က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Saturday, February 16, 2013

Depression (4) စိတ္က်ေရာဂါ ကမာၻမွာ

• ႏွစ္စဥ္ ေအာက္တိုဘာလ (၁ဝ) ေန႔တိုင္းကို World Mental Health Day ကမာၻ႔စိတ္က်န္းမာေရးေန႔လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။
• World Federation of Mental Health နဲ႔ WHO တို႔ကေန ဦးစီးျပီး က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။
• မႏွစ္က ၂ဝ၁၂ ႏွစ္တံုးက ေဆာင္ပုဒ္အျဖစ္ Depression: A Global Crisis ကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့ပါတယ္။
• ဆိုလိုတာက အခု ၂ဝ၁၃ ႏွစ္အတြင္းမွာ ဒီစိတ္က်ေရာဂါကို အာရံုစိုက္ျပီး ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာပါ။
• လူထုအသိပညာေပးေရး က်ယ္ျပန္႔ေစေအာင္လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေန႔ကေန ေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ပိုလုပ္မယ္၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္မယ္၊ ကုသေရးမွာလဲ တိုးတက္လာေအာင္လုပ္ဘို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
• Depression စိတ္က်ေရာဂါဟာ လူေပါင္း သန္း ၃၅ဝ ေက်ာ္မွာခံစားေနရတာပါ။ အသက္အရြယ္မ်ိဳးစံု၊ လူမ်ိဳးစံုမွာ ျဖစ္ေနတာပါ။
• ကေန ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၇ ႏိုင္ငံမွာ ေလ့လာမႈျပဳေတာ့ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္အတြင္း လူ ၂ဝ မွာ ၁ ေယာက္ ဒီလိုစိတ္က်ျဖစ္စဥ္ တၾကိမ္ခံခဲ့ရတာကို သိရပါတယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔စျဖစ္တယ္။ သူတို႔အဖို႔ စာသင္ရာ၊ အလုပ္လုပ္ရာေတြမွာ အားနည္းၾကရျပီး ျပန္လည္းျဖစ္လာတတ္ေသးပါတယ္။
• Depression ဆိုတာ စိတ္က်တဲ့မူ ျဖစ္လာမယ္၊ ေပ်ာ္စရာ ရွာမေတြ႔ႏိုင္ျဖစ္မယ္။ အားအင္ကုန္ေနသလိုျဖစ္မယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုအျပစ္လို႔ ထင္ေနမယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ေသးစိတ္ ဝင္ေနမယ္။ အအိပ္ပ်က္၊ အစားပ်က္ ျဖစ္မယ္။ ဘာကိုမွ အာရံုမစိုက္ႏိုင္ဘူး။ တခ့တေလ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔တြဲျဖစ္တတ္ေသးတယ္။
• နာတာရွည္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္စိတ္ျဖစ္ျပီး တကယ္ သတ္ေသၾကတယ္။ တေန႔မွာ လူေပါင္း ၃ဝဝဝ သတ္ေသေနၾကတယ္။ တကယ္သတ္ေသသူေတြဟာ မေသမီ အၾကိမ္ေပါင္း ၂ဝ အထိၾကိဳးပမ္းမႈလုပ္ဘူးၾကတယ္။
• စိတ္က်ေရာဂါဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေယာက္်ားေတြထက္ ၂ ဆ မ်ိဳးတယ္။
• ႏိုင္ငံခ်င္းအလိုက္ ျဖစ္ႏွဳန္းမတူတာေတြရွိပါတယ္။ ဂ်ပန္မွာ ၃%၊ အေမရိကမွာ ၁၆႕၉% ရွိတယ္။ တိုင္းျပည္အမ်ားစုမွာ ပ်မ္းမွ် ၈-၁၂% ရွိတယ္။
• စီးပြါးေရးမွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈဟာ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းတရားတပါးျဖစ္တယ္။
• လူမႈေရးမွာ ပညာနည္းတာက အေၾကာင္းတပါးျဖစ္တယ္။
• အမ်ိဳးရင္းထဲမွာ တေယာက္ရွိေနရင္ ျဖစ္ဘို႔ရာ သူမ်ားေတြထက္ ၂-၃ ဆ ပိုတယ္။
• ၾကမ္းတမ္းမႈ၊ အၾကမ္းဖက္မႈကို ကိုယ္ေတြ႔မ်က္ျမင္ရွိဘူးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္တယ္။
• အိမ္ေထာင္ေရးမွာ ကြဲတာရွိထားရင္ အထူးသျဖင့္ ေယက္်ားေတြမွာ ျဖစ္ဘို႔ အခြင့္မ်ားတယ္။
• နာတာရွည္ေရာဂါ ခံစားေနရသူေတြမွာလဲ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
• ကုသနည္းေရာေဆးေတြ အေသအခ်ာရွိပါတယ္။ ထိေရာက္တယ္။
• ကုနည္းေတြ ရွိပါလွ်က္နဲ႔ တခ်ိဳ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ ေဝဒနာသည္ ၁ဝ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္သာ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနတာ သိလာရတယ္။
• ဒါေတြေၾကာင့္ Global Public Health Concern ကမာၻ႔ စိုးရိမ္စရာ က်န္းမာေရး ဝန္ထုပ္ၾကီးလို႔ ေခၚႏိုင္ပါတယ္။
• စိတ္က်ေရာဂါဟာ ျဖစ္လိုက္ သက္သာလိုက္ေနတတ္တယ္။ ျဖစ္လာတာကို Depressive episode ေခၚတယ္။ အေျပာ့စား၊ အလတ္စားနဲ႔ အျပင္စားဆိုျပီးခြဲႏိုင္တယ္။ အလုပ္အကိုင္းမွာ ေလွ်ာ့နည္းတာေတြရွိေပမဲ့ အလုပ္ပ်က္ေလာက္ေအာင္အထိ မျဖစ္ၾကပါ။
• Bipolar affective disorder စိတ္ႏွစ္ခြနဲ႔ တြဲတာလဲရွိတယ္။ Manic episodes တက္ၾကြမႈျဖစ္လိုက္ Depressive episodes စိတ္ဓါတ္က်လိုက္ျဖစ္မယ္။ ၾကားထဲမွာ ပံုမွန္ျဖစ္ေနမယ္။
• Manic episodes ျဖစ္ခ်ိန္မွာ သိပ္တက္ၾကြေနမယ္။ အားအင္ေတြလဲ သူမ်ားတက္မ်ားေနမယ္။ လုပ္စရာေတြလဲ သူမ်ားထက္ ထူးထူးကဲကဲလုပ္ေနလိမ့္မယ္။ အအိပ္အေနလဲ နည္းမယ္။
• ကုသနည္းမွာ (၃) ပိုင္းပါရမယ္။
- (၁) Basic psychosocial support အေျခခံက်တဲ့ စိတ္ပိုင္ဆိုင္ရာေထာက္ကူမႈေပးျခင္း၊
- (၂) Antidepressant medication or ေဆးေပးျခင္း နဲ႔
- (၃) Psychotherapy စိတ္ပိုင္းကုသနည္း (Cognitive behavior therapy, Interpersonal psychotherapy or Problem-solving treatment) ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

Depression (1) စိတ္က်ေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/11/depression.html
Depression (2) ပုထုဇၨေနာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/12/mental-health-1.html
Depression (3) စိတ္က်ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2011/01/depression.html ေတြကိုလဲ ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၂-၂ဝ၁၃