က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Wednesday, August 28, 2013

Petechiae ေသြးျခည္ဥ

Tue, Apr 2, 2013 at 10:12 AM
ပံုပါအတိုင္း က်ေနာ့္ သမီးေလး၏ ေျခသလံုးတြင္ ေသြးေၾကာမွ်င္မ်ား ျဖစ္ေနပါသည္။ သမီး၏အသက္ ၁၅ ႏွစ္၊ လြန္ခဲ့ေသာ ၄ ႏွစ္က ေသြးလြန္တုတ္ေကြးျဖစ္ခဲ့၊ တစ္ခါတစ္ရံ ႏွစ္လံုးေအာင့္၍ အသက္႐ွဴၾကပ္၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈနည္း၊ (အားကစား မရွိ)။ ယခုလို ေျခသလံုးတြင္ ေသြးေၾကားမွ်င္မ်ားျဖစ္ေနသည္မွာ ၂ ႏွစ္ေလာက္ ရွိေနပါျပီ။ ဦးခ်စ္ေကာင္း သီခ်င္းထဲကလို `ေျခသံုးသားက အလွတပါးပါကြယ္ သူဟာ ထမီတိုတို´ အခုမွာေတာ့ သမီးေလးက သရီးကြာတားေတာင္ ဝတ္ဖို႔ ခက္ေနျပီဆရာေရ ကူပါအံုးခင္ဗ်ာ။ သရီးကြာတား ဝတ္ဖို႔အေရး ေမးတာေတာ့ မဟုတ္ရပါခင္ဗ်ာ။ က်ေနာ့္သမီးႏွင့္ သမီးကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနသူမ်ားသိရွိႏိုင္ရန္ ေျဖၾကားေပးေစလိုပါတယ္။

Sun, Aug 25, 2013 at 12:02 AM
အေရျပားက အထိအခိုက္မခံဘူးျဖစ္ေနလို႔ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ယားၿပီး အနီကြက္လို အနီဖုလိုျဖစ္တယ္ဆရာ။ ေလးလံတဲ့ အထုပ္အပိုးေတြဆြဲရင္ လက္ဖဝါးနဲ႔ လက္ေခ်ာင္းေတြမွာ ေသြးေျခဥ သလို နီရဲၿပီး အျဖဴဖု ေလးေတြ ျဖစ္တယ္ဆရာ။ တစ္ခါတစ္ခါ လည္ပင္းကယားျပီးနီတယ္ဆရာ။ စာေရးခံုေပၚလက္ေထာက္ျပီးတင္ထားရင္ ခံုနဲ႔လက္နဲ႔ထိတဲ့ ေနရာမွာ အနီဖုေလးေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိုျဖစ္တာ ၉ လေလာက္ရွိပါျပီ။

Capillaries ေသြးေၾကာမွ်ဥ္ေလးေတြကေနေသြးထြက္ေနတာကို မ်က္စိနဲ႔ျမင္ရရင္ ေသြးခ်ည္ဥလို႔ေခၚတယ္။ ျဖစ္စႏိုင္တာေတြကို စာရင္းခ်ရင္ အရွည္ၾကီးရွိတယ္။

(၁) Prolonged straining ေသြးေၾကာအေပၚဖိအားသက္ေရာက္ျခင္းေတြက အရိုးရွင္းဆံုးသိႏိုင္တာေတြျဖစ္တယ္။
• Crying ငိုျခင္း၊
• Coughing ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊
• Vomiting အန္ျခင္း၊
• Childbirth ကေလးမီးဖြါးရျခင္း၊
• Weightlifting အေလးမျခင္း၊
• Aging skin အသက္ၾကီးျခင္း၊
• Alcoholism အရက္ေသာက္ျခင္း၊
• Trauma ထိခိုက္မိျခင္း၊
• Newborns right after birth ကေလးဖြားကာစ၊
• Penis pump side effect က်ားလိင္အဂၤါ ေလဟာနယ္ကရိယာျဖင့္ စုပ္ျခင္း၊
• Toxic chemical exposure (Pesticides, Arsenic, Benzene) အဆိပ္သင့္ျခင္း

