Thursday, October 31, 2013

Child Immunization Chart ကေလးကာကြယ္ေဆးထိုးဇယား၊ (အသက္အလိုက္)

ကေလးအသက္ ကာကြယ္ေဆးအမည္
ေမြးကာစ BCG ဘီစီဂ်ီ တီဘီကာကြယ္ေဆး
ေမြးကာစ OPV ပိုလီယို ၁
ေမြးကာစ Hep B အသဲေရာင္ ဘီ ၁
ေမြးကာစ HPV သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကာကြယ္ေဆး (မထိုးမေနရမဟုတ္) (မိန္းကေလးမ်ားသာ)
၄ ပါတ္ (၁ လ) Hep B အသဲေရာင္ ဘီ ၂
၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) DPT (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ၁
၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) OPV ပိုလီယို ၂
၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) Haemophilus influenzae type B vaccine (HiB) (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၆ ပါတ္ (၁ လခြဲ) Pneumococcal (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) DPT (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ၂
၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) OPV ပိုလီယို ၃
၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) Pneumococcal ႏူမိုေကာ္ကယ္ (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) Haemophilus influenzae type B vaccine (HiB) (ေဟမုိဖီးလပ္စ္) (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁ဝ ပါတ္ (၂ လခြဲ) Inactivited Polio Vaccine (IPV) ပိုလီယိုတမ်ိဳး (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) DPT (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ၃
၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) OPV ပိုလီယို ၄
၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) Pneumococcal (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) Haemophilus influenzae type B vaccine (HiB) (ေဟမုိဖီးလပ္စ္) (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၄ ပါတ္ (၃ လခြဲ) Inactivited Polio Vaccine (IPV) ပိုလီယိုတမ်ိဳး (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၈ ပါတ္ (၄ လခြဲ) OPV ပိုလီယို ၅
၆ လ Hep B အသဲေရာင္ ဘီ ၃
၆ လ Rotavirus (ရိုတာဗိုင္းရပ္စ္) ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊
၆ လ Influenza တုပ္ေကြး
၉ လ Measles ဝက္သက္
၁၂ လ Varicella (ေဗရီဆဲလား) ေရေက်ာက္၊ (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၅ လ MMR ပသိေရာင္-ဝက္သက္-ဂ်ာမန္ဝက္သက္၊
၁၅ လ Pneumococcal Booster ႏူမိုေကာ္ကယ္ (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၅ လ Inactivited Polio Vaccine (IPV) ပိုလီယိုတမ်ိဳး (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၁၈ လ DPT Booster (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ထပ္ထိုး ၁
၁၈ လ OPV Booster ပိုလီယို ထပ္ထိုး ၁
၁၈ လ Haemophilus influenzae type B vaccine (HiB) Booster (မထိုးမေနရမဟုတ္)
၂ ႏွစ္ Typhoid တိုက္ဖြိဳက္
၂ ႏွစ္ Hepatitis A အသဲေရာင္ ေအ
၄ ႏွစ္ MMR ပသိေရာင္-ဝက္သက္-ဂ်ာမန္ဝက္သက္၊
၅ ႏွစ္ DPT Booster (ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္) ထပ္ထိုး ၂
၅ ႏွစ္ OPV Booster ပိုလီယို ထပ္ထိုး ၂
၁ဝ ႏွစ္ Hep B Booster အသဲေရာင္ ဘီ ထပ္ထိုး
၁၅-၁၆ ႏွစ္ TT ေမးခိုင္ထပ္ထိုး

မွတ္ခ်က္။
(၁) အထက္ပါ ကာကြယ္ေဆးဇယားကို ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနႏွင့္ နီးစပ္သည့္ အိႏၵိယမွာသံုးသည္။
(၂) ကာကြယ္ေဆးဇယားသည္ တိုင္းျပည္အလိုက္ ကြဲျပားႏိုင္သည္။
(၃) Pentavalent Vaccine ၅ မ်ိဳး (ဆုံဆုိ႔နာ-ၾကက္ညႇာ-ေခ်ာင္းဆုိး + ေမးခုိင္ + အသည္းေရာင္ (ဘီ) + ေဟမုိဖီးလပ္စ္-ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ + ေဟမုိဖီးလပ္စ္-အဆုတ္ေရာင္) ကာကြယ္ေဆးသစ္ကို သံုးျပီးေနာက္ အထက္ပါဇယားကို အေျပာင္းအလဲလုပ္ရသည္။
(၄) HPV သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးကို အေမရိကားမွာ အသက္ ၉ ႏွစ္မွ ၂၆ ႏွစ္ မိန္းကေလးမ်ားသာ ထိုးသည္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Paresthesia ပါရက္စသီးဇီးယား အာရံုေၾကာေရာဂါ

အမ်ားေခၚေလ့ရွိတာက Pins and needles အပ္ေတြဆူးေတြဝင္ေနသလိုဘဲလို႔ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕က Falling asleep အိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ ေျခလက္လို႔လဲ ေခၚၾကတယ္။ က်င္ေန၊ ဆိပ္ထားသလိုေန၊ အပ္နဲ႔ထိုးခံေနရသလိုေန၊ ပူေလာင္သလိုေနတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ခဏျဖစ္တာနဲ႔ နာတာရွည္ရွိတယ္။

ခဏတာျဖစ္တာဟာ တခ်ိဳ႕မွာ Hyperventilation syndrome ေခၚတဲ့ ပါးစပ္ဟျပီး အသက္တအားရွဴရာကေနျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ Panic attack ေခၚတဲ့ ေဆာက္တည္ရာမရ အေျခအေနကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။ အာရံုေၾကာေပၚမွာ အၾကာၾကီး ဖိထားလုိ႔လဲ ျဖစ္တယ္။

နာတာရွည္ျဖစ္တာကေတာ့ အာရံုေၾကာျပႆနာတခုခုျဖစ္မယ္။ (ႏူရုန္း) ေတြ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းမလုပ္ႏိုင္တာနဲ႔ ေသြးမေလွ်ာက္တာကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေျခေထာက္မွာျဖစ္ရင္ ေသြးေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္ရာကေနျဖစ္ႏိုင္တယ္။

• Atherosclerosis ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊
• Neuropathy အာရံုေၾကာေရာဂါ၊
• ေရခဲကိုက္တာလို႔ တိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္ရမဲ့ ေအးခဲလြန္းတာၾကာၾကာခံရလို႔၊
• Lyme disease လိုင္းမ္ေရာဂါ၊
• Benzodiazepine ေဆးျဖတ္လို႔လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Multiple sclerosis နဲ႔ SLE ေခၚတဲ့ ကိုယ္ခံအား ကေမာက္ကမျဖစ္တဲ့ေရာဂါေတြ၊
• Herpes zoster disease (Shingles) ေရယံုတမ်ိဳး၊
• Demyelinating diseases ေရာဂါ၊
• Topiramate, Sultiame, Acetazolamide, beta-alanine, beta blocker ေဆးေတြ၊
• Lomotil ဝမ္းပိတ္ေဆး၊
• ဆီးခ်ိဳ၊ သၾကားဓါတ္နည္းလြန္းျခင္း၊
• ပိုတက္ဆီယမ္ မ်ားျခင္း၊
• မက္ဂနီဆီယမ္ နည္းျခင္း၊
• လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္း နည္းျခင္း၊
• Lidocaine poisoning ထံုေဆးဆိပ္သင့္ျခင္း၊
• Mercury poisoning ျပဒါးဆိပ္သင့္ျခင္း၊
• Pantothenic acid ဗီတာမင္ ဘီ ၅ နဲ႔ ဘီ ၁၂ နည္းျခင္း၊

ကုသနည္းေတြဟာ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲအေပၚမွာမူတည္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Cholecystectomy သည္းေျခအိတ္ ထုတ္ထားသူ

(၁) က်‌ေနာ္‌့ အမ်ိဳးသမီးက သည္‌း‌ေျခ ထုတ္လိုက္တယ္‌ ‌ေက်ာက္‌ ျဖစ္လို႔။
(၂) သည္းေျခ ေက်ာက္တည္ေနေသာ ေဝဒနာ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္း သိလိုပါသည္။ သည္းေျခ ထုတ္ပစ္လိုက္ပါက လူ႕သက္တန္းေစ့ ေနႏိုင္ပါသလားဆရာ။ ခႏၵာကိုယ္တြင္ သည္းေျခသည္ အေရးၾကီးသည့္ အပိုင္းတြင္ ပါဝင္သည့္အတြက္ သည္းေျခ ထုတ္ပစ္လိုက္ပါက ျဖစ္ေပၚလာမည့္ ဆိုးက်ိဴးမ်ားကို သိလိုပါသည္။

လူတိုင္းမွာ အသဲရဲ႕ေအာက္မယ္ကပ္ေနတဲ့ သည္းေျခရည္ထုတ္ေပးမဲ့ သည္းေျခအိပ္တခုစီ ရွိၾကတယ္။ Cholecystectomy ဆိုတာ သည္းေျခအိပ္ ထုတ္ျပစ္တာကို ေခၚတယ္။ အမ်ားဆံုးက Gallstone ေက်ာက္တည္လို႔ပါ။ အစဥ္အလာ Open cholecystectomy နဲ႔ ေနာက္ေပၚ Laparoscopic cholecystectomy နည္းတခုခုနဲ႔ ထုတ္တယ္။ ထုတ္လိုက္တဲ့ သည္းေျခအိပ္ကို ကင္ဆာရွိေန-မေန အသားစျဖတ္ယူစစ္ေဆးတာ လုပ္ရေသးတယ္။ အာယုေဗဒနည္း၊ ဟိုမီယိုပသီနည္းေတြ စမ္းျပီးေနာက္ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္ဆီ ျပန္လာၾကရတယ္။

သည္းေျခရည္ဟာ ဆီ-အဆီကို ေက်ခ်က္ဘို႔ အဓိကက်တယ္။ ဒါေပမဲ့ သူ႔ကို ထုတ္လိုက္ရင္ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ အသဲကေနလည္း ဆက္ထုတ္ေနမွာပါ။ အရင္ကေတာ့ အစာစားခ်ိန္ေရာက္မွ သည္းေျခအိပ္ထဲက သည္းေျခရည္ကို ညွစ္ထုတ္ေပးခဲ့တာ။ သိုေလွာင္ထားေပးမဲ့ အိပ္ေတာ့ မရွိေတာ့လို႔၊ တစက္တစက္နဲ႔ ေျဖးေျဖးေလး အူသိမ္ထဲကို တိုက္ရိုက္ စီးက်ေနပါမယ္။ သရက္ရြက္ျပြန္နဲ႔ သည္းေျချပြန္ေတြက ႏွစ္ခုတခု ဆက္ေနလို႔ သရက္ရြက္ကထြက္တဲ့ အရည္ေတြကိုပါ ေႏွးသြားေစတယ္။

သည္းေျခအိပ္ မရွိေတာေပမဲ့ လူအမ်ားစုဟာ ေနေကာင္းတဲ့လူေတြနဲ႔မျခား ေနႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဗိုက္ျပည့္သလို ျဖစ္တာက တျခားသူေတြလည္း ျဖစ္တတ္တာမ်ိဳးပါ။ ကြာတာက အစားကို မ်ားမ်ားစားလိုက္ရင္ ဆီ-အဆီေတြကို ႏိုင္ေအာင္ မခ်က္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ သည္းေျခအိပ္ ထုတ္လိုက္ရတဲ့ လူနာ ၁ဝ-၂ဝ% မွာ နာတာရွည္ ဝမ္းပ်က္တာ ျဖစ္လာေစတယ္။ သည္းေျခရည္ေတြက အူသိမ္ထဲကို ဆက္ဆင္းက်ေနတာေၾကာင့္ အစာေတြကို ေအာက္ပို႔တဲ့ႏံႈး ေျပာင္းသြားေစလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ ၄ဝ% ေလာက္မွာ အစာလမ္း မမွန္တာနဲ႔ ဗိုက္အေပၚ ညာဘက္က နာေနတတ္တာ ျဖစ္တယ္။

ဘာစားရမလဲ။ ပံုမွန္စားသလို စားပါလို႔ ေယဘူယ်ေျပာႏိုင္တယ္။ ယာယီအားျဖင့္ အစာမေက် ျဖစ္တတ္တယ္။ စပ္တဲ့ အစာကို ထူးျပီးေတာ့ ေရွာင္စရာ မလိုပါ။ အဆီမွာ ေပ်ာ္ဝင္တဲ့ ဗီတာမင္ A, D, E, K တို႔ကို ထိခိုက္တယ္။ လိုအပ္ရင္ ထိုးေဆးနဲ႔ ျဖည့္ႏိုင္တယ္။
• ႏြားႏို႔ေလွ်ာ့ဘို႔ အၾကံေပးတယ္။
• နည္းနည္းသာ စားသင့္တာေတြက ဆီ-အဆီမ်ားတာ၊ ေက်ာ္တာ၊ အေစ့အဆံေတြ ျဖစ္တယ္။
• ေလမ်ားေစတဲ့ မံုလာထုပ္၊ မံုလာပြင့္၊ မံုလာစိမ္ေတြကို ေလ်ာ့ပါ။
• စားႏိုင္တဲ့ အစာမ်ိဳးေတြကေတာ့ အေရခြံမပါတဲ့ အသားငါ။
• အလြယ္ ဝယ္စားလို႔ရတဲ့ အစာေတြကို ေလွ်ာ့ပါ။
• ဆီ-အဆီ ေလွ်ာ့စားရတာမို႔ (ကယ္လိုရီ) ျပည့္ေအာင္ ဂရုစိုက္ရလိမ့္မယ္။ (ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္) မ်ားတဲ့ အစာေတြ ျဖစ္တယ္။
• Omega 3 fatty acids (အိုမီဂါ ၃) ပါေစေအာင္လည္း ဂရုစိုက္ပါ။ ငါး၊ ငါးၾကီးဆီ၊ ပျပုပ္ဆီေတြမွာ ပါတယ္။
• (ပရိုတင္း) လံုေလာက္ပါေစ။ အဆီနည္းႏို႔၊ ပဲအမ်ိဳမ်ိဳး၊ ၾကက္သား၊ ဥေတြမွာ ပါတယ္။
• ခါတိုင္းလို တေန႔ ၃ ခါ မစားဘဲ၊ တခါစား နည္းနည္းနဲ႔ ၄-၆ ခါ စားပါ။
• ဝမ္းေလွ်ာတာ မ်ားရင္ ဓါတ္ဆားရည္ ေသာက္ပါ။
• အသဲကို မထိခိုက္ေအာင္ အရက္လံုးဝေွရာင္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း

ဆရာ တစ္ခုေလာက္ ေမးလို႔ရမလား က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပါ။

Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဆုိသည္မွာ ဗဟိုအာ႐ံုေၾကာစနစ္ကို ဖံုးထားသည့္ meninges အား ပိုးဝင္၍ ဦးေႏွာက္အေျမႇး ေရာင္ျခင္းကို ေခၚသည္။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ပါရာဆိုက္၊ မႈိတို႔ေၾကာင့္အျပင္ ေဆးဝါး၊ ကင္ဆာတို႔ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစသည္။ အခ်ဳိ႕က အလြယ္ႏွင့္ ေပ်ာက္ႏိုင္ေသာ္လဲ အခ်ဳိ႕မွာ ေအာက္ရွိ ဦးေႏွာက္၊ အာ႐ံုေၾကာမ်ားကို ထိခိုက္ေစၿပီး ျပင္းထန္သည္။ ပဋိဇီဝေဆး ေပးရသည္။ ကာကြယ္ေဆးလဲ ရွိသည္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား၊ လည္ပင္းတင္းၾကပ္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ အလင္းေရာင္ မႀကိဳက္ျခင္း၊ အသံ ဆူညံသည္ကို မႀကိဳက္ျခင္း၊ စိတ္ဆိုးလြယ္ျခင္း၊ စိတ္မၾကည္မလင္ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ငယ္ထိပ္ေဖာင္းျခင္း။

ကုသရန္၊ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးရမည္။ ဓာတ္မွန္႐ိုက္ရန္ လိုမည္။ အေရးေပၚအျဖစ္ ကုသေပးရမည္။

• Streptococcus pneumoniae and Neisseria meningitidis Meningitis ပိုးေတြေၾကာင့္ (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cephalosporin (Ceftriaxone or Cefotaxime) အသက္ ၃ ႏွစ္ေအာက္နဲ႔ ၅ဝ ေကာ္ Listeria monocytogenes = ceftriaxone or cefotaxime + ampicillin
- Chloramphenicol or Ceftriaxone တခါတည္းနဲ႔ရတာမ်ားတယ္။
• Streptococcus pneumoniae (Pneumococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲေဆးထိုးတာ ၂ ပါတ္ၾကာလုပ္ရမယ္။
- Penicillin G အေကာင္းဆံုး၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime အလတ္စား၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime + Vancomycin ပနယ္စလင္မတည့္သူ။
• Streptococcus agalactiae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Penicillin G or Ampicillin
• Staphylococci + gram-negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Cefotaxime and Ceftriaxone ကို Staphylococcus aureus ပိုးအတြက္ေပးတယ္။
- Nafcillin နဲ႔ Vancomycin ေဆးလဲေပးႏိုင္တယ္။
• Neisseria meningitidis (Meningococcus) Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲ ၇ ရက္ထိုးေပးရမယ္။
- Penicillin G (သို႔) ampicillin ေပးပါ။
- ပနယ္စလင္မတည့္သူကို ceftriaxone (သို႔) cefotaxime ေပးပါ။
- အတူေနသူမ်ာကို Rifampin 600 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္။ ကေလးေတြကို 10 mg/kg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ေပးပါ။ ကိုယ္ဝန္မေပးရ။ Ciprofloxacin, Azithromycin (သို႔) Ceftriaxone ေပးပါ။
• Listeria monocytogenes Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- IV Ampicillin + Gentamicin ေသြးေၾကာထဲ ၃ ပါတ္ၾကာထိုးေပးပါ။
• Gram negative bacilli Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Pseudomonas aeruginosa Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftazidime
• Haemophilus influenzae Meningitis (မင္နင္ဂ်ဳိက္တစ္) ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
- Ceftriaxone or Cefotaxime
• Viral meningitis ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ျပင္းထန္ျခင္း မရွိ၊ ပဋိဇီဝေဆး မလို၊ acyclovir ေပးႏိုင္သည္။
• Fungal meningitis ဖန္းဂတ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း = ရွားသည္။ AIDS ရွိလွ်င္ ျဖစ္တတ္သည္။ Anti-fungals ေပးရမည္။
Complications ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား
နားမၾကား၊ အတက္ေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေရဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ထဲ ေသြးယိုျခင္း၊ မ်က္ႏွွာ တျခမ္း အေၾကာေသျခင္း၊

မၾကာခင္ကစျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ထိုးေပးေနတဲ့ ၅ မ်ိဳးအတြက္ ကာကြယ္ေဆးသစ္ထဲမွာ ဒီေရာဂါအတြက္လဲပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Squamous cell carcinoma အေရျပားကင္ဆာ

ေနေရာင္နဲ႔ေတြတာမ်ားတဲ့ ဦးေခါင္း၊ လည္ပင္း၊ လက္၊ ကိုယ္အထက္ပိုင္း၊ ေျခေထာက္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အမာရြတ္ကေနလဲ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆိုးတာနဲ႔ သိပ္မဆိုးတာဆိုျပီးရွိတယ္။ တိုးတာ-ပြါးတာ ေႏွးတယ္။ အေရျပား ကင္ဆာထဲမွာ ဒုတိယအမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ အသားအေရမဲသူေတြမွာ ပိုဆိုးတယ္။ ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ မေျပာႏိုင္ပါ။ အသားစျဖတ္ယူစစ္ေဆးမွ ေရာဂါအမည္တပ္ႏိုင္တယ္။

အဆင့္ (၁) = 2 cm (0.8 inches) အခ်င္းထက္ပိုမၾကီးေသးဘူး။ ေဘးကတက္ေစ့ေတြမွာလဲ ကင္ဆာဆဲလ္မရွိေသးဘူး။
အဆင့္ (၂) = 2 cm (0.8 inches) အခ်င္းထက္ပိုၾကီးလာေပမဲ့ ေဘးကတက္ေစ့ေတြမွာလဲ ကင္ဆာဆဲလ္မရွိေသးဘူး။
အဆင့္ (၃) = တက္ေစ့၊ အရိုး၊ ၾကြက္သားေတြမွာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြေတြ႔လာျပီ။
အဆင့္ (၄) = အသဲ၊ အဆုပ္ေတြအထိေရာက္ေနျပီ။

• တည္ေနရာ၊ အရြယ္အစားနဲ႔ အဆင့္အရကုသရတယ္။
• ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္မယ္။ ရိုးရိျးခြဲနည္း၊ ေလဆာနဲ႔ခြဲနည္းအျပင္ Moh's micrographic surgery ခြဲနည္းဆိုျပီးရွိတယ္။ ဒါ့အျပင္ Cryosurgery နည္းနဲ႔ Electro dessication and curettage နည္းေတြလဲရွိေသးတယ္။
• ဓါတ္ကင္နည္းကို ခြဲဘို႔ခက္တာအတြက္သံုးတယ္။
• ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္မွာ ကင္ဆာေဆးေပးတာလိုက္ရတာလဲရွိတယ္။ ဓါတ္ကင္ျပီးေနာက္လိုက္ရတာလဲရွိတယ္။
• တျခားကုသနည္းေတြက စမ္းသပ္ဆဲသာရွိေသးတယ္။
• ေဘးအထိျပန္႔ေနသူေတြမွာ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းရွည္သူ ၃၄% ရွိတယ္။
• ေသးေသးနဲ႔ ေနရာမွာကြက္ျဖစ္တာဆိုရင္ ၉ဝ-၉၉% ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Dialysis ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္း

ကြ်န္မ ေယာင္းမက အသက္ ၄၁ နွစ္ပါ။ အသက္ ၂၅ နွစ္ကေနစၿပီိ၊ းေသြးတိုးက်ေဆး ဆက္တိုက္ေသာက္လာခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ သူ႔ေက်ာက္ကပ္ က်ံဳေနတယ္လို႔သိရပါတယ္။ နယ္မွာေနေတာ့ ေသြးတိုးက်တဲ့ေဆးကို ေသာက္ၿပီိး တၿခား ေရာဂါကို မစစ္ေဆးခဲ့ဖူးပါ။ ခုပါေမာကၡ ႕႕႕႕႕ နဲ႔ ၿပေတာ့ ဆရာက တၿခမ္းက က်ံေနၿပီိး က်န္တဲ့တၿခမ္းက ေကာင္းေကာင္း အလုပ္မလုပ္လို႔ ေၿပာပါတယ္။ အခုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေဆးရမယ္၊ တပတ္ကို ၃ ခါ ေဆးရမယ္ေၿပာပါတယ္။ အမက ေက်ာက္ကပ္ေဆးရင္ ေသမယ္လို႔ ေတြးထားတဲ့သူပါ။ ကြ်န္မတို႔က ဆရာဝန္ ကုသမႈအပိုင္းကို ခံယူေစခ်င္ေပမဲ့ သူကအတင္းၿငင္းဆန္ေနပါတယ္။ အစစအရာရာေတြးၿပိီး ငဲ့ညွာေနပံုပါ။ ကြ်န္မ သိခ်င္တာ ေက်ာက္ကပ္ေဆးၿခင္းနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့အေႀကာင္းအရာပါ။ တၿခား မေဆးပဲ ေနရင္ ၿဖစ္လာနိုင္တဲ့ အက်ိဳးတရားေတြကိုပါ ရွင္းၿပေပးပါဆရာ။ တၿခား ေငြကုန္သက္သာၿပိီး အက်ိဳးရွိမဲ့ကိစၥပါ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ ေငြမတတ္နိုင္တဲ့လူနာေတြ အတြက္ပါ တခါထဲ သိပါရေစရွင္။

