Monday, July 29, 2013

Liver Transplant Matching Criteria အသဲခ်င္း တူၾကရ့ဲလား

အသဲအစားထိုးဘို႔အတြက္ အသဲလွဴမဲ့သူကို (က) Blood and tissue type ေသြးနဲ႔ (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစား၊ (ခ) Condition and size of the organ အသဲအေျခအေနနဲ႔ အရြယ္အစားေတြကို စစ္ေဆးပါမယ္။

(၁) Blood and Tissue Compatibility ေသြးနဲ႔ (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစား တူ-မတူ၊
• ေသြးအုပ္စု A ကေန A နဲ႔ AB ကိုလွဴႏိုင္တယ္။
• ေသြးအုပ္စု B ကေန B နဲ႔ AB ကိုလွဴႏိုင္တယ္။
• ေသြးအုပ္စု AB ကေန AB ကိုလွဴႏိုင္တယ္။
• ေသြးအုပ္စု O ကေန A, B, AB, နဲ႔ O ကိုလွဴႏိုင္တယ္။

Tissue type (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစား တူ-မတူစစ္ေဆးျခင္း
ေဆးရံုတခုနဲ႔တခု မတူပါ။ Tissue compatibility (တစ္ရွဴး) အမ်ိဳးအစား တူ-မတူ ဆိုတာမွာ Human leukocyte antigens (HLA) ကိုစစ္ပါတယ္။ တူေလေကာင္းေလျဖစ္တယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္မတူလဲ Anti-rejection drugs ေဆးေတြ ေပးမွာမို႔ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။

Cross-matching တိုက္ရိုက္ တူ-မတူ စစ္ေဆးျခင္း
White blood cells ေသြးျဖဴဥေတြခ်င္း ေပါင္းစပ္ၾကည့္ပါမယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြေသေက်ပ်က္စီးရင္ Positive ေခၚျပီး လွဴလို႔မရပါ။ Negative ဆိုရင္ လွဴႏိုင္တယ္။

(၂) General Health အေထြေထြက်န္းမာေရး စစ္ေဆးျခင္း
Chest x-ray ရင္ပတ္ဓါတ္မွန္၊ Electrocardiogram (ECG) အီးစီဂ်ီ၊ Blood tests ေသြးစစ္၊ Urine tests ဆီးစစ္တာေတြ လုပ္ပါမယ္။ လွဴမဲ့သူက အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ေနရင္ သားဖြါးမီးယပ္ဆိုင္ရာကို စစ္ပါမယ္။ ရာသီ၊ ကိုယ္ဝန္၊ (မင္မိုဂရမ္)။
• No heart, renal, or liver problems or abnormalities ႏွလံုး၊ ေက်ာကပ္နဲ႔ အသဲ၊
• No history of deep vein thrombosis or history of bleeding problems ေသြးယို-ေသြးခဲဘူးတဲ့ရာဇဝင္၊
• Negative for Hepatitis B and C and for HIV ဘီပိုး၊ စီပိုးနဲ႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ၊
• No history of diabetes ဆီးခ်ိဳ၊
• No prior liver surgery အရင္ကအသဲခြဲစိတ္ဘူးျခင္းမရွိ၊
• No alcoholism or frequent and heavy alcohol intake အရက္၊
• No history of cancer ကင္ဆာရာဇဝင္၊
• No psychiatric illness under treatment စိတ္၊
• Height and weight ကိုယ္အေလးခ်ိန္နဲ႔ အရပ္အေမာင္း၊
• Age limit အသက္ ၄၅-၅၅-၆ဝ ထက္မၾကီးရ။

• (၃) Health of Liver အသဲအေျခအေန စစ္ေဆးျခင္း
• Hepatic angiogram အသဲသြားေသြးေၾကာေတြအေျခအေနကို သိရမယ္။ ေသြးလႊတေၾကာထဲကို ေဆးထိုးေပးျပီးမွ ရိုက္မယ္။
• Computed tomography (CT) angiography (CT scan) ေသြးျပန္ေၾကာထဲကို ေဆးထိုးျပီးမွ ရိုက္မယ္။

(၄) Other Assessments တျခား စစ္ေဆးခ်က္မ်ား
• Psychological စိတ္ပိုင္းစစ္ေဆးမႈနဲ႔
• Financial reviews ေငြေၾကးစစ္ေဆးမႈ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၇-၂ဝ၁၃

