က်န္းမာေရးနဲ႔ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက

ဒီဘေလာ့ခ္ထဲကစာေတြကို တျခားေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲ ကူးယူျပီး မတင္ဘို႔ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

က်န္းမာေရး နဲ႔ ေဆးပညာ ေမးလိုတာရွိပါက
• ျဖစ္တဲ့သူရဲ႕ အသက္၊ က်ား-မ ေျပာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ၁-၂-၃။ တခုတိုင္းက ဘယ္ေလာက္ ၾကာျပီ။
• လိုအပ္ရင္ က်န္းမာေရးရာဇဝင္၊ ဓါတ္မွန္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ လိုအပ္ရင္ အိမ္ေထာင္၊ ကေလး၊ ရွိ-မရွိ။ ေနတဲ့တိုင္းျပည္၊ ျမိဳ႕ထည့္ေရးပါ။ လူနာမည္၊ ေနရပ္လိပ္စာအတိအက် ကိစၥမရွိပါ။
• ေဆးနာမည္ေရးရင္ Trade name ကုမၸဏီကေပးတဲ့နာမည္သာမက Generic name ေဆးနာမည္ ထည့္ေရးပါ။
• ေဆးစာ၊ ေဆးစစ္ခ်က္၊ ေဝဒနာေတြကို စကန္လုပ္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုရိုက္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကို ခြင့္မယူဘဲ အသံုးမခ်ပါ။
• အိမ္ေထာင္ေရးနဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေမးခြန္းေတြကို Facebook ကေန မေမးပါနဲ႔ မေျဖပါ။ တိုက္ရိုက္သာေမးပါ။
• အီးေမးလ္ အခက္အခဲရွိလို႔ Facebook message မွာျဖစ္ျဖစ္ Chat box မွာျဖစ္ျဖစ္ေရးရင္လဲ အားသလား၊ ေမးလို႔ရလား ေရးမေနဘဲ၊ တခါတည္း ေမးခြန္းသာေရးလိုက္ပါ။
• Facebook Comment ကေနေမးတာ-ေျဖတာ အဆင္မေျပပါ။
စာရွည္ေရးမရပါ။ သူမ်ားေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• နာမ္စားသံုးတာမွာ ကိုယ္ကိုယ္ကို ‘သား’၊ ‘သမီး’ လို႔ သံုးရင္ ေမးတဲ့သူရဲ႕ သားသမီးလား ထင္မွတ္မွားႏိုင္တာသတိျပဳပါ။
• SMS အေရးအသားမ်ိဳးကို မဖတ္ပါ။ ျမန္မာစကားကို အဂၤလိပ္စာလံုးနဲ႔ေရးတာကို မဖတ္ပါ။
• ဘေလာ့ခ္ နဲ႔ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ အေမး-အေျဖေတြကိုသံုးတဲ့အခါ ေမးတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ မပါေစရပါ။
• ဖုန္းဆက္ျပီးေမးရင္ Time zone မတူတာေရာ၊ အသံထြက္ လြဲႏိုင္တာေရာေၾကာင့္ အဆင္မေျပပါ။ ကြ်န္ေတာ့္မွာ Viber မရွိပါ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဖုန္း-ဗီဒီယို အဆင္မေျပပါ။ Skype ကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မိသားစုအတြက္သာသံုးပါတယ္။
drswe01@gmail.com ကို (အီးေမးလ္) ပို႔ပါ။

(ဘေလာ့ခ္) ေတြထဲ ဝင္ဖတ္ဘို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/ ေဆးပညာစာမ်ား
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in ယမုန္နာ ေဆးခန္း
- http://my-sayawun-life.blogspot.in/ ဆရာဝန္ဘဝ အမွတ္ရတာေတြ
- http://dts-political-page.blogspot.in/ ႏိုင္ငံေရး စာမ်က္ႏွာ
- http://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true ေဖ့စ္ဘြတ္
- https://tintswe.wordpress.com/ Dr. Tint Swe ေဒါက္တာတင့္ေဆြ ေဆးပညာစာမ်ား