(၂) Certain medications ေဆးဝါးေတြကေနျဖစ္ေစျခင္း
• Aspirin, Ibuprofen အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြက ထိပ္မွာရွိတယ္။
• Atropine (Atropen)
• Carbamazepine (Carbatrol, Epitol, Tegretol, others)
• Chemotherapy drugs side effect
• Chloral hydrate (Somnote)
• Cimetidine (Tagamet)
• Cortisone
• Desipramine (Norpramin)
• Gold salts
• Heparin
• Indomethacin (Indocin)
• Morphine (Avinza, Ms Contin, others)
• Naproxen (Aleve, Anaprox, Naprosyn)
• Nitrofurantoin (Furadantin, Macrobid, Macrodantin)
• Penicillin
• Quinidine
• Quinine (Qualaquin)
• Rifampin
• Sulfa antibiotics
• Warfarin (Coumadin) ေရာဂါမ်ား
• AIDS ေအအိုင္ဒီအက္စ္၊
• Allergic reactions အလာဂ်ီရျခင္း (တခုခုႏွင့္မတည့္ျခင္း)၊
• Aplastic anemia ေသြးအားနည္းေရာဂါတမ်ိဳး၊
• Chickenpox ေရေၾကာက္၊
• Cytomegalovirus (CMV) infection
• Endocarditis ႏွလံုးေရာင္ျခင္း၊
• Hantavirus pulmonary syndrome
• Leukemia လူကီးမီးယား၊
• Lupus လူးပတ္စ္ေရာဂါ၊
• Lymphoma လင္ဖိုးမား
• Meningococcal meningitis ဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္ျခင္း၊
• Mononucleosis မိုႏိုနယူကလီယိုးဆစ္၊
• Mumps ပသိေရာင္ျခင္း၊
• Parvovirus infection
• Parvovirus ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါတမ်ိဳး
• Rheumatoid arthritis ေလးဘက္နာ၊
• Rocky Mountain spotted fever
• Rocky Mountain spotted fever ေရာ့ကီးေတာင္တန္းအဖ်ားေရာဂါ၊
• Rubella ဂ်ာမန္ဝက္သက္၊
• Scleroderma စကယ္လရိုဒါးမား၊
• Sepsis ပိုးဝင္ျခင္း၊
• Strep throat လည္ေခ်ာင္းနာ၊
• Thrombocytopenic purpura ေသြးမံႈနည္းျခင္း၊
• Vasculitis ေသြးေၾကာေရာင္ျခင္း၊
• Vitamin C, K, B9, B12 ဗီတာင္မင္မ်ားခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊

(၃) Thrombocytopenia ေသြးမံႈအေရအတြက္ နည္းေနျခင္း
ေသြးလြန္တုတ္ေကြး Dengue Hemorrhagic Fever (ဒင္ေဂး-ဟမေရးဂ်စ္-ဖီဗာ) လို႔ ေခၚတယ္။ Thrombocytopenia ေသြးမံႈအေရအတြက္ နည္းေနမယ္။ Platelets ကိုစစ္ေဆးဘို႔လိုမယ္။ ပံုမွန္အေရအတြက္ဟာ 150,000 ကေန 450,000/microliter ရွိသင့္တယ္။ ဒါေပမဲ့ 50,000/microliter ထက္နည္းမွသာ တကယ္နည္းေနတဲ့ေရာဂါလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။

ေသြးမံႈနည္းေနတိုင္း ေရာဂါလကၡဏာမျပတတ္ပါ။ ျပျပီဆိုရင္ အေရျပားမွာ ေသြးမဲျပာျပာထြက္ေနတာ၊ ေသြးျခည္ဥေနတာ၊ အေရျပားနဲ႔ အေမွးပါးေအာက္ေတြမွာ ေသြးယိုေနတာ၊ ႏွာေခါင္းေသြးယိုတာ နဲ႔ သြားဖံုးေသြးယိုတာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ ေသြးနီဥနဲ႔ ေသြးျဖဴဥ အမ်ိဳးအစားနဲ႔ အေရအတြက္ေတြကိုလည္း စစ္ေဆးရပါမယ္။ နည္းေနႏိုင္တယ္။ ေနမေကာင္းသလို ခံစားေနရႏိုင္တယ္၊ အားယုတ္ေနႏိုင္တယ္၊ အစားပ်က္ေနႏိုင္ေသးပါတယ္။