Liver transplant အသဲအစားထိုးကုသျခင္း

အသဲဆိုတာ လူ႔ကိုယ္မွာ အေတာ္အလုပ္မ်ားတဲ့အဂၤါ ျဖစ္ပါတယ္။ တေန႔တေန႔ အလုပ္အမ်ိဳးေပါင္း ၄ဝဝ လုပ္ေပးေနတယ္။ ပင္မအလုပ္ေတြကေတာ့ အစာေက်ခ်က္ေပးတာ၊ ေသြးခဲေစဘို႔လိုအပ္တဲ့ (ပရိုတင္း) ေတြ ထုတ္လုပ္ေပးတာ၊ စားေသာက္တာထဲက အဆိပ္အေတာက္ေတြ ဖယ္ရွားေပးတာ၊ ကိုယ္ထဲကို တနည္းနည္းနဲ႔ဝင္လာတဲ့ ပိုးမႊားေတြ၊ ေသာက္တဲ့ ထိုးတဲ့ေဆးေတြထဲက မသင့္တာေတြမွန္သမွ် ဖယ္ရွားျပစ္ေပးတယ္။ ဒါ့ျပင္ လိုအပ္တဲ့ သၾကားဓါတ္၊ အဆီဓါတ္၊ သံဓါတ္၊ နဲ႔ ဗီတာမင္ေတြကို သိုေလွာင္ထားေပးမယ္။

• လွဴမဲ့အသဲကို ေနေကာင္း က်န္းမာေနသူဆီကလဲ ယူႏိုင္တယ္။ မိဘေတြကေန သူတို႔ကေလးအတြက္၊ သားသမီးေတြကေန မိဘအတြက္လွဴတာမ်ိဳး။
• အသဲကိုထိခိုက္ဒဏ္ရာမရပဲနဲ႔ ေလာေလာလတ္လတ္ ေသဆံုးသူဆီကေနလဲ ရယူႏိုင္တယ္။
• ေသဆံုးျပီးကာစ ကိုယ္ထဲကေန အသဲတခုလံုးထုတ္ျပီး အၾကီးတပိုင္း အေသးတပိုင္းခြဲျပီး အလွဴခံမဲ့ လူနာ ႏွစ္ေယာက္ကို အစားထိုးေပးတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။
• လွဴမဲ့သူဆီကေန ခြဲစိတ္ထုတ္ယူလိုက္တဲ့ အသဲကို ေအးတဲ့ဆားရည္ထဲမွာ ၈ နာရီအထိ သိမ္းထားႏိုင္တယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ အသဲအစားထိုးတာ လက္ခံမဲ့ လူနာနဲ႔ တည့္မတည့္ လိုအပ္တဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြလုပ္ႏိုင္တယ္။
• အသဲအစားထိုးရာမွာ ေသြးေၾကာေတြနဲ႔ သည္းေျခအိပ္ျပြန္ေတြ ဆက္ေပးဘို႔က အဓိကအေရးၾကီးတယ္။
• ခြဲစိတ္ကုသခ်ိန္ ၁၂ နာရီအထိၾကာႏိုင္တယ္။ ေသြးသြင္းေပးဘို႔လိုမယ္။

ဒီလိုေရာဂါေတြရွိေနရင္ အသဲအစားထိုးတာ လုပ္မေပးပါ။
• Tuberculosis or Osteomyelitis တီဘီနဲ႔ ရိုးတြင္းျခဆီပိုးဝင္ေရာဂါ၊
• Difficulty taking medications ေဆးမေသာက္ႏိုင္သူေတြ၊
• Heart, lung, or liver disease ႏွလံုး၊ အဆုပ္နဲ႔ တခ်ိဳ႕အသဲေရာဂါရွိေနသူေတြ၊
• History of cancer ကင္ဆာရာဇဝင္ရွိထားသူေတြ၊
• Active hepatitis အသဲေရာင္ပိုးလက္ငင္းရိေနသူေတြ၊
• Smoking, alcohol or drug abuse အရက္၊ ေဆးလိပ္နဲ႔ မူးယစ္ေဆးမျဖတ္ႏိုင္သူေတြ။

အသဲဘာေၾကာင့္လဲရသလဲ
• ကေလးေတြမွာဆုိရင္ ေမြးရာပါ Biliary atresia သည္းေျခလမ္းပိတ္ေနတဲ့ေရာဂါ။
• လူၾကီးေတြမွာဆိုရင္ အမ်ားဆံုးက Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ။ အသဲေျခာက္ေရာဂါကိုျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြက နာတာရွည္ Hepatitis B or Hepatitis C ဘီပိုးနဲ႔ စီပိုး အသဲေရာင္ေရာဂါေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးက အရက္နာ Alcoholic liver disease ျဖစ္တယ္။
• တျခားအေၾကာင္းခံေရာဂါေတြလဲရွိေသးတယ္။ Autoimmune hepatitis (ေအာ္တိုအင္ျမဴး) အသဲေရာင္ေရာဂါ၊ Hepatic vein blood clot (thrombosis) အသဲသြားေသြးျပန္ေၾကာပိတ္ေရာဂါ၊ Liver damage from poisoning or medications ေဆး-အဆိပေတြကေန အသဲပ်က္စီးတာ၊ primary biliary cirrhosis or primary sclerosing cholangitis ပင္မအစျဖစ္ အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ Metabolic disorders of copper or iron ေၾကးနီဓါတ္နဲ႔ သံဓါတ္ေရာဂါ။

