က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Thursday, September 26, 2013

Daytime sleepiness အိပ္ငိုက္ျခင္း

Facebook 7 hours ago 26-9-2013
အသက္ ၂၉ ႏွစ္ပါ။ အိမ္ေထာင္မရွိ အပ်ိဳတေယာက္ပါ။ က်န္းမာေရးျပႆနာကေတာ့ အရမ္း အိပ္ငိုက္တတ္ျခင္းပါရွင္။ အိပ္ေရးလည္း ဝေအာင္အိပ္ပါတယ္ရွင့္။ ဒါေပမယ့္ အလုပ္သြားျပီး ခဏအႀကာ လုပ္ငန္းခြင္အတြင္း အိပ္ငိုက္လာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မအိပ္ခ်င္ေအာင္ ေကာ္ဖီခါးခါးမ်ား ခ်ိဳခ်ဥ္မ်ားစားေသာ္လည္းမရပါ။ ထို႔အတူ ေစ်းဝယ္ထြက္ေသာ အခါမ်ားတြင္လည္း Shopping center ေရာက္လ်ွင္လည္း စတင္အိပ္ခ်င္လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အပ်ိဳစျဖစ္သည့္အခ်ိန္မွစ၍ ခုခ်ိန္အထိ ရာသီမမွန္ပါရွင္။ ၂ လတစ္္ခါမွလာတတ္သလို ၃,၄ လ အႀကာမွလည္း လာတတ္ပါသည္။ တိုင္းရင္းေဆးမ်ား သံုးေသာ္လည္း မရပါရွင္။ အဲဒီျပႆနာႏွင့္အိပ္ခ်င္္ျခင္း ဆက္စပ္မႈရွိပါသလားရွင္။ ေနာက္ပိုင္း အိမ္ေထာင္ျပဳျဖစ္ခဲ့ရင္ သားသမီးကို မလိုခ်င္ပဲရသြားတာမ်ိဳးေကာျဖစ္ႏိုင္ပါသလားရွင္။

• Excessive daytime sleepiness (EDS) လို႔လဲေခၚတယ္။
• အိပ္ငိုက္တယ္ဆိုတာ အိပ္ခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ အိပ္ခ်င္လာမယ္၊ ေမာပန္းမယ္၊ မ်က္လံုးကိုမဖြင့္ခ်င္ဘူး၊ အားယုတ္သလိုျဖစ္မယ္၊ စိတ္တက္ၾကြမႈလဲ နည္းလာမယ္။
• က်န္းမာေရးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိေနသလား စစ္ေဆးသင့္တယ္။ ဥပမာ Sleep disorders ေရာဂါျဖစ္တယ္။ သူ႔ထဲမွာ ခြဲထားေသးတယ္။ Sleep apnea, Insomnia နဲ႔ Narcolepsy ေတြပါတယ္။ Sleep apnea ဆိုတာ ညအိပ္ေနရင္း အသက္ရွဴမဝ ျဖစ္မယ္။ တညထဲမွာ အၾကိမ္ၾကိမ္လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Jet lag ေလယ်ဥ္နဲ႔ ခရီးေဝးသြားရျခင္း၊ အလုပ္ခ်ိန္လြန္ကဲျခင္း၊ သူမ်ားေတြနဲ႔မတူတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ရျခင္း၊
• ေအာက္စီဂ်င္ မဝလို႔ကေနလဲ ေန႔ခင္းမွာ အိပ္ခ်င္လာတတ္တယ္။
• Heart disease ႏွလံုးေရာဂါ၊ Diabetes ဆီးခ်ိဳနဲ႔ Obesity အဝလြန္ျခင္းေရာဂါေတြကို စစ္ေဆးသင့္တယ္။
• အေၾကာင္းရွိမဘဲ ေန႔ခင္းမွာ အျမဲလိုလိုအိပ္ခ်င္ေနရင္ Sleep disorder ကိုစဥ္းစားရတယ္။
• Narcolepsy ဆိုတာ ေန႔ခင္းမွာ အိပ္ခ်င္ေနတာ။ Insomnia ဆိုတာက ညအိပ္မရတာ။
• Depression စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း၊ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ကဲျခင္း၊ Stress စိတ္ဖိအားမ်ားျခင္း၊ Boredom ပ်င္းရိျခင္းနဲ႔ Grief ေသာကမ်ားျခင္းေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Medications တခ်ိဳ႕ေဆးေတြကေနလဲ အိပ္ခ်င္တယ္။ Sedatives အိပ္ေဆး၊ Tranquilizers စိတ္ျငိမ္ေဆး၊ အနာသက္သာေဆးေတြနဲ႔ Antihistamines (အင္တီဟစ္တမင္း) (ဥပမာ အေအးမိ သက္သာေဆးနဲ႔ ေခ်ာင္းဆိုး ေပ်ာက္ေဆးေတြ) ျဖစ္တယ္။
• ရုတ္တရက္ၾကီး ေန႔ခင္းေၾကာင္ေတာင္မွာ အိပ္ခ်င္လာရင္ ေခါင္းကိုထိခိုက္မသလား။ ေဆးအလြန္အကြ်ံေသာက္သလား စစ္ေဆးရတယ္။
• Hyponatremia /hypernatremia ဆိုဒီယမ္ဓါတ္ နည္းျခင္း-မ်ားျခင္း၊
• Hypercalcemia ကယ္လ္စီယမ္ဓါတ္မ်ားျခင္း၊
• Hypothyroidism လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းနည္းျခင္း။

ကုသတဲ့အခါ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲအေပၚမွာ မူတည္တယ္။
• Modafinil, Armodafinil, Xyrem (Sodium oxybate) ေဆးေတြသံုးႏိုင္ပါတယ္။
• Methylphenidate (Ritalin), Dextroamphetamine (Dexedrine), Amphetamine (Adderall), Lisdexamfetamine (Vyvanse), Methamphetamine (Desoxyn) နဲ႔ Pemoline (Cylert) ေဆးေတြကို အရင္က သံုးေပမဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးနဲ႔ ေဆးစြဲႏိုင္တာေတြေၾကာင့္ သိပ္မသံုးေတာ့ပါ။

(ရာသီ မမွန္တာကို သပ္သပ္ေရးပါမယ္။)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၆-၉-၂ဝ၁၃