လူေတြရဲ႕ေက်ာက္ကပ္ဟာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့အဂၤါအစိတ္အပိုင္းတခုျဖစ္တယ္။ တေယာက္မွာ ၂ ခုရွိတယ္။ တခုထဲလဲ ႏိုင္လို႔ ေက်ာက္ကပ္လွဴလို႔ရတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကေန ကိုယ္တြင္း ေရ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ မွ်ေျခရွိေနေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ ဓါတ္ေဆားေတြဆိုတာ ဆိုဒီယမ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္၊ ကလိုရိုက္၊ ကယ္လ္စီယမ္၊ ေဖါ့စ္ဖါးရပ္စ္၊ မဂၢနီဆီယမ္၊ ဆာလ္ဖိတ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့ျပင္ ေက်ာက္ကပ္ဟာ (အင္ဒိုခရိုင္း) ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္းနဲ႔ဆိုင္တာကိုလဲလုပ္ေပးတယ္။ Erythropoietin ဆိုတာက ေသြးနီဥထုတ္ေပးရာမွာ ကူညီတယ္။ Calcitriol ကေန အရိုးအတြက္ကူတယ္။

ဓါတုေဗဒ သင္ဘူးသူေတြ သိပါမယ္။ တဝက္တပ်က္စိမ့္ဝင္ႏိုင္တဲ့အလႊာပါးေလးတခုကေန ဟိုဘက္ဒီဘက္ ေပ်ာ္ဝင္ေနတာေတြကို ကူးလူးေစတဲ့နည္းကို ေက်ာက္ကပ္ေဆးရာမွာသံုးတယ္။ အမ်ိဳးအစား ၂ ခုရွိတယ္။ အဓိက Hemodialysis နည္းနဲ႔ Peritoneal dialysis နည္းေတြျဖစ္တယ္။ တျခားနည္းေတြလဲရွိေသးတယ္။

ေက်ာက္ကပ္အထူးကုဆရာဝန္ကေန လုပ္ရေတာ့မယ္ဆိုတာ ဆံုးျဖတ္တယ္။ လုပ္ျပီဆိုတာနဲ႔ တိက်တဲ့ အခ်ိန္ဇယားလဲ ဆြဲေပးပါမယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ တပါတ္မွာ ၃ ခါ၊ တခါလုပ္ရင္ ၃ နာရီကေန ၅ နာရီၾကာတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေဆးတာ လုပ္ရေပမဲ့ ေက်ာက္ကပ္လုပ္ေပးတာမွန္သမွ်ကိုေတာ့ ရာႏွဳန္းျပည့္မတတ္ႏိုင္ပါ။

• လူနာေတြ စိတ္ဓါတ္က်ႏိုင္တယ္။ ဒါကိို ျပဳျပင္မႈလုပ္ေပးရမယ္။
• အစားအေသာက္ ဂရုစိုက္ရမယ္။ အတိအက်ေျပာပါမယ္။ ေရ-အရည္ တေန႔ဘယ္ေလာက္ေသာက္ရမယ္၊
• ဓါတ္ဆားပါတာေတြလဲသတိထားရတယ္။
- (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတဲ့အစားေတြ လိမ္ေမာ္သီး၊ အာလူးသီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ အသီးေျခာက္ေတြ။
- (ေဖါ့စ္ဖါးရပ္စ္) မ်ားတာေတြက ႏြားႏို႔၊ ဒိန္ခဲ၊ ပဲ၊ အေစ့အဆံ၊ ေျမပဲ၊ ကိုကာကိုလာ။
- (ဆိုဒီယမ္) မ်ားတာေတြ တား၊ ဟင္းခ်ိဳမံႈ႕၊ ငန္ျပာရည္၊ ငါးပိ၊ ငါးေျခာက္၊
- (ပရိုတင္း) မ်ားတာေတြက အသား၊ ငါး၊ ဥနဲ႔ ပဲေတြ။
• အားေဆးဆိုျပီး ေသာက္ရမွာကိုလဲ ဆရာဝန္ကညႊန္ပါမယ္။

ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္ႏိုင္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ရင္ အသက္ရွည္ဘို႔ မလြယ္ပါ။ ေက်ာက္ကပ္ေဆးရတာလဲ ေငြကုန္ပါတယ္။ တျခား ဒိထက္ေကာင္းတဲ့နည္း မသိပါ။ ကံတရား အားကိုးပါ။ ေငြေၾကး မတတ္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ ဇီဝိတဒါနျပဳလိုသူမ်ား ေပၚေပါက္ပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Cramps ၾကြက္တက္ျခင္း

ေဘာလံုးသမားေတြ ၾကြက္တက္တာကို ဝါသနာအိုးတိုင္း ျမင္သိၾကတယ္။ ေဘာလံုး မကန္ဘူးတဲ့သူေတြ အိမ္မွာေနရင္း၊ ၾကြက္တက္တာေတြလည္း အမ်ားၾကီးဘဲ။ ေျခသလံုးနဲ႔ ေပါင္က ၾကြက္သား အျဖစ္မ်ားဆံုးဘဲ။ အလြန္မတန္ နာလွတယ္။ အိပ္ေနရင္း နာတာမ်ိဳးက ေျခ-လက္ကို အေညာင္းဆန္႔ရာကေန ၾကြက္သားမွ်ဥ္ နည္းနည္းမွာ နာလာတာ။ ၾကီးသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္လို႔ မွတ္ၾကေပမဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြလည္း ျဖစ္တာဘဲ။ ေအးတဲ့အခ်ိန္ ပိုျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္လဲ ၾကြက္တက္တယ္။

ဘာလို႔ျဖစ္လဲဆိုတာ ဆရာဝန္က အတိအက် မေျပာႏိုင္ပါ။ မတိမက် ေျပာရရင္ေတာ့ လွခ်င္-သန္ခ်င္လို႔ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာ၊ အားကစားလုပ္တာမွာ ၾကြက္သား ပန္းသြားရလို႔ပါ။ အားလည္း မကစားသူေတြမွာ အဝလြန္လို႔၊ ေရနဲ႔ ဓါတ္ဆား နည္းသြားလို႔၊ ရာသီ-ေသြးဆံုး၊ ေဟာ္မုန္း နည္းသြားလို႔၊ ေသြးအေလွ်ာက္ နည္းလို႔၊ အာရံုေၾကာ-ၾကြက္သား တခုခုျဖစ္လို႔၊ “လို႔” ေတြကုိသာ အျပစ္ဖို႔ပါေလ။ Statins (ကိုလက္စေထာ) က်ေဆး၊ ဆီးခ်ိဳက်ေဆးနဲ႔ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္း နည္းသူ ေတြမွာလည္း ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။

ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ျဖစ္တဲ့ၾကြက္သားကို တအားတင္းေအာင္ လုပ္ေပးပါ။ ေျခသလံုးျဖစ္ရင္ ေျခမကို အေပၚဆန္႔ေပးသင့္တယ္။ တအားႏွိပ္တာမ်ိဳး၊ ဆန္႔ေပးတာမ်ိဳး လုပ္ေပးျပီးရင္ ၾကြက္သားကို သူ႔အေၾကာအတိုင္း ခပ္ေဖါ့ေဖါ့ ဆက္ႏွိပ္ေပးပါ။ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ ကူတဲ့လူေတြထက္ ခံရတဲ့လူက ဘာလုပ္ေပးရင္ ေကာင္းမယ္ဆိုတာ ပိုသိတယ္။

ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးတာ ေကာင္းတယ္လို႔ ေအးတဲ့တိုင္းျပည္က ဆရာေတြက အၾကံေပးတယ္။ ပူေလာင္၊ အိုက္စပ္တဲ့ ေနရာမွာ ေနရသူေတြအတြက္ ဒီအၾကံက မဟန္ဘူး။ နာတဲ့ေနရာ ႏွိပ္ျပီးတာနဲ႔ ေအးတာကပ္ပါ။ ေရ၊ ORS ဓါတ္ဆားရည္ တိုက္ပါ။ ေရေသာက္ မနည္းပါနဲ႔။ ေရပုလင္း မထားဘဲ၊ အားကစား မလုပ္နဲ႔။ ဘယ္ကစား လုပ္လုပ္၊ ေသြးပူေအာင္ အရင္လုပ္ပါ။ ဘာဘဲလုပ္လုပ္ ျပင္းျပင္းထံထံ မလုပ္ခင္၊ ေျဖးေျဖး-မွန္မွန္ လုပ္ပါ။

ဓါတ္ဆားေတြ ၾကြယ္ဝတဲ့အစာေတြ စားသံုးရမယ္။ ေမးရင္ စာရင္းရွည္ၾကီး ရွိတယ္။ လူစားတာေတြပါဘဲ။ (ကယ္လ္စီယမ္) ၾကြယ္တာေတြက ပင္လယ္ငါး၊ ဒိန္ခဲ၊ တို႔ဖူး၊ မံုလာစိမ္း။ (ပိုတက္ဆီယမ္) ၾကြယ္တာေတြက အုန္းရည္၊ ငွက္ေျပာသီး၊ ဆီးသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ စပ်စ္သီး၊ ဖရံု၊ ဟင္းႏုႏြယ္၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ကြမ္းသီးေဂၚဖီထုပ္၊ အာလူး၊ ပဲသီးေတာင့္၊ မံုလာဥ။

ျဖစ္တတ္သူမ်ား အိပ္ရင္ ေျခေထာက္ေအာက္က အခုအခံ ထားသင့္တယ္။ အိပ္ေပ်ာ္ေနတံုး ေျခမ-ေျခေထာက္ ေအာက္စိုက္ေနရင္ ျဖစ္တတ္တယ္။ မအိပ္ခင္ ဘယ္မွမေရြ႕တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ စက္ဘီးစီးတာ ကာကြယ္ရာက်တယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ေျခသလံုးေတြကို ဆုပ္နယ္ခံျပီးမွ အိပ္ရရင္ ဇိမ္လည္းက်တယ္။ ႏွိပ္ေပးသူလည္း ပိုက္ဆံမရရင္ ကုသိုလ္ရတယ္။ တက္မဲ့ ၾကြက္လည္း မတက္ႏိုင္ဘူး။

Nocturnal Leg Cramps ညအိပ္ေနစဥ္ၾကြက္တင္ရင္
နာတဲ့ေနရာကို ေျခသလံုးၾကြက္သားနဲ႔ ဆန္႔က်င္ျပီးဆြဲပါ။ ေျခထာက္ကို အေပၚဆီကိုဆြဲယူပါ။ နာတဲ့ေျခေထာက္နဲ႔ မတ္တပ္ရပ္ပါ။ အပူျဖစ္ျဖစ္ အေအးျဖစ္ျဖစ္ တင္ေပးပါ။

ဘယ္ေဆးကမွ အတိအက်ေပ်ာက္မယ္လို႔ အာမခံခ်က္မရွိပါ။
• Calcium ကယ္လ္စီယန္ေသာက္ပါေျပာရတာမ်ားတယ္။
• Quinine sulfate ကြီနင္း ငွက္ဖ်ားေဆးကို အမ်ားဆံုးညႊန္းတယ္။
• Chloroquine phosphate ငွက္ဖ်ားေဆး၊
• Diphenhydramine hydrochloride (Benadryl) အင္တီဟစ္တမင္းေဆး၊
• Meprobamate, Equanil, Robaxin ၾကြက္သားေျပေလွ်ာ့ေဆး၊
• Verapamil hydrochloride (Calan, Isoptin, Verelan)
• Carbamazepine အတက္ေရာဂါ-ဝက္႐ူးျပန္ ေရာဂါေဆး၊ ေၾကာက္စိတ္အတြက္ေဆး၊
• Phenytoin (Dilantin), Dilantin, Epilentin, Eptoin အတက္ေရာဂါ-ဝက္႐ူးျပန္ေရာဂါကုေဆး၊

Leg cramps ေျခေထာက္ ၾကြက္တက္ျခင္း
- အလိုအေလွ်ာက္ ေျခေထာက္ ၾကြက္သားေတြမွာ ကြက္ျပီး၊ ရုတ္တရက္နာတာကို ေခၚတယ္။ ညပိုင္းမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္။
- ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိေသးပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားတာေတြ ရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွာ-အားကစား၊ ဓါတ္ဆား-မွ်ေျခပ်က္ျခင္း၊ အဖ်ားပိုင္း အာရံုေၾကာ-ေသြးေၾကာ-ၾကြက္သား ေရာဂါမ်ား၊ ေက်ာက္ကပ္စစ္ယူမႈခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း နဲ႔ တခ်ိဳ႕ေဆးဝါးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္လို႔ ထင္ရတယ္။ ဘာလို႔ ျဖစ္မွန္းမသိတာလဲ ရွိတယ္။ အသက္ၾကီးလာေလ အျဖစ္မ်ားေလ။
- (RCTs) စတစ္တက်ေလ့လာမႈ ၁၂ ခုလုပ္ခဲ့တယ္။
- အနာသက္သာေဆးမ်ား၊ အတက္သက္သာေဆးမ်ား၊ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္ဆား၊ ေျခေထာက္ကို ၾကပ္ၾကပ္စည္းတဲ့ ေျခအိတ္၊ (မက္ဂနီဆီယမ္) ဓါတ္ဆား၊ ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆားမ်ား၊ (ကြီနင္း) ေဆး၊ (ကြီနင္း + (သီယိုဖိုင္လင္း)၊ (ဆိုဒီယမ္-ကလိုရိုက္)၊ ကိုယ္လက္ဆန္႔တန္း-ေလ့က်င့္ခန္း ေတြကို စမ္းသပ္ခဲ့တယ္။

- (ကြီနင္း) ငွက္ဖ်ားေဆးကေန သိသိသာသာ သက္သာေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးကို ဘယ္ေလာက္ အေလးခ်ိန္နဲ႔ ဘယ္ေလာက္ ၾကာၾကာ ေပးရမယ္ဆိုတာ အတိအက် မသိရေသးဘူး။
- (ကြီနင္း) နဲ႔အတူ (သီယိုဖိုင္လင္း) ေဆးပါတြဲေပးရင္ (ကြီနင္း) တမ်ိဳးထဲေပးတာထက္ ပိုျပီးသက္သာမယ္လို႔ ယူဆတယ္။
- Quinine ေဆးေၾကာင့္ ႏွလံုးခုန္မမွန္တာ၊ ေသြးမံႈနည္းတာ၊ ေဆးနဲ႔ မတည့္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ pregnancy ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြနဲ႔ လံုးဝမသင့္တာေတာ့ သိၾကျပီးသားပါ။
- အနာသက္သာေဆးေတြ၊ အတက္သက္သာေဆးေတြ၊ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္ဆား၊ ေျခေထာက္ကို ၾကပ္ၾကပ္စည္းတဲ့ ေျခအိတ္၊ (မက္ဂနီဆီယမ္) ဓါတ္ဆား၊ ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကို အေသအျခာမေျပာႏိုင္ပါ။

Randomized Controlled Trial (RCT) ေဆးကုသနည္းေတြရဲ႕ ထိေရာက္မႈကို စနစ္တက် ေလ့လာမႈအရ ထြက္လာတဲ့ ရလဒ္ေတြ
၁။ Quinine ငွက္ဖ်ားေဆး၊ (ကြီနင္း) ေပးတာဟာ ညအခ်ိန္ ၾကြက္တက္တာကို ၄ ပါတ္မွာ သက္သာေစတာ အတိအက် သိရတယ္။
၂။ Quinine + Theophylline ေဆးတြဲေပးတာက ပိုသက္သာေစတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား နည္းနည္းေလးသာ ေတြ႔ရေသးတယ္။
၃။ Analgesics အနာ-အကိုက္ သက္သာေဆးေတြေပးလို႔ ၾကြက္တက္တာကို သက္သာေစတယ္ဆိုတဲ့ တိက်တဲ့ အေထာက္အထား မရွိေသးပါ။
၄။ Vitamin E ဗီတာမင္ အီး ေပးလို႔ ၾကြက္တက္တာကို သက္သာေစတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား မရွိပါ။
၅။ Magnesium salts ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ၾကြက္တက္တာအတြက္ Magnesium lactate, Magnesium citrate ေပးတာ ၃ ပါတ္ေနရင္ သက္သာေစတယ္လို႔ အေထာက္အထား ေတြ႔ရတယ္။
၆။ Calcium Salts ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ၾကြက္တက္တာအတြက္ (ကယ္လ္စီယမ္) ေပးရင္ သက္သာေစတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား မရွိပါ။
၇။ Multivitamins and minerals ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ၾကြက္တက္တာအတြက္ ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြ ေပးရင္ သက္သာေစတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား မရွိပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
၆-၆-၂ဝ၁ဝ

Multiple sclerosis မာလ္တီပယ္ စကယ္လရိုးဆစ္

• အမ်ိဳးသမီးေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။ အသက္ ၂ဝ နဲ႔ ၄ဝ ၾကား ေရာဂါရွိမွန္းစသိတာမ်ားတယ္။
• အာရံုေၾကာဆဲလ္ေလးေတြကို ဖံုးအုပ္ေပးထားတဲ့ (မိုင္လင္ရွိ) ဆိုတာပ်က္စီးလို႔ျဖစ္ရတယ္။ အဖံုးပ်က္သြားလို႔ အာရံုေၾကာရဲ႕ အလုပ္ေတြ ေႏွးေကြးတာ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာျဖစ္လာတယ္။
• ေရာင္ရမ္းျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ အာရံုေၾကာဆဲလ္ေလးေတြ ထိခိုက္ခံရတယ္။ ဦးေႏွာက္၊ မ်က္စိအာရံုေၾကာနဲ႔ ခါးရိုးမၾကီးထဲက အာရံုေၾကာေတြကိုထိခိုက္ေစတယ္။
• ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ အတိအက်မသိရေသးပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္လား မ်ိဳးဗီဇလားျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ခံစားရတာေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ တခါျဖစ္တာဟာ ရက္ပိုင္း၊ ရက္သတၲပါတ္ေတြကေန လအထိၾကာႏိုင္တယ္။ သက္သာခ်ိန္ေတြၾကာထဲမွာရွိပါတယ္။ ဖ်ားလို႔၊ ေရပူခ်ိဳးလို႔၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားလို႔ကေန ေရာဂါထလာႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ကိုထိန္းႏိုင္မႈ နည္းျခင္း၊ ၾကြက္သားေတြလႈပ္ျခင္း၊ ထံုျခင္း၊ ေျခလက္လႈပ္ရတာခက္ခဲျခင္း၊ လက္တုန္ျခင္း၊ လမ္းေလွ်ာက္ရခက္ျခင္း၊ အေသးစိတ္လႈပ္ရွားမႈခက္ျခင္း၊ စတာေတြျဖျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• တင္ပါးဆံုတြင္း အာရံုေၾကာက္ကိုထိခိုက္ရင္ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ ဆီးသြားရခက္၊ ဆီးခဏခဏသြားခ်င္၊ ဆီးမထိန္းႏိုင္ျဖစ္မယ္
• မ်က္စိအာရံုေၾကာထိခိုက္ရင္ အရုပ္ႏွစ္ခုျမင္ျခင္း၊ မ်က္စိေအာင့္ျခင္း၊ မ်က္စိသူ႔အလိုလိုလႈပ္ျခင္း၊ မျမင္ရေတာ့ျခင္းေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ဦးေႏွာက္မွာထိခိုက္ရင္ စူးစိုက္မႈအားနည္း၊ ဆံုးျဖတ္တာအားနည္း၊ မွတ္ဥာဏ္နည္း၊ ဝမ္းနည္း၊ နားအၾကားနည္းတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာျဖစ္ရင္ က်ားအဂၤါသန္မာမႈနည္းတာနဲ႔ မိန္းမအဂၤါစိုစြပ္မႈနည္းတာျဖစ္မယ္။
• စကားေျပတာနဲ႔ဆိုင္တာကိုထိခိုက္ရင္ စကားေျပာေလး-ေႏွး၊ ဝါးရ-ျမိဳရတာခက္မယ္။
• အားယုတ္ျခင္းကသိသာတယ္။ ညေနပိုင္းပိုဆိုးတယ္။
• ကုသမႈနည္းေတြရွိေပမဲ့ ေပ်ာက္မယ္လို႔ အာမမခံႏိုင္ေသးပါ။
• အျဖစ္ေႏွးေအာင္ေပးတဲ့ေဆးေတြကို ၾကာၾကာေသာက္ရတယ္။
- Interferons (Avonex, Betaseron, or Rebif), glatiramer acetate (Copaxone), mitoxantrone (Novantrone), and natalizumab (Tysabri)
- Fingolimod (Gilenya )
- Methotrexate, azathioprine (Imuran), intravenous immunoglobulin (IVIg) and cyclophosphamide (Cytoxan)
- Steroids စတီရြိဳက္ေပးရင္လဲ ဆိုးတာေတြသက္သာေစတယ္။
• ခံစားရခ်ိန္မွာျဖစ္လာတာေတြ သက္သာေအာင္ ေပးရတဲ့ေဆးေတြကေတာ့
- Lioresal (Baclofen), tizanidine (Zanaflex), benzodiazepine ၾကြက္သားလႈပ္တာအတြက္ေဆး၊
- Cholinergic medications တီးလမ္းမွာျဖစ္တာေတြအတြက္ေဆး၊
- Antidepressants စိတ္မူေျပာင္းတာနဲ႔ အမူအယာလကၡဏာေတြအတြက္ေဆး၊
- Amantadine အားယုတ္တာအတြက္ေဆး။
• ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တာေတြကေတာ့ စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း၊ အမ်ိဳရခက္ျခင္း၊ ေတြးေတာစဥ္းစားရခက္ျခင္း၊ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္လုပ္ရတာေတြ ခက္ျခင္း၊ ဆီးပိုက္တပ္ထားရျခင္း၊ အရိုးအားနည္းျခင္း၊ ဖိထိုင္ရာေနရာေတြမွာ အနာေပါက္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္းနဲ႔ ေသာက္ရတဲ့ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိမယ္။


• အမ်ိဳးသမီးဆိုရင္၊ ေရာဂါဟာ အသက္ ၃ဝ ေအာက္ေရာဂါစျဖစ္ရင္၊ ခံစားရတာေတြက တခ့နဲ႔တခါ ၾကာမွျဖစ္ရင္၊ အလားအလာေကာင္းတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Wednesday, October 30, 2013

Paralysis ေလျဖတ္ျခင္း

ဆရာ ေလျဖတ္ေရာဂါကို ဘယ္လိုကာကြယ္ရမလဲ

• Paralysis ေလျဖတ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြက မ်ားတယ္။ အာရံုေၾကာစနစ္၊ အထူးသျဖင့္ ခါးရိုးမၾကီးထဲက အာရံုေၾကာမွာ တခုခုျဖစ္ရာကေနဆက္ျဖစ္တယ္။
• Trauma with nerve injury ထိခိုက္ဒဏ္ရာ၊ Poliomyelitis ပိုလီယိုေရာဂါ၊ Cerebral palsy မ်က္ႏွာတျခမ္းေလျဖတ္တာ၊ Peripheral neuropathy အဖ်ားပိုင္းအာရံုေၾကာေရာဂါ၊ ALS, Botulism, Spina bifida, Multiple sclerosis, Guillain-Barré syndrome ဆိုတဲ့ ရွားပါးေရာဂါေတြကေန ေလျဖတ္ႏိုင္တယ္။
• Temporary paralysis ယာယီေလျဖတ္တာကို REM sleep အိပ္စက္ျခင္းမွာျဖစ္တယ္။
• Pseudoparalysis အတုေလျဖတ္တာလဲရွိတယ္။
• ကေလးေတြဆိုရင္ Congenital syphilis ဆစ္ဖလစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္။
• လူေတြအမ်ားဆံုးေျပာေလ့ရွိတာက Stroke ဦးေႏွာက္-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ Brain hemorrhage ဦးေႏွာက္ထဲ ေသြးေၾကာယိုတာနဲ႔ Brain tumor ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာေတြျဖစ္တယ္။

ျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုတာ တခ်ိဳ႕က ၾကိဳမသိၾကဘူး။ ရုတ္တရက္ၾကီးျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ပဌမ ၁-၂ ရက္မွာ လကၡဏာေတြ ေပၚလိုက္-ေပ်ာက္လိုရွိတတ္တယ္။ ၾကိဳတင္ျပတာ မရွိတာကမ်ားတယ္။ ေျဖးေျဖးဆိုးတိုးလာသူေတြရွိသလို၊ ခ်က္ခ်င္း ဆိုးသူေတြလဲ ရွိတယ္။

ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ေသြးယိုရာကေနျဖစ္တာဆိုရင္ ေခါင္းကိုက္မယ္။ ေခါင္းကိုက္တာက ရုတ္တရက္၊ ပက္လက္ အိပ္ေနတံုး ျဖစ္တယ္။ အိပ္ရာအထမွာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္အေနအထားေျပာင္းလိုက္ရင္၊ ကုန္းလိုက္ရင္၊ မတ္လိုက္ရင္၊ ေခ်ာင္းဆိုးလိုက္ရင္ ပိုဆိုးမယ္။

တျခားလကၡဏာေတြဆိုတာ ဘယ္ေလာက္ဆိုးသလဲအေပၚမွာ မူတည္တယ္။
• သတိတရား ေလွ်ာ့နည္းျခင္း၊ အိပ္ခ်င္လာျခင္း၊ သတိလစ္ျခင္း၊
• နားအၾကား အားနည္းသြားျခင္း၊
• အရသာ ပ်က္လာျခင္း၊
• ထိတာ-ဖိတာ-နာတာ-ပူတာ-ေအးတာေတြကို အရင္လို မခံစားႏိုင္ျခင္း၊
• ေခြ်းစီးျပန္ျခင္း၊
• စိတ္မၾကည္မလင္ ရႈတ္ေထြးလာျခင္း၊
• မွတ္ဥာဏ္နည္းလာျခင္း၊
• အမ်ိဳရခက္လာျခင္း၊
• အရင္လို စာမေရး-မဖတ္ႏိုင္ျဖစ္လာျခင္း၊
• ေခါင္းမူးျခင္း၊
• ဆီး-ဝမ္း မထိန္ႏိုင္ျခင္း၊
• ကိုယ္ကို မထိန္းႏိုင္ျခင္း၊
• ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္စရာေတြအားနည္းလာျခင္း၊
• ၾကြက္သားေတြအားနည္းလာျခင္း၊
• ထံုက်င္လာျခင္း၊
• စိတ္မူေျပာင္းျခင္း၊ ခံစားခ်က္ေျပာင္းျခင္း၊
• လမ္းေကာင္းေကာင္းမေလွ်ာက္ႏို္ျခင္း။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Diabetes ဆီးခ်ိဳ

ဆီးခ်ိုကို Diabetes mellitus လို႔ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက ဆီးခ်ိဳ ေခၚ၊ ေသြးခ်ိဳေခၚနဲ႔ အတူတူကို ႏွစ္မ်ိဳး ထင္ၾကေနၾကတယ္။ တကယ္က ၃ မ်ိဳးရွိတာပါ။
၁။ Type 1 Diabetes ကိုယ္ခႏၶာကေန အခ်ိဳဓါတ္ကို ထိန္းညွိေပးတဲ့ သရက္ရြက္ကေန ထုတ္ေပးရမဲ့ Insulin ေဟာ္မုန္း မထုတ္ႏိုင္တာ။ ငယ္သူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
၂။ Type 2 Diabetes (အင္စူလင္) ေဟာ္မုန္းကို ခံႏိုင္ရည္ျဖစ္ေနတာ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
၃။ Gestational Diabetes ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ျဖစ္တာ။

(၁) နဲ႔ (၂) က နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး၊ လံုးဝေပ်ာက္တယ္ဆိုတာ မရွိပါ။ (၃) ကေတာ့ ေမြးျပီး ေကာင္းသြားတာ မ်ားတယ္။ ေနာက္မွာ အမ်ိဳးအစား (၂) ျဖစ္သြားတတ္တာလဲ ရွိတယ္။ ေမြးရာပါဆီးခ်ိဳ၊ Cystic fibrosis ေရာဂါနဲ႔တြဲတာ၊ Steroid ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ စသျဖင့္ ရွိေသးတယ္။

ဆီးခ်ိဳကို မကုဘဲထားရင္ သၾကားဓါတ္ နည္းလြန္းသြားတာ နဲ႔ သတိလစ္တာက ရုတ္တရက္ျဖစ္တာေတြပါ။ ေရရွည္ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြက ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္တာ၊ မ်က္စိထိခိုက္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုကုတာမွာ ေသြးတိုး (ေသြးဖိအားမ်ား) တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်တာ၊ ေဆးလိပ္ျဖတ္တာေတြနဲ႔ တြဲလုပ္ရမယ္။ ကုသရတာ ေရရွည္ပါ။ ေသြးထဲက အခ်ိဳဓါတ္ကို ပံုမွန္မွာ ရွိေနေအာင္ လုပ္ေပးေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အစားအေသာက္ထိန္းတာနဲ႔ ေဆးေပးတာက မလုပ္မေနလုပ္ရပါမယ္။ ေဆးမွာ အမ်ိဳးအစား (၁) ကို (အင္စူလင္) ထိုးေဆး၊ (၂) ကို စားေဆးနဲ႔ လိုေသးရင္ေတာ့ ထိုးေဆး ေပးရတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ လူနာကို ဆီးခ်ိဳအေၾကာင္း သိေအာင္ ပညာေပးရပါမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဘို႔၊ (ကိုလက္စေထာ) ခ်ဘို႔ေတြပါ လုပ္ရမယ္။ ဒီလိုလုပ္တာ ေနထိုင္မႈဘဝကိုပါ ေျပာင္းေစရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳေရာဂါေဝဒနာ႐ွင္မ်ားအတြက္ အၾကမ္းအားျဖင့္ အဓိက အစာအုပ္စု(၃)မ်ိဳး -
(၁) လံုးဝေ႐ွာင္ၾကဥ္ရမဲ့ အစားအစာေတြ = ဂလူးကို႔စ္၊ သၾကား၊ ႏို႔ဆီ၊ ထန္းလ်က္၊ ၾကံသကာ နဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၂) အသင့္အတင့္သာ စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ပိန္းဥ စတဲ့ ကစီဓါတ္မ်ားတဲ့ အစာမ်ား၊ ခ်ိဳတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၃) ၾကိဳက္သလို စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = အသား၊ ငါး၊ အခ်ိဳဓါတ္မ႐ွိတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ အ႐ြက္မ်ား။

• ပင္မအစားအစာေတြမွာ ဆန္ျဖဴ ထက္ ဆန္လံုးညိဳက သင့္တယ္။ ေခါက္ဆြဲက ပိုသင့္တယ္။ ေပါင္မံု႔က ၾကားၾကတယ္။
• သစ္ဥ-သစ္ဖုေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ေမ်ာက္ဥ၊ မုန္လာဥနီ၊ ကန္စြန္းဥ၊ အာလူး၊
• ပဲေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပဲပုတ္၊ ကုလားပဲ၊ ပဲကတၱီပါ၊ ပဲနီေလး၊ ပဲေထာပါတ္၊
• သစ္သီး အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဆီးသီး၊ စပ်စ္သီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သရက္သီး၊ နာနတ္သီး၊ သေဘၤာသီး၊ ဖရဲသီး၊
• ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ႏြားႏို႔၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ႏို႔ဆီ၊ ေရခဲမုန္႔၊
• သၾကား အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ သစ္သီးသၾကား (Fructose)၊ ႏို႔သၾကား (Lactose)၊ ၾကံသၾကား (Sucrose)၊ ပ်ားရည္၊ ဂလူးကို႔စ္ (Glucose)၊
• အခ်ိဳရည္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီးေဖ်ာ္ရည္၊ လိေမၼာ္ရည္္၊ ကိုကာကိုလာ၊ လင္မနစ္၊

ေဆးေတြ -
• Insulin, Sulfonylurea injection and Suspension ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ေဆးထိုးသည့္ ေနရာ နီ-ေရာင္-ယား၊ ကိုယ္ေရာင္၊ အလာဂ်ီရ၊
• Metformin ဆီးခ်ိဳထိန္းေဆး၊ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ လူၾကီး 2550 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊ ကေလး 2000 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊
• Sulfonylureas ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
- ပဌမမ်ိဳးတက္ Orinase (tolbutamide) = 500 - 3000 mg; Tolinase (tolazamide) = 100 - 1000 mg; Diabinese (chlorpropamide) = 100 - 500 mg
- ဒုတိယမ်ိဳးတက္ Glucotrol (glipizide) 2.5 - 40 mg; Glucotrol XL (ext. rel. glipizide) 2.5 - 20 mg; Micronase, Diabeta (glyburide) 1.25 - 2.0 mg; Glynase (micronized gly.) 3 - 12 mg
- တတိယမ်ိဳးဆက္ Amaryl (glimepiride) 1 - 8 mg d. ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = သၾကားဓါတ္နဲျခင္း၊ အစာမေက်ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕၊ ရင္ပူ၊ ေသြးအားနဲ၊ ဝလာ၊
• Alpha-Glucosidase inhibitors (Acarbose, Miglitol, Voglibose) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Dipeptidyl peptidase-4 inhibitors (DPP-4) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Glibenclamide, Glimepiride = ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး။

ဒီေဆးေတြနဲ႔ မသင့္ပါ။
• Furosemide or Frusemide (Lasix) ဆီးသြားေစသည့္ေဆး ဆီးခ်ိဳးရွိသူတို႔အား မေပးရ၊
• Estrogen and Progestogen ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳး ပါဝင္သည့္ ကိုယ္ဝန္တားစားေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနလ်င္ မသံုးသင့္။
• Depo-Provera ကိုယ္ဝန္တား ၃ လခံထိုးေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိလ်င္ မသံုးသင့္။
• Dexamethasone (စတီ႐ြိဳက္)၊ ထိုးေဆး၊ စားေဆးကေန ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏိုင္သည္။

ေသြးထဲရွိသၾကား (ဂလူးကို႔စ္) ဓါတ္စစ္ေဆးျခင္း အေျဖ
(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၇ဝ မွ ၁ဝဝ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = ၁၄ဝ ထက္နည္းရမည္။

(၂) ဆီးခ်ိဳအစအပိုင္း
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁ဝ၁ mg / dl မွ ၁၂၆ mg / dl
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၁၄ဝ mg / dl မွ ၂ဝဝ mg / dl

(၃) ဆီးခ်ိဳျဖစ္ေနျပီ
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁၂၆ mg / dl အထက္။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၂ဝဝ mg / dl အထက္။

(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4.0 မွ 5.9 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = 7.8 mmol/L ထက္နည္းရမည္။

(၂) ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၂)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 မွ 7 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 8.5 mmol/L ထက္နည္းရမည္။

(၃) ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 7 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 9 mmol/L ထက္နည္းရမည္။

(၄) ကေလး ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 8 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 10 mmol/L ထက္နည္းရမည္။

- Diabetic neuropathy ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/diabetic-neuropathy.html

"အစားေတြ တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ပါေလ။ ဆီးခ်ိဳရွိလွ်က္ အသက္ ၁၂ဝ ရွည္ပါေစ။"

Dr. တင့္ေဆြ

Metformin ဆီးခ်ိဳစားေဆး ဘယ္လိုေပးၾကလဲ
အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ Type 2 Diabetes ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၂) အတြက္ Metformin ေဆးကို
• အသက္ 10 to 16 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး၊
• အသက္ 17 ႏွင့္အထက္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ (သို႔) 850 mg တေတ႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး။

• Metformin + Insulin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2500 mg အမ်ားဆံုး၊ metformin ER ဆိုရင္ တေန႔ 2000 mg အမ်ားဆံုး၊

• တခ်ိဳ႕အထူးကုဆရာဝန္ေတြကေတာ့ သတ္မွတ္ခ်က္မထားဘူး။ လူၾကီးအတြက္ 2550 mg ကို အမ်ားဆံုး၊ ကေလး (၁ဝ-၁၆) အတြက္ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးလို႔ သတ္မွတ္တာလဲရွိတယ္။

• 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ စေပးတယ္။ တပါတ္မွာ တခါ 500 mg ဒါမွမဟုတ္ ၂ ပါတ္မွာ 850 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာလဲရွိတယ္။
• ၂ ပါတ္ေနရင္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္နဲ႔ ေပးတာလဲရွိတယ္။ ဒီနည္းမွာ တေန႔ အမ်ားဆံုး 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးေစတယ္။

• ကေလးေတြကို 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္စေပးျပီး၊ တပါတ္မွာ 500 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Hair Loss ဆံပင္ ကြ်တ္ရင္

ဆံပင္က်န္းမာေရးဟာ ကမာၻမွာ ေဒၚလာေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာတန္တဲ့ စီးပြါးေရးျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ား-မိန္မ၊ လူၾကီး-လူငယ္၊ အရြယ္မေရြး၊ လူမ်ိဳးမေရြး ျဖစ္တယ္။ ဆံပင္ေျပာင္ေနတာဟာ Social stigma လူမႈေရးရာ ႏွိမ္စရာလို ျဖစ္ေသးတယ္။ လူတေယာက္မွာ ပ်မ္းမွ် ဆံပင္ တသိန္းရွိတယ္။ တလမွာ ၁ စင္တီမီတာ ရွည္တယ္။ ၂-၃ ႏွစ္တခါ အသစ္ ေပါက္တယ္။ ၉ဝ% က တျပိဳင္ထဲ ေပါက္လာတာ။ ဆံပင္အေဟာင္းေတြအစား အသစ္ေတြ ထပ္ထပ္ ေပါက္ေနတယ္။ ထပ္မေပါက္ရင္ ထိပ္ေျပာင္၊ ထိပ္ကြက္၊ ကတံုးျဖစ္လာမယ္။

ဆံပင္ကြ်တ္တာကို ေဆးစာနဲ႔ Alopecia လို႔ေခၚတယ္။ ဆံပင္ကြ်တ္တာလဲ ေယာက္်ားပံုစံ ကြက္ျဖစ္တာ နဲ႔ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္တဲ့ မိန္းမပံုစံ ရွိတယ္။ အခ်ိန္ေတြ အၾကာၾကီး ဆံပင္ကြ်တ္ေနတာမ်ိဳးက မ်ိဳးဗီဇေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရက္တိုတိုနဲ႔ ျဖစ္တာဟာ က်န္းမာေရးျပႆနာ ရွိေနတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးအားနည္းတာ၊ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္း နည္းတာ-မ်ားတာ၊ ေဆးတခ်ိဳ႕ေသာက္တာ၊ Eczema, Seborrhea and Psoriasis ႏွင္းကုလိုဦးေရခြံေရာဂါေတြ၊ မိႈ-ဗက္တီးရီးယားေရာဂါ၊ ဆံပင္သံုးပစၥည္းေတြကေနထိခိုက္မိတာ၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားတာ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာ၊ မက်န္းမမာျဖစ္တာ၊ ကေလးေမြးျပီးေနာက္ ၃ လမွာ ဆံပင္ကြ်တ္တတ္တယ္။ အာဟာရ မမွ်တတာေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

Traction alopecia ဆိုတာ ဆံပင္စတိုင္တခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ျဖစ္တာကိုေခၚတယ္။ ဆံပင္ကို တင္းေနေအာင္လုပ္လို႔ ဆံပင္ကြ်တ္ရတယ္။ လူအမဲေတြ အမ်ားဆံုးလုပ္ၾကတဲ့ပံုစံေတြေျပာတာပါ။ ေျပာင္းခင္းေျမကြက္ေတြလို လုပ္တာမ်ိဳး။ Ponytail, Pigtails ကလဲ တင္းေနရင္ျဖစ္မယ္။ American Hair Loss Council ကေျပာတာက ျပန္ျပင္ရင္ ျပန္ေကာင္းမယ္။ ၆ လ အထိ ေစာင့္ရတတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆံပင္ ေဖၚလီကယ္ေတြကို ဒဏ္ရာလိုရရင္ ခက္တယ္။

ေသြးက်ဲေဆး၊ ေဂါက္ေရာဂါေဆး၊ ေသြးတိုးက်ေဆး၊ ႏွလံုးေရာဂါေဆး၊ ဗီတာမင္ ေအ မ်ားတာ၊ ကိုယ္ဝန္တားေတးေတြနဲ႔ စိတ္မက်ေဆးေတြေၾကာင့္လဲ ဆံပင္၈ြ်တ္တတ္တယ္။ scalp ဦးေရခြံကို မိႈပိုးကူးရင္လဲ ျဖစ္တယ္။ (လူးပတ္စ္) ေရာဂါ နဲ႔ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူေတြမွာလဲ ဆံပင္ကြ်တ္တတ္တယ္။

အာဟာရ မွ်တေအာင္စားရတယ္ဆိုတာ
• (ဗီတာမင္) ေတြအတြက္ အသီး၊ အသီးအႏွံ မ်ားမ်ား၊
• (ပရိုတင္း) အတြက္ အဆီလြတ္အသား၊ ဥ၊ တိုဖူး၊
• သိပ္ေျပာင္ေနေအာင္ ခြ်တ္မထားတဲ့ ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ ေျပာင္ဖူး၊
• ျပဳျပင္စီမံထားတဲ့ အစားေတြဗရွာင္ပါ။
• ဗီတာမင္ ဘီ၊ စီ၊ ေဖါလစ္အက္စ္၊ သြပ္ဓါတ္ နဲ႔ ဘိုင္အိုတင္ ေသာက္ပါ။
• L-cysteine and L-methionine (အမိုင္ႏိုအက္စစ္) ေသာက္ပါ။
• ဗီတာမင္ ေအ တေန႔မွာ 100,000 IU ထက္မ်ားတာ မေကာင္းပါ။

အၾကံျပဳခ်က္မ်ား
• ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ ျပင္းတာ မသံုးပါနဲ႔၊ Baby shampoo သံုးႏိုင္တယ္။ တေန႔တခါထက္ မပိုေစနဲ႔။ Moisturizing conditioner သံုးႏိုင္တယ္။ ျပီးရင္ ျခည္ထည္ ပုဝါနဲ႔ ပတ္ထားပါ။ ဆံပင္ေျခာက္ေအာက္ ပြတ္ေခ်တာ မလုပ္ပါနဲ႔။
• Blow-dryer, Flatiron and Hairstyling tools ေတြကို ျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ မသံုးပါနဲ႔။ အပူနည္းနည္း၊ အခ်ိန္နည္းနည္းသာ သံုးပါ။ စိုေနတဲ့ဆံပင္ကို လိမ္မထားပါနဲ႔။ တင္းေနေအာင္ စီးေႏွာင္မထားပါနဲ႔။ ဆံပင္ျပင္ဘို႔ ဓါတုေဆးပါတာေတြ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ေရွာင္ပါ။ သဘာဝ အလွအပသံုးေတြသာသံုးပါ။
• စိတ္ဖိအားေလွ်ာ့ခ်နည္းကိုလဲ တခ်ိဳ႕လူေတြအတြက္သံုးရတယ္။ ၾကြက္ေတြကို စမ္းသပ္ေတာ့ Astressin-B, a CRF (corticotrophin-releasing factor) blocker ေဆးေပးေတာ့ ၄ လ အၾကာမွာ ကြ်တ္ေနတဲ့ ေက်ာေမႊးေတြ ျပန္ေပါက္လာတယ္။
• ခြဲစိတ္ကုသနည္း၊ ၁၉၃၉ ကတည္းကေတြ႔ခဲတဲ့ hair transplantation ကိုသံုးႏိုင္တယ္။
• Immunosuppressants ေရာဂါျပီးစနစ္ႏွိမ္ေဆး၊ ယာယီျပန္ေကာင္းတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ သတိထားရမယ္။
• ဆံပင္ကြ်တ္ေနတာကုိ လူမျမင္ေအာင္ ဖံုးကြယ္နည္းေတြလဲ သံုခ်င္ရင္ သံုးႏိုင္တယ္။
• Essential oil massage အဆီနဲ႔ႏွိပ္နယ္ျခင္း၊ ဆံပင္အေျခေနရာေတြကို ဆီလိမ္းျပီး ပလပ္စတစ္နဲ႔ ဖံုးအုပ္ပါ။ အေပၚက ေရေႏြးတဘက္နဲ႔ ပတ္ထားပါ။ တညအိပ္ျပီး ေနာက္မနက္မွာ ေျပာင္စင္ေအာင္ ေခါင္းေလွ်ာ္ပါ။ တပါတ္တခါ အဲလိုလုပ္ပါ။
• ၾကက္ဥ နဲ႔ ပ်ားရည္နည္း၊ ၾကက္ဥ ၂ လံုးက အဝါႏွစ္နဲ႔ ပ်ားရည္ ဇြန္းေသး ၃ ဇြန္း ေရာေမႊပါ။ ဆံပင္ကို သုတ္လိမ္းပါ။ မိနစ္ ၃ဝ ထားပါ။ ေျပာင္စင္ေအာင္ ေခါင္းေလွ်ာ္ပါ။
• ရွားေစာင္းလက္ပတ္ နည္း၊ အပူေလာင္နာေတြလဲ သံုးၾကတဲ့ ရွားေစာင္းလက္ပတ္ကို (ကြန္ဒီရွင္နာ) အစားသံုးပါ။ ၁၅ မိနစ္ ေနရင္ ေဆးေၾကာပါ။ ေရခပ္ေႏြးေႏြးက ပိုေကာင္းမယ္။

ဆံပင္ထပ္မကြ်တ္ေအာင္နဲ႔ ျပန္ေပါက္ေအာင္အတြက္ ေဆးေတြကေတာ့
• Finasteride, Dutasteride and Minoxidil solution ေဆးေတြကို သံုးႏိုင္တယ္။ Androgenetic alopecia အတြက္ ေကာင္းတယ္။ FDA ကေန အသိအမွတ္ျပဳထားတာေတြက Finasteride (Propecia) နဲ႔ Minoxidil ေဆးေတြျဖစ္တယ္။
• Minoxidil (Rogaine, Regaine, Vanarex) ေဆးကို က်ားေရာ မပါ သံုးႏိုင္တယ္။ ေသြးတိုးအတြက္ေဆး ျဖစ္တယ္။
• Dutasteride (Avodart) ေဆးက Testosterone က်ား-ေဟာ္မုန္းကို တားေပးတဲ့ေဆးျဖစ္တယ္။ (BPH) ေယာက္်ား ဆီးက်ိတ္ၾကီး ေရာဂါအတြက္ သံုးတဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။
• Finasteride (Proscar and Propecia) ေဆးကလဲ အတူတူဘဲ။ ေယာက္်ားအတြက္သာျဖစ္တယ္။ ေဆးေတြကို ၆ လ သံုးၾကည့္ရတယ္။

Hair Loss in Women Treatments ဆံပင္ကြ်တ္တာ ဘာနဲ႔ကုမလဲ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/03/hair-loss-in-women-treatments.html

