Wednesday, August 28, 2013

Cortisone ေကာ္တီဇုန္းေဆး သတိနဲ႔ေပး

Steroid စတီရြိဳက္ေဆးလို႔လဲ ေခၚတယ္။ လူေတြမွာ (ပိုးဝင္တာ။ ထိခိုက္မိတာ၊ ခြဲစိတ္တာ) တခုခုျဖစ္ရင္ ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ ဆိုတာ ဆက္ျဖစ္လာတယ္။ အဲလိုျဖစ္လာခ်ိန္မွာ ကိုယ္ကေန ဓါတ္ေတြထြက္လာမယ္။ အဲဒီဓါတ္ေတြ ထြက္မလာေစေအာင္ ေပးတဲ့ေဆးကို (ကော္တီဇုန္း) ေခၚပါတယ္။ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္စဥ္၊ အေရျပားမွာ ျဖစ္တာေတြ၊ အူမၾကီးေရာဂါ၊ အဆစ္နာ၊ (လူးပတ္စ္)၊ (ဆိုရီေယးဆစ္)၊ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါေတြမွာလဲ ေပးပါတယ္။

စားေဆး၊ အသားထိုးေဆး၊ အေၾကာထိုးေဆး၊ အဆစ္ထဲထိုးေဆး၊ လိမ္းေဆး၊ မ်က္စဥ္း၊ နားထဲထည့္ေဆး၊ ရွဴေဆး၊ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

အထူးသတိထားဘို႔က ဒီေဆးကို မတည့္သူေတြနဲ႔ (ဖန္းဂတ္စ္) မိႈ ေရာဂါရေနခ်ိန္မွာ ဒီေဆးမ်ိဳး မသံုးရပါ။ ကာကြယ္ေဆး အမ်ိဳးအစားထဲက Live vaccine ေခၚတဲ့ ေရာဂါပိုးအရွင္ကိုသံုးတာမ်ိဳး ထိုးခ်ိန္မွာလဲ ဒီေဆးမ်ိဳးမေပးရပါ။ ကာကြယ္ေဆး အာနိသင္နည္းေစမယ္။ Measles, Mumps, Rubella (MMR), Bacillus Calmette-Guérin (BCG), Oral Polio, Rotavirus, Smallpox, Typhoid, Yellow fever, Varicella (Chickenpox), H1N1 influenza နဲ႔ Nasal flu vaccine ေတြျဖစ္တယ္။ ခုခံအားစနစ္ကို ယာယီအားနည္းေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ဝင္လြယ္ေစမယ္။ ရွိေနတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါကိုလဲ ပိုဆိုးေစႏိုင္ေသးတယ္။

• Cirrhosis အသဲေျခာက္၊
• Kidney disease ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊
• Thyroid disorder လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ၊
• Diabetes ဆီးခ်ိဳ၊
• Malaria ငွက္ဖ်ားျဖစ္ဘူးသူ၊
• Tuberculosis တီဘီ၊
• Osteoporosis အရိုးပါးေရာဂါ၊
• Myasthenia gravis ၾကြက္သားအားနည္ေရာဂါ၊
• Glaucoma or Cataracts မ်က္စိေရတိမ္ + အတြင္းတိမ္၊
• Herpes infection of the eyes မ်က္စိ ေရယံု၊
• Stomach ulcers, ulcerative colitis, or diverticulitis အာလမ္းေရာဂါေတြ၊
• Depression or mental illness စိတ္က်ေရာဂါ၊
• Congestive heart failure ႏွလံုးအလုပ္မလုပ္ျခင္း၊
• High blood pressure ေသြးတိုးေရာဂါရွိေနသူေတြကို အထူးသတိထားေပးရမယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုးေပးရရင္ အထဲကကေလးကို ထိခိုက္မလားဆိုတာ မေသခ်ာပါ။ မိခင္ႏို႔ထဲပါေနႏိုင္တယ္။ ကေလးဖြံ႔ထြားမႈကိုလဲ သက္ေရာက္ႏိုင္တယ္။ Pregnancy and Prednisolone ကိုယ္ဝန္ႏွင့္ (ပရက္နဆိုလံုး) ကို ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဆရာဝန္ေတြသာ သိဘို႔လိုတဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ အမ်ားသိသင့္တာေတြကေတာ့ အိပ္မေပ်ာ္၊ စိတ္မူေျပာင္း၊ ဝက္ျခံ၊ အေရျပားေျခာက္၊ အေရျပားပါး၊ ေသြးျခည္ဥ၊ အေရာင္ေျပာင္း၊ အနာက်က္ေႏွး၊ ေခြ်းထြက္မ်ား၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ မ်က္ႏွာ၊ လက္ေမာင္း၊ ေျခေထာက္၊ လည္ပင္း၊ ရင္သား ေဖါင္းျပည့္၊ ဒါေၾကာင့္ ဝလာ၊ ေရာင္လာ၊ ေဖါလာေစမယ္။

