊ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ Parathyroid gland (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေရာဂါ၊ Chronic liver disease နာတာရွည္ အသဲေရာဂါ၊ အစာစုပ္မယူႏိုင္တဲ့ေရာဂါ၊ Thyroid gland or Thyroid hormone medication သိုင္းရြိဳက္ေရာဂါ။

Normal Results ပံုမွန္အေျဖမွာ ဓါတ္ခြဲခန္းေတြက ယူနစ္ မတူတာသံုးတာလဲ ရွိတယ္။ အေျဖေရးတာမွာ “ယူနစ္” က အေရးၾကီးတယ္။
• Normal total calcium = 2.2-2.6 mmol/L (9-10.5 mg/dL) (8.5-10.2 mg/dL)
• Normal ionized calcium = 1.1-1.4 mmol/L (4.5-5.6 mg/dL)
• Total calcium ဆိုတာက serum albumin (အယ္လ္ျဗဴမင္) ပရိုတင္းနဲ႔ေပါင္းတယ္။
• Ionized calcium က အဲလို မေပါင္းဘူး။ ပိုတိက်တယ္။

Higher than normal levels ပံုမွန္ထက္ မ်ားေနတာကို ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ေတြ႔ရမယ္။
• နားေနရတာၾကာသူ၊
• Calcium (ကယ္လ္စီယမ္) နဲ႔ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေသာက္တာ မ်ားလြန္းသူ၊
• HIV/AIDS ရွိေနသူ၊
• Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) လြန္ကဲေနသူ၊
• Tuberculosis, Fungal and Mycobacterial infections ေရာဂါပိုးတခုခုဝင္ေနသူေတြ၊
• ျပန္႔ေနတဲ့ အရိုးကင္ဆာ၊ Multiple myeloma ကင္ဆာ၊
• Hyperthyroidism သိုင္းရြိဳက္ လြန္ကဲေနသူ၊ Thyroid hormone ေဆးအစားထိုးတာမ်ားသြားသူ၊
• Paget's disease (ေပးဂ်က္စ္) ေရာဂါ၊
• Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ၊

Lower than normal levels ပံုမွန္ထက္ နည္းေနတာ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ေတြ႔ရမယ္။
• Hypoparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) နည္းေနသူ၊
• Kidney failure ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္သူ၊
• Liver disease အသဲေရာဂါ၊
• Magnesium (မက္ဂနီဆီယမ္) နည္းေနသူ၊
• Malbsorption အစာစုပ္မယူႏိုင္သူ၊
• Osteomalacia အရိုးေရာဂါ၊
• Pancreatitis သရက္ရြက္ေရာဂါ၊
• Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) နည္းေနသူ၊

2.1 mmol/L or 9 mg/dl or an ionized calcium 1.1 mmol/L or 4.5 mg/dL ထက္နည္းတာကို Hypocalcaemia (Hypocalcemia) ေခၚတယ္။

Symptoms ဘာေတြခံစားရမလဲ -
CATS go numb ဆိုျပီး အမွတ္ရလြယ္ေအာင္ လုပ္ထားတာရွိတယ္။ Convulsions, Arrhythmias, Tetany and numbness တက္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ မမွန္ျဖစ္မယ္။ လက္၊ ေျခ နဲ႔ ပါးစပ္နားတဝိႈက္ ထံုေနမယ္။ ဒါ့ျပင္ Petechiae ေသြးျခည္ဥေလးေတြထြက္မယ္။ Tetany ၾကြက္တက္တာမွာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ခ်က္ခ်င္းၾကီး အရမ္းနာျပီးတက္တာနဲ႔ စမ္းၾကည့့္မွ တက္တာ။ ဆရာဝန္ေတြက Trousseau sign, Chvostek's sign ဆိုတဲ့နည္းေတြနဲ႔လဲစမ္းၾကည့္မယ္။ Laryngospasm နဲ႔ Cardiac arrhythmias ေတြကေတာ့ အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြဘဲ။ ECG ရိုက္ရင္ မူမမွန္တာေတြေတြ႔မယ္။

Risks နည္းေနသူေတြမွာ ဒီလို အႏၲရာယ္ရွိလာမွာကို သတိထားရမယ္။ ေသြးယိုမယ္၊ မူးေမ့ခ်င္မယ္၊ အထဲေသြးယိုလို႔ ေဖါင္းေနတာျဖစ္မယ္၊ ေရာဂါပိုးဝင္လြယ္မယ္၊ ေသြးျခည္ဥေပၚမယ္။

ဘယ္လိုျပဳျပင္မလဲ အေရးေပၚျဖစ္ရင္ Calcium gluconate 10% ၂ လံုးကို တခါတည္း ေျဖေျဖး ၁ဝ မိနစ္ၾကာ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းေနတာက နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး ဆိုးဝါးေနသူကို အဲလို မေပးရဘူး။