Dr. တင့္ေဆြ
၈-၁၁-၂ဝ၁၁

Tuesday, October 29, 2013

Heart disease (3) ႏွလံုးေရာဂါ (၃)

ႏွလံုးေရာဂါကေန ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တာေတြ
၁။ Heart failure ႏွလံုး အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာကေန လိုသေလာက္ လိုက္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့အေျခအေန ျဖစ္တယ္။ ေကာင္းေနတဲ့ ႏွလံုးကုိက ၾကာရင္ အားနည္းလာတယ္။ ႏွလံုးေအာက္ခန္းေတြက တင္းမာလာမယ္။ က်ယ္လာမယ္။ ၾကြက္သားေတြ ေျပာ့လာမယ္။ ေရာဂါေတြထဲက ႏွလံုးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္မ်ား၊ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ၽႊွလံုးအဆို႔ရွင္ေရာဂါမ်ား ႏွလံုးပိုးဝင္ျခင္း နဲ႔ ႏွလံုးၾကြက္သားေရာဂါေတြကေန ျဖစ္ေစမယ္။

၂။ Heart attack ႏွလံုး (အတက္ခ္) ရျခင္း၊
ႏွလံုးကိုေသြးပို႔ေပးေနတဲ့ (ကိုရိုနရီ) ေသြးလႊတ္ေၾကာမေကာင္းလို႔ျဖစ္ရတယ္။ အမ်ားဆံုးက ေသြးခဲေလးေတြကေန လာပိတ္တာ။

၃။ Stroke (စထုပ္ခ္) ရျခင္း၊
ဦးေႏွာက္ကို ေသြးလံုေလာက္ေအာင္မရလိုျဖစ္တာမို႔ Ischemic stroke ေသြးမဝလို႔ရတာလို႔လဲေခၚတယ္။ အေရးေပၚျဖစ္တယ္။

၄။ (အင္ညဴရဇင္) ေသြးလႊတ္ေၾကာေဖါင္းျခင္း၊
တကိုယ္လံုး ဘယ္ေနရာမဆိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာေဖါင္းရာကေန ေပါက္ထြက္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ထဲမွာ ေသြးေတြယိုျပီး အသက္ ဆံုးပါးေစႏိုင္တယ္။

၅။ အဖ်ားပိုင္း ေသြးလႊတ္ေၾကာေရာဂါ၊
Atherosclerosis ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြမာေနတာက ဆက္ျဖစ္တယ္။ ေျခေထာက္မွာအျဖစ္မ်ားတယ္။

၆။ ရုတ္တရက္ ႏွလံုးရပ္သြာျခင္း၊
ႏွလံုးခုန္တာေရာ အသကိရွဴတာပါ ရုတ္တရက္ ရပ္သြားတယ္။ သတိလစ္သြားမယ္။ ႏွလံုး လွ်ပ္စစ္စနစ္ခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔ျဖစ္ရတယ္။ ႏွလံုးသြားေသြးလႊတ္ေၾကာေရာဂါလို ႏွလံုးေရာဂါ အခံရွိေနသူေတြမွာသာျဖစ္တယ္။ အေရးေပၚျဖစ္တယ္။

စစ္ေဆးနည္းေတြ
၁။ ေသြးစစ္ျခင္း၊
၂။ ရင္ပတ္ray ဓါတ္မွန္၊
၃။ ECG (အီး-စီ-ဂ်ီ)၊
၄။ (ေဟာ္လ္တာ) စက္၊
၅။ Echocardiogram (အက္ကိုဂရမ္)၊
၆။ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊
၇။ ႏွလုးထဲ ပိုက္ငယ္ေလးသြင္းျခင္း၊
၈။ အသားစ ထုတ္ယူစစ္ေဆးျခင္း၊
၉။ (CT) scan (စီ-တီ စကင္)၊
၁ဝ။ (MRI) (အမ္အာရ္အိုင္)၊

ႏွလံုးေရာဂါကို ကုသျခင္း
၁။ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါ၊
(က) လူေနမႈပံုစံေျပာင္းျခင္း၊ အဆီ နဲ႔ အငန္ ေလွ်ာ့စားပါ။ တေန႔မွာ နာရီဝက္ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။ အရက္ျဖတ္-ေလွ်ာ့ပါ။
(ခ) ေဆးေပးနည္း၊
ေသြးဖိအားက်ေအာင္ Diuretics, Angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors or Beta blockers ေဆးေတြ၊ Blood thinning medications ေသြးက်ဲေဆး Aspirin (အက္စပင္)၊ Cholesterol-lowering (ကိုလက္စေထာ) က်ေဆး Statins or Fibrates ေတြ။
(ဂ) ခြဲစိတ္နည္း၊ ေဆးေတြနဲ႔ မရေသးရင္ ခြဲစိတ္လို႔ရတာကို ခြဲစိတ္မယ္။ Coronary angioplasty နဲ႔ Coronary artery bypass surgery နည္းေတြ၊

၂။ ႏွလံုးခုန္မမွန္ေရာဂါ၊
(က) Vagal maneuvers (ေဗးဂတ္စ္) အာရံုေၾကာနည္း၊ အသက္ရွဴေအာင့္ထားျခင္း၊ မ်က္ႏွာကို ေရခဲေရတင္ျခင္း၊ တမင္တကာ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊
(ခ) ေဆးေပးျခင္း၊
(ဂ) တျခားေဆးနည္း၊ Cardioversion နဲ႔ Ablation နည္း ၂ နည္းသံုးတယ္။
(ဃ) Pacemakers or Implantable Cardioverter-defibrillators (ICDs) ကရိယာသံုးနည္း၊
(င) ခြဲစိတ္နည္း၊

၃။ ႏွလံုးခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ Heart defect treatments
(က) ေဆးေပးနည္း၊
(ခ) အထူးနည္း၊ Catheters ပိုက္ေသးေသးေလးသံုးတယ္။
(ဂ) ႏွလံုးခြဲစိတ္နည္း၊
(ဃ) ႏွလံုးအစားထိုးျခင္း၊

၄။ ႏွလံုးၾကြက္သားၾကီးျခင္း၊
(က) ေဆးေပးနည္း၊ ACE inhibitors or angiotensin II receptor blockers နဲ႔ Beta blockers ေတြေပးမယ္။
(ခ) ကရိယာသံုးနည္း၊ Implantable cardioverter-defibrillator (ICD) ကရိယာ၊
(ဂ) ႏွလံုးအစားထိုးျခင္း၊

၅။ ႏွလံုးပိုးဝင္ျခင္း၊
(က) ပ႗ိဇီဝေဆးမ်ား၊
(ခ) တျခားေဆးမ်ား၊

၆။ ႏွလံုး အဆို႔ရွင္ေရာဂါမ်ား၊
(က) ေဆးေပးျခင္း၊ Vasodilators, Medications to lower your cholesterol, Diuretics နဲ႔ Blood-thinning medications ေတြ ေပးမယ္။
(ခ) ေလဘူေဘာင္းနည္း၊
(ဂ) ခြဲစိတ္ျပဳျပင္နည္း၊

၇။ လူေနမႈပံုစံေျပာင္းျခင္း၊ အိမ္မွာတင္လုပ္လို႔ရတဲ့နည္း၊
(က) ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။
(ခ) ေသြးတိုးကို ထိန္းေနပါ၊
(ဂ) (ကိုလက္စေထာ) ခ်ပါ၊ LDL level ကို 130 mg/dL (3.4 mmol/L) ထက္နည္းပါေစ၊ တျခား သတိထားစရာပါရွိေနသူဆိုရင္ LDL ကို 100 mg/dL (2.6 mmol/L) ေအာက္အထိခ်ပါ။ စိုးရိမ္စရာအထိ ျဖစ္ေနသူဆိုရင္ 70 mg/dL (1.8 mmol/L) အထိနည္းပါေစ။
(ဃ) ဆီးခ်ိဳထိန္းေနပါ။
(င) ျငိမ္မေနပါနဲ႔၊ လႈတ္ရွားေပးပါ။
(စ) က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တဲ့အစားအေသာက္ကိုသာ ေရြးခ်ယ္ပါ။
(ဆ) ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းေနပါ။
(ဇ) စိတ္ဖိအား ေလွ်ာ့နည္းသံုးပါ။
(စ်) သန္႔ရွင္းေရး ပိုဂရုစိုက္ေပးပါ။
(ည) တုပ္ေကြးရာသီမွာ ကာကြယ္ေဆးထိုးပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Heart disease (2) ႏွလံုးေရာဂါ (၂)

How the heart works ႏွလံုး ဘယ္လို အလုပ္လုပ္ေနသလဲ
• ႏွလံုးဆိုတာ ၾကြက္သားနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ (ပန္႔ပ္) စုပ္စက္ေလးနဲ႔ တူတယ္။
• လက္သီးဆုပ္ေလာက္ရွိတယ္။ ရင္ပတ္အလည္မွာ ဘယ္ဘက္ျခမ္းမွာ ပိုမ်ားမ်ားေရာက္ေနတယ္။
• တကုိယ္လံုးကို ေသြးေဟာင္းကေန ေသြးသစ္ရေအာင္ အဆုပ္နဲ႔တြဲ အလုပ္လုပ္တယ္။ သူ႔ကိုယ္သူအတြက္လဲ ေသြးသန္႔ေပးႏိုင္တဲ့ ေသြးေၾကာစနစ္ရွိတယ္။
• အထက္ (၂) ခန္း၊ ေအာက္ (၂) ခန္း၊ ေပါင္း (၄) ခန္း ပါတယ္။ အထက္ခန္းေတြဟာ ေသြးလက္ခံယူၾကျပီး ေအာက္ခန္းေတြက ေသြးေတြကို လိုတဲ့ဆီ သူ႔ၾကြက္သားေတြကို ညွစ္ျပီးပို႔ေပးတယ္။
• ညာ-အေပၚခန္းမွာ တကုိယ္လံုးက ေသြးအေဟာင္းမွန္သမွ် စီးဝင္လာတာကို လက္ခံယူျပီး၊ သူ႔ေအာက္က ညာ-ေအာက္ခန္းကို အဆို႔ရွင္ကေန ျဖတ္သြားေစတယ္။
• ညာ-ေအာက္ခန္း ကေန ညွစ္ထုတ္ရင္ ေသြးေဟာင္းေတြက အဆုပ္ဆီေရာက္တယ္။ အဆုပ္မွာ အသက္ရွဴတဲ့ေလထဲက ေအာက္စီဂ်င္ကို အသံုးျပဳျပီး ေသြးေဟာင္းေတြကေန ေသြးေကာင္းေတြ ျဖစ္လာေစတယ္။
• ေသြးသန္႔ေတြက တခါ ႏွလံုး ဘယ္-အထက္ခန္း ထဲကို ဝင္လာမယ္။
• ေနာက္ ဘယ္-ေအာက္ခန္းထဲကို အဆို႔ရွင္ကို ျဖတ္ဝင္လာတယ္။ အဲဒီကေနမွ ေနာက္ဆံုး ဘယ္-ေအာက္ခန္း ၾကြက္သားေတြ ညွစ္ျပီး တကိုယ္လံုးကို ေသြးသန္႔ေတြ ပို႔ေပးလိုက္ေတာ့တယ္။
• ႏွလံုးညာအျခမ္း နဲ႔ ဘယ္အျခမ္းၾကားမွာ အကန္႔နဲ႔ျခားထားတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြ အဲဒီ အကန္႔မွာ အေပါက္ ပါေနတတ္တယ္။ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါေတြထဲက တခုျဖစ္တယ္။
• အဆို႔ရွင္ဆိုတာ ေျပာခဲ့တဲ့ ၂ ခုအျပင္ အဆုပ္နဲ႔ တကိုယ္လံုးသြား ေသြးလႊတ္ေၾကာမၾကီးေတြရဲ႕ အဝမွာလဲ တခုစီ ရွိေသးတာမို႔ ေပါင္း ၄ ခုရွိတယ္။ ေလးခုလံုးမွာ ေရာဂါရရင္ ႏွလံုးေရာဂါ (၄) မ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ႏွလံုးဆိုတာ မေမြးခင္ကတည္းက ေသတဲ့အထိ စဥ္ဆက္မျပတ္ ခုန္ေနတယ္။ မွန္မွန္ခုန္ဘို႔လုပ္ေပးတဲ့ အာရံုေၾကာစနစ္နဲ႔ လွ်ပ္စစ္စနစ္ရွိရတယ္။ ဒါေတြခ်ို႕ယြင္းရင္ ႏွလံုးခုန္မွန္တဲ့ ေနာက္ ႏွလံုးေရာဂါေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ႏွလံုးကိုညွစ္ျပီးမွာ ေသြးေတြပို႔ေပးရတာမို႔ ညွစ္ေနခ်ိန္၊. မညွစ္ဘဲေနခ်ိန္ေတြမ်ာ ဖိအားမတူၾကဘူး။ မတူတဲ့ဖိအား (၂) မ်ိဳးကို ဘယ္ေလာက္လဲ တိုင္းတာကို ေသြးဖိအားလို႔ ေခၚတယ္။ ရွိသင့္တာထက္မ်ားေနရင္ ေသြးတိုးေရာဂါ လာျဖစ္တယ္။
- ႏွလံုးေရာဂါေတြ ဘာလို႔ျဖစ္ရသလဲ (၆) မ်ိဳးခြဲထားတယ္။ ၁။ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာစနစ္အေၾကာင္းခံ ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြမာ-က်ဥ္းတာကို Atherosclerosis ေခၚတယ္။ အဆီနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ (ပလိပ္) ျပားေတြ ျဖစ္လာလို႔ အထဲေသြးစီးရမဲ့လမ္းကို က်ဥ္းေစတယ္။ သန္မာျပီး ဆန္႔ႏိုင္က်ံဳ႕ႏိုင္တဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံေတြမွာ ဖိအားမ်ားတာၾကာလြန္းလို႔ အဲလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ လူဝသူေတြ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြ၊ အသက္မငယ္သူေတြမ်ာ ေသဆံုးတဲ့အထိျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ၂။ ႏွလံုးခုန္မမွန္ အေၾကာင္းခံ ႏွလံုးခုန္ေနတာက သီခ်င္းဆို၊ တူရိယာတီးခပ္သလို စီးခ်က္မွန္ရတယ္။ မမွန္ရင္ Arrhythmias ဆိုတာ ျဖစ္လာမယ္။
- ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ၊
- (ကိုရိုနရီ) ေသြးလႊတ္ေၾကာေရာဂါ၊
- ေသြးတိုး၊
- ဆီးခ်ိဳ၊
- ေဆးလိပ္၊
- အရက္နဲ႔ (ကိုကင္း) ေသာက္သံုးျခင္း၊
- မူးယစ္ေဆးသံုးျခင္း၊
- စိတ္ဖိအားမ်ားျခင္း၊
- ေဆးဝါး၊
- ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ေရာဂါေတြမွာ အဲလိုျဖစ္မယ္။ ၃။ ႏွလံုးတည္ေဆာက္မႈခ်ိဳ႕ယြင္ျခင္း အေၾကာင္းခံ မေမြးခင္ ဗိုက္ထဲကတည္းကရွိေနမယ္။ သေႏၶတည္ျပီး တလၾကာရင္ ႏွလံုးစျဖစ္လာျပီ။ မ်ိဳးဗီဇ၊ ေဆးဝါးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေမြးျပီးေနာက္ လူၾကီးျဖစ္မွ ျဖစ္ရတာလဲရွိတယ္။ ၄။ ႏွလံုးၾကြက္သားအေၾကာင္းခံ
- ၾကြက္သားေတြက်ယ္ျပီးၾကီးလာတာ။ ဘယ္ဘက္-ေအာက္ခန္းၾကီးလာမယ္။ ၾကီးသာၾကီးတယ္ ညွစ္ထုတ္အား မေကာင္းေတာ့ဘူး။
- ၾကြက္သားေတြထူျပီးၾကီးလာတာ၊
- ၾကြက္သားေတြတင္းျပီးမာလာတယ္။ အျဖစ္နည္းဆံုးအမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ၅။ ႏွလံုးပိုးဝင္ျခင္းအေၾကာင္းခံ Pericarditis, Endocarditis နဲ႔ Myocarditis (၃) လႊာလံုးမွာ ေရာင္ေစႏိုင္တယ္။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ နဲ႔ ဓါတ္ပစၥည္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့အုပ္စုမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ခႏၶာတေနရာက ဗက္တီးရီးယားေတြ ေသြးထဲကေန ႏွလံုးဆီေရာက္လာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ သြားကိုက္တာ၊ အစားအေသာက္နဲ႔ (လိုင္းမ္) ေရာဂါ။
- ဗိုင္းရပ္စ္ကေနျဖစ္တယ္။ တုပ္ေကြး၊ Fifth disease, GI infections, Mononucleosis နဲ႔ ဂ်ာမန္-ဝက္သက္။
- (ပါရာဆိုက္တ္) Trypanosoma cruzi, Toxoplasma ေတြျဖစ္တယ္။
- ေဆးေတြထဲမွာ (ပနယ္စလင္)၊ (ဆာလ္ဖါ) နဲ႔ (ကိုကိန္း) ေတြ ပါတယ္။
- တျခား Lupus; Connective tissue disorders; Inflammation of blood vessels နဲ႔ Wegener's granulomatosis ေတြကေနလဲ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။ ၆။ အဆို႔ရွင္အေၾကာင္းခံ အဆို႔ရွင္ေလးခုလံုးမွာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေမြးကတည္းလဲပါလာႏိုင္သလို ေနာက္မွလဲ ပ်က္စီးႏိုင္တယ္။ Rheumatic fever (ရူမက္တစ္) ေလးဘက္နာ၊ Infectious endocarditis ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ Connective tissue disorders တြယ္ဆက္ (တစ္ရွဴး) ေရာဂါ၊ ေဆးဝါးေတြနဲ႔ ကင္ဆာ ဓါတ္ကင္တာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
- ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိသူမ်ား
- အသက္ၾကီးေလ ျဖစ္ႏိုင္ေလ။
- ေယာက္်ားေတြ ပိုျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးဆိုရင္ ေသြးဆံုးျပီးမွ ပိုျဖစ္တယ္။
- ႏွလံုးေရာဂါ မိသားစုဆိုတာရွိႏိုင္တယ္။
- ေဆးလိပ္ေသာက္ရင္ ပိုျဖစ္မယ္။
- အစားအေသာက္က က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီညြတ္ရင္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆီမ်ားတာ၊ ဆားမ်ားတာ၊ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားတာ။
- ေသြးတိုးကေန ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
- (ကိုလက္စေထာ) မ်ားေနသူေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ (LDLs) အမ်ိဳးကအဆိုး၊ (HDLs) အမ်ိဳးအစားက အေကာင္း။
- ဆီးခ်ိဳရွိေနရင္ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- လူအဝလြန္ရင္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- ကိုယ္လက္ လႈတ္ရွားမႈ နည္းသူေတြ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- စိတ္ထိအား မ်ားသူေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- တကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး နည္းသူေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Dr. တင့္ေဆြ

Heart disease (1) ႏွလံုးေရာဂါ (၁)

Heart disease ႏွလံုးေရာဂါလို႔ တခြန္းထဲေျပာၾကေပမဲ့ ႏွလံုးမွာ ေရာဂါရတာေတြက တေလွၾကီးရွိတယ္။ Heart Blood vessels ႏွလံုးရဲ႕ ေသြးေၾကာေတြမွာျဖစ္တာ၊ Heart rhythm ႏွလံုးခုန္မမွန္တာ (စည္းခ်က္မက်တာ)၊ Heart infections ႏွလံုးကိုပိုးဝင္တာ၊ စတာေတြကို ျခံဳျပီးေခၚတာျဖစ္တယ္။

လူၾကီးေတြကို ေသေစတဲ့အထိဒုကၡေပးတဲ့ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါကို လူသိပိုမ်ားတယ္။ Heart attack ႏွလံုး (အတက္ခ္) ရျခင္း၊ Chest pain ရင္ပတ္နာျခင္း၊ Stroke (ဆထုပ္ခ္) ဆိုတဲ့ အေခၚမ်ိဳးေတြနဲ႔ ဆိုင္တယ္။ ငယ္ရြယ္သူေတြအတြက္ ႏွလံုး-အဆို႔ရွင္ေရာဂါနဲ႔ ေမြးစကေလးေတြက Congenital heart ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါေတြ ဆိုင္တယ္။

ႏွလံုးေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြကို ျခံဳေျပာလို႔မရႏိုင္သေလာက္ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ေနတာမတူရင္ ျဖစ္လာတာ ခံစားရမွာေတြ မတူလို႔ဘဲ။

(၁) Cardiovascular disease ေခၚတဲ့ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါဆိုရင္
- ရင္ပတ္နာ၊
- အသက္ရွဴမဝ၊
- ေျခ-လက္ေတြမွာ ထံု-ေအးစက္-အားနည္းတာျဖစ္မယ္။ ဒါေတာင္ ဘာမွမျဖစ္သလိုေနရာကေန ေဆးစစ္ေတာ့မွ သိလာရတာလဲရွိေသးတယ္။ Heart attack (အတက္ခ္) ရမွ Angina ရင္ပတ္ တအားနာမွ Stroke ေလျဖတ္မွ Heart failure ႏွလံုးအလုပ္မႏိုင္ေတာ့မွ သာရသူေတြလဲ မနည္းလွဘူး။

(၂) Heart arrhythmias ႏွလံုးခုန္မမွန္တာျဖစ္ေနရင္
- ရင္ထဲလွပ္လွပ္ေနမယ္၊
- ရင္တုံမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္လြန္းမယ္၊
- ႏွလံုးခုန္ေႏွးလြန္းမယ္၊
- ရင္ပတ္ တအားနာမယ္
- အသက္ရွဴမဝျဖစ္မယ္၊
- ေခါင္းထဲေပါ့ေနမယ္၊
- ေခါင္းမူးေဝေနမယ္၊
- သတိမေကာင္းရာကေန သတိလစ္မယ္ ဆိုတာေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။

(၃) Serious congenital heart defects ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ ဆိုးတာျဖစ္ေနရင္
- မ်က္ႏွာ-အသားအေရ ျဖဴေရာ္ေနမယ္၊
- မ်က္ႏွာ-ေျခ-လက္ ေဖါင္းေရာင္မယ္၊
- အစာေၾကြးခ်ိန္ အသက္ရွဴမမွန္ျဖစ္မယ္၊ ကေလး အေလးခ်ိန္ တက္သင့္သေလာက္ တက္မလာတာေတြျဖစ္မယ္။ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ သိပ္မဆိုးတာျဖစ္ေနရင္ -
- လႈတ္ရွား-ေဆာ့ကစားရင္ အသက္ေကာင္းေကာင္းမရွဴႏိုင္၊
- ေမာပန္းလြယ္၊
- အဆုပ္ထဲ၊ ႏွလံုးထဲ ေရေအာင္းမယ္၊
- ေျခ-လက္ေတြ ေဖါေရာင္တာေတြ ခံစားရမယ္။

(၄) Cardiomyopathy ႏွလံုးေၾကြက္သားထူလာတဲ့ေရာဂါဆိုရင္
- အသက္ရွဴမဝ၊ နားေနတာေတာင္မွ မဝတာအထိျဖစ္ႏိုင္တယ္။
- ေျခေထာက္ေရာင္၊
- ဗိုက္ကယ္၊ (ေရဖ်င္း)
- အားယုတ္၊
- ႏွလံုးခုန္မမွန္၊
- ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းထဲေပါ့ေန၊ သတိလစ္တာေတြ ခံစားရမယ္။