(ေကာ္တီဇုန္း) ေဆးေတြက ဓါတ္ျပဳႏိုင္လို႔ ေဆးတြဲေပးရာမွာ သတိထားရမယ္။ အက္စပရင္၊ ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး၊ Warfarin ေသြးက်ဲေဆး၊ Cyclosporine (Gengraf, Neoral, Sandimmune) ခုခံအားအတြက္ေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေဆးမ်ား၊ Ketoconazole (Nizoral) ဖန္းဂတ္စ္အတြက္ေဆး၊ Rifampin (Rifadin, Rifater, Rifamate, Rimactane) တီဘီေဆးမ်ား၊ Phenytoin (Dilantin) or Phenobarbital (Luminal, Solfoton) အတက္သက္သာေဆးမ်ား။

ေဆးအေလးခ်ိန္နဲ႔ တရက္မွာ ဘယ္ေလာက္ေသာက္ျပီး၊ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ေသာက္ရမယ္ဆိုတာ ဒီေဆးအတြက္ အလြန္အေရးၾကီးတယ္။ ဒီေဆးေပးေနသူတိုင္း ေဆးကို ခ်က္ခ်င္းရပ္မျပစ္ရပါ။ ဆရာဝန္ေတြ အေတာ္စိတ္ညစ္ရတယ္။ နားမေထာင္တဲ့ လူနာေတြ မၾကာမၾကာေတြ႔ရတယ္။ အရက္နဲ႔လဲ တြဲမေသာက္သင့္ပါ။

Hydrocortisone ဟိုက္ဒရိုေကာ္တီဇံုး ဆိုတာ (စတီရြိဳက္) ေဆးျဖစ္တယ္။ သိပ္အစြမ္းထက္ျပီး သိပ္သတိထား သံုးရတာမ်ိဳး။ ခက္တာက ေဆးလက္မွတ္ မပါဘဲ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အေရျပားမွာ ယားယံတာ၊ ႏွင္းကူနာ၊ အေကာင္ ကိုက္တာ၊ တခုခုနဲ႔ မတည့္တာ၊ စအိုယားတာ၊ ေခါင္းယားတာ၊ စတာေတြအတြက္ 0.5% or 1% Hydrocortisone ေဆးေတြ ဝယ္လို႔လြယ္တယ္။ တေန႔ ၁-၄ ၾကိမ္သံုးရတယ္။

လိမ္းေဆးညွစ္ဘူး၊ ခရင္မ္၊ လိမ္းေဆးရည္၊ အရည္၊ ဂ်ဲလ္၊ စပေရး၊ အျမွဳပ္၊ စအိုထဲထည့္ေဆး၊ ပါးစပ္ထဲထည့္ေဆး၊ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လာတယ္။ ေဆးနာမယ္ေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး။ ဒီေဆးကို ဆရာဝန္ မညႊန္ဘဲ မသံုးသင့္ဘူး။ ေဆးကို မွ်ဥ္းျဖတ္ရတယ္။