သတိထားစရာေတြ
• အသဲအစားထိုး ခြဲစိတ္ကုသမႈဟာ တကယ့္ ေမဂ်ာေအာ္ပေရးရွင္း ျဖစ္တယ္။ သတိထားစရာ၊ အႏၲရာယ္ေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေမ့ေဆးတိုင္းမွာျဖစ္တတ္တာမ်ိဳးနဲ႔ ခြဲစိတ္မႈကေနျဖစ္တာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။
• ခြဲစိတ္ျပီးလို႔ ေဆးအဆန္းေတြေသာက္ရတာမို႔ ဆက္ျဖစ္တာမ်ိဳးေတြလဲရွိမယ္။ ေဆးဆိုတာထဲမွာ အျမဲ ေသာက္ေနရေတာ့မဲ့ Immunosuppressive therapy ခုခံအားက်ေစေအာင္ တမင္တကာလုပ္ေပးေနမဲ့ေဆး ေၾကာင့္လဲ ေရာဂါပိုးေတြဝင္လာရင္ ေရာဂါရေစမယ္။ ကင္ဆာလဲ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကင္ဆာျဖစ္လာမွာကို စစ္ေဆးေနရမယ္။ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားတာေတြကိုလဲ စစ္ေဆးေနရမယ္။
• လူ႔အသဲ Liver ဟာ သဘာဝအတိုင္း ဆံုးရွံဳးသြားရင္ ျပန္အစားထိုးႏိုင္တဲ့ တခုတည္းေသာ အတြင္းအဂၤါျဖစ္တယ္။ အသဲတခုလံုးရဲ႕ ၂၅%အထိ Regeneration အသစ္ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ႏို္င္စြမ္းဟာ Compensatory growth ရင္းစားျပန္ရဘို႔ လုပ္ေဆာင္မႈသာျဖစ္ပါတယ္။ အသဲအစားထိုးဘို႔အတြက္ ထုတ္ယူလိုက္တဲ့ အသဲရ့ဲ အစိတ္အပိုင္း Lobe ကေတာ့ အဲလို အစိတ္အပိုင္းအသစ္ Regrow ျပန္မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ Original form အစိတ္အပိုင္းပံုစံ ျပန္မျဖစ္ပါ။ အစားျပန္ရႏိုင္တာကေတာ့ Restoration of liver function အသဲရ့ဲ အလုပ္ေတြသာျဖစ္ပါတယ္။
• အသဲအစားထိုးလို႔ အက်ိဳးရရွိသူအေရအတြက္ဟာ ခုေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာ မ်ားသထက္ မ်ားလာေနပါတယ္။

ေရရွည္ဆိုတာထက္ ေရတိုကိုသာ ပိုသတိထားရတယ္။ ခြဲစိတ္ကုသမႈတိုင္းမွာရွိႏိုင္တဲ့ သတိထားစရာေတြကေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ ထည့္စဥ္းစားရပါတယ္။ အသဲလွဴသူ
ေဆးရံုေတြရဲ႕ ကိန္းဂဏန္းေတြမတူပါ။ ဥပမာ American College of Surgeons
- 62% ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တာမရွိ၊
- 21% ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တာ ၁ ခု၊
- 17% ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တာ ၁ ခုမကရွိ၊

ေနာက္ဆက္တြဲ
- 27% သာမန္၊
- 26% အသင့္အတင့္ဆိုး၊
- 2% ဆိုး၊
- 0.8% ေသဆံုး။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၇-၂ဝ၁၃

World Hepatitis Day, 28 July 2013

၈-၇-၂ဝ၁၃ ကမာၻ႔အသဲေရာင္ေရာဂါေန႔ “ဒါက အသဲေရာင္ေရာဂါ၊ သိေအာင္လုပ္ပါ။ ရင္ဆိုင္ဗ်ာ။” This is hepatitis. Know it. Confront it Every year on 28 July, WHO and partners mark World Hepatitis Day to increase the awareness and understanding of viral hepatitis and the diseases that it causes. Hepatitis viruses A, B, C, D and E can cause acute and chronic infection and inflammation of the liver that can lead to cirrhosis and liver cancer. These viruses constitute a major global health risk with around 240 million people being chronically infected with hepatitis B and around 150 million people chronically infected with hepatitis C. For 2013, the overall theme continues to be "This is hepatitis. Know it. Confront it." The campaign emphasizes the fact that hepatitis remains largely unknown as a health threat in much of the world. Goal: moving from awareness to commitment and action to address the "silent epidemic" of viral hepatitis Millions of people are living with viral hepatitis and millions more are at risk of becoming infected. Most people with chronic infection with hepatitis B or C are unaware that they continue to carry the virus. They are therefore at high risk of developing severe chronic liver disease and can unknowingly transmit the virus to other people. Approximately one million people die each year from causes related to viral hepatitis, most commonly cirrhosis and liver cancer. World Hepatitis Day provides an opportunity to focus on specific actions, such as: strengthening prevention, screening and control of viral hepatitis and its related diseases; increasing hepatitis B vaccine coverage and integration of the vaccine into national immunization programmes; coordinating a global response to viral hepatitis. Although the burden of disease related to hepatitis infection is very high, in most countries, the problem has not been addressed in a comprehensive way for many reasons. These include the fact that most people do not develop any symptoms when they become infected and that they remain free of symptoms often for decades until they develop chronic liver disease. This has largely resulted in "the silent epidemic" we are experiencing today. Viral hepatitis also places a heavy burden on the health-care system because of the high costs of treatment of liver cancer and liver failure from cirrhosis. In many countries, liver failure from viral hepatitis is the leading reason for liver transplants. Such end-stage treatments are expensive, easily costing up to hundreds of thousands of dollars per person. The date of 28 July was chosen for World Hepatitis Day in honour of the birthday of Nobel Laureate Professor Baruch Samuel Blumberg, discoverer of the hepatitis B virus.