(၅) Heart infections ႏွလံုးကို ပိုးဝင္တာမွာ ၃ စားခြဲရေသးတယ္။ (၁) Pericarditis ႏွလံုးအေပၚဖံုးလႊာေရာင္ျခင္း၊ (၂) Myocarditis ႏွလံုးၾကြက္သားေရာင္ျခင္း၊ (၃) Endocarditis ႏွလံုးအတြင္းဆံုးလႊာေရာင္ျခင္း၊ ခံစားရမွာေတြက -
- ဖ်ား၊
- အသက္ရွဴမဝ၊
- အားယုတ္၊
- ေျခ-ဗိုက္ ေရာင္၊
- ႏွလံုးခုန္မမွန္၊
- ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုး၊
- အေရျပားမွာ အနီစဥ္း-ေပ်ာက္ေတြေပၚတာေတြ ျဖစ္မယ္။

(၆) Valvular heart disease ႏွလံုးအဆို႔ရွင္မေကာင္းတာမွာလဲ (၃) စားရွိတယ္။ ျဖစ္ေနရင္ (၁) Stenosis က်ဥ္း၊ (၂) Regurgitation က်ယ္၊ (၃) Prolapse ကြ်ံ။ ခံစားရမွာေတြက -
- အားယုတ္၊
- အသက္ရွဴမဝ၊
- ႏွလံုးကို နားေထာင္ရင္ အသံမူမမွန္၊
- ေျခေထာက္ေရာင္၊
- ရင္ပတ္နာ၊
- သတိလစ္တာေတြ ခံစားရမယ္။

ႏွလံုးေရာဂါ အေတာ္မ်ားမ်ားကို မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္လို႔ရပါတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါေတြဟာ ေစာေစာသိရင္ ကုလို႔အဆင္ေျပတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ ကာကြယ္ေရးအတြက္ လူေနမႈပံုစံ မမွန္တာ မွန္သမွ် ျပင္ရပါမယ္။ ေဆးပံုမွန္စစ္ေနပါ။
- ေဆးလိပ္မေသာက္ပါနဲ႔၊
- ေသြးတိုးရွိရင္ အျမဲမျပတ္ေဆးကုသေနပါ။
- (ကိုလက္စေထာ) မ်ားေနရင္ အျမဲမျပတ္ေဆးကုသေနပါ။
- ဆီးခ်ိဳ ရွိရင္ အျမဲမျပတ္ေဆးကုသေနပါ။
- ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း တေန႔ မိနစ္ ၃ဝ၊ တပါတ္ ၅ ရက္ မွန္မွန္လုပ္ပါ။
- ဆား-အဆီ-အခ်ိဳ ေလွ်ာ့စားပါ။
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းပါ။
- စိတ္ဖိအား၊ ရုပ္ဖိအား မမ်ားပါေစနဲ႔။
- သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။
- အမ်ိဳးထဲက တေယာက္မွာ ႏွလံုးေရာဂါ ရွိဘူးသူေတြ ပံုမွန္ ေဆးစစ္သင့္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Rhinitis ႏွာေခါင္းေရာဂါ

Rhinitis ဆိုတာ ႏွာေခါင္းေရာဂါတခုပါ။ ႏွာေခါင္းထဲက အရာေတြေရာင္တာ။ ႏွာရည္ယိုတာကေနစသိရတယ္။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ နဲ႔ မသင့္တာတခုခုေၾကာင့္ ရက္တ္ု ဒါမွမဟုတ္ နာတာရွည္ျဖစ္တယ္။ ေရာင္ေတာ့ ႏွာေခါင္းထဲက ႏွာရည္-ႏွပ္ေတြ ပိုထြက္လာတယ္။ ႏွာေခါင္းေနရာတခုထဲ မဟုတ္ဘဲ လည္ေခ်ာင္း၊ မ်က္စိေတြမွာပါ သက္ေရာက္ေစတယ္။ အအိပ္ပ်က္တာ၊ နားျဖစ္တာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

(၁) ဗက္တီးရီးယား-ဗိုင္းရပ္စ္ ဝင္လို ရက္တိုနဲ႔ ရက္ရွည္ေရာင္တာ၊
(၂) Vasomotor rhinitis အလာဂ်ီ-မဟုတ္တာ၊ ေဆး၊ ေဟာ္မုန္း၊ ေရာဂါျပီးစနစ္၊ အဖံုးလႊာေျခာက္ေသြ႔လို႔၊ အစား-အရက္မတည့္လို႔၊ ဒီေရာဂါေဆးသံုးတာ သိပ္ၾကာရာကေနျဖစ္တာ၊

(၃) Allergic rhinitis (အလာဂ်ီ) ေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ ပန္းဝတ္မံႈ၊ ဖုံ၊ မိႈ၊ ျမက္၊ တိရစၧာန္၊ ပိုးဟပ္၊ စတာေတြနဲ႔ မတည့္လို႔။

ေဆးကုရာမွာ ဘာလို႔ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ရွာရ-သိရ-ကုရမယ္။ ေဆးေတြ အမ်ားဆံုးက ေရာဂါလကၡဏာ သက္သာေစဘို႔ ျဖစ္တယ္။

Rhinitis ႏွာေခါင္းေရာဂါ အတြက္ ေပးေလ့ရွိတဲ့ ေဆးေတြကေတာ့ -
• ပဌမ-မ်ိဳးဆက္ Antihistamine (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ျဖစ္တဲ့ Brompheniramine (dimetane) 4mg ေဆးကို ၄-၆ နာရီတခါ။ Clemestine (travegyl) 0.5mg q ေဆးကို ၁၂ နာရီတခါ။ Diphenhydramine (benadryl) 25-50mg ေဆးကို ၄-၅ နာရီတခါ။
• ဒုတိယမ်ိဳးဆက္ (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ျဖစ္တဲ့ cetirizine(zyrtec) 10 mg တေန႔ ၁ ခါ။ Loratadine (Clarityne) 10 mg တေန႔ ၁ ခါ။ Fexofenaline (Telfast) 60mg တေန႔ ၂ ခါ (သို႔) 120 mg တေန႔ ၁ ခါ။
• ပါးစပ္ကေသာက္ရတဲ့ (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) နဲ႔ ႏွာရည္ယို သက္သာေဆး တြဲထားတဲ့ေဆးေတြ ျဖစ္တဲ့ Pseudoephedrine (Maxiphed) 30-60 mg ၄-၆ နာရီ ၁ ခါ။ Tripolidine/Pseudoephedine (Actifed) တေန႔ ၃ ခါ။ oratadine/Pseudoephedine (Clarinase) တေန႔ ၁-၂ ခါ။
• ႏွာေခါင္းထဲထည့္ ႏွာရည္ယိုသက္သာေဆးေတြ ျဖစ္တဲ့ Oxymetazoline (Afrin, Sinarest) ၁-၂ စက္၊ ၄ နာရီတၾကိမ္။ Tymazoline (Pernazine) ၂-၃ ခါထည့္၊ ၄ နာရီတခါ။
• ႏွာေခါင္းထဲထည့္ရတဲ့ (အင္တီ-ဟစ္တမင္း) ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Azelastine (Azep) ၂ ခါပန္း၊ တေန႔ ၂ ခါ။ နဲ႔ Levocabastine (Livostin) ၂ ခါပန္း၊ တေန႔ ၂ ခါ။
• ႏွာေခါင္းထဲထည့္ရတဲ့ corticosteroids စတီရြိဳက္ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Beclomethasone aqueous (Beconase AQ) ၁-၂ ခါပန္း၊ ၂-၄ ၾကိမ္။ Busesonide aqueous (Rhinocorts) 2-4 sprays each nostril 1-2 times, Fluticasone aqueous (Flixonase) 1-2 spray each nostril od, Triamcinolone aqueous (Nasacort, Nasacort aq) 2 sprays each nostril od နဲ႔ Mometasome aqueous (Nasonex) 2 sprays each nostril od
• Mast cell stabilizers (မတ္စ္-ဆဲလ္) တည္ျငိမ္ေဆး Cromolyns sodium 1 spray each nostril 2-6 time/day
• Anticholinergic (အင္တီ-ကိုလင္နားဂ်စ္) ေဆး Ipratropium bromide (Atrovent) (0.03%) 2 sprays each nostril 2-3/day
• Mucocin® = Bromhexine HCl ေဆးကေတာ့ (အလာဂ်ီ) အတြက္ေဆးျဖစ္တယ္။

အိမ္မွာကိုယ္တိုင္ဆင္ျခင္နည္း
• ကိုယ္နဲ႔မတည့္တာေတြကေန ေရွာင္ပါ။
• ရာသီဥတုအလိုက္ ေရွာင္စရာေတြကို ေရွာင္ပါ။
• မတည့္တာေတြ မ်ားႏိုင္တဲ့ လူစုေဝးရာကို ေရွာင္ပါ။
• မတည့္တာေတြ ကင္းရွင္းတဲ့ပါတ္ဝန္းက်င္ကို ဖန္တီးပါ။ အိပ္ယာခင္း၊ ေခါးင္းအံုးစြပ္အသစ္သံုးပါ။ ေလွ်ာ္ဖြပ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Esophagus Conditions အစာျမိဳျပြန္ေရာဂါမ်ား

(၁) ဆရာဝန္က ကြ်န္မျပတဲ့အခ်ိန္မွာ အစာလမ္းေရာ အသက္ ႐ွူလမ္းေရာ ၂ မ်ိဳးစလံုးျဖစ္ေနတယ္ ေျပာပါတယ္။ အသံက ေဆးခန္းမျပခင္ ကစကားေျပာရင္ အားမရဘူး အသံလည္းမထြက္ဘူး။ ခုေတာ့ ေကာင္းသြားပါျပီ။ ခ်ြဲနဲနဲထြက္ေနျပီး အစာစားရင္ နည္းနည္းနင္ေနတယ္။ အရမ္းေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ဆရာဝန္က လည္မ်ိဳက်ဥ္းတာ အစာအိမ္ေၾကာင့္ဆိုျပီး air-x နဲ႔ mosac-5 ေပးပါတယ္။ အရင္ကအတိုင္းဘဲနင္တာ ဘာမွမထူးျခားပါဘူး။ အမဲသားဆို ဝါးျပီးမ်ိဳမခ်ရဲဘူး။ နင္မွာစိုးလို႔၊ နည္းနည္းေလးဝါးရင္ ေတာ့ရတယ္။ ဓါတ္မွန္ကို ေဆးျဖဴေရ ေတြမ်ိဳျပီးရိုက္ခိုင္းတာ ေရေတြကတန္းမက်ဘဲ လည္ေခ်ာင္းအလယ္မွာ အလံုးလိုျဖစ္ေနတာ ဓါတ္မွန္ထဲမွာေပၚတယ္။ ျပည္မွာေနတာဆိုေတာ့ ရန္ကုန္သြားျပရမလား အၾကံေပးပါဆရာ။
(၂) အရင္လက ထမင္းစားရင္ နင္လို႔ စာေရးခဲ႔တဲ့သူပါ။ က်ေနာ္ အခုပိုနင္လာလို႔ မွန္ေျပာင္းၾကည္႔ရတာ အစာအိမ္အထက္နား ရင္အုံေအာက္က လည္ေခ်ာင္းမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးက်ဥ္းေနပါတယ္။ ဒီေန႔ပဲၾကည္႔ျပီးတာ။ အဲဒီက အသားစကိုလည္း ယူထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေျဖက ေနာက္ ၂ လမွသိရမယ္တဲ့။ ကင္ဆာျဖစ္တဲ့ ပံုစံမ်ိဳးေတာ့ မဟုက္ဘူးလို႔ေျပာတယ္။ အေျဖထြက္လို႔ ခ်ဲ႔လို႔ရရင္ရ၊ မရရင္ခြဲရမယ္တဲ့ဆရာ။ အဲ႔ဒါ ဘယ္လိုေရာဂါမ်ိဳးေတြ ျဖစ္တက္လည္း။ ျဖစ္တဲ့လူေတြေရာ ရွိလား သိခ်င္တာပါ၊ ရွိရင္ေရာ ဘယ္လိုကုသလို႔ ရနိုင္ပါသလဲဆရာ။

Esophagus အစာျမိဳျပြန္မွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ေရာဂါေတြ
1. Heartburn အစာျမိဳျပြန္အဆံုး အစာအိမ္အေရာက္မွာ ကြင္းလိုၾကြက္သားအထိန္း ရွိတယ္။ အစာအိမ္ထဲ ေရာက္ျပီးသား အစာနဲ႔ေရကို အထက္ျပန္မဆန္ေအာင္ထိန္ေပးတယ္။ ဒါက အျပည့္အဝအလုပ္မလုပ္ႏိုင္ရင္ အစာအိမ္ထဲက ရွိတာေတြ အထက္ဆန္လာမယ္။ အစာေျခအရည္ (အက္စစ္) လဲပါေနလို႔ ပူစပ္ပူေလာင္ေနမယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ အေနရခက္မယ္။
2. Gastroesophageal reflux disease (GERD) အစာအိမ္ထဲကဟာေတြအထက္ဆန္ေနတာ ခဏခဏ ျဖစ္ေနတာကို ေခၚတယ္။
3. Esophagitis အစာျမိဳျပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အစာအိမ္ထဲကအစာေတြအထက္ဆန္ု႔ျဖစ္ျဖစ္ ပိုးဝင္လို႔ျဖစ္ျဖစ္ ဒီေရာဂါ ရႏိုင္တယ္။
4. Barrett's esophagus အစာအိမ္ထဲမွာရွိတာေတြ ခဏခဏဆန္တက္ရာကေန အစာျမိဳျပြန္ရဲ႕ တည္ေဆာက္မႈ အေနအထာ ေျပာင္းလာတယ္။ ဒီကေနတဆင့္ ကင္ဆာ ျဖစ္လာႏိုင္ေသးတယ္။
5. Esophageal ulcer အစာျမိဳျပြန္အနာ၊ အစာအိမ္ထဲမွာရွိတာေတြ ဆန္တက္တာ နာတာရွည္ျဖစ္ရာကေန အစာျမိဳျပြန္နံရံမွာ အနာျဖစ္လာတယ္။
6. Esophageal stricture အစာျမိဳျပြန္က်ဥ္းေနတာ၊ အစာအိမ္ထဲမွာရွိတာေတြ ခဏခဏဆန္တက္ရာကေန ျဖစ္တယ္။
7. Achalasia ရွားတယ္။ အစာျမိဳျပြန္အဆံုး အစာအိမ္အေရာက္မွာ ကြင္းလိုၾကြက္သားအထိန္း အလုပ္မလုပ္တာ။ အျမိဳရလဲခက္မယ္။ အထက္လနတ္တာလဲျဖစ္မယ္။
8. Esophageal cancer အစာျမိဳျပြန္ ကင္ဆာ၊ ဆိုးတယ္။ ကာဘို႔ျဖစ္လဲ မေျပာႏိုင္ဘူး။
9. Mallory-Weiss tear အန္ရာကေနျဖစ္တယ္။ အစာျမိဳျပီန္စုတ္ျပဲမယ္။ ေသြးယိုမယ္။ အန္တာထဲ ေသြးပါမယ္။
10. Esophageal varices ေသြးေၾကာထံုးျခင္း၊ အသဲေျခာက္ေနသူေတြမွာျဖစ္တယ္။ ေသြးယိုမယ္။ အသက္အႏၲရာယ္ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။
11. Esophageal ring အစာျမိဳျပြန္ ေအာက္ပိုင္းမွာ ကြင္းျဖစ္ျခင္း၊ အျဖစ္မနည္းဘူး။ ကင္ဆာမဟုတ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ မခံစားရဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ အျမိဳရခက္မယ္။
12. Esophageal web အစာျမိဳျပြန္ အထက္ပိုင္းမွာ ကြင္းျဖစ္ျခင္း၊ အျဖစ္မနည္းဘူး။ ကင္ဆာမဟုတ္ဘူး။ ဘာမွ မခံစားရဘူး။
13. Plummer-Vinson syndrome (နာတာရွည္ သံဓါတ္နည္းေသြးအားနည္းတာ + အစာျမိဳျပြန္ အထက္ပိုင္းမွာ ကြင္းျဖစ္ျခင္း၊)

Esophageal ring ကြင္းျဖစ္ေနျခင္း
အစာျမိဳျပြန္အဂၤါပိုင္း ထိခိုက္တဲ့ေရာဂါေတြထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးပါ။ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းေရာ ကုသမႈမွာပါ တိတိက်က်ေတာ့ မရွိေသးပါ။ က်ဥ္းေနေပမဲ့ ဘာမွ မခံစားရသူကမ်ားျပီး ခံစားရရင္ အစာျမိဳရခက္လာမယ္။ ကြင္းဆိုတာက အစာျမိဳျပြန္ရဲ႕ ဘယ္အပိုင္းမွာမဆို ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေအာက္ဆံုးပိုင္းမွာျဖစ္တယ္။

အေမရိကားမွာ လူ ၂ ေသာင္းခြဲကေန ၅ ေသာင္းမွာ တေယာက္ရွိႏိုင္တယ္။ မခံစားလဲရွိေနတာကို မသိႏိုင္လို႔ ဒီကိန္းဂဏန္းက မေသျခာလွဘူး။

Dysphagia အစာျမိဳခက္ခဲလာတာမွာ အစမွာ အစာမာကိုမျမိဳႏိုင္ဘူး။ လူကပိန္လာမယ္။ ေသြးအားနည္းလာမယ္။ Achalasia, Nutcracker esophagus, Diffuse esophageal spasm ဆိုတာေတြနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။ အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္သူေတြဆိုရင္ Schatzki ring ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ရင္ညြန္႔ရိုးေအာက္နာကခံစားရတာဆိုရင္ အစာျမန္ဳျပြန္ အလည္ေအာက္နားကျဖစ္မယ္။ ရင္ညြန္႔ရိုးထိပ္ေနရာကဆိုရင္ ေျပာဘို႔မေသျခာဘူး။ Lower esophageal rings ေအာက္ပိုင္းမွာက်ဥ္းတာ (ကြင္းျဖစ္တာ) ဆိုရင္ GERD အစာေျခရည္ အထက္ဆန္ေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္တယ္။ အသက္ ၄ဝ ေက်ာ္သူေတြမွာ ခံစားတာရွိလာမယ္။ Upper esophageal webs အထက္ပိုင္းက်ဥ္ (ပင့္ကူအိမ္ျဖစ္တာ) ဆိုႏိုင္တယ္။

Laboratory Studies ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈေတြလုပ္သင့္တယ္။ CBC count, Iron panel, Ferritin, Antigliadin antibodies, Antiendomysial antibodies, Imaging Studies, Barium swallow, Upper endoscopy ေတြျဖစ္တယ္။

Medical Care ေဆးဝါးကုသမႈ
• ေဆးမေသာက္မီ လူနာကို ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြသာမက ေဆးကို ေသးေသးေလးေတြလုပ္ျပီး ေသာက္ေပမဲ့ က်ဥ္းတဲ့ေနရာမွာ သြားတစ္ေနႏိုင္တဲ့အခ်က္ကိုပါ သိေစသင့္တယ္။ ေရ ၈ ေအာင္စ ေသာက္ပါ။ ေဆးေသာက္ျပီး နာရီဝက္အတြင္း လဲေလွ်ာင္းတာမလုပ္သင့္ပါ။
• Eosinophilic esophagitis ေရာဂါက အထက္ပိုင္းျဖစ္ေနျပီး ကြင္းလဲျဖစ္ေနရင္ Fluticasone propionate 220 µg/puff တေန႔ ၂ ၾကိမ္ေပးတာ သက္သာတယ္။
• Esophageal dilation with mechanical bougie ခ်ဲ႕ေပးတာလုပ္ႏိုင္တယ္။
• ခ်ဲ႕ကရိယာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ Savary dilator နဲ႔ Maloney (mercury filled) dilator ေတြျဖစ္တယ္။
• Surgical Care ခြဲစိတ္ဘို႔လိုတာ ရွားတယ္။
• Diet အစာအာဟာရ = အစာေပ်ာ့သားပါ၊ အသီးအရြက္စာဒပါ။ အသားနည္းနည္းသာစားပါ။ ေျဖေျဖသာစားပါ။ ေသေသျခာျခာ ဝါးစားပါ။
• ကြင္း၊ ပင့္ကူအိမ္ နဲ႔ GERD ေရာျဖစ္ေနတာဆိုရင္ Antireflux ေဆးေပးတယ္။
• Iron သံဓါတ္ေဆးေပးရမယ္။
• Proton pump inhibitors = Omeprazole (Prilosec), Lansoprazole (Prevacid) ေဆးမ်ိဳးက အစာေျခရည္ထြက္တာ နည္းေစမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁-၁၂-၂ဝ၁၂

Acute Heart Attack Treatment ရုတ္တရက္ ႏွလံုးအတက္ ရရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ

ဆရာ Acute heart attack ကို ျပုစုကုသနည္းေလးသိပါရေစ။

(၁) လက္ေကာက္ဝတ္ေသြးေၾကာခုန္တာ (ႏွလံုးခုန္) နဲ႔ ေသြးဖိအား BP စမ္းပါ။ တည္ျငိမ္ပါသလား။
(၂) Ventricular fibrillation ႏွလံုးေအာက္ခန္း ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့တုန္ခါမႈအတြက္ကုမႈေပးဘို႔ ျပင္ဆင္ပါ။
(၃) MI ႏွလံုး ေသြးမဝျဖစ္တာေသခ်ာရဲ႕လား စစ္ေဆးပါ။ ECG ရိုက္ရင္ ST-segment elevation ဆိုတာေတြ႔ရင္ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီထက္ သက္သာတာလဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။ စစ္ေဆးမႈေတြထပ္လုပ္ရမယ္။ cardiac enzymes ႏွလံုးအင္ဇိုင္းမ္ေတြ မ်ားေနမယ္။

• Blocked coronary artery ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ေနတာကို ကုသနည္း ၂ နည္းရွိတယ္။ (က) Thrombolytic therapy နဲ႔ (ခ) Angioplasty with stenting ေတြျဖစ္တယ္။
• Thrombolytic therapy မွာ ေဆးေပးမယ္။ Activase (t-PA), Streptokinase, Urokinase, or Anistreplase ေဆးေတြက ေသြးခဲေနတာကို ေပ်ာ္သြားေစမယ္။ ၅ဝ% နီးပါးေအာင္ျမင္တယ္။ ေဆးကို ေစာေစာေပးႏိုင္ေလ ေကာင္းေလ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေတြမွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတယ္။ ေသြးယိုမယ္။
• Rapid angioplasty နဲ႔ Stenting (စတန္႔) ထည့္တာကို ပိုလုပ္လာတယ္။ ၈ဝ% ေအာင္ျမင္တယ္။ အထူးေဆးရံုမွာသာ လုပ္လို႔ရတယ္။
• ဘယ္နည္းေရြးေရြး ပိတ္ေနတာကိုပြင့္သြားဘို႔ျဖစ္တယ္။