Friday, September 13, 2013

Suicide prevention ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသျခင္း

ကြ်န္မက ႕႕႕႕႕ ဂ်ာနယ္ကပါ။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြ အရင္ကထက္ ပိုေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဒိလို အျဖစ္ေတြက depression ေၾကာင့္ / ျမိဳ႕ျပရဲ့တိုးတက္လာတဲ့ လူေနမႈပံုစံေၾကာင့္ဆိုျပီး ေျပာၾကပါတယ္ရွင့္။ ဒီျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ ေဒါက္တာရဲ့အျမင္၊ ဆရာဝန္တစ္ေယာက္ရဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ေလးကို လက္ရွိ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ အေျခအေနနဲ႔ယွဥ္ျပီး ေျပာေပးေစခ်င္ပါတယ္။

• ႏွစ္စဥ္ စက္တဘၤာလ (၁ဝ) ရက္ေန႔ဟာ World Suicide Prevention Day “ကမာၻ႔ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသျခင္းေန႔” ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသျခင္း ကာကြယ္ေရးအဖြဲ႔ကေန ဦးစီး က်င္းပပါတယ္။
• တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ Suicide Prevention Week ရက္သတၲပါတ္တခုကို ေရြးျပီး ပညာေပးတယ္။
• တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ကူညီၾကတယ္။ အေမရိကားမွာဆိုရင္ က်န္းမာေရးဌာနတခုကေန မဟာဗ်ဴဟာထုတ္ျပန္ခ်က္တခုကို ၂ဝဝ၁ တံုးက ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။
• တကယ္သတ္ေသခ်င္သူဆိုတာ အကူအညီေတာင္းေလ့မရွိပါ။
• ကာကြယ္ေရးမွာ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ (၁) အေျခခံအေၾကာင္းတရားကို ကူညီေျဖရွင္းေပးနည္းနဲ႔ (၂) စိတ္ေဆးပညာ ကုသနည္းေတြ ပါတယ္။
• ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ရဲ႕ေကာက္ခ်က္အရ ႏွစ္စဥ္ လူေပါင္း ၁ သန္း သတ္ေသေနၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
• သတ္ေသသူႏွဳန္း လူ ၁ သိန္းမွာ ၁၆ ေယာက္ရွိတယ္။ စကၠန္႔ ၄ဝ မွာ ၁ ေယာက္ သတ္ေသေနၾကတယ္။
• လြန္ခဲ့တဲ့ ၄၅ ႏွစ္အတြင္း သတ္ေသမႈ ၆ဝ% တိုးလာတယ္။
• အသက္ ၁၅-၁၉ ႏွစ္ၾကားလူငယ္ေတြမွာ ေသဆံုးရျခင္းအေၾကာင္း ၅ ခုေျမာက္ျဖစ္ေနတယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ေရွ႕ပိုေရာက္တယ္။
• ၁၅-၄၅ ႏွစ္ၾကားလူေတြထဲမွာ သတ္ေသသူအေရအတြက္ဟာ ေသဆံုးမႈအားလံုးထဲမွာ တတိယလိုက္တယ္။ အသက္ ၁ဝ-၂၄ ႏွစ္ၾကား လူရြယ္ေတြက ဒုတိယေနရာလိုက္တယ္။
• ဘာလို႔အဲလို ကိုယ့္ကိုယ္ကိုသတ္ေသခ်င္သလဲဆိုေတာ့ ဒုကၡေဝဒနာကို လြန္ေျမာက္ခ်င္လို႔ ေဆာက္တည္ရာမရ ဒီနည္းက အေကာင္းဆံုးလို႔ ထင္ျမင္မွတ္ယူရာကေန သတ္ေသတာျဖစ္တယ္။ ေမွ်ာလင့္ခ်က္ ကင္းမဲ့မႈ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အသံုးမက်ဘူး၊ မထူးဘူးလို႔ထင္မွတ္မႈ၊ အထီးက်န္မႈ၊ စတာေတြကိုသာ ထင္ျမင္ေနမယ္။
• စိတ္ေရာဂါသည္ထဲက ၁ဝ% ေလာက္မွာ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စိတ္က်ေရာဂါကအမ်ားဆံုးျဖစ္ရတယ္။ တရားမဝင္ေဆး သံုးစြဲသူေတြမွာလဲ ျဖစ္တာမနည္းပါ။
• အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ စိတ္ေဝဒနာေတြထဲမွာ စိတ္က်ေရာဂါနဲ႔ အရက္သမားေတြ ျဖစ္တယ္။ အာရွတိုက္မွာေတာ့ ျဗံဳးစားၾကီး သတ္ေသသူပိုမ်ားတာ ေတြ႔ရတယ္။
• Lithium ေဆးသံုးကုသတာက အျဖစ္နည္းတာေတြ႔ရတယ္။
• ေယာက္်ားေတြက သိသိသာသာပိုမ်ားတယ္။ ၾကိးေလပိုမ်ားေလျဖစ္တယ္။ က်ားမ အခ်ိဳးခ်ရင္ ၂၂ း ၅၊ ၃ဝ း ၆၊ ၄၂ း ၁ဝ နဲ႔ ၅ဝ း ၁၆ ရွိတယ္။
• ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသတာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ခိုင္မာတဲ့ကိန္းဂဏန္း မရွိေသးပါ။ WHO စာရင္း ဇယားထဲမွာလဲ တလံုးတပါဒမွ မပါပါ။