ေစတနာႏွင့္ ေဝဒနာ၏ ျခားနာခ်က္

• အသဲတျခမ္း သက္တမ္းတခု၊
• ေသြးတစက္ အသက္တေခ်ာင္း၊
• ကယ္ႏိုင္ပါသည္။

• သင့္ေျခတလွမ္း သက္တမ္းတခု၊
• သင့္ေျခတလွမ္း အသက္ႏွစ္ေခ်ာင္း၊
• ဆံုးရွံဳးေစႏိုင္ပါသည္။

“မူးယစ္ေဆးနဲ႔ လိင္ကူးစက္ေရာဂါေတြ ပေပ်ာက္ပါေစ”

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၉-၇-၂ဝ၁၃ And here is the rest of it

Sunday, July 28, 2013

Mobile Online Dream မိုဘိုင္း-အြန္လိုင္း အိပ္မက္

• ကြ်န္ေတာ္လဲ ေရြ႕လ်ားေဆးခန္း အိပ္မက္မက္ေနတာ မၾကာလွေသးပါ။ Yamuna Online Mobile Clinic လို႔ နာမည္ ေပးထားျပီးျပီ။ (မေမြးေသခင္ ကေလးနာမည္ေရြးထားသလိုေပါ့။)
• ယမုန္နာေဆးခန္းေလး ဖြင့္ထားတာ ၁ဝ ႏွစ္ေက်ာ္ျပီ။ ေမြးလူနာလက္ခံတာ ၇ ႏွစ္ရွိျပီ။ (အြန္လိုင္း) ကေန က်န္းမာေရးနဲ႔ ေဆးပညာစာေတြ ေရးေနတာ ၅ ႏွစ္ေလာက္ ရွိျပီ။ ေမးသမွ်ေျဖေပးေနတာ ၃ ႏွစ္ရွိျပီ။
• အိပ္မက္ထဲမွာ ျမန္မာျပည္တလႊား အေရွ႕-အေနာက္-ေတာင္-ေျမာက္ ျမိဳ႕မေရြး-ရြာမေရြး ေရြ႕လ်ားျပီး၊ ေဆးကုေပးခ်င္လာတယ္။ ကားေမာင္းလို႔ ရတဲ့ေနရာမွန္သမွ် သြားမယ္။ ေတာင္ေပၚလဲ တက္ႏိုင္မွာေပါ့။ က်န္းမာေရး-ေဆးပညာလဲ ေပးမယ္၊ သင္တန္းလဲေပးမယ္၊ ေမးတာလဲေျဖေနမယ္။
• ကားၾကီးၾကီးလိုမယ္။ အေသအျခာတပ္ဆင္၊ ျပင္ဆင္ထားခ်င္တယ္။ ကားေခါင္မိုးမွာ Solar plate (ဆိုလာ) ျပားၾကီးရွိမယ္။ ေဆးသိုေလွာင္စရာ ေရခဲေသတၲာၾကီးၾကီးပါရမယ္။ မီးဖို၊ ေရအိမ္သာ စတာေတြ။
• ေဆးေတြကလဲ Generic genuine ေဆးေတြျဖစ္ေစရမယ္။ ဘယ္ကေန ဘယ္လိုဝယ္မလဲ စဥ္းစားေနတယ္။
• ေဆးကုရာမွာ ေစာင့္ထိန္းလိုက္နာစရာစည္းကမ္း အေလးထားမယ္။ ေငြေရးေၾကးေရး ပြင့္လင္းမႈဆိုတာ လိုမယ္။ စာရင္းကိုင္၊ စာရင္းစစ္ေတြ အကူအညီေတာင္းရမယ္။ ကားေမာင္တာကအစ လမ္းစည္းကမ္း၊ ယာဥ္စည္းကမ္း လိုမယ္။ အခုလုပ္မွာကလဲ မွတ္ပံုတင္တာ၊ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူတာေတြလိုမယ္။ (ကိုယ့္မွာေတာ့ ဆမ အသိမ္းခံထားရတံုး။)
• ဓါတ္ခြဲခန္း ေသးေသးလဲကားၾကီးေပၚမွာ ပါခ်င္တယ္။ HIV အျမန္စစ္ေပးတာ ရွိခ်င္တယ္။ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း) ေတာ့ ပါခ်င္တယ္။ ပညာရွင္ေတြ ရပါ့မလား။ ကိုယ္ကေကာ သူတို႔ကို ေၾကြးေမြးထားႏိုင္ပါ့မလား။
• ကာကြယ္ေဆး (ေမြးစကေလး၊ ကေလး၊ အမ်ိဳးသမီး၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြ) ပါခ်င္တယ္။
• လက္ကလဲ အက်င့္ပါေနလို႔ ခြဲစိတ္တာ၊ ေမြးဖြါးေပးတာမ်ိဳးလဲ လုပ္ခ်င္ေသးတယ္။ ခြဲစိတ္ခန္းေကာ ကားထဲမွာ ဆန္႔မလား မသိဘူး။ ေမ့ေဆး။ ပိုးသန္႔ရွင္းမႈ။ ခြဲျပီးလူနာ ဘယ္လို ဆက္ေစာင့္ေရွာက္မလဲ။ ေဒသခံေတြဆီကေန အကူအညီနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ရယူရမွာဘဲ။

• သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ဆိုတာ လိုက္နာေစမယ္။ စြန္႔ျပစ္ပစၥည္းေတြ၊ တခါသံုး ပစၥည္းေတြ စနစ္တက် ထားခ်င္တယ္။ အင္ဂ်င္နီယာလိုလာမယ္။
• သြားေလရာတိုင္းမွာ သုေတသနလုပ္ခ်င္တယ္။ လူေတြ ဘယ္လိုေနထိုင္ၾကသလဲ။ ဘာေတြစားၾကသလဲ၊ ဘာေတြေရာင္းဝယ္ၾကသလဲ။ ဥပမာ ဆီကဘယ္လိုလဲ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြမွာ ဘယ္လိုသတိထားစရာေတြ ပါေနလဲ။ ေသာက္ေရ-သံုးေရ စတာေတြ။ သုေတသနပညာရွင္ လိုမယ္။ သဘာဝနဲ႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီမွ်ေအာင္ ဘယ္လိုအၾကံေကာင္း ေပးႏိုင္လာမလဲ။
• ကူမဲ့သူေတြကို လုပ္အားေပးဆိုတဲ့ အသံုးအႏွဳန္းကို မၾကိဳက္ပါ။ ေခတ္က (ေဗာ္လန္တီယာ) ျဖစ္လာျပီ။ ဒါလဲ ဗိုလ္ဆန္လို႔ အာမေတြ႔လွဘူး။ သူတို႔က ဘယ္လိုေခၚေစခ်င္သလဲ၊ သူတို႔သေဘာဘဲ။ စည္းကမ္းေတာ့ထားမယ္။ လူမ်ိဳး-ဘာသာ မေရြးလက္ခံမယ္။ ပညာအေျခခံေလာက္သာရွိသူေတြကို ပညာသင္ေပးတဲ့အက်င့္ ရွိထားပါျပီ။ ေစတနာနဲ႔ အခ်ိန္ေပးႏိုင္ရင္ လက္ခံမယ္။ အဂၤလိပ္စာလဲ အေျခခံေလာက္ေတာ့ တတ္ခဲ့ေစခ်င္တယ္။
• အဲ ႕႕႕ ႏိုင္ငံေရးကေတာ့ အလံေထာင္မထားေပမဲ့ NLD ျဖစ္ရမယ္။ ပါတီဝင္မျဖစ္ေသးလဲ အနည္းဆံုး NLD ကို မဲေတာ့ေပးမွရမယ္။ လူငယ္ေလးေတြကို ႏိုင္ငံေရးအသိျဖည့္ေပး၊ ကူေပးခ်င္တယ္။ သူတို႔ဆီကေနလဲ နားေထာင္ခ်င္တယ္။
• အိပ္မက္ဆိုတာ့ အတိုင္းအဆ မရွိေပါ့။ လက္ထဲမွာေတာ့ တျပားမွမရွိဘူး။ တတ္ႏိုင္တဲ့သူငယ္ခ်င္းေတြကို ေဟ့ေကာင္ေတြ ဘယ္ေလာက္စီေပးၾကကြာလို႔ ေတာင္းရမလား။ အမ်ိဳးေတြကို ေစတနာေပါက္ေအာင္ ေျပာရ ေဟာရမလား။ ဘုန္းၾကီးေတြဆီက အလွဴခံရမလား။ အျဖဴေတြဆီကေတာ့ ေတာင္းဘို႔စိတ္မကူးဘူး။ ယမုန္နာ ေဆးခန္းလုပ္သလို သူတို႔ကကူခ်င္ရင္ေတာ့ လာေပါ့။ ကိုယ္ကေန လက္ျဖန္႔မေတာင္းဘူး။ မေန႔ကပဲ အဂၤလန္ကေန ေဆးခန္းလစာ ၆ လတြက္ ေပးလာတာရွိတယ္။
• ၂၄ နာရီ (လြန္လိုင္း) ရွိေအာင္ ၾကိဳးစားရမယ္။ နည္းပညာသယ္လိုမယ္။ Real time တင္ေပး၊ ေျဖေပးေနမယ္။ ကြန္ျပဴတာ ၃-၄ လံုးလိုမယ္။ အင္တာနက္ျမန္တာ ဘယ္လိုရေအာင္လုပ္မလဲ။ လူငယ္ေတြကို အားကိုးရမယ္။
• ကြန္ယက္ ဆိုတာထားမယ္။ သူငယ္ခ်င္း အထူးကုဆရာဝန္ေတြကို ေမတၲာရပ္ခံထားမယ္။ ခ်က္ခ်င္း လွမ္းျပီး အတိုင္ပင္ခံ လုပ္ေပးဘို႔။ အိုင္တီနည္းပညာနဲ႔ ေရာဂါရွာေဖြအေျဖေတြကို သူတို႔ဆီကို အင္တာနက္ကေန ပို႔ေပးမယ္။ အကူအညီေတာင္းမယ္။ သူတို႔လဲ ကုသိုလ္ရတာေပါ့။ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး မွာသာမကပါ၊ လန္ဒန္၊ အယ္လ္ေအ စတာေတြမွာ ကိုယ့္လူေတြရွိတယ္။
• အၾကီးအက်ယ္ ေတြးတာျဖစ္ေပမဲ့ တကယ့္အလုပ္မွာ က်န္းမာေရးလုပ္သားတို႔၊ အရံသားဖြါးဆရာမတို႔လို ေျမျပင္မွာ အိမ္တိုင္ယာေရာက္ ေသးေသးဖြဲဖြဲေလးမ်ိဳးေတြကိုသာ လုပ္ရမွာျဖစ္တယ္။
• Henry Norman Bethune (ဟင္နရီ ေနာ္မန္ ဗက္သြန္း) ေခတ္မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ကေနဒီယန္ ဆရာဝန္ တဦးကေန ဆင္းရဲလြန္းတဲ့ တရုပ္လူမ်ိဳးေတြကို သမိုင္းတင္ေလာက္ေအာင္ ကူညီခဲ့တယ္။ အခုလုပ္ခ်င္တာက ကိုယ့္လူမ်ိဳး ဆရာဝန္တေယာက္ကေန ကိုယ့္ႏိုင္ငံသားေတြကို ၂၁ ရာစု နည္းပညာအကူအညီနဲ႔ တတ္ႏိုင္တာေလး လုပ္ေပးခ်င္တာျဖစ္ပါတယ္။
• အိပ္မက္ကေန ႏိုးလာျပီဗ်ာ။ ဆက္မက္ပါအံုးမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၇-၂ဝ၁၃