တျခားလုပ္စရာေတြလဲရွိေသးတယ္။
၁။ Aspirin အက္စပရင္ေဆးေသာက္ရမယ္။ ေဆးကေန ေသြးမံႈေလးေတြရဲ႕ ေစးကပ္မႈကိုနည္းေစမယ္။
(၂) Heparin (ဟက္ပါရင္) ဒါမွမဟုတ္ တျခား Blood thinner ေသြးက်ဲေဆး ေသြးေၾကာထဲထိုးေပးျခင္းကို ပဌမ ၂၄ နာရီအတြင္း လုပ္ေပးတယ္။ Anticoagulant drugs ေသြးမခဲေဆးေခၚတယ္။
(၃) Beta blockers (ဘီတာ ဘေလာ့ကား) ေဆးက Adrenaline ကိုသက္ေရာက္လို႔ အေထာက္အကူေပးတယ္။ ဒါေပမဲ့ Lung disease အဆုပ္ေရာဂါ၊ Severe heart failure ႏွလံုးဆိုးဆိုးဝါးဝါး အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာနဲ႔ Heart rate ႏွလံုးခုန္ေႏွးေရာဂါရွိေနသူေတြကိုေတာ့ မေပးရဘူး။ ေပးရင္ (အတက္ခ္) ရျပီးေနာက္ေန႔ကေနစေပးမယ္။
(၄) ACE Inhibitors ေဆးကို ၂၄ နာရီအတြင္းေပးတယ္။
(၅) Statins (စတာတင္) ေဆးကို ေဆးရံုမဆင္းခင္မွာ စေပးတယ္။ ႏွလံုးသြားေသြးေၾကာေရာင္တာသက္သာေစမယ္၊ Artery plaques ေသြးခဲျပားကို တည္ျငိမ္ေစမယ္။

• အေရးအပါဆံုးဟာ ၂၄ နာရီျဖစ္ပါတယ္။
• ဒိေနာက္ေတာ့ Cardiac arrest ႏွလံုးရပ္သြားမွာကို ကာကြယ္ရမယ္။ ႏွလံုးၾကြက္သားေတြကို ဆက္မပ်က္စီးေအာင္ ကာကြယ္ရမယ္။ ေနာက္ထပ္ေသြးခဲမွာကို ကာကြယ္ရမယ္။
• တခါကို ေက်ာ္လႊားခဲ့ႏိုင္ေပမဲ့ လူေနမႈပံုစံေျပာင္းျပစ္လိုက္ေတာ့တာနဲ႔ ေဆးနဲ႔သာေနရမယ္ဆိုထာ လိုက္နာပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Monday, October 28, 2013

Nasal Spray Otrivin Side Effects (အိုထရီဗင္) ႏွာေခါင္းထည့္ေဆး ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား

Otrivin Nasal Spray (Xylometazoline Hydrochloride Nasal Solution IP) ကို တစ္ေန႔မွာ သုံးၾကိမ္ေလာက္ ထည့္ေနရတယ္ ဆိုက်ိဳးရိွပါသလားဆရာ။

Common Side Effects ျဖစ္ေနၾက ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား
Sneezing ႏွာေခ်၊ irritation အေနရခက္၊ Nasal dryness ႏွာေခါင္းေျခာက္၊ burning ပူေလာင္၊ ဒီဟာေတြက မဆိုးပါ။

Serious Side Effects ဆိုးဝါးတဲ့
Hallucinations သူမ်ားမျမင္-မၾကားတာတြကို ျမင္-ၾကားျခင္း၊ seizures တက္ျခင္း၊ closing up of the throat လည္ေခ်ာင္းပိတ္ျခင္း၊ difficulty breathing အသက္ရွဴခက္ျခင္း၊ irregular heartbeat ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ fast heartbeat ျမန္ျခင္း၊ swelling of the face မ်က္ႏွာေရာင္ျခင္း၊ swelling of the tongue or lips လွ်ာ-ႏႈပ္ခမ္းေရာင္ျခင္း၊ unusual behavior အမူအယာမတူတာျဖစ္လာျခင္းနဲ႔ sudden hives အင္ျပင္ရုတ္တရက္ထျခင္း။

COPD နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ေရာဂါ

ကၽြန္မအမ်ိဳးသားက ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါရိွပါတယ္။ ပံုမွန္လည္း ေဆးခန္းၿပရပါတယ္။ ရင္ၾကပ္ေဆး၊ ရႈေဆးေတြလည္း ပံုမွန္ရႈပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခုဆိုးတာက သူက ေဆးလိပ္အရမ္းေသာက္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့သက္တမ္းက ၁၅ ႏွစ္နီးပါးရိွပါၿပီ။ သူအသက္က အခု ၃၄ႏွစ္ပါ။ အရင္ကဆို တေန႔ကို စီးကရက္ တစ္ဗူးနီးပါးေသာက္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ရင္ၾကပ္တာက ေတာ္ေတာ္ဆိုးလာၿပီး ရာသီအကူးအေၿပာင္းနဲ႔ မိုးတြင္းကာလမွာဆို အသည္းအသန္ၾကပ္တက္ၿပီး ေဆးရံုေၿပးရတာ အခါခါပါ။ အဲဒီေနာက္ေတာ့ ေဆးလိပ္ေလွ်ာ့ေသာက္ေပမယ့္ တေန႔ကို ၅ လိပ္၊ ၆ လိပ္က ေၿပးမလြတ္ပါဘူး။ ခုေနာက္ပိုင္း နည္းနည္းမွ အေမာမခံႏိုင္ေတာ့ဘဲ ႏွလံုးခုန္သံၿမန္ၿပီး ေၾကာေတြ ရင္ေတြ ေအာင့္တယ္လို႔ ေၿပာပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ဆရာ၀န္ေၿပာင္းၿပီး အဆုတ္အထူးကုနဲ႔ၿပတဲ့အခါ ဆရာ၀န္က COPD ၿဖစ္ေနတာလို႔ ေၿပာပါတယ္။ အဲဒီေရာဂါက ဘယ္လိုမ်ိဳးပါလဲ။ စိုးရိမ္ရပါသလား၊ ဘယ္လိုကုလို့ ရႏိုင္ပါသလဲ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘယ္လိုမ်ိဳးလဲ၊ ဘာေတြေဆာင္ရ ေရွာင္ရမလဲ သိခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။

• Chronic obstructive pulmonary disease နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းပိတ္ဆို႔ေရာဂါဆိုတာ တေျဖးေျဖးနဲ႔ အသက္ရွဴဘို႔မွာ ဆိုးဆိုးလာတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ ဆိုတာထဲမွာ ခြ်ဲသလိပ္ေတြပါမယ္။ အသက္ရွဳသံက စီစီမည္ေနမယ္။ စီးကရက္ေသာက္ရာေန အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတယ္။ အသက္ရွဴတာထဲမွာ မသင့္တာေတြ ပါေနလို႔လဲ ျဖစ္တယ္။
• COPD ေရာဂါရွိေနသူမွာ ေလအလံုအေလာက္ မဝင္ႏိုင္-မထြက္ႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ေလအိပ္ေလးေတြက ဆန္႔ႏိုင္ က်ံဳ႕ႏိုင္စြမ္း ေလွ်ာ့လာမယ္။ ေလအိတ္နံရံေလးေတြ တခ်ိဳ႔ ထူထဲ။ ေရာင္ရမ္ျပီး ပ်က္စီးကုန္မယ္။ ေလလမ္းမွာ ရွိေနသင့္တာထက္ အခြ်ဲေတြပိုထြက္မယ္။
• ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ -
- ၁။ Dyspnea အသက္ရွဴမဝျခင္း၊
- ၂။ Chronic cough တာရွည္ေခ်ာင္းဆိုးေနျခင္း၊
- ၃။ Sputum production သလိပ္ေတြထြက္ျခင္း၊
- ၄။ Wheezing and Chest Tightness အသက္ရွဴသံေတြမည္ျပီး ရင္ၾကပ္ျခင္း၊
- ၅။ Fatigue အားယုတ္ျခင္း၊
- ၆။ Anorexia and Weight Loss အစားအေသာက္ပ်က္ျပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လာျခင္း နဲ႔
- ၇။ Anxiety and Depression စိုးရိမ္စိတ္ကဲျပီး စိတ္ဓါတ္က်ျခင္း။
• ဒီေရာဂါထဲမွာ ၂ မ်ိဳးတြဲေနတယ္။ (၁) Emphysema (အင္ဖိုက္ဆီးမား) ေလအိတ္နံရံေလးေတြ ပ်က္စီးရာကေန ဆက္ျဖစ္တယ္။ (၂) Chronic bronchitis နာတာရွည္ေလျပြန္ေတြေရာင္ျခင္း ေလထဲက မသင့္တာေတြကို တာရွည္ရွဴေနရလို႔ျဖစ္တယ္။ ေလအိပ္နံရံေတြထူလာေတာ့တယ္။
• ျဖစ္လာကေတာ့ တေျဖးေျဖးျခင္းဘဲ။ ၾကာေတာ့ ခါတိုင္းလို မလုပ္ႏိုင္မကိုင္ႏိုင္နဲ႔ ဒုကၡိတလိုျဖစ္လာမယ္။ အသက္တိုတယ္။
• လူလတ္ပိုင္းနဲ႔ အသက္ၾကီးေတြမွာျဖစ္တယ္။ သူမ်ားကို မကူးစက္ပါ။ ပ်က္စီးသြားတာေတြကို ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္လို႔ မရႏိုင္ေသးပါ။ (ဒီေရာဂါမ်ိဳးကို အရွိအတိုင္းေရးရတာ ေမးတဲ့သူကိုအားနာပါတယ္။)
• ဒါေပမဲ့ လူနမႈပံုစံေျပာင္းတာနဲ႔ ေဆးကုနည္းေတြကေန အမ်ားၾကီး သက္သာရာရေစမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Face of Facebook ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ မ်က္ႏွာလိုက္ပါသလား

ေဒါက္တာခင္ဗ်ား၊ တစ္ခါတစ္ေလမွာ ေဒါက္တာေျပာသလုိ ေမးလ္နဲ႔ပို႔ၿပီး ေမးခ်င္ေပမဲ့၊ ဒီႏုိင္ငံမွာက ဟုိလုိင္းဖြင့္လည္းမရ၊ ဒီလုိင္းဖြင့္လည္းေႏွးနဲ႔ဆိုေတာ့ အေတာ္ခက္လုိ႔ ႀကံဳသလုိေမးတဲ့သူေတြရွိနုိင္ပါတယ္၊ အားလံုးကုိယ္စား ေဒါက္တာက သည္းခံေပးေစဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။

• ဟုတ္ကဲ့။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြမွာ အခက္အခဲေတြက မ်ားသလားမေမးနဲ႔ဘဲ။
• ၂ဝဝ၇ (ဘေလာ့ခ္) ေရးကာစ ျပည္တြင္းက ဖြင့္မရလို႔ (ဒိုမိန္း) တခုျပီး၊ (ဝက္ဘ္ဆိုက္) လုပ္ရတယ္။
• (ေဖ့စ္ဘြတ္) ေပၚလာေတာ့ ေဆးပညာစာေတြကို တင္ေပးပါတယ္။ ေမးတာလဲ ေျဖရတယ္။
• (ဘေလာ့ခ္) ဖြင့္ကတည္းက အခုထိ (အီးေမးလ္) နဲ႔ေမးေနၾကာတာက ပိုမ်ားတယ္။ နယ္အစံု၊ ရြာေတြကပါလာေနတာပါ။
• အလြယ္လိုက္လြန္းသူေတြက ျဖစ္သလိုေရးၾကတာကိုလဲ စာျပင္ဆရာအလုပ္ လုပ္ရေသးတယ္။
• (ေဖ့စ္ဘြတ္) မွာက တင္ျပီးသားလဲ ေမးလာရင္ ထပ္တင္ရတယ္။ ေမးနည္းကေန ဟိုကလာလိုက္၊ သည္ကလာလိုက္၊ ရက္ေလးနဲနဲၾကာရင္ အရွာရခက္ျပီ။ ေပၚေနတာကို ေမးခြန္းမထင္လို႔ ဖတ္မၾကည့္မိရင္ ေမတၲာပို႔တာ ခံယူရေသးတယ္ဗ်ာ။
• ကေန႔မနက္ ေမးခြန္းေအာက္ကေန ျပန္ေျဖတာကို (ေဖ့စ္ဘြတ္) က ခဏေစာင့္ခိုင္းခိုင္းေနလို႔ စာမ်က္ႏွာေပၚ တင္ေပးရျပန္ေရာ။ ဟိုတေန႔ကလဲ အဲလိုျဖစ္ေသးတယ္။ ေမးတဲ့သူနာမည္ စတာေတြ ထည့္မေရးတာမို႔ သူ႔ကိုမေျဖဘူးလို႔ေတာ့ မထင္ေကာင္းပါရဲ႕ဆုေတာင္းပါတယ္။
• ဆရာ့အတြက္ေတာ့ (အီးေမးလ္) က ပိုအဆင္ေျပတယ္။ ျပန္စစ္လို႔ရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္လဲ အျမဲအားတာ မဟုတ္ဘူးဗ်။ ေမးခြန္းသစ္ရင္ သုေတသနေတြပါ လိုက္ရွာရ၊ ဖတ္ရ၊ ဘာသာျပန္ရတယ္။
• တေယာက္ကေန ကြ်န္ေတာ့္ကို မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးေမးတာဘဲေျဖတယ္လို႔ ဆိုတယ္ဗ်။ အခုဘဲ ကိုယ့္ (ေဖ့စ္ဘြတ္)စာမ်က္ႏွာကို ျပန္စစ္ေတာ့ The people who like your Page ဆန္းစစ္ခ်က္မွာ 16,568 ေယာက္ထဲမွာ Men 57% နဲ႔ Women 43% ရွိပါတယ္ဗ်ာ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၂၈-၁ဝ-၂ဝ၁၃
https://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025?skip_nax_wizard=true

Ischemic Heart Disease ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ

ႏွလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးကို ေသြးလည္ပတ္ စီးဆင္းဘို႔ လုပ္ေဆာင္ေပးတဲ့ ေသြးညွစ္စက္တစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ရက္မွာ ပ်မ္းမွ် အၾကိမ္ ၁ဝဝ,ဝဝဝ ခန္႔ ခုန္ရျပီး ေသြးထုထည္ ဂါလံ ၂,ဝဝဝ ခန္႔ ညွစ္ထုတ္ ေပးေနရပါတယ္။ လူ႔သက္တမ္း တစ္ေလွ်ာက္လံုး မရပ္မနား စည္းခ်က္မွန္မွန္ ညွစ္ထုတ္ေပး ေနရျပီး အသက္ ၇ဝ အ႐ြယ္ရွိရင္ ႏွလံုးခုန္ျခင္း အၾကိမ္ေပါင္း ၂.၅ ဘီလီယံ ေက်ာ္ ခုန္ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အခ်ိန္ျပည့္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ ႏွလံုးႂကြက္သားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္နဲ႔ အာဟာရကို ႏွလံုးေသြးေၾကာ (ကိုရိုနရီ) မ်ားက ေထာက္ပံ့ေပးေနရပါတယ္။ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာေတြ က်ဥ္းေျမာင္းလာျပီး ႏွလံုးႂကြက္သားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္နဲ႔ အာဟာရကို လံုေလာက္စြာ မေထာက္ပံ့ႏိုင္ေတာ့တဲ့အခါ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း လကၡဏာမ်ား ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ လူဦးေရ ၃ သန္းမွ ၄ သန္းခန္႔ထိ ဘာလကၡဏာမွမျပပဲ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ျဖစ္ေပၚေနပါတယ္။

ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေစေသာ အဓိက အခ်က္(၃)ခ်က္မွာ
(၁) ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)
(၂) ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာ မ်ားျခင္း (Hypercholesterolaemia)
(၃) ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းတို႔ျဖစ္ပါတယ္။

ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေစေသာ အျခား အေၾကာင္းမ်ားကေတာ့
• ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါ
• စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း
• အဝလြန္ျခင္း
• လႈပ္႐ွားမႈနည္းေသာ ထိုင္၍ အလုပ္လုပ္ကိုင္ရျခင္းတို႔ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ေသြးေၾကာရဲ႕ အတြင္းနံရံဟာ အနည္က် စုပံု ထူအမ္းလာျပီး က်ဥ္းေျမာင္းလာပါတယ္။ အနည္က် စုပံုတဲ့အထဲမွာ ကိုလက္စထေရာ၊ ကယ္လ္စီယမ္၊ ဆဲလ္ေသအစအနေတြ၊ ေသြးမႊားဥမ်ားမ်ား ပါဝင္ပါတယ္။ အနည္က်စုပံုခဲဟာ ေသြးေၾကာနံရံမွ ျပဳတ္ထြက္ျပီး ေသြးေၾကာ တစ္ေနရာတြင္ ပိတ္မိတတ္ပါတယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာမွာ ပိတ္မိရင္ ႏွလံုးပုပ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာ ပိတ္မိပါက ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke)၊ ေျခလက္႐ွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္မိပါက နာက်င္ျခင္း၊ အသားပုပ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

Angina Pectoris ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ
• ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ရင္ဘတ္ အလယ္တြင္ တင္းက်ပ္စြာ ခံစားရျခင္း၊ ေလးလံေနျခင္း၊ ရင္ပူျခင္း ရံဖန္ရံခါ ဘယ္ဘက္ပုခံုးနဲ႔ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္း၊ လည္ပင္းႏွင့္ ေမးေစ့တစ္ဝိုက္ ျပန္ႏွံ႔နာက်င္ တတ္တယ္။ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းဟာ ႐ုတ္တရက္ ေျပးလႊားျခင္း၊ အားစိုက္အလုပ္ လုပ္ရျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတတ္ျပီး အမ်ားအားျဖင့္ စကၠန္႔ (၃ဝ) ကေန (၅)မိနစ္ထိ ၾကာတတ္ပါတယ္။
• အသက္႐ွဴျမန္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴၾကပ္သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္း၊ မူးေဝလာျခင္း၊
• ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊
• အလြန္အမင္း ေခၽြးထြက္လာျခင္း၊
• ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း မသက္သာပါရင္ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း (Heart Attack) ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါစမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်က္မ်ား
• Exercise Electrocardiogram (ECG) ႐ိုက္ျခင္း၊
• Cardiac Catheterization ပိုက္အေသးစား တစ္မ်ဳိးအား ေျခေထာက္ (သို႔) လက္ေမာင္း ေသြးေၾကာမွတစ္ဆင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာသို႔ ေရာက္ေအာင္လုပ္ျပီး ဆိုးေဆးတစ္မ်ဳိး ထုတ္လႊတ္ျပီး ဓါတ္မွန္႐ိုက္ၾကည့္ျခင္း၊
• ရင္ဘတ္ဓါတ္မွန္ ႐ိုက္ျခင္းျဖင့္ ႏွလံုးအေျခအေနကို ၾကည့္ျခင္း၊
• ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ စစ္ေဆးျခင္း၊ တို႔ ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္။

လိုက္နာရမည့္အခ်က္မ်ား
• တိရိစာၦန္အဆီမ်ား၊ ဝက္သား၊ အမဲသား၊ ဆိတ္သား၊ ၾကက္ဥ၊ မလိုင္ပါ ႏြားႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းမ်ား အစ႐ွိတဲ့ ကိုလက္စထေရာ ႂကြယ္ဝေသာ အစားအစာမ်ားကို ေ႐ွာင္ပါ၊
• ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ အသီးအႏွံမ်ား၊ မလိုင္ထုတ္ထားေသာ ႏြားႏို႔၊ ငါး၊ ၾကက္ဘဲအသားမ်ား၊ ဂ်ဳံ ေျပာင္း လူး ဆပ္ ကဲ့သို႔အႏွံမ်ား စားသံုးပါ၊
• ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ၊
• ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေဆာင္ပါ၊
• ေသြးတိုးႏွင့္ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ ေရာဂါရင္ စနစ္တက်ကုသေနပါ၊
• စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို ေ႐ွာင္ၾကဥ္ရန္။

ေဆးဝါမ်ားကို ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း လိုက္နာေသာက္သံုးရပါမယ္
• Nitrates (Nitroglycerin), Betablockers (Propranolol, Metoprolol.), Calcium channel blockers (Amlodipine, diltiazem.) စသည့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ယ္ေစရန္ႏွင့္ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း၊ေအာက္စီဂ်င္ လိုအပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးေသာေဆးမ်ား
• ေသြးခဲျခင္းကိုတားဆီးေပးေသာေဆးမ်ား Aspirin (Aspilet)
• ေသြးတြင္းကိုလက္စထေရာ မ်ားေနပါက က်ေစေသာေဆးမ်ား Statins (Atorvastatin, Simvastatin)
• ခြဲစိတ္ကုသမႈ-ႏွလံုးေသြးေၾကာလမ္းလႊဲတည္ေဆာက္ျခင္း (Coronary Bypass) ႏွလံုးေသြးေၾကာခ်ဲ႕ျခင္း (Angioplasty) စသည့္ ခြဲစိတ္နည္းမ်ား။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Dry skin အေရျပားေျခာက္ေနရင္

က်ေနာ့္ အေရၿပားဟာ ေၿခသလံုး၊ ေပါင္နဲ႔ လက္တို႔မွာ အေရၿပားေၿခာက္ၿပီး အဖတ္ေလးေတြနဲ႔ ပက္ၾကားအက္သလို အေရၿပားဟာ ေခ်ေမြ ့ဆိုေၿပၿခင္းမရွိပါဘုူး၊ မည္သို႔လုပ္ေဆာင္ရမည္ကိုလမ္းညြန္ေပးပါခင္ဗ်ား။
• အေၾကာင္းတရားအမ်ိဳးမ်ိဳးကေနျဖစ္ေစတယ္။ တခုထဲမကေၾကာင့္လဲျဖစ္မယ္။ အတြင္းနဲ႔ အျပင္ဆိုျပီး ကြာေသးတယ္။ အျပင္အေၾကာင္းခံေတြက ပိုမ်ားတယ္။
• ရာသီဥတုေအးတာနဲ႔ ေရေငြ႔ဓါတ္နည္းတာေတြကျဖစ္ေစတယ္။ အတြင္းအေၾကာင္းခံေတြထဲမွာ အသက္ရလာလို႔၊ မ်ိဳးရိုး၊ တျခားေရာဂါေတြ (ပန္းနာ၊ အေရျပားနာ၊ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းနည္း-မ်ားေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ)၊
• ဆပ္ျပာ အျပင္းစားေတြနဲ႔ တြဲျဖစ္တာေတြပါတယ္။
• အေရျပားစုိေအာင္လုပ္တဲ့ Moisturizers ကို အသံုးမတတ္လို႔လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ေသြးတိုးက်ေဆး၊ ကိုလက္စေထာက်ေဆး၊ အလာဂ်ီေဆးနဲ႔ ဝက္ျခံေဆးေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Eczema, Psoriasisယ Atopic dermatitis ႏွင္းကူစတဲ့ နာတာရွည္အေရျပားနာနဲ႔ခြဲျခားရမယ္။
• အာဟာရနည္းတာလဲပါတယ္။ ဘာလုပ္ရမလဲ
• Emollient ေဆး ေန႔စဥ္သံုးပါ။ Moisturizer စနစ္တက်သံုးပါ။ အေျပာ့စားေတြက Cetaphil lotion, Lubriderm lotion နဲ႔ AmLactin 12% lotion ေဆးေတြ။ အျပင္းစားေတြက Vaseline နဲ႔ Aquaphor ေတြျဖစ္တယ္။
• အဲတာေတြနဲ႔ မရေသးရင္ စတီရြိဳက္ပါတဲ့လိမ္းေဆးေတြသံုးႏိုင္တယ္။ hydrocortisone 1% cream (mild strength), Pramosone 2.5% cream (mild strength), triamcinolone 0.1% cream (medium strength), clobetasol 0.05% cream (strong strength) ေတြျဖစ္တယ္။ စတီရြိဳက္စားေဆးက တာရွည္သံုးရင္ အေရျပားကိုပါးေစတယ္။
• ယားတယ္ဆိုရင္ Oral antihistamines ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ diphenhydramine (Benadryl), hydroxyzine (Vistaril, Atarax), loratidine (Claritin) နဲ႔ cetirizine (Zyrtec) ေတြေသာက္ႏိုင္တယ္။
• Vaseline တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္လိမ္းပါ။
• Lukewarm showers ေရခပ္ေႏြးေႏြးနဲ႔ခ်ိဳးပါ။
• Mild soaps ဆပ္ျပာ အေျပာ့စားသံုးပါ။ Dove soapless cleanser, Aveeno cleanser, Cetaphil cleanser ေတြျဖစ္တယ္။
• အထူး Moisturizers ေတြကိုလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ လက္တစ္အက္စစ္ပါတဲ့ (Amlactin, Lac-Hydrin) နဲ႔ ယူရီယာပါတဲ့ (Urix or Carmol) ေတြျဖစ္တယ္။
• Mild moisturizers ေတြမွာ ေရေမႊးမပါတာကေကာင္းတယ္။
• အစားအေသာက္မွာ လံုေလာက္မွ်တေအာင္စားသံုးရမယ္။
• Omega-3 နဲ႔ ဗီတာမင္ (ေအ) ေကာင္းတယ္။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Sunday, October 27, 2013