Decreased platelet counts ေသြးမံႈနည္းေနျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ား
(က) Decreased production ေသြးမံႈထုတ္ေပးမႈ နည္းေနရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ား
Vitamin B12 or folic acid deficiency, Leukemia or myelodysplastic syndrome, Liver failure, Sepsis, systemic viral or bacterial infection, Dengue fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး), Hereditary syndromes, Congenital amegakaryocytic thrombocytopenia, Thrombocytopenia absent radius syndrome, Fanconi anemia, Bernard-Soulier syndrome, May-Hegglin anomaly, Grey platelet syndrome, Alport syndrome, Wiskott–Aldrich syndrome တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

(ခ) Increased destruction ေသြးမံႈဖ်က္ဆီးခံေနရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ား
Idiopathic thrombocytopenic purpura, Thrombotic thrombocytopenic purpura, Hemolytic-uremic syndrome, Disseminated intravascular coagulation, Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria, Antiphospholipid syndrome, SLE, Post-transfusion purpura, Neonatal alloimmune thrombocytopenia, Splenic sequestration, Dengue fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး), HIV ေတြျဖစ္ပါတယ္။

(၈) Medication-induced ေဆးေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရျခင္း
Valproic acid, Methotrexate, Carboplatin, Interferon, Isotretinoin, Panobinostat, Other chemotherapy drugs, Singulair, H2 blockers and proton-pump inhibitors

(ဃ) တျခားအေၾကာင္းရင္းမ်ား
Immunological platelet destruction (Heparin-induced) ေရာဂါျပီးစနစ္ေၾကာင့္ျဖစ္ရျခင္း၊ Snakebites (pit vipers) ေျမြေပြးကိုက္ခံရျခင္း။

ဘာေတြစစ္မလဲ
Coagulation tests ေသြးခဲမႈစစ္ေဆးနည္းလုပ္ရမယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းမတူရင္ အေျဖမတူပါ။ ဥပမာ -
• Vitamin K deficiency ဗီတာမင္ (ေက) နည္းေနသူမွာ Prothrombin time ၾကာမယ္၊ Partial thromboplastin time ကပံုမွန္ျဖစ္မယ္၊ Bleeding time သက္ေရာက္မႈမရွိဘူး၊ Platelet count သက္ေရာက္မႈမရွိဘူး။
• Aspirin (အက္စ္ပရင္) ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္တာဆိုရင္ Partial thromboplastin time ပိုၾကာတာတခုသာေတြ႔မယ္။
• Thrombocytopenia ေသြးမံႈနည္းေနရင္ Partial thromboplastin time ပိုၾကာတာ နဲ႔ Platelet count နည္းေနမယ္။
• Full blood count, Liver enzymes, Renal function, Vitamin B12 levels, Folic acid levels, ESR, Peripheral blood smear စစ္ေဆးနည္းေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။

Treatment ဘယ္လိုကုသမလဲ
ဘာကိုမွ မစစ္ႏိုင္ေသးခင္ ဗီတာမင္ (စီ) ၅ဝဝ အား ေသာက္ၾကတယ္။ ဗီတာမင္ (ေက) ထိုးၾကတယ္။

Hematologist ေသြးဘက္ဆိုင္ရာအထူးကုဆရာဝန္ကို ျပရမယ္။ အေၾကာင္းရင္းအတိုင္း ကုသမႈမတူဘူး။ ဥပမာ -
• Thrombotic thrombocytopenic purpura ဆိုတာက အေရးေပၚျဖစ္တယ္။
• Idiopathic thrombocytopenic purpura ဆိုရင္ Prednisone and other corticosteroids, Intravenous immune globulin, Splenectomy, Danazol, Eltrombopag, Rituximab နဲ႔ Romiplostim နည္းေတြ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၃-၄-၂ဝ၁၃
၂၈-၈-၂ဝ၁၃