Friday, July 26, 2013

အိမ္တြင္း ဓါတ္ဆားရည္ ေဖ်ာ္နည္း

• ထမင္းစား စတီးဇြန္း ျဖင့္ သၾကား(၂) ဇြန္း (၂၅-၃ဝ ဂရမ္)၊
• လက္ဖက္ရည္ဇြန္းျဖင့္ ဆား ဇြန္းတဝက္ (၁.၇ ဂရမ္)၊
• အေအးခံထားေသာ ေရက်က္ေအး တစ္ပုလင္း (၇၅ဝ စီစီ) တို႔ကို ေရာသမပါ။
(သို႔မဟုတ္) (၇၅ဝ စီစီ) ခန္႔ ထမင္းရည္ထဲသို႔ ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တဝက္ကို ေရာပါ။
• ဝမ္း တစ္ႀကိမ္သြားၿပီးတုိင္း ဆံုး႐ႈံးသြားေသာ အရည္မ်ားကို အစားထုိးႏုိင္ရန္ ဓါတ္ဆားရည္ သို႔မဟုတ္ ထမင္းရည္ အနည္းဆံုး တစ္ဖန္ခြက္ ေသာက္သံုးသင့္သည္။
• ေရေႏြးၾကမ္းတိုက္ပါ။ အုန္းရည္တိုက္ပါ။

Monday, July 15, 2013

Prostitution and Law ျပည့္တန္ဆာ အခါမဟုတ္ေသး

“ေရွးရိုးစဥ္လာၾကီးတဲ့၊ ေယာက္်ားေတြ လႊမ္းမိုးတဲ့ျမန္မာျပည္မွာ လိင္လုပ္ငန္းနဲ႔ အသက္ေမြးမႈကို တရားဝင္လုပ္ဘို႔ အဆိုကို ပယ္ခ်လိုက္တယ္” လို႔ သတင္းေတြက ေဖၚျပပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး သမီးေတြက “လိင္ခြဲျခားဆက္ဆံမႈဆိုတာ ျမန္မာျပည္မွာ ၾကီးမားတယ္” လို႔ပါ ေထာက္ျပတာလဲ ဖတ္ရပါတယ္။

ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို တရားဝင္လုပ္ျခင္းဟာ အဖက္ဖက္ကေန စဥ္းစားရတာ လူတိုင္းသိပါတယ္။ အခ်ိန္ကာလလဲ ေရြးရပါတယ္။

အခုအခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္က အရင္ကမရွိတာ၊ မျဖစ္တာ၊ မလုပ္တာေတြကုိ ျပန္ျပင္ဘို႔ၾကိဳးစားေနၾကခ်ိန္ျဖစ္တယ္။ ရွိခဲ့တာ၊ ျဖစ္ခဲ့တာေတြကိုလဲ ဖယ္ရွားေနၾကတယ္။ ဒီအေရးကိစၥကလဲ အမ်ားၾကီးထဲက (အစ္ရွဴး) တခုသာျဖစ္တယ္။ တခုခ်င္း မဟုတ္ဘဲ တျပိဳင္တည္းလုပ္စရာေတြလဲ ရွိတာပါ။ ဒါေပမဲ့ “အေရးၾကီးတာအရင္” ဆိုတာ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာရွိတဲ့ လမ္းညႊန္ တခုပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ ဘာေတြက အေရးၾကီးသလဲ။

• ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ အကုန္မလြတ္ေသးပါ။ ဥပေဒသစ္နဲ႔ ထပ္ဖမ္းခံေနရတာေတြ ရွိပါတယ္။
• မီဒီယာလဲ ၾကိဳးစားဆဲပါ။
• အလုပ္သမား၊ လယ္သမားေတြဘဝ တိုးတက္လာတာက တိုင္းတာလို႔ ရပါျပီတဲ့လား။
• ပညာေရးက အစည္းအေဝးအဆင့္မွာသာ ရွိေသးတယ္။
• က်န္းမာေရးက နာတာရွည္လူနာဘဝက မထြက္ႏိုင္ေသးပါ။
• ႏိုင္ငံေရးမွာလဲ စစ္ေသြးစစ္ေရာင္ မေျပာင္ေသးပါ။
• စီးပြါးေရး ေျပာစရာမလိုပါ။ LDC ကထြက္ဘို႔ရာ လမ္းစမျမင္ေသးပါ။

ဒီအခ်ိန္မွာ ဒီဥပေဒျဖစ္လာခဲ့ရင္ “ျမန္မာျပည္မယ္ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို တရားဝင္လုပ္တဲ့ႏိုင္ငံစားရင္းထဲ ဝင္လာျပီ” လို႔သာ ေမာ္ၾကြားႏိုင္တာ ရွိပါလိမ့္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၅-၇-၂ဝ၁၃
Prostitution will remain illegal in Burma http://asiancorrespondent.com/110625/prostitution-will-remain-illegal-in-burma/

Health of Burma ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရး

“ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရးႏႇင့္ ပညာေရး အသံုးစရိတ္ ႏႇစ္ခုေပါင္းမႇာ ကာကြယ္ေရး အသံုးစရိတ္ထက္ နည္းပါးေနသည္။ အေရႇ႕ေတာင္အာရႇ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ထိုသို႔နည္းပါး ေနသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံျဖစ္ေၾကာင္း ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ သတင္းစာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။”

ျမန္မာ့က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာ ညႊန္းကိန္းအခ်ိဳ႕မႇာ ကမၻာ့အဆိုးရြားဆံုး ျဖစ္ေနၿပီး က်န္းမာေရး က႑အတြက္ အသံုးစရိတ္မႇာလည္း အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျမန္မာပါဝင္ ေနေၾကာင္း သိရသည္။

အဆိုးရြားဆံုး ျဖစ္ေနေသာ က်န္းမာေရး ညႊန္းကိန္းမ်ားတြင္ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းမႇာ ၅၆ ႏႇစ္သာ ရႇိေနျခင္း၊ အသက္ငါးႏႇစ္ေအာက္ ကေလးမ်ား၏ ရာခိုင္ႏႈန္း ၄ဝ မႇာ အာဟာရ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ ႀကီးထြားမႈ ရပ္တန္႔ေနျခင္း၊ အေရႇ႕ေတာင္အာရႇ ႏိုင္ငံအားလံုးထဲတြင္ ငႇက္ဖ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈ ရာခိုင္ႏႈန္း ၅ဝ ေက်ာ္မႇာ ျမန္မာႏိုင္ငံမႇ ျဖစ္ေနျခင္း စသည့္အခ်က္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ၿဗိတိန္ေဆးပညာ စာေစာင္တစ္ခု ျဖစ္သည့္ The Lancet က ေဖာ္ျပထားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရႇိ အသက္ငါးႏႇစ္ေအာက္ ကေလးစုစုေပါင္း၏ ၃၅ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း (ကေလးသူငယ္ ၂ ဒသမ ၅ သန္း) မႇာ ကာလၾကာရႇည္ ခံစားရသည့္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈ ျဖစ္ေနၿပီး ယင္းတို႔အနက္မႇ ရႇစ္ရာခိုင္ႏႈန္းမႇာ ျပင္းထန္အာဟာရ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးေနရေၾကာင္း ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ား ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (ယူနီဆက္ဖ္) မႇ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

အာဟာရ နိမ့္က်ျခင္းသည္ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ က်န္းမာေရး၊ ကာယၪာဏႏႇင့္ ကာယဗလ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို ထိခိုက္မႈ ျဖစ္ေစၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္ႏႇင့္ ရင္းႏႇီးျမႇဳပ္ႏႇံမႈ အေပၚတြင္လည္း ဆိုးက်ဳိးမ်ား သက္ေရာက္ေစႏိုင္ေၾကာင္း က်န္းမာေရး ပညာရႇင္မ်ားက ဆိုသည္။