Aphthous ulcer and Fissured tongue လွ်ာနာ အာနာ

1 Dec 10, 00:17
ဆရာရွင္႔ ကၽြန္မ လွ်ာခဏခဏ ကြဲတတ္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင္႔ လွ်ာထိပ္ပုိင္းတြင္ အျဖစ္မ်ားပါသည္။ ကၽြန္မ အေနျဖင္႔ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္မ်ားကုိ သိလုိပါသည္ရွင့္။

“လွ်ာကြဲတာ” နဲ႔ “ပါးစပ္နာ” တြဲေရးပါရေစ။ Fissured or cracked tongue လွ်ာကြဲတာကို Geographic tongue ပထဝီ-ေျမပံုနဲ႔ တူတယ္လို႔ ႏိႈင္းၾကတယ္။ ဒီလိုေျပာတာ ေတာ္ေသးတယ္။ Scrotal tongue ေယာက္်ား ကပ္ပဲ့အိတ္နဲ႔ တူတယ္လို႔ ေျပာတာက သိပ္မမိုက္ဘူး။

Tongue cracks ျဖစ္တာက Inherited genetic trait ေမြးရာပါ ျဖစ္တတ္တယ္။ ငယ္ကတည္းကေန စတယ္။ ၾကီးလာေလ သိသာေလ။ Down syndrome ဆိုတဲ့ ေမြးရာပါ ဦးေႏွာက္ အားနည္းေရာဂါရွိသူ ၁ဝ ေယာက္မွာ ၈ ေယာက္က ဒီလို လာျဖစ္တယ္။ ဒီအခ်က္က လြဲရင္ အပူ-အစပ္စားတာ၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ စတာေတြ လႊဲခ်ရတယ္။ ပါးစပ္ အနံ႔ပ်ယ္ေဆး အျပင္းသံုးတာ၊ သြားတိုက္ေဆး အျပင္းေတြကိုလဲ လက္ညွိဳးထိုး မလြတ္ဘူး။ Malabsorption of Vitamin B ဗီတာမင္ ဘီ ကို စုပ္မယူႏိုင္တာ၊ Colon imbalance အူမၾကီး မေကာင္းတာေတြကိုလဲ ထည့္စဥ္းစားရတယ္။

စိတ္ဖိအား မ်ားေနခ်ိန္ေတြမွာ အိပ္ေနရင္း လွ်ာကိုက္မိတတ္တယ္။ စားတဲ့ အစာနဲ႔ မတည့္တာ၊ အစာအိမ္-အက္စစ္ဓါတ္က အထက္ တက္လာတာ၊ တခ်ိဳ႕မွာ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ တြဲေနတတ္တယ္။ Yeast infection မိႈေရာဂါေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ Anemia ေသြးအားနည္းေရာဂါ၊ Vitamin or mineral ဗီတာမင္နဲ႔ ဓါတ္ဆား နည္းတာေတြ ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ဆိုတာ သိဘို႔ ခက္တတ္တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္ျဖစ္ ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။

တရုပ္ တိုင္းရင္းေဆးနည္း အလိုအရ Speen ေဘလံုးနဲ႔ Stomach အစာအိမ္ မွ်ေျခပ်က္တာတဲ့။ Acupuncturist တရုပ္ အပ္စိုက္ ဆရာေတြက Excess heat အပူကဲတာနဲ႔ Yin (ယင္) အားနည္းတာလို႔ ဆိုတယ္။ လွ်ာေဘးေတြကျဖစ္ရင္ အသဲ၊ လွ်ာဖ်ားျဖစ္ရင္ ႏွလံုး၊ လွ်ာလည္မွာျဖစ္ရင္ ေဘလံုး၊ လွ်ာေနာက္က ျဖစ္ရင္ ေက်ာက္ကပ္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။

ျဖစ္ေစတာက မေသျခာေတာ့ ကုရတာလဲ ခက္တယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အခက္အခဲေတြ ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အစားအစာေတြ ညပ္ေနတတ္တယ္။ Thrush or Yeast မိႈေရာဂါဝင္လာရင္ Antifungal ေဆးေပးရမယ္။ Paracetamol တို႔ Ibuprofen တို႔လို အနာသက္သာေဆး၊ Vitamin B Complex ဗီတာမင္ဘီအုပ္စုေဆး၊ Bacterial ဗက္တီးရီးယားပိုး ဝင္ရင္ ပဋိဇီဝေဆး ေပးမယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ စိုစိုစိမ္းစိမ္း စားရပါမယ္။

ပါးစပ္နာေတြထဲမွာ လူေတြအမ်ားဆံုး ျဖစ္ၾကတာကို Aphthous ulcer လို႔ ေဆးစာနဲ႔ေခၚတယ္။ အဂၤလိပ္လို Cold sores လို႔ေခၚတယ္။ အရပ္ေခၚ အပူကန္နာလို႔ ေျပာၾကတယ္။ ပါးစပ္ထဲ ဘယ္ေနရာမဆို ျဖစ္တယ္။ ေအာက္ႏုတ္ခမ္းမွာ အျဖစ္ မ်ားတယ္။ လွ်ာေအာက္လဲျဖစ္၊ ပါးေစာင္လဲ မလြတ္ဘူး။ တခုမကလဲျဖစ္။ ျဖစ္ျပီး ေပ်ာက္၊ ေပ်ာက္ျပီး ျပန္ေပါက္တတ္ ေသးတယ္။

ဘာလို႔ ျဖစ္သလဲ။ ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းလို႔ မဟုတ္ပါ။ ေရာဂါပိုးဝင္လို႔ မဟုတ္ပါ။ အစာစားခ်ိန္ မမွန္သူ၊ ခရီးသြားေနရလို႔၊ ဝမ္းသြား မမွန္သူ၊ အလုပ္မ်ားသူ၊ စိတ္ရႈတ္သူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ အားနည္းေနခ်ိန္မ်ိဳးမွာ လာျဖစ္တတ္တယ္။ အပူမ်ားတာ (ေကာ္ဖီ၊ လက္ဘက္ရည္) ေသာက္မိသူ ေတြမွာလဲ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ အရက္-ေဆးလိပ္လဲ စာရင္းထဲမွာ ပါတယ္။ အစပ္မ်ားတာ စားမိသူကိုလဲ ထည့္ေရးၾကေပမဲ့ တကယ္ အစပ္စားသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တာ မေတြ႔ဘူးပါ။ ေရႊလံဘို ငရုတ္စားတဲ့ နာဂေတြ၊ ကသည္းေတြမွာ (ဗမာလဲ ပါတယ္) ထူးျဖစ္တာ မရွိပါ။

အနာပံုစံက တခါေတြ႔ဘူး၊ မွတ္ထားဘူးရင္ မလြဲႏိုင္ဘူး။ ခပ္ဝိုင္းဝိုင္းေနမယ္။ တလကၼရဲ႕ ၁ဝ ပံု ၁ ပံုကေန ၅ ပံုေလာက္ အထိ ၾကီးတယ္။ အလည္ပိုင္းက ခပ္ဝါျဖဴျဖဴနဲ႔ ခြက္ေနျပီး၊ ေဘးႏုတ္ခမ္းက နီရဲေနမယ္။ ျဖစ္ရင္ အေတာ္နာတယ္။ ပူစပ္ေနမယ္။ ေရေသာက္တာေတာင္မွ မခံခ်င္ဘူး။ ထမင္းစားရင္ သိပ္ဒုကၡေရာက္တယ္။

• ဆားရည္နဲ႔ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ပါးစပ္ေဆးပါ။
• ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စု နဲ႔ ဗီတာမင္စီ မ်ားမ်ား ေပးတယ္။
• အနာေပၚကို Glycerin အလွဆီ လိမ္းေပးႏိုင္တယ္။
• ေထာပတ္၊ ပ်ားရည္လဲ လိမ္းၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေညာင္ရြက္ကို ၾကိတ္ျပီး လိမ္းတယ္။ ၾကက္သြန္ျဖဴလဲ သံုးၾကတယ္။
• အစာအိမ္နာေရာဂါ ရွိေနသူေတြကို အုန္းဆီ နဲနဲ ေသာက္ခိုင္းတယ္။
• သေဘၤာသီးမွည့္ စားတာ ေကာင္းတယ္။
• ဂ်ံဳစာထက္ ဆန္စာက ပိုသင့္တယ္။
• ထံုေဆးလိမ္းေဆးကို သုတ္လိမ္းလိုက္ရင္ ခဏေလာက္ မနာေတာ့ဘဲ ထမင္းစားႏိုင္လိမ့္မယ္။ ထံုေဆး ပ်ယ္ရင္ ျပန္နာမယ္။
• မေပ်ာက္ႏိုင္သူေတြကို Corticosteroids ပါတဲ့လိမ္းေဆး ေပးႏိုင္တယ္။
• Paracetamol တို႔ Ibuprofen တို႔လို အနာသက္သာေဆး ေသာက္ခိုင္းတယ္။
• Gentian violet paint ခရမ္းေရာင္ေဆး လိမ္းရင္ ပိုးဝင္တာ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။
• ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ (မနာရင္ေပါ့။)

ကုဘို႔ဆိုတာ ျဖစ္ေစတာကို ျပင္ရမွာ အဓိက ျဖစ္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၈-၁၂-၂ဝ၁ဝ

HSV-1 and HSV-2 ေရယံုဗိုင္းရပ္စ္မ်ား

I am 35years old. I got allergy 3 years ago. It is from one of the girls. Then T got check-up and my blood doctor said I had a HSV1. So I want to know about HSV 1 and how can clear it off.
• Herpes simplex virus ေရယံုဗိုင္းရပ္စ္ ၂ မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေရယံုဆိုတာ လိင္လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ တျခားေနရာေတြမွာ ျဖစ္တာလို႔ ႏွစ္စားရွိတယ္။
• လိင္လမ္းမွာျဖစ္တာမ်ိဳးက လိင္ကတဆင့္ကူးစက္တယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက ပါးစပ္မွာ Oral herpes or Cold sores ေခၚတာ ျဖစ္တယ္။
• HSV- 1 ကို Good herpes virus အေကာင္းလို႔ HSV-2 ကို Bad herpes virus အဆိုးလို႔ အရပ္ေခၚေခၚတယ္။
• အႏုၾကည့့္မွန္ဘီလူေအာက္မွာ အေတာ္ၾကီးဆင္တးတယ္။ DNA မ်ိဳးဗီဇကလဲ ၅ဝ% တူေသးတယ္။ လူ႔အေပၚဖံုးလႊာ အပါးစာကို ကူးစက္ၾကတယ္။ ၃ ပံု ၂ ပံုမွာ ပိုးရွိေပမဲ့ ဘာမွ မခံစားရဘူး။
• Cold sores အနာမ်ိဳးက ထိစပ္မိရာကေနကူးတယ္။ ႏႈပ္ခမ္းခ်င္းနမ္းလို႔လဲကူးတယ္။ နႈပ္ခမ္းနဲ႔ နမ္းစုပ္ခံရတဲ့ေနရာေတြကိုလဲကူးတယ္။ ေရဖန္ခြက္၊ အရက္ခြက္တြဲေသာက္လို႔လဲကူးတယ္။ လက္ကိုင္ပုးဝါ၊ မ်က္ႏွာသုတ္ပုဝါကေနလဲကူးတယ္။ ပိုးဝင္တာနဲ႔ ကိုယ္ထဲမွာ ေအာင္းေနေတာ့တယ္။ အနာျပန္ေပၚလာႏိုင္တယ္။ အနာမေပၚခင္ နီျပီးေဖါင္းလာမယ္။ နာမယ္။ တခါတေလ အပူဖူးေပါက္တယ္။ စသိကာစမွာ ဖိဖိေပးထားရင္ အနာမျဖစ္ေတာ့ဘူး။
• စိတ္အားမ်ားရင္၊ ေနေလာင္ရင္၊ ကိုယ္ပူရင္၊ ရာသီစက္ဝန္း၊ အားယုတ္၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ အရက္ေသာက္မ်ား၊ အစားအေသာက္တခ်ိဳ႕ေတြကေန အနာေပၚလာတယ္။
• ျပန္ျဖစ္ေနသူေတြကိုေတာ့ Acyclovir, Valacyclovir, Famciclovir စားေဆးေတြက သက္သာရာ ရေစႏိုင္တယ္။ ေစာေစာေဆးေပးတာ ပိုသက္သာေစတယ္။ AntiHerpes remedy ဗိုင္းရပ္စ္ေဆးေပးတာ ၉၂% သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းတယ္။ ဘာေဆးမွမသံုးလဲေပ်ာက္သြားမယ္။ ဗက္တီးရီးယားေဆး မလိုပါ။ အနာသက္သာေဆး ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ျဖစ္ေစတာကိုသိရင္ ဆင္ျခင္ပါ။ Herpes Simplex ရိုးရိုး ေရယံု http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2011/11/herpes-simplex.html ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Saturday, October 26, 2013

Dysentery ဝမ္းကိုက္ေရာဂါ

အဂၤလိပ္လို Bloody diarrhoea ေသြးဝမ္းသြားတယ္လို႔ အေရးမ်ားတယ္။ ေဆးစာနဲ႔ဆို Dysentery ေခၚတယ္။ WHO ကေနသတ္မွတ္ထားတာက ဝမ္းအရည္သြားျပီး ေသြးပါတာတဲ့။ အေမရိကန္ CDC ကေတာ့ ဝမ္းသြားတာထဲမွာ ျမင္သာတဲ့ေသြး ပါေနတာကို သတ္မွတ္တယ္။

ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္တယ္။ စအိုကထြက္-ပါးစပ္က ဝင္လာတာျဖစ္တယ္။ ဗက္တီးရီးယားပိုးကေနျဖစ္ရင္ Bacillary dysentery လို႔ေခၚျပီး Entamoeba histolytica (အမီးဘား) ပိုးကေနျဖစ္ရင္ Amoebic dysentery လို႔ေခၚတယ္။ တျခား E coli, Salmonella နဲ႔ Campylobacter ပိုးေတြကေနလဲျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ သန္ေကာင္ေတြ၊ ဓါတုေဆး နဲ႔ ဗိုင္းရပ္စ္ ေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။ ဝမ္းကို ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ စစ္ရင္ အတိအက် သိရမယ္။

အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတာ Shigella ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ပါ။ Bacillary dysentery ေခၚတယ္။ သူ႔ဖါသူေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။ Amoeba Entamoeba histolytica ေၾကာင့္ျဖစ္တာကို Amoebic dysentery ေခၚတယ္။ ဆိုးတယ္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါေတြ ဆက္ျဖစ္တတ္တယ္။ ဥပမာ အသဲေရာင္ (အသားမဝါ)၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္။

ဝမ္းခဏခဏသြားမယ္၊ သြားရင္ ဗိုက္ရစ္ျပီး နာမယ္။ ေသြးက မမ်ားဘူး။ ဝမ္းမွာ အက်ိအခြ်ဲပါမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ကိုယ္နဲနဲပူတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ကိုယ္မပူဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ နဲနဲသာခံရျပီး တခ်ိဳ႕ၾက ဆိုးလွတယ္။ ရက္တိုသူ၊ ရွည္သူ ရွိတယ္။ အူမၾကီးမွာ ေရာင္တာ၊ နာတာ၊ ဝမ္းခဏခဏသြားမယ္။ ဝမ္းထဲေသြးပါမယ္၊ ကိုယ္ပူမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ အားယုတ္မယ္။

ဘယ္လိုကုမလဲ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ၊ ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္ပါ။ နားပါ။ တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး ပိုလုပ္ေပးပါ။ ပါးစပ္ထဲဝင္တာ မွန္သမွ် ဂရုစိုက္ပါ။ ေရသန္႔မယ္၊ အစားအစာသန္႔မယ္ဆိုရင္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ပူေအာင္လုပ္ထားတဲ့ အစာထဲ၊ ေရထဲမွာ ပိုးမပါႏိုင္ပါ။

(၁) Bacterial dysentery ဗက္တီးရီးယား ဝမ္းကိုက္ေရာဂါအတြက္ -
• Ceftriaxone 250 mg ကေန 2 grams အထိ၊ တေန႔ တၾကိမ္ကေန ၂ ၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။ ၇-၁၄ ရက္။ ကေလးေတြဆိုရင္ 50-100 mg/kg တေန႔ တၾကိမ္ကေန ၂ ၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။ ၇-၁၄ ရက္။
• Ciprofloxacin 500 mg ကို ၁၂ နာရီတခါ၊ ၅-၇ ရက္။
• Trimethoprim-sulfamethoxazole (Bactrim, Septra, Septrin) တခါေသာက္ ၂ ျပား၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ-၁၄ ရက္။

(၂) Amebic dysentery (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္ေရာဂါအတြက္ -
• Amebic dysentery (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္ = Metronidazole 750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္။

Metronidazole (Flagyl) ေဆးအေၾကာင္းေလးပါ ထည့္ေရးပါရေစ။ အသံုးလဲမ်ား ေဆးအဆလဲ ကြာျခားလို႔ပါ။ ေရာဂါအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ သံုးတယ္။

• Amebic Giardia (ဂိုင္ယားဒီယား) ပိုးေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း = 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္။
• Amebic gingivitis (အမီးဘား) သြားဖုံးေရာင္၊ Metronidazole 400 mg TDS x 5-7 days
• Amebic liver abscess (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္ျခင္း = Metronidazole 250 မွ 750 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္ ေသာက္ပါ။
• Amebic Urethritis (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္၍ က်ား-မ ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ Metronidazole 500 mg BD x 7 days
• Anaerobic Bacterial Infections ေလမႀကိဳက္တဲ့ ပိုးေၾကာင့္ အူမႀကီးေရာင္ျခင္း၊ ထိုးေဆး 500 mg TDS (30 mg/kg/dose) IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္။ စားေဆး = 7.5 mg/kg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁ဝ ရက္။ တေန႔မွာ 4 grams ထက္မပိုရ။
• Bacterial Vaginosis ေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း = Metronidazole 750 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္ ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။ Metronidazole Vaginal cream တေန႔ ၁=၂ ၾကိမ္ ၅ ရက္ ညအခ်ိန္မွာ ေမြးလမ္းထဲ ထည့္ပါ။
• Clostridium difficile infection (ကေလာဆထြိဳင္ဒီးယား) ဝမ္းပ်က္ေရာဂါ = 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 500-750 တေန႔ ၃ ၾကိမ္။
• H pylori infections အစာအိမ္အနာ Metronidazole 800-1500 mg ေန႔စဥ္ + ကို Clarithromycin and Omeprazole နဲ႔တြဲေပးသည္။
• Pelvic inflammatory disease (PID) တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြေရာင္ျခင္း = 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္၊ အျခားေဆးမ်ားနဲ႔ တြဲေပးပါ။
• Rosacea အေရျပားနီရဲေနတဲ့ေရာဂါ လိမ္းေဆး = Gel 0.75-1% တေန႔တၾကိမ္ လိမ္းပါ။ Metronidazole ကလြဲရင္ Diloxanide furoate, Paromomycin (Humatin), or Iodoquinol (Yodoxin) ေဆးေတြကိုလဲ သံုးပါေသးတယ္။ Traveler's diarrhea ခရီးသြားဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ Metronidazole 250 mg TDS x 5-7 days
• Trichomoniasis ပိုးေၾကာင့္ STD/STI လိင္ကတဆင့္ (ထ႐ြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ႏွင့္ (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း-သားအိမ္ေရာင္ျခင္း၊ Metronidazole 2 grams တခါထဲေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ 1 gram ကို ၂ ခါခြဲ တရက္ထဲ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ တခါေသာက္။ ဒါမွမဟုတ္ 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 375 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ စုစုေပါင္း ၇ ရက္ ေသာက္ပါ။
• ဦးေႏွာက္ျပည္တည္ျခင္း၊ Metronidazole 7.5 mg/kg orally QID not to exceed 4 grams daily + Penicillin or (Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftizoxime, Ceftriaxone)

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ အစာအိမ္ေရာင္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အစာမေက်၊ FDA ကေန Pregnancy (B) လို႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။ ဆိုလိုတာက အက်ိဳးဟာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးတက္ ပိုရင္ ေသာက္ႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Friday, October 25, 2013

“ဆ ဆရာဝန္”

ဆရာ က်မတို႔လို က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ တစ္ပတ္ ၆၀ နာရီ ထက္မက အလုပ္လုပ္ရတဲ႔ သူေတြကို သုေတသန ျပဳထားတ ာရွိမလားဆရာ၊ သိခ်င္ပါတယ္။

ခ်က္ခ်င္းေတာ့ မေတြ႔ေသးပါ။ ေတြ႔တာေလးသာ ေရးပါရေစ။

• ဆရာဝန္ေတြဟာ တေန႔မွာ ၁၂ နာရီဆက္တိုက္ကေန ၁၄ နာရီဆက္တိုက္အလုပ္လုပ္ႏိုင္ၾကတယ္။
• အေမရိကားမွာ Resident doctors ဆရာဝန္ေတြ တပါတ္မွာ ပ်မ္းမွ် ၁ဝ၅ နာရီအလုပ္လုပ္ၾကရတယ္။
• Accreditation Council for Graduate Medical Education အဖြဲ႔အစည္းကေျပာတာက တပါတ္မွာ နာရီ ၈ဝ၊ ၂၄ နာရီ ဆက္တိုက္ထက္ ပိုမလုပ္သင့္။ တပါတ္မွာ နားရက္ အနည္းဆံုး ၁ ရက္ရွိသင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အခုထိေတာ့ ဆရာဝန္ေတြဟာ တေန႔မွာ ၁၃ နာရီ၊ ၆ ရက္ဆက္တိုက္ အလုပ္လုပ္ေနၾကရပါတယ္။