Calcium requirements ဘယ္ေလာက္လိုသလဲ အသက္။ က်ား-မ အလိုက္လိုအပ္တယ္။
ေယာက္်ား (လူၾကီး) တေန႔
• 19-50 years = 1,000 - 2,500 mg
• 51-70 years = 1,000 - 2,000 mg
• 71 and older = 1,200 - 2,000 mg

မိန္းမ (လူၾကီး) တေန႔
• 19-50 years = 1,000 - 2,500 mg
• 51 and older = 1,200 - 2,000 mg

Calcium and diet (ကယ္လ္စီယမ္)နဲ႔ အစားအေသာက္
• Dairy products, such as cheese, milk and yogurt ႏြားႏို႔၊ ဒိန္၊ ဒါန္ခဲ၊
• Dark green leafy vegetables အစိမ္းေရာင္ရွိ အရြက္ဖါးဖါး အသီးအရြက္မ်ား၊
• Fish with edible soft bones အရိုးပါစားလို႔ရတဲ့ငါးမ်ား၊
• Calcium-fortified foods and beverages (ကယ္လ္စီယမ္) ျဖည့္စြက္ေပးထားတဲ့အစားအေသာက္မ်ား။

သက္သတ္လြတ္စားသူ၊ Lactose intolerance ေရာဂါရွိသူ၊ (ပရိုတင္း) အစားမ်ားလြန္သူ၊ ဆားစားမ်ားလြန္းသူ၊ Osteoporosis အရိုးမေကာင္းသူ၊ Corticosteroids ေဆးၾကာၾကာသံုးေနရသူေတြမွာ အစားအေသာက္ဂရုစိုက္ယံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။

Calcium supplements ဘယ္လိုေဆး ေရြးမလဲ
• Calcium carbonate (40 % elemental calcium)
• Calcium citrate (21 % elemental calcium)
• Calcium gluconate (9 % elemental calcium)
• Calcium lactate (13 % elemental calcium)

Calcium carbonate က ေစ်းခ်ိဳတယ္။ တျခား ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ေရာထားတာေတြလဲရွိေသးတယ္။ မ်ားသြားလို႔ မေကာင္းတာလဲ သတိထားပါ။ (ကယ္လ္စီယမ္) စုပ္ယူဘို႔ ဗီတာမင္ (ဒီ) လုိအပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ တြဲေပးေလ့ရွိတယ္။ လူၾကီးတိုင္း တေန႔မွာ Vitamin D 600 IU (15 micrograms) လိုအပ္တယ္။

Nan Aye ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားရင္ ေက်ာက္ကပ္ထိတယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးေလးလေလာက္က allergic ျဖစ္လို႔ ေဆးခန္းသြားျပေတာ့ သမီးကို စီထရင္းလိုေဆးမ်ဳိးနဲ႔ Calcium J ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ေဆးဆိုင္က Calcium 500 နဲ႔အတူတူပဲဆိုၿပီး ေရာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့ Calcium J ကိုပဲ ဝယ္ေသာက္တယ္။ ေတာ္ၾကာ Calcium က လိုအပ္တာထက္ မ်ားသြားမွာ စိုးလို႔ပါ။

High Blood Calcium (Hypercalcemia) ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနျခင္း အေၾကာင္းတရား ၇ ပါးရွိတယ္။
၁။ Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္းမ်ားေနျခင္း၊
၂။ ကင္ဆာ ဝ႕ဝ၁% ရွိတယ္။
• Multiple Myeloma (မာလ္တီပယ္-မိုင္လိုးမား)၊
• Squamous cell cancer of the lung အဆုပ္ကင္ဆာတမ်ိဳး၊
• Breast Cancer (very advanced) ရင္သားကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Kidney Cancer (very advanced) ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Squamous Cell Cancer of the Head and Neck (very advanced) ဦးေခါင္း၊ လည္ပင္း ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း။
၃။ Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ
၄။ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေဆေးေသာက္တာ မ်ားသြားျခင္း၊
၅။ Hydrochlorothyazide ဆီးအတင္းသြားေစတဲ့ေဆး၊
၆။ Milk-Alkali Syndrome ေရာဂါ၊
၇။ Paget's disease of the Bone အရိုးေရာဂါ၊

ဒါေၾကာင့္ ေဆးေသာက္လို႔ ေရာဂါရတဲ့အထိမျဖစ္ၾကပါ။ ေက်ာက္ကပ္မွာ ေရာဂါရွိမွသာ မ်ားေနမယ္။

Calcium for women အမ်ိဳးသမီး နဲ႔ ကယ္လ္စီယမ္
• အမ်ိဳးသမီးတိုင္း တေန႔မွာ 1000 mg လိုတယ္။
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာက္ရင္ နည္းနည္းပိုလိုတယ္။ 1200 to 1,500 mg per day
• ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ 1,000 mg to 1,300 mg per day
• သတိထားဘို႔က စားေသာက္တာထဲမွာ ပါတာကိုလဲ ထည့္တြက္ရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၈-၂-၂ဝ၁၃