ထိုသို႔ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ညႊန္းကိန္းမ်ား ဆိုးရြားေနေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရး က႑အတြက္ အသံုးစရိတ္မႇာ ကမၻာ့အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ပါဝင္ေနေၾကာင္း ႏႇစ္အလိုက္ သံုးစြဲခဲ့သည့္ ဘတ္ဂ်က္ အေထာက္အထားမ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရးက႑ အသံုးစရိတ္မႇာ ႏိုင္ငံ့စုစုေပါင္း အသံုးစရိတ္၏ ၃ ဒသမ ၉ ရာခိုင္ ႏႈန္းသာရႇိၿပီး ေငြေၾကးအားျဖင့္ က်ပ္သန္းေပါင္း ၃၆၇၉၇ဝ ဒသမ ၃၇၅ လ်ာထားခဲ့သည္။ အဆိုပါ ပမာဏမႇာ ယခင္ႏႇစ္မ်ားက အသံုးျပဳခဲ့သည့္ က်န္းမာေရး စရိတ္ထက္ ေလးဆ မ်ားျပားလာျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး အပါအဝင္ လူမႈက႑မ်ားတြင္ သံုးစြဲသည့္ အသံုးစရိတ္မ်ားမႇာ အျခားက႑မ်ား၏ အသံုးစရိတ္ထက္ မ်ားစြာနည္းပါး ေနေၾကာင္း UNICEF ႏႇင့္ အမ်ဳိးသား စီမံကိန္းႏႇင့္ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ဝန္ႀကီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းေကာက္ယူခဲ့သည့္ Situation Analysis of Children in Myanmar စစ္တမ္းအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရးႏႇင့္ ပညာေရး အသံုးစရိတ္ ႏႇစ္ခုေပါင္းမႇာ ကာကြယ္ေရး အသံုးစရိတ္ထက္ နည္းပါးေနသည္။ အေရႇ႕ေတာင္အာရႇ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ထိုသို႔နည္းပါး ေနသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံျဖစ္ေၾကာင္း ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ သတင္းစာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

EMG

Friday, July 12, 2013

Childbirth Pain ကေလးေမြးရင္ မေအာ္နဲ႔

ေျပာင္ေျပာတာ မဟုတ္ပါ။ ဇဘၤာေဗြမွာ ကေလးမီးဖြါးခ်ိန္ နာလို႔တခ်က္ေအာ္မိရင္ ၅ ေဒၚလာဒဏ္ေငြေပးရတယ္။ ေဆးရံုမွာ ကေလးလာေမြးရင္လဲ ေဒၚလာ ၅ဝ ေပးရမယ္။ ဒဏ္ေငြမေပးႏိုင္ရင္ ေဆးရံုမွာ အက်ယ္ခ်ဳပ္ထားခံရမယ္။ ေနရသမွ် အတိုး တက္လိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိမ္မွာတင္သာ ကေလးေမြးဘို႔ေရြးၾကရေတာ့တယ္။ UN အစီရင္ခံစာအရ ဇဘၤာေဗြမွာ ပ်မ္းမွ်ေန႔စဥ္ အမ်ိဳးသမီး ၈ ေယာက္ မီးဖြါးရာကေန ေသဆံုးေနတယ္။

ဒီႏိုင္ငံရဲ႕ GDP က တႏွစ္မွာ ေဒၚလာ ၅ဝဝ သာရွိတယ္။ တဦးခ်င္း တႏွစ္ဝင္ေငြက ၁၅ဝ ေဒၚလာသာရွိတယ္။ ကေလးတခါ ေမြးလို႔ ၅ ခါေအာ္မိရင္ ႏွစ္ဝက္စာကုန္ျပီ။ လူဦးေရရဲ႕ ၆၂% က လာဘ္ထိုးရေၾကာင္း ထြက္ဆိုတယ္လို႔ Transparency International ရဲ႕ အစီရင္ခံစာသစ္မွာ ေရးထားပါတယ္။ အလုပ္လက္မဲ့ႏွဳန္း ၉၅% ရွိတယ္။

“ကြ်န္ေတာ္တို႔ျမန္မာျပည္ တိုတဲ့တုတ္နဲ႔တိုင္းရင္ ရွည္ပါသည္။”

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၂-၇-၂ဝ၁၃ http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2013/07/11/a-hospital-in-zimbabwe-charged-women-5-for-each-scream-during-childbirth/

တေခတ္တခါက ျမန္မာစာကို မွန္ကန္စြာ ေရးသားၾက၏

တခါက တခါတုန္းက တခါက တဘဝ တေခတ္ တခါက တခါက ေမြးဌာနီ တခါက မေၾကးစည္ တေခတ္တခါက ျမန္မာစာကို မွန္ကန္စြာ ေရးသားၾက၏။ ေဒါက...