လက္ရွိ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ အေျခအေနနဲ႔ယွဥ္ျပီးေျပာရရင္ ေသဆံုးမႈ ကိန္းဂဏန္းသာ မရွိတာ၊ ျမန္မာျပည္မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ သတ္ေသေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းခံေတြက မ်ားလြန္းပါတယ္။
• စိတ္ဓါတ္က်မႈဆိုတာ စီးပြါးေရး၊ လူမႈေရးကို အေျခခံတယ္။ စီးပြါးေရးနဲ႔ လူမႈေရးမွာ ေသာကမ်ားစရာေတြကေန ဆိုးေစတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စီးပြါးေရး ေကာင္းေနသူ အေရအတြက္ထက္ မေကာင္းသူအေရအတြက္က အဆေပါင္း အလြန္မ်ားေနတယ္။
• လူမႈေရးမွာ ျမိဳ႕ျပျဖစ္စဥ္အရ ျမိဳ႕ကိုတက္ျပီး အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း ရွာလာၾကေတာ့ ျမိဳ႕ျပယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ အထာမက်သူေတြမွာ စိတ္ဆင္းရဲၾကရတယ္။ ေခတ္သေဘာအရ အျပင္ကေနလာတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ၊ အတုျမင္ အတတ္သင္၊ လူသံုးကုန္ပစၥည္း၊ ေဖ်ာ္ေျဖေရးနည္းသစ္ေတြကေန လူငယ္ေတြကို လႊမ္းမိုးေစတယ္။ သားသမီး လူငယ္လူရြယ္ေတြကို ထိန္းမရတာေၾကာင့္လဲ မိဘအရြယ္ေတြမွာ စိတ္ေဝဒနာရေစတယ္။
• ဒုတိယအေၾကာင္းခံျဖစ္တဲ့ အရက္နဲ႔ မူးယစ္ေဆးဟာလဲ ျမန္မာျပည္မွာ စံတင္ေလာက္ေအာင္ မ်ားျပား၊ လြယ္ကူျပီး၊ ေသာက္သံုးသူနဲ႔ စြဲေနသူအေရအတြက္ဟာ ရင္ေလးစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ဆိုးဝါးတယ္။
• ပညာေရးမွာလဲ စာရိတၲကိုပါ ထည့္သင့္တယ္။ စီးပြါးေရးတိုးတက္ဘို႔လုပ္ရာမွာ လူအမ်ားစုကို ၾကည့္သင့္တယ္။ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြထဲမွာ ေပၚပင္ NGO အၾကိဳက္ လိုက္ေနတာေတြကေန လူအမ်ားကို အက်ိဳးျပဳတာမ်ိဳး လုပ္သင့္ၾကပါတယ္။ ဘာသာေရးမွာလဲ တမလြန္နဲ႔ သံသရာအက်ိဳးနဲ႔အတူ ပစုပၸန္ဒုကၡကိုပါ တည့္မတ္ ထိန္းေၾကာင္း ေပးသင့္တယ္လို႔ ထင္ျမင္ပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၃-၉-၂ဝ၁၃