Colitis ဆိုတဲ့ အူမၾကီးေရာင္တာအတြက္ ညတိုင္း ျဖစ္ျဖစ္ တေန႔ ၂ ခါျဖစ္ျဖစ္ ၂-၃ ပါတ္ၾကာ ေပးရတယ္။ Proctitis ဆိုတဲ့ စအို-အစာေဟာင္းအိမ္ ေရာင္တာအတြက္ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၂-၃ ပါတ္ ေပးတယ္။ Hemorrhoids လိပ္ေခါင္းအတြက္ တေန႔ ၁-၂ ၾကိမ္၊ ၂-၇ ရက္ေပးတယ္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ တေလွၾကီးရွိတယ္။ အေရျပား ေျခာက္-ကြဲတယ္၊ ဝက္ျခံထြက္၊ ယားယံ၊ ပူေလာင္၊ အေရျပား အေရာင္ေျပာင္း၊ အစာမေက်၊ အန္၊ ေခါင္းမူး၊ အိပ္ေရးပ်က္၊ စိတ္က်၊ အေမႊးေပါက္တာပိုမ်ား၊ ခိုက္မိရင္ ေသြးျခည္ဥပိုျဖစ္၊ ရာသီ ထိန္ႏိုင္တယ္။ ပိုဆိုးတာေတြကေတာ့ အေရျပားအနီကြက္၊ အသက္ရွဴခက္၊ ရင္က်ပ္၊ အေရျပား အနာျဖစ္၊ ေသြးယိုတာေတြ။

မိႈေရာဂါ ရွိေနတံုး ဒီေဆး မသံုးရပါ။ ေက်ာက္ကပ္၊ အူ၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိေနသူ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ လည္ပင္းၾကီး၊ ေသြးတိုး၊ ေရယံု၊ တီဘီေရာဂါရွိေနသူေတြ ဒီေဆးသံုဘို႔ အထူးသတိထားရမယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္လဲ သတိျပဳပါ။ ဒီေဆးေသာက္ေနတံုး အရက္ေသာက္ ေလွ်ာ့ရမယ္။ ေဆးေပးထားသူေတြကို ဆားေလွ်ာ့စားဘို႔၊ ပရိုတင္း နဲ႔ ပိုတက္စီယမ္ မ်ားမ်ားစားဘို႔ ဆရာဝန္က ညႊန္ၾကားမယ္။

Dexamethasone (ဒက္ဆာမီသဇုန္း) ဟာ Glucocorticoids ေဆးအုပ္စုဝင္တခုျဖစ္တယ္။ Steroid hormone ဆိုတာလဲ (ေကာ္တီဇုန္း) ေဆးျဖစ္တယ္။ လူကိုယ္ထဲမွာရွိတယ္။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာထုတ္တဲ့ Synthetic steroid hormones ေတြကေတာ့
• Glucocorticoids: Alclometasone, Prednisone, Dexamethasone, Triamcinolone
• Mineralocorticoid: Fludrocortisone
• Vitamin D: Dihydrotachysterol
• Androgens: Apoptone, Oxandrolone, Oxabolone, Testosterone, Nandrolone (Anabolic steroids)
• Oestrogens: Diethylstilbestrol (DES)
• Progestins: Danazol, Norethindrone, Medroxyprogesterone acetate, 17-Hydroxyprogesterone caproate

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၁-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ
၂၈-၈-၂ဝ၁၃

Wooing the Generals ျပင္သစ္အျမင္

ျပင္သစ္အသင္းကဗိုလ္စြဲသြားတဲ့ ေဘာလံုးပြဲသတင္းေတြကေန အမွတ္ရတာတခုရွိေသးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ျပည္ပႏိုင္ငံေရးကာလ နယူးေဒလီမွာေနစဥ္က ျပင္သစ္လူမ်ိဳး သုေတသ...