ဆရာဝန္ေတြ
• Workplace stress လုပ္ငန္းခြင္ဖိစီးမႈက ဒုကၡေပးေနတယ္။
• Exposure to infectious diseases ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ေနၾကရတာ၊
• Hazardous substances အႏၲရာယ္မကင္းတာေတြနဲ႔ အတူေနရတာေတြကေန ဆရာဝန္ေတြကို က်န္းမာေရး ထိခိုက္ေစတယ္။
• National Institute for Occupational Safety and Health အစီရင္ခံစာတခုအဆိုအရ Substance abuse ေဆးစြဲမႈနဲ႔ Suicide ကိုယ့္ကိုယ္ကိုသတ္ေသမႈ သူမ်ားေတြထက္မ်ားေနတယ္လို႔ သိရတယ္။
• Depression စိတ္က်တာနဲ႔ anxiety စိုးရိမ္စိတ္ကဲတာ ပိုမ်ားၾကေသးတယ္။
• ဒါေတြေၾကာင့္ ေျခကုန္လက္ပမ္းက်တာ၊ အလုပ္ပ်က္ကြက္တာနဲ႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မွားယြင္းတာေတြကို ျဖစ္ေစတယ္။ လူနာေက်နပ္မႈကိုလည္း နည္းေစတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ဆရာဝန္-ဆရာမေတြ
• သူမ်ားထက္ထူးျပီး စိတ္ဖိအားမ်ားတာကိုခံၾကရတယ္။ WHO အဆိုအရ Musculoskeletal injury ၾကြက္ား-အရိုးထိခိုက္မႈ ပိုမ်ားၾကတာေတြ႔ရတယ္။ ေျခကုန္လက္ပမ္းက်တာလဲ ပိုျဖစ္ၾကတယ္။ Hazardous drugs and chemicals အႏၲရာယ္မကင္းတဲ့ ဓါတ္ပစၥည္းေတြေၾကာင့္ Spontaneous abortion အလိုလိုကိုယ္ဝန္ပ်က္တာနဲ႔ ေမြးလာတဲ့ကေလး Congenital malformations ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ပါတာေတြျဖစ္ေစတယ္။
• တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ Gender-based violence လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ေတြကေနျဖစ္ျဖစ္၊ လူနာေတြကေနျဖစ္ျဖစ္ လိင္အေျခခံ အၾကမ္းဖက္မႈလုပ္တာကိုလဲ ခံၾကရတယ္။

လူနာေတြနဲ႔ လူနာေစာင့္ေတြက On-the-job injury လုပ္ငန္းခြင္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရၾကတယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Trans Fats အညာသားမ်ား ဆီစားၾကသည္

ငယ္ငယ္က ေႏြရာသီေက်ာင္းပိတ္ရင္ ဇာတိရြာကိုသြားလည္ေနက်။ အိမ္တိုင္းမွာ ဆီၾကိတ္တဲ့ဆံု ဆိုတာရွိတယ္။ သစ္ပင္ၾကီးၾကီးရ့ဲ ေအာက္ေျခပင္စည္ကို အလည္မွာ တြင္းေပါက္တခု ထြန္းျပီး ဆံုလုပ္တာပါ။ ဆံုထဲကို ေျမပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွမ္းျဖစ္ျဖစ္ထည့္၊ သစ္က်ဥ္ေပြ႕မွာ ဝါးကုိင္းတပ္ျပီး ႏြားတေကာင္ကို ဆြဲခိုင္းတယ္။ ဆံုေအာက္ေျခမွာ သစ္သားျပားၾကီးကို ခြေထာက္လုပ္ျပီး ေထာက္ေပးထားတာမို႔ ႏြားက ပတ္ျခာလည္သြားရတယ္။ သစ္သားျပားၾကီေပၚမွာ တက္စီးလိုက္ရတာ ေပ်ာ္စရာေကာင္းတယ္။ ၾကာေတာ့ ႏွမ္းကေန ႏွမ္းဆီ၊ ေျမပဲကေန ေျမပဲဆီေတြထြက္လာျပီ၊ လူၾကီးေတြက ဆီစစ္စစ္က ေမႊးတယ္လို႔ေျပာတာကို နားမလည္တတ္ေသးတဲ့အရြယ္ကေပါ့။

တခ်ိန္က ဗမာျပည္ဟာ တကယ္ကို “ဆီကိုေရခ်ိဳး၊ ေဆးရိုးမီးလွံဳ” အဆင့္မွာ ရွိခဲ့တာပါ။ ဆီဆံုေခတ္ကေန ဆီစက္ေခတ္ ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးအေထြေထြေသာ ဆီဆိုတာေတြ ေပၚလာတယ္။ ေျမပဲထဲ၊ ႏွမ္းထဲ တျခားအေစ့အဆံေတြ ေရာရေတာ့တဲ့ေခတ္ ေရာက္လာတယ္။ ဒီေနာက္ေတာ့ ဆီကိုေရခ်ိဳးဘို႔ ေနေနသာသာ လက္ဖက္ကိုဆမ္းဘို႔ေတာင္ မေလာက္ေတာ့ပါ။ ႏိုင္ငံေရးလဲ စိတ္ဝင္စားတဲ့ဆရာဝန္မို႔ ယွဥ္ေျပာရရင္ ဆီေကာင္းသံုးႏိုင္ခဲ့တာက ပါလီမာန္ ဒီမိုကေရစီေခတ္၊ ဆီအေရာသံုးရတာက (မဆလ) ေခတ္။ ဒိေနာက္ေခတ္မွာ ဘာေတြ ပိုဆိုးလာသလဲ၊ ဆီတခုတည္းသာ ၾကည့္ပါေတာ့။

အရင္တံုးက တိရစၧာန္အဆီထက္ အသီးအႏွံဆီက ပိုေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာခဲ့ၾကတယ္။ အခုအဲလိုေျပာတာ မတိက်ပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ မသင့္တဲ့ ဆီေတြဆိုတာ အဂၤလိပ္လို Trans fats (ထရန္႔ဆီ)၊ Trans fatty acids (ထရန္႔ဖက္တီးအက္စစ္) လို႔ ေခၚတယ္။ (ထရန္႔ဆီ) ဟာ ဝါေစ့ဆီ၊ ပဲပုတ္ေစ့ဆီေတြကေန ထုတ္တာပါ။ လူေတြ သမားရိုးက်စားသံုးခဲ့ၾကတဲ့ဆီကို လူေတြကဘဲ ျပဳျပင္ျပီး၊ (ထရန္႔ဆီ) လုပ္ၾကတာပါ။ သမားရိုးက်ဆီကို ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ ထပ္ေပါင္းထည့္လိုက္တာတဲ့။ စလုပ္ခဲ့သူက ဂ်ာမန္လူမ်ိဳး။ ၁၉ဝ၂ ကေပါ့။

အဲလိုလုပ္လိုက္ေတာ့ ဆီကျပစ္သြားတယ္။ ျပစ္ေတာ့ ဘာပိုေကာင္းလာလဲဆိုေတာ့ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ အသံုးခံတယ္။ ဒီဆီနဲ႔ေၾကာ္တဲ့ အစားအေသာက္ကလည္း အရသာတမ်ိဳးထူးလာေစတယ္။ ျပန္ျပန္လဲသံုးႏိုင္လို႔ တြက္ေျခလဲကိုက္တယ္။ မကုိက္တာကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ပါ။

နာမည္ၾကီး (ကိုလက္စေထာ) ဆိုး တိုးေစတယ္။ (ကိုလက္စေထာ) ကလည္း အဆိုး (LDL) နဲ႔ အေကာင္း (HDL)ဆိုျပီး၊ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စား ရွိတာဘဲ။ လူေတြအတိုင္းပါဘဲ။ (ကိုလက္စေထာ) အဆိုးမ်ားရင္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့ (စထုပ္ခ္) ရမယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား ၂ ရမယ္။ ေနာက္ျပီး အဝလြန္၊ အသဲေရာဂါ၊ ကင္ဆာ၊ (အဇာမိုင္ယား) ဆိုတဲ့ေရာဂါေတြကိုလည္း ျဖစ္ေစမယ္။ (အဇာမိုင္ယား) ဆိုတာက နာမည္ၾကီး ေဟာလီဝုဒ္မင္းသားကေန ႏွစ္ထပ္ကြမ္း (ေအာ္စကာဆု မဟုတ္ဘူး) သမတ ျဖစ္ခဲ့သူ (ေရာ္နယ္-ရီဂင္) အသက္ၾကီးေတာ့ ျဖစ္တာမ်ိဳးေျပာတာ။

ဒီလိုမေကာင္းပါလွ်က္ကနဲ႔ ဘာလို႔ ေပၚျပဴလာျဖစ္လာလဲဆိုတာ သိဘို႔လိုတယ္။ အရင္က (ထရန္႔ဆီ)မေကာင္းတာကို သိပ္မသိၾကဘူး။ သူငယ္ခ်င္းတို႔၊ လင္မယားတို႔လို ေပါင္းၾကည့္မွ သိတာမ်ိဳးေပါ့။

ကဇီဓါတ္၊ ပရိုတင္း (သား-ငါး-ပဲ) နဲ႔ ဆီ-အဆီဆိုတဲ့ သံုးမ်ိဳးကို ယွဥ္ၾကည့္ရင္ တဇြန္းခ်င္း တူတာေတာင္ ဆီ-အဆီ ကေနရတဲ့ (ကလိုရီ) ဟာ က်န္တဲ့အုပ္စုေတြထက္ ႏွစ္ဆမကေတာင္မ်ားတာ။ လူတေယာက္ဟာ ကိုယ္လိုတဲ့ (ကယ္လိုရီ) ရဲ႕ ဆယ္ပံုတပံုထက္ (ထရန္႔ဆီ) ကေနရတာက မ်ားေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ မေကာင္းဘူးမွတ္ပါ။

အစားအေသာက္ေတြမွာ အဆီဘယ္ေလာက္ပါတယ္ဆိုတာ ေရးျပီးမွ ေရာင္းရမယ္လို႔ ဥပေဒထုတ္တဲ့တိုင္းျပည္ေတြမွာဆို သတိထားႏိုင္ပါမယ္။ ဘာဥပေဒမွ ဂရုမစိုက္တဲ့ႏိုင္ငံဆိုရင္ ကံသာလ်င္အမိ၊ ကံသာလ်င္အဖ သေဘာထားျပီး၊ တရားနဲ႔သာ ေျဖေပေတာ့။

(ထရန္႔ဆီ) ကို စက္နဲ႔ ျဖစ္ေအာင္မလုပ္ဘဲ နဂိုကတည္းက (ထရန္႔ဆီ) ပါတဲ့ဆီေတြဆိုတာလည္း ရွိပါတယ္။ ႏြားႏို႔၊ အမဲ-ဆိတ္-သိုးအဆီ၊ ေထာပတ္၊ မာဂ်ရင္းေတြျဖစ္တယ္။

ဇာတိျမိဳ႕ရြာကေန ခ်င္းေတာင္ျဖက္ျပီး၊ ျဖတ္ထြက္ခဲ့ရတံုးက ကားလမ္းေဘးမွာ ေက်ာက္ဆံုထဲကို ခ်င္းႏွမ္းမဲမဲေတြတည့္ျပီး ၾကည္ေပြ႔ကုိ လက္နဲ႔ မေမာမပမ္း ေထာင္းျပီး၊ ဆီျဖစ္ေအာင္လုပ္ေနတဲ့ ခ်င္းမၾကီးေတြ ျမင္ခဲ့ရဘူးတယ္။ စိတ္မေကာင္းဘူး။ ခုခ်ိန္မွာ (ကပီး) တို႔ ဆီေထာင္းႏိုင္ေသးရဲ႕လား။ ကြ်န္ေတာ့္ရြာမွာေတာ့ ဆီဆံုေပ်ာက္တာ ၾကာခဲ့ပါျပီေကာ။

လူေတြအားလံုး (ဂလိုဘယ္လိုက္) ျဖစ္ကုန္ျပီ။ ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းနဲ႔အတူပါလာတဲ့ အစားအေသာက္ေတြမွာ (ထရန္႔ဆီ) ေတြပါတယ္။ (ဖရင့္ခ်္-ဖရိုင္း)၊ (ဒူးနတ္)၊ (ပက္စ္ထရီ)၊ (ပီဇာ)၊ (ကြတ္ကီးစ္)၊ အာလူး (ခ်စ္ပ္)၊ (ကင္ဒီ-ဘား)၊ ဟမ္းဘာဂါ၊ ၾကက္ေၾကာ္၊ (ေပါ့ပ္ကြန္)၊ (မာဂ်ရင္း-စတစ္)၊ ႕႕႕။

ကဲ ႕႕႕ (ေကအက္ဖ္စီ) တို႔၊ (မက္ေဒၚနယ္) တို႔၊ (ပီဇာ) တို႔ သြားစားႏိုင္သူမ်ား ကံေကာင္းပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၉-၄-ဝ၉ ေန႔ကေရးသည့္စာ။

Tuesday, October 22, 2013

Hepatitis B Immune Globulin အသဲေရာင္-ဘီ (ဂလိုဗ်ဴလင္) ထိုးေဆး

အသဲေရာင္ေရာဂါ ဘီပိုးအတြက္ Hepatitis B Vaccine ကာကြယ္ေဆး အျပင္ ေနာက္တမ်ိဳး ရွိေသးတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးကို Globulin ေခၚတယ္။ ကာကြယ္ေဆးလဲ မဟုတ္၊ ကုသေဆးလဲ မဟုတ္ပါ။

ကာကြယ္ေဆး မွန္သမွ်ဟာ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ပိုးလိုမ်ိဳးဟာကို ထိုးေပး-တုိက္ေၾကြးေပးတာ ျဖစ္တယ္။ Antigen ေခၚတယ္။ အဲဒါက ကိုယ္ထဲ (ေသြးထဲ) ေရာက္သြားရင္ လူ႔ကိုယ္ကေန ဆန္႔က်င္တဲ့ ခုခံမႈလုပ္ေပးမဲ့ အတြင္းအား သေဘာဆန္တဲ့ ဓါတ္ေတြ ထုတ္ေပးလာမယ္။ ခုခံေပးမွာေတြ အလံုအေလာက္ရွိတာနဲ႔ ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားသူဟာ ေရာဂါကို တကယ္ျဖစ္ေမမဲ့ ပိုး ဝင္လာရင္ တခါထဲ တိုက္ဖ်က္ျပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတာမို႔ ေရာဂါ မရေတာ့ဘူး။ အခ်ိန္ေတာ့ ေစာင့္ရေသးတယ္။

တခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြမွာ ခုခံႏိုင္စြမ္းဓါတ္ေတြ ကိုယ္ထဲက ထုတ္ေပးႏိုင္ေလာက္တဲ့အထိ အခ်ိန္ကို မေစာင့္ႏိုင္ဘူး။ အဲလို အခါမ်ိဳး အတြက္ ခုခံအားေတြကို အျပင္မွာလုပ္ထားျပီး ေဆးအျဖစ္ ထိုးေပးႏိုင္တယ္။ အသဲေရာင္ ဘီ အတြက္ အဲဒီေဆးမ်ိဳး ရွိတယ္။ ဒီေဆးထိုးလိုက္တာနဲ႔ Temporarily-induced immunity ယာယီသေဘာေဆာင္တဲ့ ခုခံအား ရသြားေစတယ္။

• Generic Name ေဆးနာမယ္ = Human Hepatitis B Immune Globulin = Hepatitis B Immune Globulin (HBIG)
• Product Name ဆိုင္တင္နာမယ္
၁။ HEP-B/ Livig-B (Pack size: 100 I.U. / 1ml vial and 200 I.U. / 2 ml vial)
၂။ HepaGam B Injection > 312 units/mL
၃။ HyperHEP B S/D Injection 220 units/mL
၄။ Nabi-HB Injection > 312 units/mL
၅။ HYPERHEP B S/D (Canada)

In the U.S. အေမရိကားမွာ ရႏိုင္တဲ့ေဆးနာမယ္ေတြ
* Bayhep B
* HepaGam B
* HyperHEP B
* Nabi-HB
* Nabi-HB NovaPlus

အိႏၵိယမွာ Hepabig နာမည္နဲ႔ေရာင္းတယ္။ 0.5 ml (100 IU) တလံုးကို ရူးပီး ၅၈ဝဝ ေပးရတယ္။

Indications and Usage ဘာအတြက္ သံုးရသလဲ
၁။ Needle stick, direct mucous membrane contact, or oral ingestion ေဆးထိုးအပ္ကတဆင့္ဝင္တာ၊ ပါးစပ္ထဲဝင္တာ၊ အနာအဆာ ရွိတဲ့ေနရာကို ထိစင္မိတာ၊
၂။ Infants born to hepatitis B surface antigen (HBsAg) positive mothers ဘီပိုးရွိေနသူ မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ကေလး၊
၃။ Sexual exposure to an HBsAg-positive person ဘီပိုးရွိေနသူနဲ႔ အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံမိတာ၊
၄။ Recurrence following liver transplantation in HBsAg-positive patients (HepaGam B only) အသဲအစားထိုးျပီးေနာက္ ေရာဂါျပန္ထသူ၊

Contraindications ေဆးမေပးသင့္သူမ်ား
• Anaphylactic reaction to human globulin ေဆးမတည့္သူမ်ား၊
• Thrombocytopenia or a coagulation disorder that would contraindicate IM injection ေသြးမခဲေစတတ္တဲ့ ေရာဂါ ရွိျပီး အသားေဆး ထိုးမျဖစ္သူမ်ား၊

Dosage and Administration ေဆးဘယ္ေလာက္ထိုးရမလဲ
အတိအက် ေျပာရရင္ ေဆးမွန္သမွ် ေဆးေသာက္သူ၊ ေဆးထိုးခံသူရဲ႕ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အေပၚ မူတည္ျပီး ေဆး အနည္း-အမ်ား ခ်ိန္ဆ ေပးရတယ္။
၁။ Newborns of HBsAg-Positive Mothers မိခင္က ဘီပိုးရွိေနသူကေန ေမြးလာတဲ့ကေလး IM 0.5 mL ၁၂ နာရီအတြင္းထိုးပါ။ hepatitis B vaccine ပါထိုးေပးပါ။
၂။ Acute Exposure to Blood Containing HBsAg ဘီပိုးပါေနတဲ့ေသြး ဝင္မိသူမ်ား IM 0.06 mL/kg ၂၄ နာရီအတြင္း ထိုးပါ။ Hepatitis B vaccine series သတ္မွတ္ထားတဲ့အတိုင္း ကာကြယ္ေဆး ၃ ခါထိုးပါ။ ထိုးျပီးသူဆိုရင္ Booster dose တၾကိမ္ ထပ္ထိုးရမယ္။ အရင္က ဘီပိုးကာကြယ္ေဆး မထိုးရသူကို ေနာက္ တလအၾကာမွာ HBIG ထပ္ထိုးပါ။
၃။ Sexual Exposure to an HBsAg-Positive Person ဘီပိုးရွိသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမိသူမ်ား IM 0.06 mL/kg ကို ၁၄ ရက္အတြင္းထိုးပါ။ B vaccine ကိုလဲ ထိုးပါ။
၄။ Household Exposure to Persons With Acute HBV Infection တအိမ္ထဲေနရသူမ်ား ကူးစက္ခံရႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရင္ Infants younger than 12 months of age ၁၂ လအရြယ္အထိကေလး = IM 0.5 mL HBIG
၅။ Liver Transplantation (HepaGam B only) အသဲအစားထိုးရသူ = Adults လူၾကီး IV 20,000 units/dose ထိုးပါ၊ ေနာက္ ေန႔စဥ္ ၇ ရက္ဆက္တိုက္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္တခါ (ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္) ၁၂ ပါတ္အထိ၊ ေနာက္ တလ တခါ ၄ လမွစျပီးထိုးပါ။ ေဆးသြင္းႏွဳန္းဟာ 2 mL/min ျဖစ္ရမယ္၊ လိုအပ္ရင္ 1 mL/min အထိေႏွးပါ။

General Advice ေဆးအၾကံေပးခ်က္
• ေဆးသက္တမ္း စစ္ေဆးပါ၊ အနယ္အမံႈ ပါ-မပါ စစ္ေဆးပါ။
• IM အသားေဆးသာ ထိုးပါ။ ေပါင္ အထက္ပိုင္း အျပင္-ေဘးေနရာမွာ ထိုးပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ လက္ေမာင္းအိုးမွာ ထိုုးပါ။ ေမြးစကေလးကို ေပါင္ အထက္ပိုင္း အျပင္-ေဘးေနရာမွာ ထိုးပါ၊ တင္ပါးေနရာမွာ ထိုးရင္ အထက္ပိုင္း-အျပင္ပိုင္းမွာသာ ထိုးပါ။
• HBIG နဲ႔ Hepatitis B vaccine ကို တျပိဳင္ထဲ ထိုးႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တေနရာစီမွာသာ ထိုးပါ။
• တျခားထိုးေဆးေတြနဲ႔ ေရာမထိုးပါနဲ႔။
• Storage/Stability ထိုးေဆးကို refrigerator ေရခဲေသတာထဲမွာ အပူခ်ိန္ 36° to 46°F မွာ ထားသိုပါ။ အခဲခမ္းထဲ မထားရ။

ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ
• Hypertension; Hypotension ေသြးဖိအား မ်ားႏိုင္သည္၊ နည္းႏိုင္သည္။
• Headache (14%) ေခါင္းကိုက္ႏိုင္သည္။ Malaise (6%) မအီမသာျဖစ္ႏိုင္သည္။ Agitation စိတ္တို-စိတ္ရႈတ္၊ Amnesia သတိေမ့ေလွ်ာ့၊ Essential tremor ေျခတံု-လက္တံု၊ Fatigue အားယုတ္၊ Light-headedness/fainting (3%) ေခါင္ထဲေပါ့ေန၊ Pyrexia ကိုယ္ပူ။
• Angioedema; Pruritus; Rash; Urticaria အေရျပား အနီျပင္ထြက္၊ ယားယံ၊
• Presbyopia မ်က္စိအနီး အာရံုမစိုက္ႏိုင္၊
• Nausea (4%) ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ vomiting (2%) အန္ခ်င္၊ Aphthous stomatitis လွ်ာနာေပါက္၊ Diarrhea ဝမ္းပ်က္၊ Dyspepsia အစာမေက်၊
• Nocturia အိပ္ယာထဲဆီးသြားခ်င္၊
• Decreased WBC ေသြးျဖဴဥနည္း၊ Ecchymosis (2%) ေသြးျခည္ဥ၊ Splenomegaly ေဘလံုးၾကီး၊
• Erythema (12%) ေဆးထိုးတဲ့ေနရာေရာင္-နီ၊ Aching (4%) ကိုက္ခဲ၊ Pain နာက်င္၊
• Hyperglycemia ေသြးခ်ိဳတက္၊
• Myalgia (10%) ၾကြက္သားနာ၊ Joint stiffness (2%) အဆစ္နာ၊ Back pain ခါးနာ၊
• Pleural effusion အဆုပ္ထဲေရေအာင္း၊ Pneumonia ႏူမိုးနီးယား၊
• Cold symptoms or flu (10%) တုပ္ေကြးလိုခံစား၊

Risk of Perinatal HBV Transmission (ဘီ) ပိုးရွိမိခင္ကေန သူကေနေမြးလာမဲ့ကေလးဆီ ဘယ္ေထာက္အထိ ကူးစက္ႏိုင္သလဲ
• HBsAg-positive မိခင္ကေန သူ႔ကေလးကို ေမြးေမြးခ်င္း ကာကြယ္ေဆး ၂ မ်ိဳးလံုး (hepatitis B immune globulin (HBIG) and hepatitis B vaccine series) မထိုးရင္) ေမြးလာတဲ့ကေလးဆီ ကူးႏိုင္တဲ့အခြင့္အလမ္း ၅-၉ဝ% ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
• HBeAg test positive ျဖစ္ေနသူ မိခင္ကေန ၇ဝ-၉ဝ% ရွိတယ္။
• HBeAg test negative ဆိုရင္ ၁ဝ% ရွိတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၄-၇-၂ဝ၁၁

ESL အဂၤလိပ္စာ

ေက်ာင္းစဖြင္ျပီလို႔ေရးေတာ့ ေမးပါတယ္။ ဘာသင္တဲ့ေက်ာင္းလဲ ဆရာတဲ့။  ေက်ာင္းအေၾကာင္း နည္းနည္း နည္းနည္း ေရးထားျပီး။ တေယာက္က ေမးဖူးတယ္။ အခုမွ...